Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Ik heb in mijn leven…
…veel bijzondere plekken bezocht.
Ik heb veel fascinerende wezens ontmoet.
Maar met sommige voelde ik een bijzonder diepe band.
Ze bezitten een kracht…
…die de onze ver overstijgt.
Maar als ik naar ze kijk…
…is het niet hun grootte en kracht die me met ontzag vervult.
Maar de intelligentie en het bewustzijn in hun blik…
…als zij naar mij kijken.
Ze vullen me met een overweldigend gevoel van verwondering en angst.
Maar geen angst voor hen.
De angst dat ik, wij, misschien iets gemist hebben.
Iets belangrijks.
Een beter begrip voor wat, en wie ze zijn…
…en wat dat voor ons kan betekenen.
HET LEVEN OP AARDE
Ik herinner me nog de eerste keer dat ik berggorilla's zag.
'Maandag 9 januari, 1978.
De vulkanen van het Virungagebergte liggen voor ons.
RWANDA Oost-Afrika
We beginnen aan onze anderhalf uur durende tocht.
Het struikgewas gaat langzaam over in het hooggelegen regenwoud.
Bomen met lange takken, met dikke lagen epifyten.
Groene lintvormige varens…
…met overal van dat bleke Spaanse mos.
We troffen een groep vrouwtjes met jongen aan.
En tot mijn verbazing kon ik ze benaderen.'
Dit was nooit mogelijk geweest…
…zonder het pionierswerk van Dian Fossey.
Ze leefde tussen de gorilla's…
…en bestudeerde de intieme details van hun levens.
Omdat wij deden wat Dian ons had verteld…
…accepteerden ze ons onder dezelfde voorwaarden.
'Ik moest eerst een diepe grom laten horen.
De geruststellende klank van: Ik ben hier.'
Hun zicht, hun gehoor, en hun reukvermogen…
…zijn gelijk aan het onze.
Wij zien de wereld net als zij.
Als je je kon losmaken van je menselijke kenmerken…
…en leven in de wereld van een ander wezen…
…dan ga ik voor de gorilla.
Wat ik daar niet zeg, is dat…
Dit zou geen film worden over ontmoetingen met gorilla's.
Wat we wilden laten zien…
…was het belang van de opponeerbare duim en wijsvinger.
We dachten totaal niet aan contact met ze.
We wilden alleen maar over ze praten.
Ze lagen op de grond en ik draaide me om naar de camera.
Ik voelde iets zwaars op mijn voeten.
Ik keek omlaag en zag kleine Pablo.
PABLO 3 jaar
Ik was meteen klaar met de evolutie van de vingers.
Ik liet het gebeuren.
Kijk nou naar dat wezentje.
Dat wil je toch gewoon knuffelen.
Het is gewoon een en al geluk.
Veel mensen vinden dat het belangrijkste stuk uit die serie.
En misschien wel van mijn gefilmde leven.
Er zit meer betekenis en wederzijds begrip…
…in het uitwisselen van een blik met een gorilla…
…dan met welk ander dier dan ook.
Ik wist toen niet wat voor ongelofelijk leven Pablo zou gaan leiden.
Of wat zijn nalatenschap zou zijn.
En nu krijg ik de kans Pablo's verhaal te vertellen…
…en dat van zijn nakomelingen…
…die nog steeds in het Virungagebergte leven.
Bijna 50 jaar later…
…staat deze gorillafamilie, nu bekend als de Pablo-groep…
…op een kruispunt in hun verhaal.
De dominante zilverrug en de leider van de groep is Gicurasi.
GICURASI 27 jaar
Hij is een van de oudste en meest ervaren gorilla's op de berg.
En de Pablo-groep kende een periode van stabiliteit onder zijn leiderschap.
Die stabiliteit dankt hij ook aan zijn belangrijkste bondgenoot.
Teta is het dominante vrouwtje.
TETA 13 jaar
De groep respecteert haar…
…en volgt haar voorbeeld.
Teta en Gicurasi…
…delen een unieke band.
Met haar aan zijn zij…
…is hij al vijf jaar aan de macht.
Zij vormen het hart van deze gorillafamilie.
Maar Gicurasi heeft zijn fysieke hoogtepunt gehad.
En zijn opvolgers staan in de rij.
Ubwuzu.
UBWUZU 17 jaar
Een opkomende zilverrug.
Heel groot.
Heel sterk.
Met eigen ambities.
Gicurasi verliest zijn kracht…
…en Ubwuzu wil de nieuwe leider worden.
Maar op dit moment is de groep gefixeerd op Teta's baby.
Net als voor ons…
…is een pasgeborene altijd fascinerend.
Ze is pas een paar maanden oud…
…dus Teta moet zorgen dat haar niks overkomt.
Zeker als het wat rumoerig wordt.
Gorilla's van alle leeftijden zijn dol op spelen.
Het is belangrijk voor het smeden en in stand houden van banden.
Maar Ubwuzu is niet geïnteresseerd in spelletjes.
Hij is nu gefocust op Gicurasi.
Hij is nu sterker dan het oudere mannetje en klaar om hem te intimideren.
Maar het leiden van een gorillagroep is geen kwestie van brute kracht.
Dat heb ik jaren geleden wel gezien in Rwanda.
'De dominante zilverrug is Beethoven, zo'n 30 jaar oud.'
Hij komt agressief over.
Hij komt binnen, en hij is enorm.
Ik bedoel vergeleken met jou.
Eén klap met zijn vuist en hij verbrijzelt je schedel.
Maar gelukkig had Beethoven ook een andere kant.
En die toonde hij in zijn relatie met kleine Pablo.
Niet lang nadat ik hem had ontmoet, verdween zijn moeder.
En hij moest voor zichzelf zorgen.
Voor een gorilla van Pablo's leeftijd betekende dat…
…vechten om te overleven.
Maar toen gebeurde er iets opmerkelijks.
Beethoven, de grote zilverrug, nam hem onder zijn hoede.
Hij probeerde voor hem te zorgen zoals zijn moeder had gedaan.
Pablo week niet meer van zijn zijde.
Hij keek…
…en hij leerde.
Met Beethoven als vaderfiguur…
…begon Pablo op te bloeien.
Die relatie zou Pablo's leven voorgoed veranderen.
Net als die gorilla's van toen…
…zien we verschillende karakters in de huidige Pablo-groep.
Eentje doet me zelfs denken aan Pablo.
UBI 2 jaar
Hij lijkt niet alleen op hem…
…hij is net zo onbevreesd en nieuwsgierig.
Maar hij heeft een speciale fascinatie voor één gorilla in het bijzonder.
Imfura.
IMFURA 14 jaar
Imfura zit in een lastige leeftijd.
Hij is bijna volwassen…
…en op zijn rug zien we de eerste zilveren haren.
Maar hij is nog jong van geest.
Gorilla's zijn sociale wezens.
Ze leven in een netwerk van verschillende relaties…
…die ze vormen wie ze zijn…
…en wie ze gaan worden.
Imfura heeft een speelse en zorgzame kant.
Maar zijn grootte en kracht zijn nieuw voor hem.
En dat blijft niet onopgemerkt.
Imfura is ernstig verwond door Ubwuzu.
Dat lijkt wreed…
…maar elke zilverrug heeft een gewelddadige kant.
Het is normaal voor Ubwuzu om zijn concurrenten uit te schakelen.
Maar Imfura is nog jong.
Hij wist niet hoe hij zichzelf moest verdedigen.
De Pablo-groep wordt wakker.
Op 4000 meter hoogte…
…is dit de top van hun bergrijk.
Ubwuzu gaat op pad.
Vele zilverruggen hebben hier geheerst.
En nu is Ubwuzu aan de beurt.
Maar de rest van de groep moet nog wel overtuigd worden…
…en zijn frustratie neemt toe.
Hij wil ze niet bang maken.
Hij wil alleen laten zien hoe beangstigend hij kan zijn.
Hoe geschikt hij is als hun leider.
Gicurasi kijkt toe.
Maar om een of andere reden doet hij niets.
Als je naar gorilla's kijkt…
…dan stel je je altijd voor wat zij denken en voelen.
Wat ze willen.
Of wat ze van plan zijn.
Zeker weten doe je het nooit.
We kunnen alleen maar kijken en het ons afvragen.
Maar één ding staat wel vast. Ondanks hun grootte…
…zijn gorilla's complexe en gevoelige wezens.
Ze zijn allemaal anders en hebben hun eigen, unieke karakter.
En net als wij worden ze gevormd door hun levenservaringen.
Goede…
…en slechte.
Imfura's wonden genezen…
…maar hij blijft weg bij de groep.
In deze fase van hun leven kunnen mannetjes geïsoleerd raken.
Zelfs hun eigen families zijn dan op hun hoede.
Jonge mannetjes kiezen er soms voor hun groep te verlaten…
…om hun eigen familie te stichten.
En soms hebben ze geen andere keus dan te vertrekken.
Er zijn andere groepen daar.
Imfura ziet ze niet…
…maar hij hoort ze wel.
Sommige zijn groter en sterker dan de Pablo-groep.
Met zulke grote aantallen en zoveel zilverruggen…
…komen geweldsuitbraken vaak voor.
Betrapt worden door een van die grote groepen…
…kan zeer gevaarlijk zijn voor Imfura.
Ubwuzu is op zoek naar eten, met enkele familieleden.
Het gebied van de Pablo-groep beslaat zo'n acht vierkante kilometer.
Het bevat diverse soorten planten…
…die zij voornamelijk eten.
Maar gorilla's zijn opportunistisch.
En Ubwuzu heeft iets anders ontdekt.
Mieren.
Maar dit zijn legermieren, met krachtige kaken.
En ze bijten terug.
Anderen worden erdoor aangetrokken.
Een van de taken van een dominante zilverrug…
…is de groep naar voedselrijke gebieden leiden.
En belangrijker nog, de groep bij elkaar houden.
De invloed van Ubwuzu groeit.
Zilverruggen communiceren op complexe wijze…
…en lichaamstaal speelt een belangrijke rol.
Je manier van zitten en bewegen is veelzeggend.
Ubwuzu daagt Gicurasi uit…
…door op hem af te komen.
Als leider van de groep moet Gicurasi hem wegjagen.
Maar hij doet niets.
Teta kijkt aandachtig toe.
Confrontaties tussen zilverruggen kunnen snel escaleren.
Ubwuzu valt aan.
Zilverruggen zijn ruim twee keer zo groot als een volwassen man.
En vele malen sterker.
Gevechten kunnen dodelijk aflopen.
Ubwuzu komt er ongedeerd uit.
Maar we zien geen teken van Gicurasi.
Gicurasi heeft het gevecht overleefd.
Maar hij is flink geraakt.
Gedomineerd door het jongere mannetje voor het oog van de groep.
Als dominant vrouwtje…
…moet Teta nu laten zien wie ze steunt.
Ze gaat mee met het oudere mannetje.
En de groep volgt.
Na vijf jaar leiderschap…
…heeft Gicurasi hun loyaliteit verdiend.
Ubwuzu is afgewezen.
Niet elke zilverrug is een geboren leider.
Slagen of mislukken hangt af van het karakter.
Ik zag Pablo voor het eerst toen hij drie was.
Maar het was toen al duidelijk dat hij een uniek personage was.
Geadopteerd en opgevoed door een machtige zilverrug…
…was hij op zijn achttiende klaar om zelf leider te worden.
PABLO 18 jaar
Hij vormde zijn eigen groep.
De Pablo-groep.
Maar Pablo was een ander soort leider.
Toen hij werd uitgedaagd door een rivaal uit zijn groep…
…ging hij niet vechten…
…maar besloot hij met hem een bondgenootschap te vormen.
Door agressie te vervangen door samenwerking…
…maakten ze de groep veel sterker.
Op hun hoogtepunt bestonden ze uit 65 gorilla's.
De grootste groep berggorilla's ooit.
En onder hen was een jong mannetje die ooit zelf leider zou worden.
Gicurasi.
Maar nu wordt de dominantie van Gicurasi uitgedaagd.
De vraag is nu: Vecht hij terug…
…of kan hij samenwerken met Ubwuzu?
Ondanks de overwinning op Gicurasi…
…wordt Ubwuzu nog steeds niet erkend door de rest van de groep.
Of door Teta.
Zonder de steun van het dominante vrouwtje…
…zal Ubwuzu nooit de groep voor zich winnen.
Maar Teta's trouw lijkt te veranderen.
Door Gicurasi te verlaten en voor Ubwuzu te kiezen…
…geeft ze aan dat ze het jongere mannetje steunt.
En Gicurasi maakt plaats.
Ubwuzu is nu de leider van de Pablo-groep.
Maar dat is slechts het begin.
Het leiderschap overnemen is één ding.
Maar aan de top blijven en over iedereen waken, is wat anders.
Er verschijnt een nieuwkomer.
Een vrouwtje van de andere kant van de berg.
Inyange heeft haar groep verlaten en zich aangesloten bij de Pablo-groep.
Om zelf een familie stichten.
INYANGE 6 jaar
Een ingewikkelde actie, gedreven door instinct.
En het voorkomt inteelt.
Ze moet hier nieuwe relaties aangaan…
…maar voor de groep is ze nog een vreemde.
Ze moet dus voorzichtig zijn.
Ubwuzu en Gicurasi passen zich aan aan hun nieuwe relatie.
Nu Ubwuzu de leiding heeft…
…moet hij leren zijn agressie te temperen…
…en Gicurasi moet leren zijn gezag te respecteren.
Een gespannen situatie.
Maar hun lichaamstaal laat zien dat de samenwerking zich ontwikkelt.
En dat stelt de rest op hun gemak.
Of ze nou in of uit dromenland zijn…
…ze uiten een sterk gevoel van saamhorigheid…
…door een aaneenschakeling van fysieke contacten.
De intieme en onmiskenbare banden van een hechte gorillafamilie.
De jongere leden van de groep rusten niet zolang.
Ubi roert zich ook.
Hij verlaat zijn moeder om op ontdekkingstocht te gaan.
Imfura herstelt van weer een pak slaag.
Hij heeft nu bijna geen enkel contact met de groep meer.
Het lijkt erop dat Imfura alleen nog Ubi als vriend heeft.
Maar het zit niet helemaal goed.
Ubi's moeder is in de buurt.
Ze lijkt Imfura iets duidelijk te willen maken.
'Blijf bij mijn baby vandaan.'
Iedereen keert Imfura de rug toe.
Inyange, het nieuwe vrouwtje…
…heeft de groep een tijdje geobserveerd.
Met name Teta.
Een dominant vrouwtje…
…kan een belangrijke relatie zijn voor Inyange.
Als Teta het toestaat dat Inyange dicht bij haar familie komt…
…dan stuurt dat een bericht naar de groep.
En het lijkt erop dat Teta haar welkom heet.
Ze laat Inyange zelfs haar baby vasthouden.
Jonge vrouwtjes doen dat instinctief…
…als voorbereiding op het moederschap.
Inyange's komst is een positief teken…
…voor zowel de Pablo-groep als Ubwuzu.
Gorillafamilies willen altijd groeien.
Hoe meer, hoe sterker.
Inyange verscheen ook op een bijzonder goed moment.
Ubwuzu, de nieuwe leider, wil graag voor nageslacht zorgen.
Met de komst van nieuwe vrouwtjes…
…en hopelijk dus nieuwe baby's…
…zal de groep groeien…
…en sterker worden onder Ubwuzu's leiding.
Imfura is al maanden uitgesloten van het groepsleven.
Hij daalt de berg af, helemaal alleen.
Een muur markeert de grens van het gorillabos.
Imfura is aangekomen bij de rand van hun wereld.
Hij is nu in de mensenwereld.
Mensen wonen hier al duizenden jaren.
En ook zij zijn afhankelijk van het land.
De relatie tussen mensen en gorilla's is altijd lastig geweest.
Toen ik 50 jaar geleden in Rwanda was…
…hadden stropers de gorilla bijna uitgeroeid.
Er leefden nog maar zo'n 250 gorilla's in het Virungagebergte.
De berggorilla was misschien wel uitgestorven…
…als Dian Fossey er niet was geweest.
Toen stropers begonnen met het doden van haar geliefde gorilla's…
…gaf ze alles op om ze te beschermen.
Hoe dan ook.
NIEMAND HIELD MEER VAN GORILLA'S DAN ZIJ
Zelfs na haar dood…
…ging haar baanbrekende studie door.
Velen raakten geïnspireerd om de gorilla te beschermen.
In Rwanda en daarbuiten.
En die pogingen om ze te beschermen bleken steeds succesvoller.
De gorillapopulatie in Rwanda is nu vrijwel geheel hersteld.
Maar terwijl hun aantal groeide…
…deed het gebergte dat niet.
Wat betekent dat voor Imfura?
Wat gaat hij doen?
Er leven nu veel meer gorilla's in hetzelfde gebied.
Dat verandert hun gedrag en hun onderlinge relaties.
Imfura is niet welkom in de Pablo-groep.
Hij is boven op de berg geweest…
…en helemaal onderaan.
Hij heeft geen opties meer.
Hij lijkt erop dat hij een eenzame zilverrug zal worden.
De meest onvoorspelbare dieren op de berg.
Ubwuzu staat nu veilig aan de top.
De groep is stabiel, en groeit.
Er zijn twee nieuwe baby's.
En een daarvan is van Inyange.
Ubwuzu's eerste nakomeling als leider.
Pasgeboren gorilla's zijn volledig afhankelijk van de moeder.
En de moeders zijn volledig toegewijd aan hun baby's.
De eerste levensmaanden zijn ze onafscheidelijk.
Inyange is voor het eerst moeder geworden…
…en uiteraard nerveus.
Ubwuzu houdt haar in de gaten.
En hij beschermt haar goed.
Maar als dominante zilverrug…
…kan hij niet alleen over Inyange waken.
Er zijn nog andere vrouwtjes die zijn aandacht willen.
Dit zijn uitnodigingen om te paren.
Ubwuzu accepteert…
…en laat de groep onbewaakt achter.
Terwijl Ubwuzu afgeleid was…
…gebeurde er iets vreselijks.
Inyange's baby is gedood.
Gezien de verwondingen lijkt het op het werk van een gorilla.
De andere vrouwtjes komen om haar heen zitten.
Alleen Inyange weet wat er is gebeurd…
…en wie de dader is.
Ze is misschien pas bij de groep…
…maar haar verlies lijkt iedereen te raken.
Inyange heeft zich teruggetrokken.
Maar ze is niet alleen.
Ubwuzu was de vader van de baby.
Maar hij had Inyange en hun baby niet beschermd.
Het is vier dagen geleden dat Inyange's baby werd gedood.
Een jong op deze manier verliezen…
…kan tot gevolg hebben dat ze hun leider niet meer vertrouwen.
Het kan de groep zelfs breken.
Maar voorlopig blijven ze bij Ubwuzu.
En Inyange blijft aan zijn zijde.
Iets beangstigt haar.
Imfura is teruggekeerd.
Haar reactie vertelt Ubwuzu alles wat hij moet weten.
Imfura heeft Inyange's baby gedood.
Hij vormt nu een bedreiging voor allemaal.
Ubwuzu valt aan.
Maar Imfura is nu veel sterker.
Gicurasi springt bij.
Imfura ontsnapt.
Maar hij is niet ver.
Toen hij het afgelopen jaar niet meer bij de groep was…
…was hij nooit echt helemaal weg.
Maar nu is hij te ver gegaan.
Door een lid van zijn eigen familie te doden.
De groep verzamelt zich om hun leider, Ubwuzu.
En hij neemt ze mee op een missie.
Imfura klimt de berg op.
Maar hij is niet alleen.
Ubwuzu zit vlak achter hem…
…met Teta en Gicurasi aan zijn zijde.
Ze drijven Imfura hun gebied uit.
Imfura steekt over naar de volgende vallei, helemaal alleen.
Misschien was dit altijd al zijn eindbestemming.
Of misschien kan een gorilla maar zoveel klappen aan.
Imfura zwerft nu wellicht jarenlang alleen rond.
Of hij vindt misschien zijn eigen familie.
De tijd zal het leren.
Maar er is in ieder geval één lid van de groep die Imfura zal missen.
Ubi is vermoedelijk nog te jong om te begrijpen wat er is gebeurd.
Maar Imfura was zijn vriend.
En nu is zijn vriend weg.
Maar net als kleine Pablo past Ubi zich snel aan.
En hij lijkt van plan een nieuwe vriend te gaan maken.
Ubwuzu.
Het was een jaar van beproeving voor Ubwuzu…
…maar hij is gegroeid in zijn rol als leider.
En misschien is een vriendschap met Ubi precies wat hij nu nodig heeft.
Gicurasi heeft hier niet langer de leiding…
…maar hij vervult een nieuwe rol als leermeester van een jonge zilverrug.
Hij heeft de kennis om Ubwuzu bij te staan.
Het is misschien wel de belangrijkste rol uit zijn leven.
Teta speelde een cruciale rol in de transitie naar een nieuwe leider.
Het gaat goed met haar en haar familie.
Haar baby is nu bijna twee.
Ze wordt steeds sterker…
…en karaktervoller.
Inyange heeft het moeilijk gehad.
Ze verloor haar eerste baby…
…en dat moet een blijvende impact op haar hebben gehad.
Maar ze is nu wel een vast lid van de Pablo-groep…
…en maakt deel uit van het hart van het gorillaleven.
Familie.
De Pablo-groep is niet de perfecte familie.
Dat is geen enkele familie.
Maar ze bleven bij elkaar in zeer moeilijke tijden.
En het ziet er nu zonnig uit voor de Pablo-groep.
Net als voor de soort als geheel.
Er zijn nu meer dan 600 berggorilla's…
…in het Virungagebergte.
Hun populatie is meer dan verdubbeld sinds vijftig jaar geleden.
Het is een van de grootste successen op het gebied van natuurbehoud.
En misschien komt het wel door de band die de mens met de gorilla voelt.
Een band die me mijn leven lang is bijgebleven.
En het begon allemaal met één speciale, kleine gorilla.
Ondanks een moeilijke start…
…groeide Pablo uit tot een sterke, charismatische leider.
Hij bleef tot het einde toegewijd aan zijn familie.
Dit zijn de laatste bekende beelden van Pablo.
Op zijn 33e…
…toen hij zijn groep moest verdedigen tegen een rivaal…
…werd de grote zilverrug gedood.
Ik zal hem nooit vergeten.
Net als de impact die hij op mij had.
In mijn woorden…
'Er zit meer betekenis in het uitwisselen van een blik met een gorilla…
…dan met welk ander dier dan ook.'
En daar blijf ik bij. Het is gewoon waar.
Vertaling: Richard Bovelander