1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:08,425 --> 00:00:11,302
EEN NETFLIX-DOCUMENTAIRE

4
00:00:24,024 --> 00:00:27,110
De meesten voelen zich
op hun gemak bij het vliegen.

5
00:00:28,945 --> 00:00:33,158
De meeste mensen zijn gewend
aan hoe veilig het systeem is.

6
00:00:35,785 --> 00:00:36,619
Elke dag…

7
00:00:37,537 --> 00:00:39,414
…tienduizenden vluchten…

8
00:00:39,998 --> 00:00:41,249
…over de hele wereld.

9
00:00:48,006 --> 00:00:50,842
Er is een oud gezegde
in de luchtvaartindustrie.

10
00:00:51,593 --> 00:00:54,304
'Als het geen Boeing is, ga ik niet.'

11
00:00:55,889 --> 00:00:58,641
Boeing heeft zo'n befaamde geschiedenis…

12
00:00:58,725 --> 00:01:03,396
…en zo'n enorm aanzien in de industrie.

13
00:01:05,690 --> 00:01:11,196
Op elk moment zijn er
zo'n 10.000 Boeing-vliegtuigen in dienst…

14
00:01:11,279 --> 00:01:13,698
…in meer dan 150 landen.

15
00:01:28,338 --> 00:01:33,384
Ik doe al 20 jaar verslag over luchtvaart
voor The Wall Street Journal.

16
00:01:33,927 --> 00:01:37,180
Hallo, met Andy Pasztor
van The Wall Street Journal.

17
00:01:37,806 --> 00:01:41,768
Ik weet dat u niet mag praten,
maar ik hoop dat u even hebt…

18
00:01:41,851 --> 00:01:44,270
…om een paar vragen te beantwoorden.

19
00:01:45,730 --> 00:01:49,275
Aan het begin van 2018…

20
00:01:49,359 --> 00:01:53,029
…zaten we in de veiligste periode
voor commerciële luchtvaart…

21
00:01:53,113 --> 00:01:55,198
…in de geschiedenis van luchtvaart.

22
00:01:57,492 --> 00:02:02,747
Er was het jaar daarvoor nergens
een groot passagiersvliegtuig neergestort.

23
00:02:10,630 --> 00:02:12,674
Boeing heeft zoveel succes gehad…

24
00:02:13,258 --> 00:02:18,179
…in de productie van ongelofelijk veilige,
betrouwbare vliegtuigen…

25
00:02:18,263 --> 00:02:22,100
…die piloten en passagiers bewonderen
en waar ze graag in vliegen.

26
00:02:23,643 --> 00:02:26,062
Ze hadden het vertrouwen van het publiek.

27
00:02:29,816 --> 00:02:33,319
En toen vielen er
twee vliegtuigen uit de lucht.

28
00:02:47,542 --> 00:02:49,460
JAKARTA, INDONESIË

29
00:02:49,544 --> 00:02:52,630
29 OKTOBER 2018

30
00:02:57,051 --> 00:03:01,014
Ik herinner me niet hoe laat,
ik denk vrij vroeg in de ochtend.

31
00:03:03,558 --> 00:03:05,226
Het was donker, weet ik nog.

32
00:03:08,021 --> 00:03:10,231
Mijn man maakte zijn koffer klaar…

33
00:03:10,815 --> 00:03:14,652
…checkte 't schema, meldde zich
bij de collega waar hij mee vloog.

34
00:03:15,904 --> 00:03:19,407
We aten samen
en praatten 20 of 30 minuten lang.

35
00:03:20,992 --> 00:03:24,120
Dat was de normale routine
voordat hij een vlucht had.

36
00:03:26,039 --> 00:03:28,708
Nadat hij vertrok, ging ik weer slapen…

37
00:03:29,334 --> 00:03:32,712
…en na een paar uur
verwachtte ik een telefoontje van hem.

38
00:03:33,421 --> 00:03:35,423
Gewoon een normale werkdag.

39
00:03:42,096 --> 00:03:46,017
Lion Inter 610 klaar voor vertrek,
startbaan 2-5 links.

40
00:03:46,100 --> 00:03:48,853
Lion Inter 610 klaar voor vertrek,
2-5 links.

41
00:03:55,401 --> 00:03:57,195
V1.
-Genoteerd.

42
00:04:04,744 --> 00:04:06,829
Snelheid laag.

43
00:04:06,913 --> 00:04:08,748
Aangegeven snelheid ongeldig.

44
00:04:08,831 --> 00:04:11,084
Snelheid laag.

45
00:04:13,753 --> 00:04:14,712
Drukverschil.

46
00:04:17,924 --> 00:04:20,468
Dwarshelling.

47
00:04:20,551 --> 00:04:22,262
Hoogte ongeldig.

48
00:04:31,271 --> 00:04:34,774
Lion Inter 610?
-We hebben een besturingsprobleem.

49
00:04:39,070 --> 00:04:40,571
Te laag.

50
00:04:40,655 --> 00:04:41,906
Optrekken.

51
00:04:51,040 --> 00:04:53,751
Ik werd gebeld
door één van zijn collega's.

52
00:04:53,835 --> 00:04:56,170
'We kunnen zijn vliegtuig niet vinden.'

53
00:04:56,838 --> 00:05:00,258
Ik zei: 'Geen zorgen.'
Want ik kende mijn man.

54
00:05:00,341 --> 00:05:01,676
Ik wist hoe hij vloog.

55
00:05:02,885 --> 00:05:07,515
Ik verwachtte dat hij zou bellen.
Dat was de norm die we altijd volgden.

56
00:05:08,016 --> 00:05:11,477
Dus ik verwachtte
geen telefoontje van iemand anders.

57
00:05:13,646 --> 00:05:16,899
Daarna was het gewoon… Iedereen kent het.

58
00:05:21,237 --> 00:05:24,073
Lion Air-vlucht 610 verdween van de radar…

59
00:05:24,157 --> 00:05:27,243
…slechts een paar minuten
na vertrek uit Jakarta.

60
00:05:27,910 --> 00:05:32,999
Een gloednieuwe Boeing 737
met 189 mensen aan boord…

61
00:05:33,082 --> 00:05:35,043
…crashte vlak na het opstijgen…

62
00:05:50,058 --> 00:05:52,060
Je zei dat dit een Boeing was.

63
00:05:52,143 --> 00:05:54,812
Wat weten we over het vliegtuig, Benjamin?

64
00:05:54,896 --> 00:05:57,357
Een Boeing, zoals je zei. Bijna nieuw.

65
00:05:57,440 --> 00:05:59,442
Hij was in augustus geleverd.

66
00:05:59,525 --> 00:06:03,071
Het was een 737 MAX.
Dat is de nieuwe versie van de 737.

67
00:06:03,154 --> 00:06:04,864
Die is nog niet lang uit.

68
00:06:08,910 --> 00:06:10,912
AANKOMSTHAL

69
00:06:12,121 --> 00:06:16,084
Die ochtend
zochten onze families informatie.

70
00:06:16,876 --> 00:06:19,504
We probeerden te begrijpen
wat er gebeurde.

71
00:06:24,884 --> 00:06:29,055
Al snel werd iedereen zich bewust
van wat er was gebeurd.

72
00:06:30,598 --> 00:06:32,809
En dat er niemand terug zou komen.

73
00:06:40,608 --> 00:06:43,694
Wat ik voelde was gewoon pijn.

74
00:06:44,862 --> 00:06:46,531
Ik weet niks meer.

75
00:06:47,323 --> 00:06:50,410
Alleen de pijn. Er was niks, puur pijn.

76
00:06:51,244 --> 00:06:54,997
LION AIR CRASH: LICHAAM VAN PILOOT
BHAVYE SUNEJA GEÏDENTIFICEERD

77
00:06:56,624 --> 00:06:58,918
Voor mijn man draaide alles…

78
00:06:59,502 --> 00:07:02,171
…om de veiligheid van zijn passagiers.

79
00:07:06,509 --> 00:07:09,429
Hij vloog samen met 188 andere mensen.

80
00:07:11,431 --> 00:07:14,225
En het verdriet dat ik voelde
voor die families…

81
00:07:15,184 --> 00:07:16,144
Ongelofelijk.

82
00:07:18,312 --> 00:07:19,272
Ongelofelijk.

83
00:07:28,948 --> 00:07:32,660
De eerste dag of twee na de crash…

84
00:07:32,743 --> 00:07:35,746
…is er weinig informatie over de oorzaak.

85
00:07:37,457 --> 00:07:41,544
In dit geval leek 't weer goed te zijn.
Het was vlakbij het vliegveld.

86
00:07:42,128 --> 00:07:44,255
En dit was een gloednieuw vliegtuig…

87
00:07:44,338 --> 00:07:47,925
…gebouwd door
Amerika's beste vliegtuigfabrikant.

88
00:07:48,718 --> 00:07:51,512
Tenzij de zwarte dozen
snel worden gevonden…

89
00:07:51,596 --> 00:07:53,264
…is het allemaal speculatie.

90
00:07:55,224 --> 00:07:57,894
Lion Airs veiligheidsprestaties
zijn slecht.

91
00:07:57,977 --> 00:08:02,315
Met andere Indonesische maatschappijen
werd de budgetmaatschappij geweerd…

92
00:08:02,398 --> 00:08:06,861
…in de Verenigde Staten en Europa,
maar ze zijn de laatste jaren verbeterd.

93
00:08:07,987 --> 00:08:12,033
Ik volgde het nieuws, ik las elk artikel.

94
00:08:12,116 --> 00:08:13,618
Alles wat online stond.

95
00:08:14,243 --> 00:08:16,204
Ze zeiden allemaal hetzelfde.

96
00:08:16,996 --> 00:08:20,458
Ze begonnen verwijten te maken.
Ze wezen met de vinger.

97
00:08:21,209 --> 00:08:22,585
Ze wezen naar het land…

98
00:08:23,085 --> 00:08:24,712
…de luchtvaartmaatschappij…

99
00:08:25,922 --> 00:08:27,173
…de piloten.

100
00:08:27,840 --> 00:08:31,302
Ze zeiden dat het
aan hun incompetentie lag.

101
00:08:32,094 --> 00:08:36,015
De luchtvaartmaatschappij
moest gewoon zorgen dat haar piloten…

102
00:08:36,098 --> 00:08:41,229
…precies begrepen wat ze moesten doen
in het geval dat het vliegtuig zich…

103
00:08:41,312 --> 00:08:45,650
…op een unieke, vreemde manier gedroeg
en hoe ze uit dat probleem kwamen.

104
00:08:46,484 --> 00:08:49,487
Moeten passagiers zich zorgen maken?

105
00:08:50,029 --> 00:08:52,823
Ik denk het niet.
Zeker in de Verenigde Staten…

106
00:08:52,907 --> 00:08:55,451
…weten ze dit vliegtuig te besturen.

107
00:08:57,203 --> 00:08:59,747
Niemand dacht dat het
aan het vliegtuig lag.

108
00:09:00,706 --> 00:09:04,502
Ik ben schriftelijk gevraagd
wat dit zou kunnen zijn.

109
00:09:04,585 --> 00:09:06,796
Ik zei dat ik zeer verbaasd zou zijn…

110
00:09:06,879 --> 00:09:11,050
…als dit te maken had
met het ontwerp van dit vliegtuig.

111
00:09:11,759 --> 00:09:13,469
Het was immers een Boeing.

112
00:09:14,929 --> 00:09:18,975
Iedereen op aarde wist
waar Boeing voor stond.

113
00:09:19,725 --> 00:09:23,229
Hun veiligheidsreputatie was enorm.

114
00:09:24,647 --> 00:09:25,982
En op dat moment…

115
00:09:26,065 --> 00:09:29,944
…was er niet genoeg informatie
om conclusies te trekken.

116
00:09:31,112 --> 00:09:35,783
Maar toen vonden Indonesische onderzoekers
de zwarte dozen.

117
00:09:36,909 --> 00:09:40,746
Er zijn twee zwarte dozen,
die trouwens oranje zijn.

118
00:09:41,455 --> 00:09:43,791
De ene heet de cockpitvoicerecorder…

119
00:09:44,292 --> 00:09:46,794
…en de andere de flightdatarecorder.

120
00:09:47,545 --> 00:09:50,381
Die registreert de hoogte,
snelheid en richting…

121
00:09:50,464 --> 00:09:52,216
…en wat de gashendels doen.

122
00:09:52,300 --> 00:09:53,968
Duizenden parameters, elke seconde.

123
00:09:54,051 --> 00:09:57,513
Een grondig verslag
van wat er in 't toestel gebeurde.

124
00:09:57,597 --> 00:09:59,724
LION AIR JT 610 VLUCHTGEGEVENS

125
00:09:59,807 --> 00:10:03,311
De flightdatarecorder
liet zien dat er na het opstijgen…

126
00:10:03,394 --> 00:10:06,731
…een fout was
met de linker invalshoek-indicator.

127
00:10:07,773 --> 00:10:11,319
Dat is een sensor
aan beide kanten van het vliegtuig…

128
00:10:11,402 --> 00:10:15,031
…dat de hoek van de neus meet
tijdens de vlucht.

129
00:10:17,908 --> 00:10:23,372
Zodra de defecte invalshoek-sensoren
foutieve data naar het systeem stuurden…

130
00:10:23,956 --> 00:10:29,587
…zou de stick shaker van de kapitein
luid hebben getrild…

131
00:10:29,670 --> 00:10:31,672
…om te waarschuwen voor overtrek.

132
00:10:32,506 --> 00:10:35,926
Maar die waarschuwing was fout.
Het vliegtuig vloog nog.

133
00:10:38,054 --> 00:10:40,848
Direct ging niet alleen
de stick shaker aan…

134
00:10:41,641 --> 00:10:44,060
…maar er was ook een waarschuwingslampje…

135
00:10:44,685 --> 00:10:48,856
…snelheidswaarschuwingen
en foutmeldingen van de hoogte.

136
00:10:49,690 --> 00:10:53,736
Dan krijg je
een vloedgolf van afleidingen.

137
00:10:55,196 --> 00:10:56,739
En daarbovenop…

138
00:10:56,822 --> 00:11:01,035
…was er iets dat herhaaldelijk
de neus van het vliegtuig omlaag duwde.

139
00:11:02,328 --> 00:11:07,750
De piloten vechten en proberen
het vliegtuig weer omhoog te trekken.

140
00:11:09,168 --> 00:11:12,254
Maar het gebeurt opnieuw
en duwt de neus weer omlaag.

141
00:11:13,214 --> 00:11:15,716
Dus ze voeren een schommelende strijd.

142
00:11:16,926 --> 00:11:19,762
Ik weet nog dat ik dacht:
waardoor gebeurt dat?

143
00:11:24,183 --> 00:11:26,852
De officiële reactie van Boeing was:

144
00:11:26,936 --> 00:11:30,773
'We kijken ernaar, we werken mee,
we weten niet wat er is gebeurd.

145
00:11:30,856 --> 00:11:34,276
Onze oprechte excuses aan de families.'
Wat je verwachtte.

146
00:11:35,152 --> 00:11:37,405
Dennis Muilenburg, die voorzitter was…

147
00:11:37,488 --> 00:11:41,325
…zei simpelweg: 'We kunnen niets zeggen
over het onderzoek.'

148
00:11:43,035 --> 00:11:49,667
Maar we ontdekten dat Boeing intern zei
dat een Amerikaanse piloot…

149
00:11:50,626 --> 00:11:53,337
…nooit in zo'n situatie was beland…

150
00:11:54,338 --> 00:11:58,926
…en dat de Indonesische bemanning
niet alles deed wat ze hadden moeten doen.

151
00:12:00,261 --> 00:12:04,098
Ik zou het niet racistisch noemen,
maar ik herinner me een moment…

152
00:12:04,181 --> 00:12:07,393
…waarop ze spraken
over de bekwaamheid van mijn man.

153
00:12:08,352 --> 00:12:10,646
Ze wilden weten waar hij getraind was.

154
00:12:11,647 --> 00:12:14,275
Hij heeft zijn opleiding afgerond
in de VS.

155
00:12:17,194 --> 00:12:20,448
Tegen die tijd,
de tweede week van november…

156
00:12:20,531 --> 00:12:23,159
Met Andy Pasztor
van The Wall Street Journal.

157
00:12:23,242 --> 00:12:27,288
…begonnen we vragen te stellen
over het ontwerp van dit toestel…

158
00:12:27,371 --> 00:12:29,874
…in plaats van de besturing ervan.

159
00:12:30,416 --> 00:12:36,172
Ik hoopte u te spreken
over het onderzoek naar de 737.

160
00:12:36,255 --> 00:12:38,424
We snapten niet wat er was gebeurd.

161
00:12:38,924 --> 00:12:43,512
Hoe kon één kapotte sensor ervoor zorgen
dat het toestel zich zo gedroeg?

162
00:12:43,596 --> 00:12:45,514
…OORZAAK…
…IS ONBEKEND.

163
00:12:46,265 --> 00:12:48,934
Eindelijk gaf Boeing een verklaring…

164
00:12:49,018 --> 00:12:54,064
…waarin staat dat het toestel
een foutieve MCAS-activatie had gehad.

165
00:12:55,149 --> 00:12:58,778
En wij zeiden allemaal: 'Wat is een MCAS?'

166
00:13:00,738 --> 00:13:01,697
MCAS?

167
00:13:01,781 --> 00:13:04,450
Daar had ik nooit van gehoord. Wat is dat?

168
00:13:05,201 --> 00:13:09,121
Ik bladerde door de handleiding,
en het stond bij de afkortingen.

169
00:13:10,206 --> 00:13:14,293
Hoe kon het bij de afkortingen staan,
maar nergens anders? Wat is dit?

170
00:13:16,504 --> 00:13:17,463
Het MCAS…

171
00:13:17,963 --> 00:13:21,258
…of 'Maneuvering Characteristics
Augmentation System'…

172
00:13:21,801 --> 00:13:26,722
…is eigenlijk gewoon software die
verbonden is met de invalshoek-sensoren.

173
00:13:27,723 --> 00:13:30,601
Door de eigenschappen van de nieuwe MAX…

174
00:13:30,684 --> 00:13:34,438
…had het vliegtuig
bij bepaalde invalshoeken en snelheden…

175
00:13:34,939 --> 00:13:36,941
…de neiging te overtrekken.

176
00:13:38,150 --> 00:13:42,488
Dus het MCAS was ontworpen
om de neus automatisch omlaag te duwen.

177
00:13:43,864 --> 00:13:44,949
Simpel concept.

178
00:13:45,616 --> 00:13:49,662
Ze hoefden alleen wat code
toe te voegen aan een bestaand systeem.

179
00:13:51,330 --> 00:13:54,542
MCAS was ontworpen
om op de achtergrond te draaien…

180
00:13:54,625 --> 00:13:56,961
…met behulp van de speed trim-motor…

181
00:13:57,044 --> 00:14:00,631
…om het stabilo
een klein beetje te draaien…

182
00:14:01,257 --> 00:14:05,553
…elke keer dat hij detecteerde
dat de invalshoek te groot was.

183
00:14:05,636 --> 00:14:07,888
Dat zou de neus omlaag brengen.

184
00:14:09,223 --> 00:14:11,517
Maar bij het ongeluk met Lion Air…

185
00:14:12,017 --> 00:14:16,897
…was de invalshoek-sensor kapot,
was het MCAS foutief activeerde.

186
00:14:17,648 --> 00:14:19,650
En dat gebeurde herhaaldelijk.

187
00:14:23,404 --> 00:14:28,993
Boeing zei dat de bemanning niet
op de verwachtte manier ingreep.

188
00:14:29,076 --> 00:14:30,953
Ze zetten het systeem niet uit.

189
00:14:34,915 --> 00:14:36,709
Het enige probleem was…

190
00:14:36,792 --> 00:14:41,839
…en iedereen was totaal verbijsterd
en verrast toen ze hierachter kwamen…

191
00:14:42,590 --> 00:14:47,720
…dat Boeing de piloten nooit had verteld
dat het MCAS-systeem in het vliegtuig zat.

192
00:14:50,264 --> 00:14:51,307
Wat zeg je?

193
00:14:55,102 --> 00:14:58,314
Ja. Dat was mijn reactie: 'Wat?'

194
00:15:04,361 --> 00:15:06,196
Hoe kon dit gebeuren?

195
00:15:07,781 --> 00:15:11,285
Hallo, met Andy Pasztor
van The Wall Street Journal.

196
00:15:11,368 --> 00:15:13,037
Bel ik gelegen?

197
00:15:13,787 --> 00:15:17,166
Mooi. Ik wilde even terugkomen
op ons laatste gesprek.

198
00:15:17,249 --> 00:15:20,461
U was zo vriendelijk
om me wat van uw tijd te geven en…

199
00:15:20,544 --> 00:15:26,717
Na bij veel mensen aan te kloppen,
was er een topmanager bij Boeing…

200
00:15:27,301 --> 00:15:31,555
…die me vertelde: 'We hebben de piloten
nooit geïnformeerd over MCAS.

201
00:15:32,056 --> 00:15:34,099
We hebben het ze nooit uitgelegd.

202
00:15:34,642 --> 00:15:37,019
We hebben ze er nooit voor getraind…

203
00:15:37,102 --> 00:15:40,522
…want we wilden ze niet
overspoelen met informatie.'

204
00:15:41,315 --> 00:15:45,569
Daar waren mijn collega's
en ik nogal ontsteld over.

205
00:15:45,653 --> 00:15:51,075
We hadden nog nooit zoiets gehoord
van een topmanager van Boeing.

206
00:15:51,158 --> 00:15:56,330
Boeing pleitte altijd trots
voor de piloot.

207
00:15:58,248 --> 00:15:59,917
Dus we schreven een verhaal…

208
00:16:00,626 --> 00:16:03,837
…waarin we zeiden
dat Boeing actief had besloten…

209
00:16:03,921 --> 00:16:07,466
…piloten niet te vertellen
over het MCAS-systeem.

210
00:16:08,509 --> 00:16:10,219
Nieuwe vragen voor Boeing.

211
00:16:10,302 --> 00:16:13,847
The Wall Street Journal meldt
dat Boeing informatie verzweeg…

212
00:16:13,931 --> 00:16:17,559
…over model 737,
volgens veiligheidsexperts en anderen…

213
00:16:17,643 --> 00:16:21,355
Zodra duidelijk werd
dat dit geen vergissing was geweest…

214
00:16:21,438 --> 00:16:24,233
…dat dit niet per ongeluk weggelaten was…

215
00:16:24,316 --> 00:16:25,859
…werden de piloten razend.

216
00:16:27,152 --> 00:16:28,779
We konden het niet geloven.

217
00:16:28,862 --> 00:16:33,742
Naarmate we meer te weten kwamen
over dit MCAS-systeem…

218
00:16:33,826 --> 00:16:36,453
…werd het onze grootste prioriteit.

219
00:16:39,832 --> 00:16:41,375
Ik vond het respectloos.

220
00:16:41,458 --> 00:16:42,292
PILOOT

221
00:16:42,376 --> 00:16:47,423
Elke piloot die ik onderwees vertelde ik:
'Leer zoveel mogelijk over het toestel.'

222
00:16:48,215 --> 00:16:51,427
In deze serie modules
bespreken we de verschillen…

223
00:16:51,510 --> 00:16:56,098
…tussen de Boeing 737 NG en de 737 MAX.

224
00:16:56,181 --> 00:17:00,894
De 737 MAX is de opvolger
van de 737 Next Generation…

225
00:17:00,978 --> 00:17:03,647
Piloten mogen
geen feiten onthouden worden.

226
00:17:04,606 --> 00:17:06,817
De enige training die mijn man kreeg…

227
00:17:06,900 --> 00:17:10,821
…was een iPad-training,
en daarin werd MCAS nooit genoemd.

228
00:17:12,906 --> 00:17:17,661
Ik drong aan bij de onderzoekers dat ze
dit toestel aan de grond moesten houden.

229
00:17:18,537 --> 00:17:21,457
Maar Boeing staat wereldwijd goed bekend.

230
00:17:23,709 --> 00:17:25,252
Dit is wat Boeing deed.

231
00:17:25,794 --> 00:17:28,672
Ze namen contact op met pilotenvakbonden.

232
00:17:29,423 --> 00:17:32,134
Ik kreeg een telefoontje
dat Boeing langskwam…

233
00:17:32,217 --> 00:17:35,220
…om ons te informeren
over dit MCAS-systeem.

234
00:17:36,138 --> 00:17:37,431
Dit was monumentaal.

235
00:17:37,514 --> 00:17:42,394
De eerste keer dat topmanagers van Boeing
bij de Allied Pilots Association kwamen.

236
00:17:43,062 --> 00:17:47,483
Op 27 november stonden ze voor de deur.

237
00:17:48,859 --> 00:17:51,278
Ten eerste, ze hadden hun lobbyisten mee.

238
00:17:51,779 --> 00:17:54,490
Wie neemt er 'n lobbyist mee
naar een veiligheidsmeeting?

239
00:17:57,201 --> 00:18:01,413
Ik zag dat ze
geen interesse hadden in beleefdheden.

240
00:18:02,456 --> 00:18:04,666
Dus we gingen naar onze vergaderzaal.

241
00:18:07,169 --> 00:18:08,253
We gingen zitten.

242
00:18:09,213 --> 00:18:12,674
Ik nam aan dat ze
PowerPointpresentaties hadden.

243
00:18:12,758 --> 00:18:14,593
Grafieken, diagrammen, data.

244
00:18:15,636 --> 00:18:17,554
Maar ze hadden niets.

245
00:18:19,181 --> 00:18:20,682
Het was alleen hen.

246
00:18:22,184 --> 00:18:24,269
Ik zag dat ze zich zorgen maakten.

247
00:18:25,062 --> 00:18:26,563
Ik nam de vergadering op.

248
00:18:28,232 --> 00:18:30,734
Ze wisten niet eens
dat het systeem er was.

249
00:18:30,818 --> 00:18:31,944
Dat wist niemand.

250
00:18:32,569 --> 00:18:36,281
We willen de bemanning niet
overspoelen met onnodige informatie.

251
00:18:37,282 --> 00:18:42,079
Ik dacht dat de uitleg van dingen
die dodelijk zijn een prioriteit was.

252
00:18:42,579 --> 00:18:44,540
We snappen uw punt. Echt waar.

253
00:18:45,499 --> 00:18:51,255
Wordt er bij Boeing iets gedaan
om te zorgen dat dit niet weer gebeurt?

254
00:18:51,880 --> 00:18:54,675
Het gaat om
eenvoudige softwarewijzigingen…

255
00:18:54,758 --> 00:18:57,970
…die we verwachten
in korte tijd uit te kunnen brengen.

256
00:18:58,053 --> 00:18:59,179
Een week of zes.

257
00:19:00,639 --> 00:19:02,141
Ze zeiden bij de meeting…

258
00:19:02,224 --> 00:19:04,768
…dat ze over zes weken
een oplossing hadden.

259
00:19:05,269 --> 00:19:07,938
Niets wordt in zes weken gedaan.

260
00:19:09,606 --> 00:19:14,111
Dus we vroegen: 'Waarom zetten jullie
het toestel niet aan de grond tot dan?'

261
00:19:14,987 --> 00:19:17,739
Omdat nog niemand heeft geconcludeerd…

262
00:19:18,282 --> 00:19:21,535
…dat de enige oorzaak
een storing van het vliegtuig was.

263
00:19:22,411 --> 00:19:24,830
Ze konden 't toestel aan de grond houden.

264
00:19:25,330 --> 00:19:31,170
Maar Boeing had de status om te zeggen:
'Het is vreselijk wat er is gebeurd.

265
00:19:31,253 --> 00:19:33,297
We werken eraan. Vertrouw ons.'

266
00:19:33,714 --> 00:19:35,424
Naast mij zit de voorzitter…

267
00:19:35,507 --> 00:19:38,677
…directeur en CEO van Boeing,
Dennis Muilenburg.

268
00:19:38,760 --> 00:19:40,554
Goed u te zien.
-Insgelijks.

269
00:19:40,637 --> 00:19:43,473
Bedankt voor uw komst.
Wat kunt u zeggen over…

270
00:19:43,557 --> 00:19:46,518
…wat de piloten
en maatschappijen is verteld…

271
00:19:46,602 --> 00:19:50,105
…over de nieuwe uitrusting in die 737.

272
00:19:50,189 --> 00:19:53,859
We hebben onze piloten wereldwijd
al berichten gestuurd…

273
00:19:53,942 --> 00:19:56,695
…die verwijzen
naar bestaande vluchtprocedures…

274
00:19:56,778 --> 00:19:58,614
…voor zulke omstandigheden.

275
00:19:58,697 --> 00:20:02,159
Het komt erop neer
dat de 737 MAX veilig is.

276
00:20:04,494 --> 00:20:06,914
10 MAART 2019

277
00:20:06,997 --> 00:20:10,751
19 WEKEN NA DE CRASH VAN LION AIR

278
00:20:12,252 --> 00:20:14,463
Een vlucht van Ethiopian Airlines…

279
00:20:14,546 --> 00:20:17,716
…is neergestort vlak na vertrek
vanuit Addis Abeba.

280
00:20:17,799 --> 00:20:22,763
Alle 157 passagiers en bemanningsleden
aan boord zijn omgekomen.

281
00:20:22,846 --> 00:20:23,889
De maatschappij…

282
00:20:23,972 --> 00:20:29,478
Mijn vrouw, Nadia, bleef 's avonds op
om naar de BBC te luisteren.

283
00:20:29,561 --> 00:20:32,940
En de BBC zei dat er zojuist…

284
00:20:34,316 --> 00:20:35,817
…een ongeluk was gebeurd…

285
00:20:36,610 --> 00:20:40,489
…met een vliegtuig dat was vertrokken
uit Addis Abeba, Ethiopië.

286
00:20:41,865 --> 00:20:46,495
Onze dochter, Samya,
sms'te ons eerder die avond:

287
00:20:46,578 --> 00:20:51,333
'Ik ben net geland in Addis.
Nog 'n paar uur en dan door naar Nairobi.'

288
00:20:53,627 --> 00:20:56,088
Samya werkte in de gezondheidszorg.

289
00:20:57,047 --> 00:21:00,259
Ze was al een paar keer eerder
naar Afrika geweest.

290
00:21:00,342 --> 00:21:02,135
Het was gewoon weer een reis.

291
00:21:03,220 --> 00:21:07,599
Dus Nadia maakte me wakker en zei:

292
00:21:08,183 --> 00:21:11,144
'Ik denk dat Samya's vliegtuig
net is neergestort.'

293
00:21:13,188 --> 00:21:15,315
En ik dacht: dat kan niet.

294
00:21:16,400 --> 00:21:17,526
Dat kan niet.

295
00:21:23,240 --> 00:21:25,117
Het kan niet haar vlucht zijn.

296
00:21:25,909 --> 00:21:31,164
En toen ontdekten we
dat ze op vlucht 302 zat.

297
00:21:32,249 --> 00:21:33,500
Dat was haar vliegtuig.

298
00:21:36,586 --> 00:21:41,675
Elke vader drinkt alcohol
of rookt misschien sigaretten.

299
00:21:42,384 --> 00:21:44,386
Mijn vader was verslaafd aan thee.

300
00:21:45,470 --> 00:21:47,973
Hij dronk 20 koppen per dag.

301
00:21:49,891 --> 00:21:51,935
Hij ging terug naar Kenia…

302
00:21:52,019 --> 00:21:55,814
…om de gemeenschap waarin hij opgroeide
te verbeteren.

303
00:21:56,940 --> 00:21:59,985
Hij belde vanaf het vliegveld en zei:

304
00:22:00,068 --> 00:22:03,572
'Hé, Zippy. Ik wilde zeggen
dat ik het vliegtuig instap.'

305
00:22:03,655 --> 00:22:05,699
Dat was rond 20.00 uur.

306
00:22:05,782 --> 00:22:08,577
Ik zat op de bank en zei: 'Oké, pap.'

307
00:22:09,244 --> 00:22:13,081
Hij zei: 'Ik hou van je.'
En ik zei: 'Ik hou ook van jou.'

308
00:22:19,296 --> 00:22:21,882
De volgende ochtend ging mijn telefoon.

309
00:22:22,966 --> 00:22:24,634
Het was mijn broer.

310
00:22:25,510 --> 00:22:28,722
Hij zei: 'Zet je schrap.

311
00:22:28,805 --> 00:22:32,809
Er is een vliegtuig neergestort
in Ethiopië…

312
00:22:32,893 --> 00:22:35,687
…en de kans is groot
dat het papa's vlucht was.'

313
00:22:36,730 --> 00:22:40,067
Ik zei: 'Papa vliegt nooit
met Ethiopian Airlines.

314
00:22:40,734 --> 00:22:45,447
Dus hij zat niet in dat vliegtuig.'
En hij zei: 'Dit keer wel.'

315
00:22:49,868 --> 00:22:52,037
Nadia zei: 'We moeten erheen.'

316
00:22:53,997 --> 00:22:57,667
Dus we reden naar JFK
en stapten in een vliegtuig.

317
00:23:02,839 --> 00:23:07,344
Toen we in Ethiopië kwamen,
lieten ze niemand toe op de rampplek.

318
00:23:08,220 --> 00:23:10,430
Dus we bleven in Addis Abeba.

319
00:23:11,556 --> 00:23:13,850
Net als veel andere families.

320
00:23:16,186 --> 00:23:20,565
Het kostte ons drie dagen
om te achterhalen dat er geen…

321
00:23:22,859 --> 00:23:24,694
…lichamen waren gevonden.

322
00:23:26,113 --> 00:23:29,282
Eindelijk brachten ze ons
naar de rampplek.

323
00:23:33,412 --> 00:23:35,789
Er lagen een paar vliegtuigonderdelen…

324
00:23:36,498 --> 00:23:39,334
…maar niet genoeg
om een heel vliegtuig te zijn.

325
00:23:41,545 --> 00:23:45,924
De rampplek was bezaaid
met persoonlijke eigendommen.

326
00:23:47,217 --> 00:23:51,555
Er waaiden wat kleren en papieren rond.

327
00:23:55,016 --> 00:23:56,268
En er was een gat.

328
00:23:57,519 --> 00:24:00,772
Het vliegtuig was
met 800, 900 kilometer per uur…

329
00:24:00,856 --> 00:24:03,900
…recht in de grond gevlogen.

330
00:24:07,320 --> 00:24:10,991
Ik zag mensen rond de krater staan
en naar beneden kijken.

331
00:24:12,951 --> 00:24:14,703
Sommigen hadden bloemen mee.

332
00:24:16,288 --> 00:24:21,042
Nadia had bloemen mee.
Rozen voor Samya Rose. Die gooide ze…

333
00:24:24,421 --> 00:24:25,547
Die gooide ze erin.

334
00:24:39,936 --> 00:24:43,231
Het idee dat,
binnen vijf maanden, hetzelfde toestel…

335
00:24:43,315 --> 00:24:47,903
…een nieuw toestel,
onder dezelfde omstandigheden neerstortte.

336
00:24:47,986 --> 00:24:52,616
Vlakbij het vliegveld,
relatief lage hoogte, geen slecht weer.

337
00:24:52,699 --> 00:24:57,287
Alle voor de hand liggende redenen
voor waarom vliegtuigen neerstorten.

338
00:24:57,370 --> 00:25:00,332
Veel vragen over veiligheid voor Boeing…

339
00:25:00,415 --> 00:25:03,877
…want dit is de tweede crash
binnen vijf maanden met…

340
00:25:03,960 --> 00:25:06,338
…hun bestverkochte passagiersvliegtuig.

341
00:25:06,421 --> 00:25:09,257
Amerikaanse maatschappijen
gebruiken dit toestel.

342
00:25:09,341 --> 00:25:12,260
Er zijn er honderden in dienst,
duizenden besteld…

343
00:25:12,344 --> 00:25:16,056
…en er wordt gezegd dat ze allemaal
aan de grond moeten blijven.

344
00:25:17,015 --> 00:25:20,727
Twee ongelukken met nieuwe vliegtuigen
binnen vijf maanden.

345
00:25:21,228 --> 00:25:24,314
Dat gebeurt niet in de moderne luchtvaart.

346
00:25:25,190 --> 00:25:27,651
Maar Boeing wilde niet overwegen…

347
00:25:27,734 --> 00:25:31,029
…dat er iets mis was
met het ontwerp van het vliegtuig.

348
00:25:31,112 --> 00:25:33,949
Veel passagiers zijn bang voor de MAX.

349
00:25:34,032 --> 00:25:36,451
Wij blijven toegewijd aan veiligheid.

350
00:25:36,535 --> 00:25:39,079
We betreuren de impact die dit heeft…

351
00:25:39,746 --> 00:25:42,832
Veiligheid is de kern
van wie we zijn bij Boeing.

352
00:25:43,333 --> 00:25:46,545
En veilig reizen en betrouwbaar
met onze vliegtuigen…

353
00:25:46,628 --> 00:25:50,006
Boeing meldt:
'Veiligheid is Boeings prioriteit.

354
00:25:50,090 --> 00:25:53,051
We hebben vertrouwen
in de veiligheid van de MAX

355
00:25:53,134 --> 00:25:57,222
Ook belangrijk is
dat de Federal Aviation Administration…

356
00:25:57,305 --> 00:26:00,725
…op dit moment geen verdere actie eist.'

357
00:26:01,977 --> 00:26:02,894
De FAA.

358
00:26:03,395 --> 00:26:05,480
De Federal Aviation Administration…

359
00:26:05,564 --> 00:26:08,692
…die gaat
over luchtvaartveiligheid in de VS…

360
00:26:08,775 --> 00:26:11,403
…kon het vliegtuig aan de grond houden.

361
00:26:13,530 --> 00:26:15,740
De FAA zei dat ze wachtten op data…

362
00:26:16,324 --> 00:26:18,410
…en tot ze die data hadden…

363
00:26:18,910 --> 00:26:21,288
…was het te vroeg om een keus te maken.

364
00:26:22,080 --> 00:26:24,874
Dus ze namen geen keus,
wat voor keus dan ook.

365
00:26:26,543 --> 00:26:28,169
De dag na de crash…

366
00:26:28,253 --> 00:26:31,756
…overdonderden de Chinezen iedereen…

367
00:26:31,840 --> 00:26:35,427
…toen ze zelf
dit toestel eenzijdig aan de grond zetten.

368
00:26:38,471 --> 00:26:44,269
En dat begon
een hele reeks stappen door andere landen.

369
00:26:44,352 --> 00:26:48,773
Australië, Nieuw-Zeeland, Maleisië,
Singapore, Frankrijk, Duitsland, Italië…

370
00:26:48,857 --> 00:26:51,067
…Ierland, Nederland. Ik kan doorgaan.

371
00:26:51,568 --> 00:26:54,821
Het lijkt wel een berisping van de FAA.

372
00:26:56,323 --> 00:27:02,579
Als er een probleem wordt ontdekt
dat invloed heeft op de veiligheid…

373
00:27:02,662 --> 00:27:07,125
…zullen het ministerie
en de FAA niet aarzelen…

374
00:27:07,208 --> 00:27:10,962
…om gepaste stappen te ondernemen.

375
00:27:11,546 --> 00:27:14,633
Voor ons,
voor de families van de slachtoffers…

376
00:27:15,216 --> 00:27:18,720
…was het verbazingwekkend
dat het toestel nog vloog.

377
00:27:19,220 --> 00:27:22,641
Zeker na twee ongelukken.

378
00:27:22,724 --> 00:27:27,562
Nieuwe ontwikkelingen in de
mysterieuze crash van Ethiopian Airlines.

379
00:27:27,646 --> 00:27:30,273
De zwarte dozen
worden bekeken in Frankrijk…

380
00:27:30,357 --> 00:27:33,610
…terwijl er details opduiken
over de laatste momenten.

381
00:27:34,319 --> 00:27:36,988
We krijgen meer informatie
over de vliegroute…

382
00:27:37,072 --> 00:27:41,034
…en het lijkt erg
op de crash van Lion Air.

383
00:27:43,453 --> 00:27:46,998
En toen vonden ze
de schroefspindel in Ethiopië.

384
00:27:48,291 --> 00:27:51,878
De schroefspindel is een lange schroef,
ongeveer zo dik…

385
00:27:52,462 --> 00:27:54,714
…die de trim van het stabilo bestuurt.

386
00:27:57,926 --> 00:28:02,180
Ze vonden de schroefspindel
in de volledige neerwaartse positie.

387
00:28:03,682 --> 00:28:05,350
Het was duidelijk het MCAS.

388
00:28:06,601 --> 00:28:11,314
Binnen 30 minuten zette president Trump
op televisie het toestel aan de grond.

389
00:28:11,398 --> 00:28:14,693
Ik vaardig een noodbevel uit…

390
00:28:14,776 --> 00:28:20,532
…om alle vluchten van de 737 MAX 8
aan de grond te houden…

391
00:28:20,615 --> 00:28:23,868
…evenals die van de 737 MAX 9.

392
00:28:23,952 --> 00:28:26,996
Elk vliegtuig in de lucht
gaat naar zijn bestemming…

393
00:28:27,080 --> 00:28:30,458
…en wordt daarna
tot nader bericht aan de grond gehouden.

394
00:28:36,715 --> 00:28:41,928
Dit het enige vliegtuig dat ooit door
de president aan de grond gehouden is.

395
00:28:43,054 --> 00:28:46,057
Maar zelfs nadat de MAX
aan de grond stond…

396
00:28:46,141 --> 00:28:49,018
…en ze naar de opslag
gevlogen moesten worden…

397
00:28:50,270 --> 00:28:53,648
…waren er piloten
die ze daar niet heen wilden vliegen.

398
00:28:55,358 --> 00:28:59,195
Als een piloot niet
in een gloednieuw Boeing wil vliegen…

399
00:29:00,739 --> 00:29:01,781
…dan is 't mis.

400
00:29:20,717 --> 00:29:22,719
Twee dagen na de tweede crash…

401
00:29:23,219 --> 00:29:25,013
…startte ik een onderzoek.

402
00:29:26,222 --> 00:29:32,729
We wisten dat hier iets groots speelde,
dat dit vliegtuig defect leek te zijn.

403
00:29:33,605 --> 00:29:38,318
Ik had net personeel aangenomen en ik zei:
'Jullie eerste klus: Boeing 737 MAX.'

404
00:29:40,945 --> 00:29:44,240
Naast dat het Congres dit
grondig wilde onderzoeken…

405
00:29:44,741 --> 00:29:49,454
…pakten de families van de slachtoffers
dit op als een persoonlijke zaak.

406
00:29:51,206 --> 00:29:54,501
Ze vonden dat er
een verklaring moest zijn…

407
00:29:54,584 --> 00:29:58,880
…voor hoe twee vliegtuigen
in zo'n korte tijd konden neerstorten.

408
00:30:01,382 --> 00:30:04,260
De nabestaanden kwamen naar D.C…

409
00:30:04,969 --> 00:30:09,766
…om druk te zetten op het Congres
om Boeing verantwoordelijk te houden.

410
00:30:11,100 --> 00:30:16,105
We zijn Peter DeFazio dank verschuldigd,
omdat hij dit het grootste onderzoek…

411
00:30:16,189 --> 00:30:19,567
…van het Transportation
Infrastructure Committee maakte.

412
00:30:20,568 --> 00:30:23,822
Paul Njoroge uit Kenia verloor zijn vrouw…

413
00:30:23,905 --> 00:30:25,198
…zijn drie kinderen…

414
00:30:25,907 --> 00:30:27,325
…en zijn schoonmoeder.

415
00:30:28,326 --> 00:30:30,411
Ik heb contact met de nabestaanden.

416
00:30:30,495 --> 00:30:34,123
We praten zeker
over hoe we dit moeten aanpakken…

417
00:30:34,207 --> 00:30:37,669
…en weten wat er moet gebeuren
om gerechtigheid te krijgen.

418
00:30:40,672 --> 00:30:42,465
Dit is wie we zijn verloren.

419
00:30:44,717 --> 00:30:47,428
Dit is de prijs
van de normale gang van zaken.

420
00:30:49,556 --> 00:30:53,726
Ik weet nog dat ik keek
naar de lijst met namen van passagiers…

421
00:30:54,561 --> 00:30:57,438
…uit zoveel verschillende landen.

422
00:30:57,522 --> 00:31:01,985
Mensen van over de hele wereld
zijn geraakt door wat er is gebeurd.

423
00:31:14,414 --> 00:31:17,041
We willen dat dit openbaar gemaakt wordt.

424
00:31:18,167 --> 00:31:22,255
We willen dat Boeing
de papieren laat zien en de feiten geeft.

425
00:31:25,049 --> 00:31:27,552
Toen we begonnen met het onderzoek…

426
00:31:27,635 --> 00:31:31,639
…waren veel mensen
over de hele wereld boos en ontsteld…

427
00:31:31,723 --> 00:31:33,474
…over wat er was gebeurd.

428
00:31:33,558 --> 00:31:36,019
Denkt u dat uw verhaal gehoord wordt?

429
00:31:37,186 --> 00:31:39,355
Nu wel, omdat er een hoorzitting is.

430
00:31:39,439 --> 00:31:42,066
Wat ik vrees is dat er weken voorbijgaan…

431
00:31:42,191 --> 00:31:46,446
…en de FAA het toestel
gewoon weer laat vliegen zonder controle.

432
00:31:46,529 --> 00:31:48,281
Die macht hebben ze.

433
00:31:49,407 --> 00:31:53,786
In de Verenigde Staten
moet het Congres toezicht houden.

434
00:31:53,870 --> 00:31:54,871
Simpel.

435
00:31:55,580 --> 00:32:01,002
En de vraag was of Boeing
een onveilig vliegtuig had laten vliegen.

436
00:32:02,795 --> 00:32:04,130
De vergadering begint.

437
00:32:04,631 --> 00:32:07,759
We zijn hier naar aanleiding
van twee fatale crashes…

438
00:32:07,842 --> 00:32:12,055
…die in vijf maanden tijd
346 levens hebben geëist.

439
00:32:12,555 --> 00:32:16,476
We staan nog
aan het begin van ons onderzoek.

440
00:32:17,060 --> 00:32:21,064
Ik wil de familieleden
van de overledenen erkennen.

441
00:32:21,147 --> 00:32:22,815
Sommigen van hen zijn hier.

442
00:32:22,899 --> 00:32:25,818
We zijn hier om te zorgen
dat jullie familieleden…

443
00:32:25,902 --> 00:32:28,905
…niet tevergeefs
en zonder reactie zijn gestorven.

444
00:32:29,405 --> 00:32:33,159
Vandaag horen we van piloten
en andere veiligheidsprofessionals…

445
00:32:33,242 --> 00:32:35,078
…die met de vliegtuigen werken.

446
00:32:35,745 --> 00:32:38,414
De vraag is: wat waren de factoren?

447
00:32:39,207 --> 00:32:43,753
Het doel van het Congres was
om eerst uit te leggen aan het publiek…

448
00:32:43,836 --> 00:32:45,713
…wat er was gebeurd en waarom.

449
00:32:45,797 --> 00:32:48,841
En ten tweede
om te kijken naar wetswijzigingen…

450
00:32:48,925 --> 00:32:51,135
…om toekomstige crashes te voorkomen.

451
00:32:52,220 --> 00:32:54,806
Na de tweede crash…

452
00:32:54,889 --> 00:32:59,268
…probeerde Boeing de aandacht
op de Ethiopische piloten te vestigen.

453
00:32:59,936 --> 00:33:03,231
Ze gaven toe
dat MCAS onterecht ingeschakeld was…

454
00:33:03,314 --> 00:33:06,359
…maar hielden vol
dat de Ethiopische bemanning…

455
00:33:06,442 --> 00:33:10,989
…niet alles precies had gedaan
zoals ze het hadden moeten doen.

456
00:33:12,073 --> 00:33:15,493
Het was hetzelfde argument
dat ze gebruikten bij Lion Air…

457
00:33:16,202 --> 00:33:20,957
…en ze voerden een krachtige pr-campagne…

458
00:33:21,040 --> 00:33:23,001
…om hun punt duidelijk te maken.

459
00:33:24,043 --> 00:33:28,464
We hoorden dat lobbyisten van Boeing
bedrijven in Washington inhuurden…

460
00:33:28,548 --> 00:33:33,511
…om de boodschap te verspreiden dat het
de schuld van buitenlandse piloten was.

461
00:33:33,594 --> 00:33:37,223
Kapitein Carey, de piloot
van Ethiopia Air in de rechterstoel…

462
00:33:37,306 --> 00:33:39,976
…kon niet vliegen volgens onze standaard.

463
00:33:40,059 --> 00:33:43,271
We moeten kijken
naar hun vakbekwaamheid en training.

464
00:33:43,938 --> 00:33:48,151
Ethiopian Airlines vliegt elke dag
Washington Dulles binnen…

465
00:33:48,234 --> 00:33:50,445
…vanuit Addis Abeba, al jarenlang.

466
00:33:50,528 --> 00:33:53,239
Ze hebben een trotse luchtvaartcultuur.

467
00:33:53,322 --> 00:33:55,992
Onthoud, meneer, en leden van het comité…

468
00:33:56,075 --> 00:33:58,995
…dat dit een beangstigende gebeurtenis is.

469
00:33:59,829 --> 00:34:02,957
Kapitein, kunnen we
de piloten de schuld geven?

470
00:34:03,041 --> 00:34:06,586
Ik wil niet simpelweg
de piloten de schuld geven.

471
00:34:07,086 --> 00:34:09,088
We moeten ze niet de schuld geven…

472
00:34:09,172 --> 00:34:13,926
…en we moeten niet verwachten dat piloten
compenseren voor slechte ontwerpen.

473
00:34:14,552 --> 00:34:17,680
De bemanning heeft
gestreden voor hun leven…

474
00:34:17,764 --> 00:34:19,557
…in de strijd van hun leven.

475
00:34:33,488 --> 00:34:36,157
Al kort nadat de hoorzittingen begonnen…

476
00:34:36,240 --> 00:34:40,328
…kregen we meer informatie
over wat er echt gebeurd was…

477
00:34:40,411 --> 00:34:43,498
…in de cockpit
van het Ethiopische vliegtuig.

478
00:34:44,999 --> 00:34:47,752
We kregen de informatie van de FAA…

479
00:34:47,835 --> 00:34:52,090
…enkele uren nadat zij die kregen
van de Ethiopische onderzoekers.

480
00:34:54,217 --> 00:34:55,843
Het was laat op de avond…

481
00:34:55,927 --> 00:34:59,847
…en we probeerden een
zo volledig mogelijk verhaal te schrijven.

482
00:35:03,434 --> 00:35:08,397
Toen het bekend werd,
was dit het eerste verhaal dat onthulde…

483
00:35:08,481 --> 00:35:13,194
…dat de bemanning zich realiseerde
dat MCAS was ingeschakeld.

484
00:35:14,362 --> 00:35:17,365
En ze deden wat Boeing ze had opgedragen.

485
00:35:23,830 --> 00:35:25,748
Als het MCAS ingeschakeld wordt…

486
00:35:26,749 --> 00:35:28,501
…draait het tien seconden…

487
00:35:29,001 --> 00:35:32,130
…en duwt het
de neus van 't vliegtuig krachtig omlaag.

488
00:35:34,882 --> 00:35:37,093
Tien seconden aan, vijf seconden uit.

489
00:35:37,844 --> 00:35:40,429
Tien seconden aan, vijf seconden uit.

490
00:35:43,266 --> 00:35:46,811
Ze horen een kakofonie van stick shakers…

491
00:35:46,894 --> 00:35:50,231
…waarschuwingsmeldingen,
ongeldige snelheid en hoogte.

492
00:35:50,314 --> 00:35:52,984
Al die waarschuwingssignalen gaan af.

493
00:35:53,776 --> 00:35:58,739
De kapitein, die het toestel bestuurt,
probeert uit te zoeken wat er mis is.

494
00:36:01,033 --> 00:36:05,037
De eerste officier roept:
'Schakel stabilisatietrim uit, kapitein.'

495
00:36:05,121 --> 00:36:06,622
Dat zei hij twee keer.

496
00:36:07,248 --> 00:36:08,666
Hij deed wat Boeing zei.

497
00:36:09,625 --> 00:36:11,502
Het zette het MCAS-systeem uit.

498
00:36:12,712 --> 00:36:15,840
Toen ik dat las, zei ik:
'Die vent deed het goed.

499
00:36:16,841 --> 00:36:18,259
Die vent deed het goed.'

500
00:36:19,135 --> 00:36:23,181
Het probleem is nu
dat het vliegtuig te snel gaat.

501
00:36:24,307 --> 00:36:27,185
En door de kracht op de staart…

502
00:36:28,019 --> 00:36:32,523
…kunnen ze het vliegtuig niet
handmatig trimmen om te herstellen.

503
00:36:42,325 --> 00:36:43,534
Te laag.

504
00:36:43,618 --> 00:36:45,703
Optrekken.

505
00:37:14,482 --> 00:37:18,361
De piloten bij de eerste crash
hadden geen idee.

506
00:37:19,612 --> 00:37:22,031
Hun vliegtuig gedroeg zich heel anders…

507
00:37:22,114 --> 00:37:26,035
…dan ze ooit hadden gezien,
en ze wisten niet wat ze moesten doen.

508
00:37:27,578 --> 00:37:32,458
In het Ethiopische vliegtuig
was de bemanning ingelicht door Boeing…

509
00:37:32,541 --> 00:37:34,752
…over hoe het MCAS-systeem werkte.

510
00:37:35,378 --> 00:37:37,880
En ze deden wat ze moesten doen.

511
00:37:38,547 --> 00:37:40,341
Ze schakelden het systeem uit.

512
00:37:41,509 --> 00:37:43,177
En toch zijn ze neergestort.

513
00:37:44,595 --> 00:37:48,599
Voor Boeing was dit een enorm probleem…

514
00:37:49,517 --> 00:37:52,395
…en extreem schadelijk voor hun reputatie.

515
00:37:53,646 --> 00:37:57,275
Een reputatie waar ze
jaren aan hadden gebouwd.

516
00:38:30,599 --> 00:38:33,436
Mijn vader was
gevechtspiloot bij de luchtmacht…

517
00:38:33,978 --> 00:38:36,188
…en ingenieur bij The Boeing Company.

518
00:38:36,814 --> 00:38:39,734
Het kantoor van Boeing
was hier in 't noordwesten…

519
00:38:40,443 --> 00:38:43,487
…en ze waren veruit
Seattle's grootste werkgever.

520
00:38:45,281 --> 00:38:46,824
Boeing betaalde goed…

521
00:38:47,325 --> 00:38:51,370
…dus mijn vader kon
een mooi huis voor ons kopen…

522
00:38:51,454 --> 00:38:55,541
…en zichzelf in het midden
van de middenklasse plaatsen.

523
00:38:57,418 --> 00:39:02,840
Boeing was bovenal een technisch bedrijf
en de techniek was altijd leidend geweest.

524
00:39:04,008 --> 00:39:07,219
Door zich te richten
op kwaliteit en innovatie…

525
00:39:07,303 --> 00:39:11,223
…creëerden ze de producten
die Boeing tot Amerika's trots maakten.

526
00:39:12,266 --> 00:39:15,436
Ze hadden een enorme impact
op de landelijke economie.

527
00:39:17,938 --> 00:39:22,735
Boeing zorgde voor een aantal van
de grootste technische ontwikkelingen…

528
00:39:23,319 --> 00:39:24,737
…in de 20e eeuw.

529
00:39:25,946 --> 00:39:29,450
Militaire vliegtuigen,
onbemande voertuigen, ruimteschepen…

530
00:39:29,533 --> 00:39:32,995
…en in het bijzonder
commerciële passagiersvliegtuigen…

531
00:39:33,079 --> 00:39:36,707
…met als eerste de 707 in de jaren 50.

532
00:39:38,542 --> 00:39:41,045
Daarna volgde de 727…

533
00:39:41,629 --> 00:39:44,298
…en het werkpaard van de vloot was de 737.

534
00:39:45,758 --> 00:39:49,553
Er kwam geweldige techniek uit Seattle.

535
00:39:50,679 --> 00:39:54,183
Boeings verleden
van veiligheid en kwaliteit eerst…

536
00:39:54,266 --> 00:39:57,478
…was iets dat het Amerikaanse volk
leerde vertrouwen.

537
00:39:58,729 --> 00:40:02,900
Als het een vliegtuig van Boeing was,
voelden mensen zich veilig.

538
00:40:04,819 --> 00:40:09,156
Het was het begin van het jet-tijdperk
en Boeing blonk erin uit.

539
00:40:10,741 --> 00:40:14,453
Ze bouwden het ene
na het andere moderne vliegtuig.

540
00:40:16,163 --> 00:40:20,793
En toen, in de late jaren 60,
nam Boeing een onvoorstelbaar risico.

541
00:40:20,876 --> 00:40:26,424
Het beste van alles beschrijft
de nieuwe reus van de luchtvaart, de 747.

542
00:40:26,507 --> 00:40:31,846
Anders dan conventionele vliegtuigen
kan de 747 490 passagiers vervoeren.

543
00:40:31,929 --> 00:40:35,433
De motoren worden twee keer zo krachtig
als huidige motoren.

544
00:40:35,516 --> 00:40:41,313
De eerste wordt door The Boeing Company
aan Pan American Airways geleverd in 1969.

545
00:40:43,149 --> 00:40:46,485
Het 747-programma was enorm ambitieus.

546
00:40:48,195 --> 00:40:51,907
Boeing zette erop in
dat het een fantastisch toestel kon maken.

547
00:40:52,783 --> 00:40:56,579
Ze zeiden dat het de veiligste
en meest innovatieve zou zijn.

548
00:40:56,662 --> 00:40:58,247
Het zou de beste worden.

549
00:41:00,332 --> 00:41:03,210
De 747 bracht een revolutie
in de luchtvaart.

550
00:41:04,128 --> 00:41:09,133
Voor het eerst werd het betaalbaar
om internationaal te reizen.

551
00:41:09,216 --> 00:41:11,927
Dat bracht de wereld dichter bij elkaar.

552
00:41:14,430 --> 00:41:18,809
Ambitieuze plannen zoals de 747
zetten The Boeing Company op de kaart.

553
00:41:20,436 --> 00:41:24,315
'We doen dit, koste wat het kost.
Wat het ook kost, we doen het.'

554
00:41:27,234 --> 00:41:29,862
Ik werkte 32 jaar voor The Boeing Company.

555
00:41:30,446 --> 00:41:32,990
Het was een cultuur van vertrouwen…

556
00:41:33,491 --> 00:41:36,952
…en: 'We doen dit samen.
We bouwen een hoogwaardig product…

557
00:41:37,036 --> 00:41:38,579
…waar we trots op zijn.'

558
00:41:38,662 --> 00:41:40,748
Dat ziet er goed uit.
-Dank je.

559
00:41:43,292 --> 00:41:47,296
Toen ik voor Boeing werkte,
gaven ze ons bedrijfskleding…

560
00:41:47,880 --> 00:41:49,757
…met het logo van Boeing erop.

561
00:41:49,840 --> 00:41:53,052
Eerst zeiden we:
'Wie wil er nou bedrijfskleding?'

562
00:41:53,552 --> 00:41:58,307
Maar het was geweldig als je
met dat shirt aan de straat op ging.

563
00:41:58,974 --> 00:42:02,436
Ik kan niet zeggen
hoeveel mensen zeiden: 'Mijn God.

564
00:42:02,520 --> 00:42:04,438
Je werkt bij Boeing. Geweldig.'

565
00:42:04,522 --> 00:42:05,981
Ziet er goed uit, Don.

566
00:42:06,065 --> 00:42:08,150
Dat wakkerde veel trots aan.

567
00:42:08,234 --> 00:42:09,068
Perfect.

568
00:42:12,863 --> 00:42:14,323
Oké. Goed werk, jongens.

569
00:42:14,406 --> 00:42:16,492
Daar is hij, de eerste.
-De eerste.

570
00:42:18,536 --> 00:42:22,122
Ik werkte daar graag
omdat ik inspraak had.

571
00:42:22,206 --> 00:42:26,710
Als er iets mis was, kon ik dat zeggen
zonder angst om ontslagen te worden.

572
00:42:28,212 --> 00:42:31,006
Het management wist
dat veiligheid voorop stond.

573
00:42:31,090 --> 00:42:34,969
Als wij zeiden: 'Het is niet veilig,'
dan gebeurde het niet.

574
00:42:37,763 --> 00:42:41,433
De cultuur van toen was
dat we het allemaal samen deden…

575
00:42:41,517 --> 00:42:46,480
…en: 'Boeing zorgt voor jou en
we verwachten dat jij voor Boeing zorgt.'

576
00:42:46,564 --> 00:42:51,569
Geef een applaus voor de onderdirecteur
en algemeen manager van de 777-divisie…

577
00:42:51,652 --> 00:42:52,653
…Alan Mulally.

578
00:42:53,946 --> 00:42:55,614
Goedemorgen, iedereen.

579
00:42:56,657 --> 00:43:02,079
Er was een gevoel
van verbondenheid en structuur en familie.

580
00:43:02,955 --> 00:43:04,206
We waren een familie.

581
00:43:04,290 --> 00:43:06,166
We zijn samen ver gekomen.

582
00:43:06,250 --> 00:43:08,669
Het was een topbedrijf om voor te werken.

583
00:43:11,547 --> 00:43:14,174
En toen…
Stel je voor dat je op je werk komt…

584
00:43:14,258 --> 00:43:18,679
…en je hebt een stel nieuwe bazen
en alles wat je in 30 jaar hebt geleerd…

585
00:43:18,762 --> 00:43:19,722
…is nu verkeerd.

586
00:43:19,805 --> 00:43:26,103
Goedenavond. Een miljardendeal
schokt de luchtvaartindustrie.

587
00:43:26,186 --> 00:43:29,273
De geplande fusie
tussen Boeing en McDonnell Douglas.

588
00:43:29,857 --> 00:43:33,527
Toen ik erheen liep, dacht ik: wauw.

589
00:43:33,611 --> 00:43:39,366
Ik word voorzitter en CEO van het bedrijf.

590
00:43:39,450 --> 00:43:42,578
Harry Stonecipher zal dienen
als directeur…

591
00:43:42,661 --> 00:43:45,372
…en chief operating officer
van het bedrijf.

592
00:43:46,040 --> 00:43:50,294
Onze intentie, zoals we die
van iedereen in de organisatie verwachten…

593
00:43:50,377 --> 00:43:53,881
…is om samen te werken.
Dus hier is Harry Stonecipher.

594
00:43:53,964 --> 00:43:54,798
Harry.

595
00:43:56,133 --> 00:43:57,301
Dank je, Phil.

596
00:43:57,384 --> 00:43:58,636
Dames en heren…

597
00:43:59,136 --> 00:44:03,557
De overname van McDonnell Douglas
door Boeing in 1996…

598
00:44:03,641 --> 00:44:06,894
…maakte deel uit van wat er
door het hele land gebeurde.

599
00:44:07,978 --> 00:44:10,689
Fusies, overnames, samenvoegingen.

600
00:44:11,190 --> 00:44:15,402
Dat is hoe bedrijven
dachten concurrerend te blijven.

601
00:44:16,570 --> 00:44:20,783
Boeings stond vooraan
in de luchtvaartindustrie.

602
00:44:20,866 --> 00:44:25,162
Zij waren de standaard, de mensen
naar wie je opkeek voor hun kwaliteit.

603
00:44:26,121 --> 00:44:31,001
Maar dat begon in te storten na
de fusie van McDonnell Douglas en Boeing.

604
00:44:32,628 --> 00:44:36,548
Harry Stonecipher was
de CEO van McDonnell Douglas…

605
00:44:36,632 --> 00:44:40,386
…en hij werd de CEO
van The Boeing Company.

606
00:44:41,220 --> 00:44:46,350
Dus al vrij snel kreeg McDonnell Douglas
de leiding aan de top.

607
00:44:47,851 --> 00:44:53,691
Dat volgde op de hielen van de jaren 80,
waarin geld koning was op Wall Street.

608
00:44:54,566 --> 00:44:56,193
'Hebzucht is goed.'

609
00:44:59,113 --> 00:45:03,909
Toen Harry Stonecipher de leiding nam,
geloofde hij dat het belangrijkste was…

610
00:45:03,992 --> 00:45:07,079
…dat een bedrijf
waarde creëerde op Wall Street.

611
00:45:07,579 --> 00:45:09,790
Hij zei: 'We werken voor het geld.

612
00:45:10,290 --> 00:45:15,045
Als ik wil horen over producten en marges,
dan wil ik horen dat het rendabel is.'

613
00:45:16,755 --> 00:45:20,801
Het leiderschap van McDonnell Douglas
stuurde Boeing in de richting…

614
00:45:20,884 --> 00:45:23,470
…van een financieel gedreven bedrijf.

615
00:45:24,138 --> 00:45:26,348
Wall Street eiste aandeelhoudersrendement.

616
00:45:26,432 --> 00:45:30,602
En ze wilden dat Boeing zich gedroeg
als groot industrieel bedrijf…

617
00:45:30,686 --> 00:45:32,396
…dat dat rendement leverde.

618
00:45:34,523 --> 00:45:36,066
Niet lang na de fusie…

619
00:45:36,567 --> 00:45:39,528
…werd er een grote campagne gestart…

620
00:45:39,611 --> 00:45:40,863
…genaamd ShareValue.

621
00:45:41,655 --> 00:45:46,034
Het idee was dat ze wilden
dat iedereen wist wat de aandeelprijs was…

622
00:45:46,618 --> 00:45:50,414
…en iedereen moest samenwerken
om de aandeelwaarde te verhogen.

623
00:45:52,416 --> 00:45:56,712
Zelfs bij technische vergaderingen
ging alles om de aandeelprijzen.

624
00:45:58,213 --> 00:46:01,341
Toen we zagen
dat directieleden van McDonnell Douglas…

625
00:46:01,425 --> 00:46:05,429
…hun bedrijfsplan bij Boeing toepasten,
bracht dat ons van streek.

626
00:46:06,263 --> 00:46:08,766
We wisten dat het een slecht plan was.

627
00:46:10,058 --> 00:46:14,354
Ze stuurden het bedrijf aan
alsof het wasmachines maakte.

628
00:46:14,438 --> 00:46:15,564
Vaatwassers.

629
00:46:16,231 --> 00:46:19,777
Alle vliegtuigen moesten
goedkoper worden geproduceerd.

630
00:46:20,944 --> 00:46:25,949
Ze verminderden het aantal werknemers
en verwachtten dat iedereen harder werkte.

631
00:46:27,993 --> 00:46:31,121
We zagen het bedrijf
voor onze ogen veranderen.

632
00:46:33,624 --> 00:46:37,127
Ik werkte al heel lang daar in Seattle.

633
00:46:37,211 --> 00:46:41,715
En de omgeving
waarmee we fuseerden was zo anders.

634
00:46:42,299 --> 00:46:45,135
McDonnell Douglas had
een vriendjespolitiek.

635
00:46:45,761 --> 00:46:49,264
Ze hadden geen respect
voor onze werknemersprocessen.

636
00:46:50,849 --> 00:46:55,437
En toen hoorden we dat ze
het hoofdkantoor naar Chicago verhuisden.

637
00:46:55,521 --> 00:47:00,442
Het is officieel. Boeing bevestigt dat het
z'n hoofdkantoor naar Chicago verhuist.

638
00:47:01,235 --> 00:47:04,863
En iedereen die er al langer werkte,
zei: 'Jullie zijn gek.'

639
00:47:05,447 --> 00:47:10,327
Want destijds was Boeing Seattle
en Seattle was Boeing, en ze waren…

640
00:47:10,994 --> 00:47:12,162
Ze waren één.

641
00:47:12,663 --> 00:47:14,540
We hebben gekeken naar de data…

642
00:47:14,623 --> 00:47:18,335
…en we denken dat Chicago
de beste keus is voor Boeing.

643
00:47:21,421 --> 00:47:23,715
Eén van de argumenten om te verhuizen…

644
00:47:23,799 --> 00:47:28,262
…was dat ze zich wilden scheiden
van de technische mensen in Seattle.

645
00:47:29,388 --> 00:47:32,474
Dan konden directieleden
financiële keuzes maken…

646
00:47:32,558 --> 00:47:36,520
…zonder te veel tegengas van ingenieurs.

647
00:47:38,021 --> 00:47:41,024
Voor McDonnell Douglas
sloegen we geen stappen over.

648
00:47:41,108 --> 00:47:44,528
Dat was niet de cultuur van Boeing.
Geen stappen overslaan.

649
00:47:45,320 --> 00:47:46,738
Doe het goed…

650
00:47:46,822 --> 00:47:50,409
…en bouw kwaliteit en veiligheid in,
dan volgt de winst.

651
00:47:51,743 --> 00:47:55,873
Maar dat veranderde allemaal
en dat was hartverscheurend.

652
00:47:57,666 --> 00:48:03,255
We stelden onszelf gerust door te zeggen:
'We zijn van slag omdat het anders is.'

653
00:48:04,923 --> 00:48:08,802
Maar onze zorgen
op dat moment waren terecht.

654
00:48:09,928 --> 00:48:14,850
Dat dit het bedrijf zou beïnvloeden
op manieren waar we geen weet van hadden.

655
00:48:17,394 --> 00:48:18,854
Een slecht jaar voor Boeing…

656
00:48:18,937 --> 00:48:22,065
…en een beter jaar
voor Europese concurrent Airbus.

657
00:48:22,149 --> 00:48:25,527
Boeing heeft dit jaar
368 nieuwe bestellingen…

658
00:48:25,611 --> 00:48:28,196
…en Airbus heeft er 427.

659
00:48:28,822 --> 00:48:31,283
Toen de fusie plaatsvond in 1997…

660
00:48:31,950 --> 00:48:35,621
…veroverde de concurrentie
beetje bij beetje het marktaandeel…

661
00:48:36,163 --> 00:48:39,124
…waar Boeing decennialang
voor had gevochten.

662
00:48:40,459 --> 00:48:45,088
Boeing bevond zich
in een zeer ongebruikelijke positie.

663
00:48:46,340 --> 00:48:49,426
Ze werden uitgedaagd
door andere fabrikanten…

664
00:48:49,509 --> 00:48:53,055
…en die druk kwam
voornamelijk van de Europeanen.

665
00:48:53,972 --> 00:48:55,057
Oftewel Airbus.

666
00:48:56,350 --> 00:49:01,313
Door de jaren heen was er
veel kwaad bloed tussen Boeing en Airbus.

667
00:49:02,356 --> 00:49:03,982
Maar het zit zo met Airbus:

668
00:49:04,066 --> 00:49:09,613
Ze werden niet van de ene op de andere dag
een grote macht in de industrie.

669
00:49:10,489 --> 00:49:12,824
Het ging stukje bij beetje.

670
00:49:13,575 --> 00:49:17,496
Het werd langzaam opgebouwd,
beetje bij beetje…

671
00:49:18,246 --> 00:49:22,918
…waardoor Airbus in 2003
een groter marktaandeel had dan Boeing.

672
00:49:24,252 --> 00:49:27,422
Boeing liep achter.
Boeing moest een inhaalslag maken.

673
00:49:28,590 --> 00:49:32,886
Dus ze zetten nog meer druk
op het leveren van de vliegtuigen.

674
00:49:33,553 --> 00:49:38,934
Na verloop van tijd werd
de traditionele nadruk op veiligheid…

675
00:49:39,559 --> 00:49:40,686
…gecompromitteerd.

676
00:49:40,769 --> 00:49:44,356
MONTAGEFABRIEK BOEING 787

677
00:49:44,439 --> 00:49:47,818
Ik was kwaliteitsmanager bij Boeing.

678
00:49:48,819 --> 00:49:52,781
Als er iets mis was, moest je
het vinden en repareren of corrigeren.

679
00:49:53,490 --> 00:49:57,285
Om veiligheid te garanderen
moest je dingen opsporen.

680
00:49:58,912 --> 00:50:02,457
Maar alles ging om snelheid
in plaats van problemen oplossen.

681
00:50:02,541 --> 00:50:06,920
Alles ging om dingen gedaan krijgen.
Opschieten. Afhandelen.

682
00:50:07,004 --> 00:50:08,880
Niet stoppen. Niet vertragen.

683
00:50:10,257 --> 00:50:14,177
Als je je hand opstak
en zei dat er een probleem was…

684
00:50:14,261 --> 00:50:17,055
…zeiden ze:
'Je hebt gelijk. Dat lossen we op.'

685
00:50:17,139 --> 00:50:21,143
Na de fusie met McDonnell Douglas
en de opmars van Airbus…

686
00:50:21,643 --> 00:50:23,979
…luisterde Boeing niet naar werknemers.

687
00:50:24,604 --> 00:50:29,317
Dus als ik zei: 'We hebben een probleem,'
dan vielen ze de boodschapper aan…

688
00:50:29,818 --> 00:50:32,362
…en negeerden ze de boodschap.

689
00:50:33,613 --> 00:50:36,575
Boeing was een cultuur
van slecht nieuws brengen.

690
00:50:36,658 --> 00:50:39,619
Ze bespraken zorgen
bij het bouwen van vliegtuigen.

691
00:50:40,203 --> 00:50:43,957
Nu werd het probleem
dat je je baas geen slecht nieuws bracht.

692
00:50:44,833 --> 00:50:49,880
Boeing had CEO's met de drijfveer
om de aandeelprijs te verhogen…

693
00:50:50,672 --> 00:50:52,466
…en Wall Street blij te maken.

694
00:50:54,509 --> 00:50:58,555
Die CEO's eisten
dat al hun managers hun doelen haalden.

695
00:50:58,638 --> 00:51:00,140
Het maakte niet uit hoe.

696
00:51:02,642 --> 00:51:04,978
Dus om de productie te versnellen…

697
00:51:05,062 --> 00:51:09,066
…zetten ze kwaliteitsinspecteurs
en kwaliteitsmanagers buitenspel.

698
00:51:10,400 --> 00:51:12,444
Een monteur kon sneller werken…

699
00:51:12,527 --> 00:51:19,284
…door het werk te doen en te zeggen:
'Keur dit goed zodat ik verder kan.'

700
00:51:20,202 --> 00:51:24,456
Tussen ons, ze hebben geen vulplaatje
op het landingsgestel gezet.

701
00:51:24,539 --> 00:51:26,875
Op de wielmoeren. De nachtploeg.

702
00:51:26,958 --> 00:51:28,168
Verdomme.

703
00:51:28,251 --> 00:51:31,588
Ze zeiden dat ze geen tijd hadden
om die erop te zetten.

704
00:51:32,464 --> 00:51:37,344
Ze hebben elke dienst
één kwaliteitsmanager voor 't hele gebouw.

705
00:51:38,220 --> 00:51:41,223
We hadden er altijd 15.

706
00:51:42,891 --> 00:51:45,143
Ik kreeg klachten over rommel.

707
00:51:46,061 --> 00:51:50,232
Elke dag vonden we zooi
die mensen achterlieten in vliegtuigen.

708
00:51:50,732 --> 00:51:54,736
Er lagen tekeningen,
gereedschap, bevestigingsmiddelen.

709
00:51:55,445 --> 00:51:59,574
Er was één 787 waarin ze,
na een testvlucht…

710
00:51:59,658 --> 00:52:02,577
…een ladder vonden in het stabilo.

711
00:52:03,203 --> 00:52:06,998
Als die ladder
tegen de schroefspindel was gevallen…

712
00:52:07,082 --> 00:52:09,543
…was dat vliegtuig er geweest.

713
00:52:12,838 --> 00:52:16,800
Dit zijn foto's
van metaalsplinters in kabelbundels.

714
00:52:17,676 --> 00:52:21,680
Die splinters kunnen
brand of kortsluiting veroorzaken.

715
00:52:22,931 --> 00:52:28,145
Die vliegtuigen zijn elektronisch,
dus als je kortsluiting krijgt…

716
00:52:28,228 --> 00:52:30,814
…kan dat storingen geven
in je instrumenten…

717
00:52:30,897 --> 00:52:34,901
…je landingsgestel,
al het elektronische kan aangetast worden.

718
00:52:37,279 --> 00:52:39,072
Klokkenluiders hebben gezegd…

719
00:52:39,156 --> 00:52:43,285
…dat iedereen die een probleem meldde
in de fabriek in South Carolina…

720
00:52:43,368 --> 00:52:47,539
…werd ontslagen
of een andere baan moest zoeken.

721
00:52:49,374 --> 00:52:53,170
Mijn loon werd ingehouden
omdat ik m'n zorgen op papier zette.

722
00:52:54,254 --> 00:52:57,966
Ze zeiden ronduit dat ze
niks op papier willen hebben…

723
00:52:58,049 --> 00:53:00,677
…zodat ze alle schuld konden ontkennen.

724
00:53:01,970 --> 00:53:04,014
Ze willen niets op papier hebben.

725
00:53:07,267 --> 00:53:11,062
PRIVÉ-EIGENDOM
ALLEEN TOEGANG VOOR BEVOEGDEN

726
00:53:16,735 --> 00:53:19,779
Er zijn nog veel vragen onbeantwoord…

727
00:53:19,863 --> 00:53:23,033
…en Boeing heeft
nog geen enkel document geleverd.

728
00:53:23,116 --> 00:53:27,454
Ik hoop dat ze de gevraagde documenten
vrijwillig willen leveren…

729
00:53:28,079 --> 00:53:30,248
…in de nabije toekomst.

730
00:53:30,749 --> 00:53:35,337
Vanaf het begin van het onderzoek
is Boeing erg lastig geweest…

731
00:53:35,420 --> 00:53:38,131
…wat betreft verhoor en documenten.

732
00:53:39,549 --> 00:53:43,261
Ze hebben de families van de slachtoffers
in feite genegeerd.

733
00:53:46,097 --> 00:53:49,226
Boeing heeft ons nooit direct benaderd.

734
00:53:50,602 --> 00:53:54,648
Dat toont hun gebrek aan berouw,
hun gebrek aan verantwoordelijkheid.

735
00:53:55,440 --> 00:53:57,025
En dat maakt me woest.

736
00:53:59,486 --> 00:54:01,780
Voor hen ging het leven gewoon door.

737
00:54:02,530 --> 00:54:09,120
Maar wij proberen ervoor te zorgen dat
andere families dit nooit meemaken.

738
00:54:11,039 --> 00:54:16,294
We hebben wel 55 congresleden
en senatoren ontmoet.

739
00:54:17,671 --> 00:54:18,505
Het is zwaar.

740
00:54:18,588 --> 00:54:23,093
Je moet dit 55 keer opnieuw doorleven…

741
00:54:24,678 --> 00:54:27,013
…en praten over de dood van je dochter.

742
00:54:30,350 --> 00:54:33,979
Toen we foto's ophielden
van onze verloren dierbaren…

743
00:54:34,062 --> 00:54:37,148
…bij de hoorzitting,
zeiden ze dat dat niet mocht.

744
00:54:37,232 --> 00:54:39,192
Dat het protestborden waren.

745
00:54:40,318 --> 00:54:44,864
Wij zeiden: 'Het zijn geen protestborden,
het zijn onze geliefden.'

746
00:54:47,826 --> 00:54:52,372
Ik ben zelf
bij zeven hoorzittingen geweest.

747
00:54:52,455 --> 00:54:55,875
Goedemiddag.
Bedankt dat ik vandaag mag getuigen.

748
00:54:56,376 --> 00:54:58,044
Mijn naam is Ed Pierson.

749
00:54:58,128 --> 00:55:01,131
Ik denk dat productieproblemen
bij de Rentonfabriek…

750
00:55:01,214 --> 00:55:04,175
…mogelijk hebben bijgedragen
aan deze twee crashes.

751
00:55:04,884 --> 00:55:09,097
Ik heb de leiders van Boeing
meerdere keren schriftelijk gewaarschuwd.

752
00:55:09,180 --> 00:55:14,227
Specifiek voor de crash met Lion Air
en weer voor die met Ethiopian Airlines.

753
00:55:14,978 --> 00:55:17,063
Die waarschuwingen zijn genegeerd.

754
00:55:18,398 --> 00:55:23,320
We hebben veel getuigenissen gehoord
over de 737 MAX…

755
00:55:24,321 --> 00:55:27,699
…maar het comité wilde
echte documenten van Boeing.

756
00:55:29,075 --> 00:55:31,745
Er waren geen documenten ontvangen. Niks.

757
00:55:31,828 --> 00:55:34,331
We verwachten
bij een volgende hoorzitting…

758
00:55:34,414 --> 00:55:36,374
…Boeing bij dit comité te hebben…

759
00:55:36,458 --> 00:55:39,419
…zodra we de documenten hebben verwerkt…

760
00:55:39,502 --> 00:55:43,673
…die nodig zijn om zinvolle,
gerichte vragen te stellen.

761
00:55:44,299 --> 00:55:48,428
Ik was erg gefrustreerd.
Ik vond dat Boeing z'n poot stijf hield.

762
00:55:50,430 --> 00:55:54,351
Wanneer spreekt u met Boeing
voor uw lopende onderzoek?

763
00:55:54,434 --> 00:55:57,645
Ik wil graag documenten van Boeing hebben…

764
00:55:57,729 --> 00:56:01,900
…voordat ik ze oproep te getuigen,
zodat we nuttige informatie krijgen…

765
00:56:01,983 --> 00:56:04,319
…en niet gewoon een enorme stapel zooi.

766
00:56:05,528 --> 00:56:07,530
Het Congres verwachtte antwoorden.

767
00:56:07,614 --> 00:56:10,825
De families van de slachtoffers
verwachtten antwoorden.

768
00:56:12,410 --> 00:56:17,040
Maar Boeing probeerde actief
om e-mails en documenten…

769
00:56:17,123 --> 00:56:20,377
…en interne memo's
uit het publieke domein te houden.

770
00:56:28,259 --> 00:56:32,472
Ze zeggen dat vliegtuigongevallen
'n combinatie van gebeurtenissen zijn…

771
00:56:32,555 --> 00:56:34,474
…die op unieke wijze samenkomen.

772
00:56:35,975 --> 00:56:36,976
In dit geval…

773
00:56:37,060 --> 00:56:41,356
…was één van die gebeurtenissen
dat Boeing de concurrentiepositie verloor.

774
00:56:42,524 --> 00:56:46,945
Boeing heeft te kampen met turbulentie,
niet veroorzaakt door het weer…

775
00:56:47,028 --> 00:56:49,614
…maar door een rivaal met grote ambities.

776
00:56:50,156 --> 00:56:54,077
Airbus is nu wereldleider
in 't bouwen van commerciële vliegtuigen.

777
00:56:54,160 --> 00:56:58,123
Een grote splinter in het oog van Amerika
en The Boeing Corporation.

778
00:56:59,124 --> 00:57:02,502
In de jaren 2000 was Airbus op dreef.

779
00:57:03,169 --> 00:57:06,381
Ze verkochten enkele jaren
meer vliegtuigen dan Boeing.

780
00:57:07,090 --> 00:57:08,466
Daar keek men van op.

781
00:57:08,967 --> 00:57:12,178
In 1999 leverde Boeing 620 vliegtuigen.

782
00:57:12,262 --> 00:57:14,013
Vorig jaar 285.

783
00:57:15,265 --> 00:57:17,600
En toen, in 2010…

784
00:57:18,268 --> 00:57:21,271
…introduceerde Airbus de A320neo.

785
00:57:24,274 --> 00:57:25,316
Voor vervoerders…

786
00:57:25,900 --> 00:57:30,864
…is het ultieme doel
maximale brandstofefficiëntie.

787
00:57:31,823 --> 00:57:36,202
Brandstof is een grote kostenpost
voor een luchtvaartmaatschappij.

788
00:57:37,745 --> 00:57:40,039
De olieprijzen waren ongekend hoog.

789
00:57:40,123 --> 00:57:43,418
Maatschappijen wilden
brandstofefficiëntie, en snel.

790
00:57:44,085 --> 00:57:45,462
En Airbus leverde.

791
00:57:46,254 --> 00:57:47,839
De 320neo.

792
00:57:48,381 --> 00:57:51,092
Het was een schot in de roos…

793
00:57:51,176 --> 00:57:56,097
…om de keus te maken
om het eerder aan te bieden dan Boeing.

794
00:57:56,181 --> 00:58:01,060
Geen vliegtuig in de geschiedenis
verkocht ooit zo snel en zo goed.

795
00:58:02,854 --> 00:58:07,609
In Chicago zaaide de neo
paniek bij Boeing…

796
00:58:08,109 --> 00:58:10,653
…omdat ze
geen concurrerend toestel hadden.

797
00:58:11,571 --> 00:58:14,240
Boeing had nagedacht
over een nieuw vliegtuig…

798
00:58:14,324 --> 00:58:17,619
…maar de prijs daarvan
zou aanzienlijk geweest zijn.

799
00:58:18,453 --> 00:58:21,039
En ze hadden niet de luxe…

800
00:58:21,122 --> 00:58:25,960
…om zeven, acht, tien jaar te nemen
om een nieuw vliegtuig te ontwikkelen.

801
00:58:28,922 --> 00:58:33,468
Dus in plaats daarvan besloten ze
om zuinigere motoren…

802
00:58:33,551 --> 00:58:35,929
…op het bestaande 737-model te zetten.

803
00:58:36,971 --> 00:58:41,976
We maken een keus
om te investeren in de 737-familie.

804
00:58:42,060 --> 00:58:44,437
We kondigen de 737 MAX aan.

805
00:58:45,647 --> 00:58:49,651
De 737 MAX geeft onze klanten…

806
00:58:49,734 --> 00:58:53,947
…het meest efficiënte vliegtuig
in het enkele gangpad-segment.

807
00:58:55,323 --> 00:58:58,660
We waren teleurgesteld.
We wilden een nieuw vliegtuig.

808
00:58:59,452 --> 00:59:03,456
We dachten echt dat de 37 te oud was…

809
00:59:03,540 --> 00:59:06,751
…en dat we alles
uit dat vliegtuig hadden geperst.

810
00:59:07,252 --> 00:59:09,921
Het ontwerp was ruim 40 jaar oud.

811
00:59:15,093 --> 00:59:19,556
De 737 vloog al meer dan vier decennia…

812
00:59:20,139 --> 00:59:23,226
…en er waren
verschillende versies van ontwikkeld.

813
00:59:24,102 --> 00:59:26,062
Een iets betere motor.

814
00:59:26,563 --> 00:59:27,897
Digitale cockpits.

815
00:59:28,523 --> 00:59:29,732
Net iets langer.

816
00:59:30,650 --> 00:59:36,030
De 737 MAX werd gezien
als een enigszins vernieuwde…

817
00:59:36,114 --> 00:59:38,783
…zuinigere versie van hetzelfde vliegtuig.

818
00:59:40,034 --> 00:59:43,955
Voor een fabrikant is het voordeel
van zulke afgeleide producten…

819
00:59:44,038 --> 00:59:45,456
…zoals ze heten…

820
00:59:45,540 --> 00:59:49,877
…dat het minder tijd kost
om ze goed te laten keuren door de FAA.

821
00:59:52,046 --> 00:59:54,632
En het voordeel voor de maatschappijen…

822
00:59:54,716 --> 00:59:58,511
…was dat je
geen extra pilotentraining nodig had.

823
00:59:59,220 --> 01:00:02,640
Het trainen van piloten
is een grote kostenpost.

824
01:00:03,224 --> 01:00:07,353
Hoe duur de vliegtuigen ook zijn,
de mensen kosten het meest.

825
01:00:07,437 --> 01:00:10,940
En piloten trainen
is daar een groot onderdeel van.

826
01:00:12,483 --> 01:00:16,779
Als de MAX te veel verschilde
van de bestaande 737…

827
01:00:17,447 --> 01:00:21,492
…dan zou er direct
een alarmbel gaan rinkelen bij de FAA.

828
01:00:22,410 --> 01:00:26,664
Dan zou er simulatortraining nodig zijn
voor alle MAX-piloten wereldwijd.

829
01:00:28,750 --> 01:00:31,502
Dan gaat het
over toegewijde simulatortraining.

830
01:00:32,003 --> 01:00:36,424
Piloten uit het werkveld halen
in plaats van passagiers te laten vliegen.

831
01:00:36,507 --> 01:00:42,013
Dan moeten ze naar een trainingscentrum
om twee dagen in een simulator te zitten.

832
01:00:43,556 --> 01:00:46,017
Dus toen Boeing de MAX ontwierp…

833
01:00:46,517 --> 01:00:51,064
…garandeerden ze de maatschappijen
om te kunnen concurreren…

834
01:00:51,564 --> 01:00:54,651
…dat hun piloten
geen simulatortraining nodig hadden.

835
01:00:55,693 --> 01:00:56,944
De strategie werkte.

836
01:00:57,737 --> 01:01:00,323
En de 737 MAX verkocht fenomenaal goed.

837
01:01:01,240 --> 01:01:04,702
Boeing kreeg bestellingen
voor honderden vliegtuigen.

838
01:01:04,786 --> 01:01:08,581
Dit is de grootste bestelling
die we ooit hebben gekregen…

839
01:01:09,123 --> 01:01:12,585
…qua aantal vliegtuigen
en ook qua waarde van deze deal.

840
01:01:12,669 --> 01:01:15,254
Dus echt weer
een historische dag voor ons.

841
01:01:17,131 --> 01:01:21,552
Boeing dacht dat ze
dit project snel en goedkoop konden doen.

842
01:01:21,636 --> 01:01:23,763
Dat het niet veel moeite zou kosten.

843
01:01:24,263 --> 01:01:26,974
Ze dachten:
de structuur wat aanpassen en dan…

844
01:01:27,058 --> 01:01:30,603
…hang je daar een motor op
en verleng je het landingsgestel…

845
01:01:30,687 --> 01:01:31,979
…en dan ben je klaar.

846
01:01:34,732 --> 01:01:38,069
En omdat er geen
aanvullende pilotentraining mocht zijn…

847
01:01:38,778 --> 01:01:40,905
…was iedereen erg gemotiveerd…

848
01:01:40,988 --> 01:01:45,118
…om of een ontwerp te maken
dat geen significante verschillen heeft…

849
01:01:46,202 --> 01:01:49,455
…of om het eventueel te verhullen
als dat wel zo is.

850
01:02:10,435 --> 01:02:17,358
We moesten lang onderhandelen met Boeing
om documenten te ontvangen.

851
01:02:18,025 --> 01:02:20,987
We schakelden de advocaten hier in…

852
01:02:21,529 --> 01:02:23,698
…en toen kregen we eindelijk…

853
01:02:24,407 --> 01:02:28,953
…de eerste van honderdduizenden pagina's
aan documenten die ze ons gaven.

854
01:02:33,458 --> 01:02:37,211
En mijn onderzoeksstaf
begon ze door te nemen.

855
01:02:41,716 --> 01:02:44,761
Vrijwel alles was
gemarkeerd als confidentieel…

856
01:02:45,428 --> 01:02:48,097
…en het duurde lang
om 'n akkoord te bereiken…

857
01:02:48,181 --> 01:02:51,851
…zodat we de inhoud van die documenten
konden onthullen.

858
01:02:54,645 --> 01:03:00,276
En de reden daarvoor is denk ik
dat ze zo belastend zijn voor hen.

859
01:03:01,694 --> 01:03:03,988
In die enorme hoeveelheid documenten…

860
01:03:04,530 --> 01:03:06,532
…was er één bijzonder veelzeggend.

861
01:03:08,534 --> 01:03:11,037
We ontdekten dat een groep werknemers…

862
01:03:11,120 --> 01:03:15,666
…een vergadering had gehouden
en het MCAS-systeem had besproken.

863
01:03:17,084 --> 01:03:22,715
Deze memo, ontdekt door het comité,
van vroeg in de uitwerking van 't toestel…

864
01:03:22,799 --> 01:03:28,805
…onthulde dat het MCAS-systeem
al vanaf het begin een probleem was.

865
01:03:30,181 --> 01:03:35,186
In 2013, toen Boeing net begon
met de bouw van de MAX…

866
01:03:35,269 --> 01:03:38,731
…rustten ze een 45-jaar oud vliegtuig uit…

867
01:03:38,815 --> 01:03:41,776
…met enorme, zuinige motoren.

868
01:03:42,485 --> 01:03:45,071
Omdat die motoren groter zijn…

869
01:03:45,154 --> 01:03:49,283
…moesten ze verder naar voren
en hoger op de vleugels geplaatst worden.

870
01:03:49,909 --> 01:03:53,204
Dus Boeing was bang dat het vliegtuig…

871
01:03:53,287 --> 01:03:59,252
…te veel omhoog zou komen
en dan kan het vliegtuig overtrekken.

872
01:04:00,503 --> 01:04:03,089
Dus als de neus omhoogkomt…

873
01:04:03,172 --> 01:04:06,968
…was MCAS ontworpen om te helpen
het vliegtuig recht te trekken.

874
01:04:09,595 --> 01:04:13,558
Het probleem was dat MCAS
een significant nieuw systeem was…

875
01:04:13,641 --> 01:04:18,187
…wat de FAA aanleiding zou kunnen geven
om extra training te eisen.

876
01:04:19,021 --> 01:04:21,858
Wat is de oplossing volgens deze memo?

877
01:04:23,109 --> 01:04:26,821
Ze zeiden: 'Als we benadrukken
dat MCAS een nieuwe functie is…

878
01:04:27,572 --> 01:04:30,867
…kan de impact op certificering
en training groter zijn.'

879
01:04:32,034 --> 01:04:35,580
Iedereen bij Boeing wist
dat omscholing van piloten niet kon.

880
01:04:35,663 --> 01:04:38,082
Hoe we het vliegtuig ook veranderen…

881
01:04:38,165 --> 01:04:42,295
…we moeten doen alsof het
hetzelfde is als zijn voorganger.

882
01:04:44,255 --> 01:04:46,090
Dus ze besloten:

883
01:04:46,173 --> 01:04:50,720
'Naar buiten toe communiceren we
dat het een toevoeging op speed trim is.'

884
01:04:51,345 --> 01:04:56,142
Speed trim is het bestaande systeem
waar piloten al voor getraind waren.

885
01:04:57,393 --> 01:05:01,022
'Intern blijven we
de afkorting MCAS gebruiken.'

886
01:05:02,648 --> 01:05:09,614
Ze besloten het bestaan van MCAS
te verhullen voor iedereen buiten Boeing

887
01:05:12,617 --> 01:05:14,952
Zodra deze documenten openbaar werden…

888
01:05:15,536 --> 01:05:20,458
…bleek dat er
onder het oppervlak grote problemen waren.

889
01:05:21,042 --> 01:05:25,171
En een algemeen patroon
van misleidend gedrag binnen Boeing.

890
01:05:26,547 --> 01:05:32,094
Dit volgende bewijsstuk was
één van de belangrijkste documenten…

891
01:05:32,178 --> 01:05:35,765
…gerelateerd aan het ontwerp
van het toestel en MCAS.

892
01:05:37,099 --> 01:05:41,312
Het laat zien dat MCAS is veranderd
in de loop van het ontwerpen.

893
01:05:42,438 --> 01:05:46,442
Boeing eindigde niet met hetzelfde systeem
als waar ze mee begonnen.

894
01:05:47,234 --> 01:05:49,987
Om te beginnen werd het veel krachtiger.

895
01:05:51,948 --> 01:05:55,910
Pas toen Boeing begon met testvluchten,
realiseerden ze zich…

896
01:05:55,993 --> 01:05:59,497
…dat ze de werking van het MCAS-systeem
uit moesten breiden.

897
01:06:00,331 --> 01:06:04,877
Eerst dachten ze dat het alleen was
voor als het toestel snel vloog.

898
01:06:06,337 --> 01:06:09,548
Maar het werd duidelijk
dat de MAX MCAS ook nodig had…

899
01:06:09,632 --> 01:06:12,718
…als het vliegtuig
met lage snelheid vloog.

900
01:06:14,011 --> 01:06:16,722
En die overgang
naar gebruik bij lage snelheid…

901
01:06:16,806 --> 01:06:19,767
…maakte het systeem veel significanter.

902
01:06:21,560 --> 01:06:24,397
Het resultaat was
dat MCAS krachtiger werd.

903
01:06:25,439 --> 01:06:29,527
Het kreeg de macht grotere wijzigingen
aan het stabilo te maken…

904
01:06:30,027 --> 01:06:33,531
…wat de neus van het vliegtuig
snel omlaag kon duwen.

905
01:06:38,327 --> 01:06:40,997
Naast de toegenomen kracht
van het systeem…

906
01:06:41,622 --> 01:06:45,459
…was er een tweede verandering,
die was nog problematischer.

907
01:06:46,252 --> 01:06:50,881
Boeing veranderde het MCAS-systeem
zo dat het maar één sensor gebruikte…

908
01:06:50,965 --> 01:06:52,258
…in plaats van twee.

909
01:06:55,177 --> 01:06:58,472
Het bleek dat
dit veel krachtigere systeem…

910
01:06:58,556 --> 01:07:02,351
…werd aangestuurd
door slechts één invalshoek-sensor.

911
01:07:03,519 --> 01:07:06,689
Het MCAS-systeem is veiligheidskritiek.

912
01:07:07,440 --> 01:07:08,649
En in een vliegtuig…

913
01:07:08,733 --> 01:07:13,571
…heb je nooit
een veiligheidskritiek systeem…

914
01:07:13,654 --> 01:07:15,614
…met een single point of failure.

915
01:07:17,116 --> 01:07:18,743
De invalshoek-sensoren…

916
01:07:19,243 --> 01:07:22,788
…steken uit aan beide kanten
van de romp, vlakbij de cockpit.

917
01:07:23,789 --> 01:07:27,960
Als er een ballon
achter dat vaantje blijft haken…

918
01:07:28,044 --> 01:07:30,171
…wordt hij onbetrouwbaar.

919
01:07:32,089 --> 01:07:34,925
Geloof het of niet,
we raken ballonnen, vogels…

920
01:07:35,885 --> 01:07:39,722
…en al die dingen zijn niet ongewoon.

921
01:07:41,599 --> 01:07:44,727
Als die sensor beschadigd of defect is…

922
01:07:44,810 --> 01:07:48,439
…stuurt het een verkeerd signaal
naar het MCAS-systeem…

923
01:07:48,522 --> 01:07:51,776
…wat dan het vliegtuig
overneemt van de piloten.

924
01:07:53,736 --> 01:07:58,199
Niets hiervan is
door Boeing gecommuniceerd…

925
01:07:58,282 --> 01:08:03,370
…naar de ingenieur van de FAA,
die verantwoordelijk was voor toezicht…

926
01:08:03,954 --> 01:08:05,831
…en dat had wel zo moeten zijn.

927
01:08:06,415 --> 01:08:08,584
De FAA werd in het duister gehouden.

928
01:08:09,418 --> 01:08:15,216
Meestal is er een constante onderhandeling
tussen de controleur en de gecontroleerde…

929
01:08:15,299 --> 01:08:17,843
…over wat er verandert aan het vliegtuig.

930
01:08:19,553 --> 01:08:23,641
Maar bij Boeing hadden ze
een cultuur van verzwijgen…

931
01:08:24,183 --> 01:08:28,312
…bewust verzwijgen van met MCAS-systeem.

932
01:08:29,772 --> 01:08:32,274
En het bewijs stapelde zich op.

933
01:08:36,403 --> 01:08:39,073
Coördinatie-overzichten
zijn technische documenten…

934
01:08:39,156 --> 01:08:41,867
…waarmee informatie wordt gearchiveerd.

935
01:08:41,951 --> 01:08:43,744
COÖRDINATIE-OVERZICHT

936
01:08:43,828 --> 01:08:48,833
Dit coördinatie-overzicht
ligt de geschiedenis van MCAS vast.

937
01:08:50,459 --> 01:08:55,005
Dit gaat over de veiligheidsproblemen
die binnen Boeing zijn geanalyseerd…

938
01:08:55,714 --> 01:08:58,759
…en het meest relevante deel hiervan
gaat over…

939
01:08:58,843 --> 01:09:03,347
…hoe snel piloten konden reageren
als het systeem op hol sloeg.

940
01:09:05,891 --> 01:09:08,811
Ik heb dit coördinatie-overzicht
nog nooit gezien.

941
01:09:14,024 --> 01:09:17,111
Bij pilotentraining
om het op hol slaan te herkennen…

942
01:09:17,194 --> 01:09:20,739
…bleek een reactietijd
van meer dan tien seconden…

943
01:09:20,823 --> 01:09:23,033
…rampzalig te zijn bij deze fout.

944
01:09:24,577 --> 01:09:30,541
Dus als je niet binnen tien seconden
reageert op deze situatie…

945
01:09:31,167 --> 01:09:34,295
…kun je het niet herstellen.
Tien seconden.

946
01:09:35,212 --> 01:09:37,965
Dat is belachelijk.

947
01:09:40,259 --> 01:09:43,679
Maar het probleem hier
is niet alleen de reactietijd.

948
01:09:43,762 --> 01:09:46,515
Het probleem is de term 'pilotentraining'.

949
01:09:47,850 --> 01:09:51,896
Er staat: 'Bij pilotentraining
om het op hol slaan te herkennen.'

950
01:09:52,730 --> 01:09:55,858
Ze zeggen dat we piloten
er niet mee kunnen opzadelen…

951
01:09:55,941 --> 01:09:58,485
…zonder te weten van het systeem.

952
01:09:59,320 --> 01:10:03,657
Dat is de echte 'hebbes'
in deze toelichting.

953
01:10:04,867 --> 01:10:10,039
Piloten moeten getraind worden in MCAS
om te voorkomen dat ze mensen doden.

954
01:10:11,624 --> 01:10:14,168
En Boeing wist dat dit het geval was.

955
01:10:15,711 --> 01:10:17,963
En toch werden piloten niet getraind.

956
01:10:22,968 --> 01:10:27,640
Onze verslaggeving en de memo's
en documenten die vrijgegeven waren…

957
01:10:27,723 --> 01:10:31,352
…onthulde een onderbuik,
een onderkant van het bedrijf.

958
01:10:32,519 --> 01:10:37,650
In deze interne communicatie
van 28 maart 2017…

959
01:10:38,150 --> 01:10:42,488
…schrijft de technische hoofdpiloot
voor de 737 MAX:

960
01:10:42,571 --> 01:10:45,407
'Ik wil benadrukken
dat we moeten volhouden…

961
01:10:45,491 --> 01:10:49,745
…dat er geen enkele vorm
van simulatortraining vereist is.

962
01:10:50,829 --> 01:10:53,624
Dat staat Boeing niet toe.

963
01:10:54,375 --> 01:10:59,046
We gaan de confrontatie aan
met elke wetgever die dat wil eisen.'

964
01:11:00,339 --> 01:11:01,799
Het tragische is…

965
01:11:01,882 --> 01:11:05,552
…dat een aantal van deze e-mails
gesprekken zijn met Lion Air.

966
01:11:06,595 --> 01:11:10,266
In een e-mailuitwisseling van 6 juni 2017…

967
01:11:10,349 --> 01:11:12,977
…een jaar voor de crash…

968
01:11:13,060 --> 01:11:16,689
…zegt Lion Air in feite:
'Zou het niet beter zijn?

969
01:11:16,772 --> 01:11:19,900
Zou wat extra training niet veiliger zijn?

970
01:11:20,401 --> 01:11:23,487
We willen meer dan jullie aanbevelen.'

971
01:11:24,697 --> 01:11:28,534
En Boeing schrijft ronduit:
'Er is absoluut geen enkele reden…

972
01:11:28,617 --> 01:11:32,037
…waarom er 'n simulator nodig is
om te vliegen met de MAX.'

973
01:11:33,622 --> 01:11:37,293
Als ze hadden gezegd
wat de ware kracht van MCAS was…

974
01:11:38,043 --> 01:11:42,881
…dan zou er simulatortraining nodig zijn
voor de hele vloot van 737 MAX-piloten.

975
01:11:44,091 --> 01:11:47,219
In plaats daarvan
bespotte Boeing Lion Air…

976
01:11:47,720 --> 01:11:50,681
…omdat ze simulatortraining wilden.

977
01:11:52,725 --> 01:11:55,602
Boeing moest ze berispen.

978
01:11:56,103 --> 01:11:59,398
Je mag geen simulatortraining doen.

979
01:11:59,898 --> 01:12:02,026
Dat mag niet. Dan verliezen we geld.

980
01:12:03,527 --> 01:12:04,862
Ze hadden het over…

981
01:12:04,945 --> 01:12:08,741
…'het manipuleren van wetgevers'
over de hele wereld…

982
01:12:09,491 --> 01:12:14,705
…om de standaard
van geen simulatortraining aan te nemen.

983
01:12:15,664 --> 01:12:19,835
Dus we moeten
binnen tien seconden reageren…

984
01:12:19,918 --> 01:12:24,131
…op een systeem
waar we nog nooit mee gevlogen hebben.

985
01:12:25,174 --> 01:12:31,430
Boeing wist dat het MCAS-systeem
een monster was voor piloten…

986
01:12:32,222 --> 01:12:35,768
…maar ze spanden samen
om ze geen training te hoeven geven.

987
01:12:37,311 --> 01:12:38,187
Dat is gewoon…

988
01:12:39,229 --> 01:12:40,606
…gewetenloos.

989
01:12:41,357 --> 01:12:42,816
Dat is gewoon…

990
01:12:43,901 --> 01:12:44,735
…gestoord.

991
01:12:49,114 --> 01:12:51,450
Uiteindelijk slaagde Boeing erin…

992
01:12:52,409 --> 01:12:55,329
…en toen het toestel werd geleverd…

993
01:12:55,412 --> 01:12:59,166
…leek het er van buitenaf niet op…

994
01:12:59,249 --> 01:13:02,461
…dat er iets grondig mis was
met het vliegtuig.

995
01:13:04,046 --> 01:13:07,049
Ze werden overal ter wereld verkocht.

996
01:13:09,635 --> 01:13:11,220
175 NIEUWE BOEINGS BESTELD

997
01:13:11,303 --> 01:13:14,431
Boeing verkocht
meer dan 5000 MAX-vliegtuigen…

998
01:13:15,057 --> 01:13:16,517
Een ongelofelijk aantal.

999
01:13:17,643 --> 01:13:21,146
Het was het product
dat de financiële resultaten bracht…

1000
01:13:21,230 --> 01:13:24,358
…op Wall Street,
op een voor Boeing ongekend niveau.

1001
01:13:25,317 --> 01:13:27,319
Boeings winst steeg enorm.

1002
01:13:28,112 --> 01:13:30,697
De aandeelwaarde rees de pan uit.

1003
01:13:31,573 --> 01:13:33,242
En dat was het hele idee.

1004
01:13:33,826 --> 01:13:37,162
Prestaties werden beoordeeld
op kwartaalrendement.

1005
01:13:37,913 --> 01:13:39,248
En de MAX leverde.

1006
01:13:40,666 --> 01:13:44,962
De 737 MAX werd
de grote melkkoe van Boeing…

1007
01:13:45,045 --> 01:13:46,380
…voor de komende tijd.

1008
01:13:46,463 --> 01:13:49,258
Voor dit bedrijf
is 500 een redelijk getal.

1009
01:13:49,341 --> 01:13:52,261
Het werd gezien als iets dat zeker was.

1010
01:13:57,891 --> 01:14:00,561
Ongekende waarde voor onze klanten…

1011
01:14:00,644 --> 01:14:03,647
…qua brandstofbesparing,
qua betrouwbaarheid…

1012
01:14:03,730 --> 01:14:05,315
…qua duurzaamheid.

1013
01:14:05,399 --> 01:14:07,860
En we hebben een vliegtuig gecreëerd…

1014
01:14:07,943 --> 01:14:11,738
…dat alle verwachtingen zal overtreffen,
hoe je het ook meet.

1015
01:14:13,699 --> 01:14:16,785
Iedereen dacht
dat de goeden tijden nooit ophielden.

1016
01:14:20,205 --> 01:14:23,167
En toen, in oktober van 2018,
gebeurde dat wel.

1017
01:14:32,217 --> 01:14:36,305
De piloten van Lion Air wisten niet alleen
niet hoe 't systeem werkte…

1018
01:14:36,388 --> 01:14:38,765
…ze wisten de naam van het systeem niet.

1019
01:14:39,266 --> 01:14:43,979
Ze wisten niet eens
dat het MCAS-systeem in het vliegtuig zat.

1020
01:14:47,107 --> 01:14:50,444
Je bent net in de lucht en ineens, bam…

1021
01:14:50,527 --> 01:14:53,739
Alle toeters en bellen gaan af,
je stick shaker trilt.

1022
01:14:53,822 --> 01:14:54,656
Snelheid laag.

1023
01:14:55,491 --> 01:14:59,536
Een invalshoek-sensor
die defect of kapot was…

1024
01:14:59,620 --> 01:15:02,456
…stuurde een foutief signaal
naar de cockpit.

1025
01:15:02,539 --> 01:15:07,920
Er was meer dan een paar seconden nodig
om te bepalen wat de oorzaak was.

1026
01:15:09,213 --> 01:15:12,257
En zodra de flappen werden ingetrokken…

1027
01:15:13,675 --> 01:15:15,928
…werd MCAS geactiveerd.

1028
01:15:19,348 --> 01:15:20,933
De klok loopt, toch?

1029
01:15:21,016 --> 01:15:23,101
Eén Mississippi, twee Mississippi…

1030
01:15:23,185 --> 01:15:24,269
…drie Mississippi.

1031
01:15:27,272 --> 01:15:31,485
De manier waarop MCAS
de neus van het vliegtuig omlaag duwde…

1032
01:15:31,568 --> 01:15:32,903
…was krankzinnig.

1033
01:15:32,986 --> 01:15:37,866
En de piloten hebben nooit begrepen
dat het probeerde hen te vermoorden.

1034
01:15:39,159 --> 01:15:41,995
Te laag. Optrekken.

1035
01:15:44,998 --> 01:15:46,375
Je hebt tien seconden.

1036
01:15:48,085 --> 01:15:49,920
Dat is onmogelijk.

1037
01:15:51,880 --> 01:15:54,800
Dus in tien seconden ben je dood.

1038
01:15:58,178 --> 01:15:59,429
Te laag.

1039
01:15:59,513 --> 01:16:01,390
Optrekken.

1040
01:16:20,325 --> 01:16:25,622
We weten nu dat Boeing een paar dagen
na de crash wist wat het probleem was.

1041
01:16:27,291 --> 01:16:31,503
Ze wisten wat mijn man
op die vlucht mee had moeten maken.

1042
01:16:33,672 --> 01:16:36,300
Boeing wist dat MCAS het probleem was.

1043
01:16:37,217 --> 01:16:39,344
Het is niet dat ze het niet wisten.

1044
01:16:41,096 --> 01:16:43,473
Ze moeten zich verantwoordelijk voelen.

1045
01:16:46,435 --> 01:16:51,064
Hier in de VS overwogen ze nooit echt
om het vliegtuig aan de grond te houden.

1046
01:16:52,232 --> 01:16:54,234
Na de eerste crash…

1047
01:16:54,735 --> 01:16:56,445
…ging het Boeing erom…

1048
01:16:56,528 --> 01:17:00,240
…hoe ze konden verantwoorden
dat het vliegtuig bleef vliegen.

1049
01:17:02,618 --> 01:17:07,456
We wisten destijds niet
dat de FAA na de crash met Lion Air…

1050
01:17:07,539 --> 01:17:11,585
…een technische analyse
genaamd TARAM had uitgevoerd.

1051
01:17:12,961 --> 01:17:14,504
TARAM. T-A-R-A-M.

1052
01:17:14,588 --> 01:17:18,050
Een 'Transport Aircraft
Risk Assessment Methodology.'

1053
01:17:19,259 --> 01:17:22,512
Ze voorspelden dat er zonder oplossing…

1054
01:17:22,596 --> 01:17:27,267
…nog 15 crashes zouden plaatsvinden
in de levensloop van dit vliegtuig.

1055
01:17:29,811 --> 01:17:35,942
Ze voorspelden dat er elke twee jaar
een dodelijk ongeval zou plaatsvinden…

1056
01:17:36,026 --> 01:17:37,027
…met een MAX.

1057
01:17:38,278 --> 01:17:42,115
Dat maakt de MAX
het dodelijkste moderne vliegtuig ooit.

1058
01:17:46,328 --> 01:17:48,872
Destijds hoorde niemand van dit rapport.

1059
01:17:50,040 --> 01:17:51,500
Het werd niet openbaar.

1060
01:17:53,043 --> 01:17:57,297
Maar we hebben vastgesteld
dat Boeing hoorde van de resultaten…

1061
01:17:57,381 --> 01:18:00,300
…op hetzelfde moment
dat de FAA ervan wist.

1062
01:18:02,177 --> 01:18:07,015
Boeing stelde dat het onmogelijk is
om het moment te voorspellen…

1063
01:18:07,099 --> 01:18:08,475
…van een nieuwe crash…

1064
01:18:09,059 --> 01:18:12,396
…en dat ze snel een software-oplossing…

1065
01:18:12,479 --> 01:18:16,274
…zouden ontwikkelen,
testen en implementeren.

1066
01:18:18,026 --> 01:18:21,405
Uiteindelijk accepteerde de FAA
de stelling van Boeing.

1067
01:18:23,573 --> 01:18:26,910
Er waren mensen
bij Boeing die aan de bel trokken…

1068
01:18:26,993 --> 01:18:28,620
…maar die werden genegeerd.

1069
01:18:29,705 --> 01:18:31,581
In de directiekantoren…

1070
01:18:31,665 --> 01:18:35,085
…zagen ze de aandelenprijs
en berekenden ze hun bonussen.

1071
01:18:37,045 --> 01:18:39,673
Zes weken na de crash met Lion Air…

1072
01:18:39,756 --> 01:18:42,968
…besloot de bestuursraad
meer aandelen op te kopen…

1073
01:18:43,051 --> 01:18:44,386
…en het dividend te verhogen.

1074
01:18:45,137 --> 01:18:47,264
Geen respect voor wat er is gebeurd.

1075
01:18:47,347 --> 01:18:52,477
Al onze klanten vliegen dagelijks
met al hun MAX-vliegtuigen.

1076
01:18:52,561 --> 01:18:55,564
Het vliegtuig is veilig,
daar zijn we zeker van.

1077
01:18:58,108 --> 01:19:01,778
Het was de bedrijfscultuur die ze hadden.
Hun hebzucht.

1078
01:19:03,488 --> 01:19:06,450
Is winst belangrijker
dan het leven van mensen?

1079
01:19:23,341 --> 01:19:25,719
Zodra ze het TARAM-rapport kregen…

1080
01:19:26,219 --> 01:19:28,847
…hadden ze de MAX
aan de grond moeten houden.

1081
01:19:30,223 --> 01:19:31,433
Dat deden ze niet.

1082
01:19:33,560 --> 01:19:37,189
Dat was na de crash met Lion Air,
voordat mijn dochter stierf.

1083
01:19:38,648 --> 01:19:40,358
Ze lieten hem vliegen.

1084
01:19:43,403 --> 01:19:48,366
Dat is het meest verontrustende
en het onthullende van het hele verhaal.

1085
01:19:49,743 --> 01:19:54,206
Boeing deed het minste wat ze konden doen…

1086
01:19:54,790 --> 01:19:58,001
…om deze situatie op te vangen.
Het absolute minimum.

1087
01:19:59,586 --> 01:20:04,716
Ze zetten er eigenlijk op in
dat het probleem zich niet weer voordeed…

1088
01:20:04,800 --> 01:20:07,511
…voordat er
een oplossing was geïmplementeerd.

1089
01:20:09,304 --> 01:20:12,307
En dat bleek natuurlijk
een fatale fout te zijn.

1090
01:20:15,936 --> 01:20:18,480
Het is een vreselijk verhaal.

1091
01:20:34,079 --> 01:20:39,334
Het feit dat Boeing niet alles deed
om de tweede crash te voorkomen…

1092
01:20:39,417 --> 01:20:41,044
…verwoestte onze levens.

1093
01:20:42,462 --> 01:20:44,798
Dit gaat niet alleen om Samya en ons…

1094
01:20:44,881 --> 01:20:47,676
…maar om iedereen
die in die vliegtuigen stierf.

1095
01:20:49,719 --> 01:20:52,764
Dus in oktober van 2019…

1096
01:20:52,848 --> 01:20:56,726
…toen Muilenburg moest getuigen
tijdens de zitting in de Senaat…

1097
01:20:57,561 --> 01:21:00,188
…waren we erg gemotiveerd
om erbij te zijn.

1098
01:21:05,986 --> 01:21:08,071
Muilenburg komt binnen…

1099
01:21:08,154 --> 01:21:09,197
…en heel kort…

1100
01:21:09,990 --> 01:21:12,117
…keek hij naar ons, de families…

1101
01:21:14,035 --> 01:21:16,329
…maar hij keek ons niet echt aan.

1102
01:21:24,045 --> 01:21:26,089
Veel van de getuigenissen die dag…

1103
01:21:26,840 --> 01:21:30,218
…gingen over
de interne communicatie bij Boeing.

1104
01:21:31,511 --> 01:21:35,640
U bent de CEO, u bent verantwoordelijk.
Hebt u dit document gelezen?

1105
01:21:36,266 --> 01:21:40,979
En hoe kan het dat uw team niet
in paniek naar binnen kwam rennen…

1106
01:21:41,646 --> 01:21:43,940
…en zei: 'We hebben een probleem?'

1107
01:21:44,441 --> 01:21:48,236
Toen ik hoorde
van het bestaan van dit document…

1108
01:21:48,320 --> 01:21:52,157
…vertrouwde ik op onze raad
om de autoriteiten in te lichten.

1109
01:21:52,991 --> 01:21:54,576
Waarom zei u niet:

1110
01:21:54,659 --> 01:21:57,078
'We moeten achterhalen wat er is gebeurd…

1111
01:21:57,162 --> 01:22:00,373
…niet na de zittingen
en nadat er druk op wordt gelegd…

1112
01:22:00,457 --> 01:22:03,543
…maar omdat we niet meer doden willen?'

1113
01:22:03,627 --> 01:22:05,337
Senator, zoals u zei…

1114
01:22:06,963 --> 01:22:10,342
…zag ik de details
van deze uitwisseling pas kortgeleden.

1115
01:22:10,926 --> 01:22:14,387
Onze familie had toen
nog niets van Boeing gehoord.

1116
01:22:15,680 --> 01:22:18,308
We hadden Dennis Muilenburg…

1117
01:22:19,142 --> 01:22:21,895
…z'n excuses horen aanbieden
voor de camera's…

1118
01:22:23,355 --> 01:22:24,689
…maar nooit aan ons.

1119
01:22:24,773 --> 01:22:27,943
In die tijd begonnen we
aan een software-update.

1120
01:22:28,652 --> 01:22:31,571
Toen Senator Blumenthal het woord kreeg…

1121
01:22:31,655 --> 01:22:37,702
…vroeg hij de familieleden te gaan staan
en de foto's van hun geliefden te tonen.

1122
01:22:37,786 --> 01:22:41,748
De nabestaanden
die geliefden zijn verloren…

1123
01:22:41,831 --> 01:22:44,000
…willen jullie gaan staan?

1124
01:22:44,668 --> 01:22:49,339
Op dat moment
moest Dennis Muilenburg zich omdraaien…

1125
01:22:49,965 --> 01:22:51,049
…en ons aankijken.

1126
01:23:31,881 --> 01:23:33,800
Dat er in de 21e eeuw…

1127
01:23:34,426 --> 01:23:37,887
…twee vliegtuigen verloren gaan
binnen enkele maanden…

1128
01:23:37,971 --> 01:23:39,723
…en er zoveel mensen omkomen…

1129
01:23:40,223 --> 01:23:42,934
…dat had nooit mogen gebeuren.

1130
01:23:44,853 --> 01:23:47,397
De veiligheidscultuur
bij Boeing stortte in.

1131
01:23:48,606 --> 01:23:53,194
Het werd van bovenaf gecorrumpeerd
onder druk van Wall Street, heel simpel.

1132
01:23:54,070 --> 01:23:55,613
Mr Muilenburg…

1133
01:23:55,697 --> 01:23:58,283
…we hebben gezien
dat druk van Wall Street…

1134
01:23:58,366 --> 01:24:02,370
…de slechtst mogelijke invloed heeft
op de beste bedrijven.

1135
01:24:03,204 --> 01:24:04,998
Het brengt het volk in gevaar…

1136
01:24:05,081 --> 01:24:10,920
…en riskeert het goede werk
van hardwerkende werknemers in de fabriek.

1137
01:24:11,629 --> 01:24:14,966
Ik hoop dat dat
niet het uiteindelijke verhaal wordt…

1138
01:24:15,050 --> 01:24:18,011
…van dit alom bewonderde bedrijf.

1139
01:24:20,305 --> 01:24:24,392
2 maanden later trad Dennis Muilenburg af
op verzoek van het bestuur.

1140
01:24:24,476 --> 01:24:27,812
Hij kreeg voor 62 miljoen
aan aandelen en pensioen mee.

1141
01:24:34,110 --> 01:24:39,074
Ik heb veel nagedacht over dit verhaal
en wat het betekent en zal betekenen.

1142
01:24:40,825 --> 01:24:44,162
Een aantal van de fouten
van Boeing waren onherstelbaar.

1143
01:24:46,206 --> 01:24:49,876
De mensen die stierven
en hun families en vrienden…

1144
01:24:49,959 --> 01:24:52,504
…en de levens die tragisch eindigden…

1145
01:24:53,004 --> 01:24:54,798
…kunnen nooit worden hersteld.

1146
01:25:02,889 --> 01:25:06,559
Hoe vaak zeggen bedrijven:
'We zijn toegewijd aan kwaliteit.

1147
01:25:06,643 --> 01:25:10,188
We zijn toegewijd aan veiligheid
en aan onze klanten.'

1148
01:25:11,481 --> 01:25:14,651
Maar hoe groot
en geavanceerd het bedrijf ook is…

1149
01:25:14,734 --> 01:25:18,947
…en hoe fantastisch hun verleden ook was,
wat allemaal gold voor Boeing…

1150
01:25:19,447 --> 01:25:21,157
…we moeten sceptisch zijn.

1151
01:25:23,034 --> 01:25:25,036
We moeten allemaal sceptisch zijn.

1152
01:25:29,582 --> 01:25:31,751
De Boeing 737 MAX
stond 20 maanden aan de grond.

1153
01:25:31,835 --> 01:25:33,920
In die tijd werd MCAS herzien.

1154
01:25:34,003 --> 01:25:37,507
In november 2020
keurde de FAA het vliegtuig weer goed.

1155
01:25:37,590 --> 01:25:41,094
Boeing blijft volhouden
dat de MAX veilig is.

1156
01:25:41,177 --> 01:25:44,514
De Boeing 737 MAX vliegt weer.

1157
01:25:44,597 --> 01:25:48,268
Voor het eerst
sinds de vliegtuigen aan de grond stonden…

1158
01:25:48,351 --> 01:25:51,521
…na twee dodelijke crashes
waarbij honderden mensen omkwamen.

1159
01:25:51,604 --> 01:25:56,484
Gisteren spraken we met Dave Calhoun,
de directeur en CEO van Boeing.

1160
01:25:57,068 --> 01:26:00,655
We willen niets verbergen,
want we zijn trots op wat we doen.

1161
01:26:00,738 --> 01:26:04,200
De producten die we maken zijn geweldig.
Goed voor de mens.

1162
01:26:04,284 --> 01:26:07,579
Ik ben trots
op ons team en op dat vliegtuig.

1163
01:26:07,662 --> 01:26:12,292
Het is een opmerkelijke machine
en hij is zo veilig als het maar kan.

1164
01:26:27,724 --> 01:26:31,477
Na eerst te weigeren,
beantwoorde Boeing onze specifieke vragen:

1165
01:26:31,561 --> 01:26:35,106
Betreffende aantijgingen van het vinden
van vreemde voorwerpen in vliegtuigen…

1166
01:26:35,190 --> 01:26:37,942
…stelt Boeing: 'Veiligheid en kwaliteit
zijn onze prioriteit.

1167
01:26:38,026 --> 01:26:41,779
We zijn toegewijd aan het leveren van
vliegtuigen zonder vreemde voorwerpen.'

1168
01:26:41,863 --> 01:26:44,824
Boeing stelt dat er processen zijn
ter bescherming van werknemers…

1169
01:26:44,908 --> 01:26:47,785
…die zorgen uiten en
dat John Barnett "valse beweringen" doet.

1170
01:26:47,869 --> 01:26:50,330
Het bedrijf citeerde
een onderzoek dat concludeert…

1171
01:26:50,413 --> 01:26:53,416
…dat de behandeling van Barnett
geen aanleiding gaf tot vergelding.

1172
01:26:53,499 --> 01:26:56,085
Boeing stelt verder
dat geen wettelijke beoordeling…

1173
01:26:56,169 --> 01:27:00,423
…'uitwees dat productieomstandigheden in
de fabriek bijdroegen aan de ongevallen.'

1174
01:27:01,674 --> 01:27:03,134
Na een onderzoek van 18 maanden…

1175
01:27:03,218 --> 01:27:06,679
…nam het Congres de Aircraft Certification
Reform and Accountability Act aan…

1176
01:27:06,763 --> 01:27:08,389
…die toezicht van de FAA versterkt.

1177
01:27:08,473 --> 01:27:10,808
In januari 2021 legde
het ministerie van Justitie…

1178
01:27:10,892 --> 01:27:13,519
…Boeing samenzwering
tot oplichting van de FAA ten laste.

1179
01:27:13,603 --> 01:27:17,523
Boeing betaalde 2.5 miljard dollar
aan boetes en compensatie.

1180
01:27:17,607 --> 01:27:22,070
Door deze regeling heeft het bedrijf
strafrechtelijke vervolging vermeden.

1181
01:28:39,897 --> 01:28:44,068
Ondertiteld door: Sander van Arnhem