Downloaded from YTS.MX
NETFLIX STAND-UP KOMEDİSİ
Official YIFY movies site: YTS.MX
Selam. Sizin aksinize, ben Rob Lowe ve filmlere bayılırım.
Aslında şu an bunu yapmaktansa film izlemeyi tercih ederim.
Ama bunu söylemediğimi farz edip sohbetimizin tadını çıkaralım.
Her yıl binlerce film çıkıyor.
Bir sürü hikâye,
öte yandan senaryo yazma teorisine göre
sadece yedi temel konu işlenir: Canavarı yenmek
ve diğer altısı.
Zaman içinde standart tiplemelerin,
tanıdık hikâye temaları ve uygun hikâye anlatma tekniklerinin
çıkması sürpriz değil.
Bu gece, sinemayı sinema yapan klişeleri kutlayacağız.
Sinema, pandeminin ardından güncelliğini korumaya çalışırken.
Önümüzdeki bir saat, Hollywood'un...
bu pratik sinematik klişelerini kullanma alışkanlığına bakacağız:
Attack of the Hollywood Clichés'de!
Şöyle sorular soracağız:
"Korkunç, iri dinozorlardan kaçması gereken kadınlar
niye bunu topukluyla yapmalı?"
Favori klişelerime göz gezdirirken
sinemanın en dramatik anlarına bakacağız.
Ve en ihtilaflı olanlarına.
Rahibe, annelere çocuklarını yıkamayı öğretiyor.
Diğer klişelerin nasıl bir sanat formu hâline geldiğine.
TAM GAZ
Ve tabii ki, Hollywood'un seksi nasıl işlediğine.
TİTANİK
Ve şiddeti.
SON ULTİMATOM
Tanıdık bir başlangıçla başlamaktan iyisi var mıdır?
Romantik komedi dünyasından, absürt ve talihsiz şekilde tanışma.
Filmlerde aşkın başladığı o sihirli an.
İnsanlar kafayı bulmak için romantik komedi izler.
Aşkın o ilk duygusunu deneyimlemek isterler…
ARTİST
…böylece, o iki kişinin ilk kez karşılaştığını gördüklerinde,
o anda, o kıvılcım çıktığında,
o çekim olduğunda,
onlar için öyle gerçektir ki
o duyguyu bedenlerinde hissederler.
Aşık olacak iki insanın karşılaşmasında her zaman komik,
zoraki bir neden vardır
çünkü ilginç olmalıdır.
Normal insanların tanıştığı gibi tanışamazlar.
YAĞMUR ALTINDA
-Hanımefendi, sürmeye devam edin. -Çık git!
Bir çeşit utanç verici, komik, beklenmedik senaryo…
AŞK ENGEL TANIMAZ
…ikisini bir araya getiriyor.
Sokağın karşısında oturuyorum. Su ve sabunum var.
Temizlenebilirsin.
Bu gerçek hayatta olsa
meyve suyunuzun kalanını onun suratına atarsınız.
"Hayır, benden uzak dur" dersiniz.
Beş dakikada seni tertemiz yapar,
sokağa yollarız,
tabii ki hayat kadını manasında değil.
Ne zaman bir filmde insanlar âşık olsa
türü ne olursa olsun, sinematik romantizmin klişeleri oradadır.
KAMÇILI ADAM
Sudan nefret ederim, ıslanmaktan da, senden de nefret ediyorum!
Güzel!
Birbirlerinden hoşlanmazlar, başkasıyla evli veya nişanlıdırlar.
Jack, ben nişanlandım.
TİTANİK
Cal ile evleniyorum.
Bir mücadele verilmelidir yoksa sıkıcı olur.
Tabii ki, bunlar filmlerde olunca,
erkek stratejileri sürekli sinir etmekten ciddi tacize kadar çeşitlilik gösterir.
AŞK MEVSİMİ
Şu tesadüfe ne dersiniz?
Erkek bakış açısından gösterilen birçok film
takip ederek tacizde bulunmayı ön plana çıkarır.
Benimle dans eder misin?
Hayır.
Neden?
Çünkü istemiyorum.
-Peki, benimle çıkar mısın? -Ne?
-Hayır! -Hayır mı?
-Dostum, kız söyledi ya. -Neden?
Mesela Alacakaranlık'ta adam kızın penceresine tırmanıp
"Uyumanı seyretmeyi seviyorum" der.
Bunu çok yapar mısın?
ALACAKARANLIK
Sadece son birkaç aydır.
Takip ederek taciz sadece erkekler, kadınları takip ederse seksidir.
Kadın karakterler ısrarcı veya erkek karakterleri takip ederse
kötü karakter olurlar.
Hayatının parçası olmak istiyorum.
O yüzden mi bunu yapıyorsun? Evime ansızın geliyorsun?
Ne yapmalıyım?
Telefonlarıma çıkmıyorsun, numaranı değiştirdin.
Beni görmezden gelemezsin Dan.
BAŞINA BUYRUK POLİS
Her hikâyenin ilgi çeken bir ana karaktere ihtiyacı vardır,
eşsiz ve özel biri, benzeri olmayan biri.
Her filmde ana karakter böyledir.
Ana karakteriniz her bakımdan olağanüstü olunca,
sadece bir işleri olması yetmez.
O iş her ne ise onu en inanılmaz şekilde yapmalıdırlar,
özellikle işleri polis işiyse.
-Sence deli miyim? -Evet.
Hollywood'da suçluların bulunup kötü adamların ceza almasını istiyorsanız,
kanun ağacının tepesinde başına buyruk polis vardır.
Bu gerçek bir rozet, ben gerçek bir polisim, bu da gerçek bir silah.
Başına buyruk polis çetindir, amirini dinlemez.
Kovboyculuk oynayacaksan git başkasının bölgesinde yap.
Hiç normal ilişki kuramazlar.
Muhtemelen alkoliktir ve korkunç bir babadır.
Sen kızımsın, evimdesin, bana saygı göstereceksin, anladın mı?
-Bana sorunlu deme. -Neden?
Annem öyle diyor.
Sadece işlerini önemserler.
Saçmalama. Kendini öldürecek misin?
Niye yapmadığımı biliyor musun? İş yüzünde.
Önlerine çıkan her şeyi yok ederler.
KİRLİ HARRY
Başına buyruk polisler gelir durur
ama delifişek kanun adam tipleri kalır:
Clint Eastwood'un Kirli Harry'si.
Kendine tek bir soru sormalısın: "Şanslı mıyım?"
KİRLİ HARRY
Ee, şanslı mısın serseri?
Kirli Harry bu klişenin kötü bir örneğidir.
O film bizi, kendini koyuverip bir sürü insanı vurmak isteyen
yenilmiş bir polisin tarafına çekmek için
öyle çok çaba harcıyor ki.
Kendi kurallarıyla var oluyor
ve suçluları ele geçirmek için yapması gerekeni yapıyor.
Adalet sistemini ya çok aptal ya da yufka yürekli liberallerin işlettiği
bir sistem olarak resmediyor.
Söylediğim şey şu: O adamın hakları vardı.
O adamın hakları için çok üzüldüm.
Başa buyrukluk yasası bu polislerin umursadığı
sadece iki şey olduğunu söyler ve ikisi de ışıltılıdır.
Rozetin ve silahın, memur.
Başına buyruk polisin, filmlerde,
rozetini ve silâhını verdiği an esastır:
"Artık bu pozisyonda olmaması gereken birisin" gibi.
Biz de seyirci de bilir ki, onlara sahip olması gereken tek kişi odur.
Bunu bana sen yaptırıyorsun. Rozetini ver.
BEN, ROBOT
Birkaç gün izin…
POLİS FİLMLERİNİN SONU
Günümüzde Hollywood, başına buyruk polis filmi yapmaktan uzak duruyor.
Kanunu kendi eline alan polis memurlarına karşı
yitirdiği inancın yansıması bu.
Etik açıdan doğru olanı yapacaklarına
inandırılmıştık.
Gerçek şu ki: Birçok polis memuru için
bu geçerli değil.
Bu, film ve TV yapımcılarının yeniden düşünmesi gereken bir şey
ve yeniden düşünülüyor.
Ama başına buyruk polis erken emekli olmuş değil.
TV'de klişelerin,
üç boyutlu karakterlere dönüştürülmesi için hâlâ yer var.
Kate Winslet'ın Mare of Easttown'unun
karmaşık bir iç yaşamı vardır ama merak etmeyin,
hâlâ çok içen, kuralları esneten
ve askıya alınan bir polistir.
Rozet ve silah.
Ama yine de adamı ele geçirir.
Hollywood kazanana bayılır
ama hikâyedeki her karakter kahraman olamaz.
Tabii Marvel Evreni değilse ki, sadece filmlerin yüzde 96'sı öyle.
Bazı karakterler ekrana girdikleri an
kaybetmeye öyle mahkûmdur ki,
üstlerine tabut geçirerek de gelip bu işi unutabilirler.
ÖLÜM YOLUNDA
Filmde ikincil bir karaktersiniz.
Sağ ol John.
İşiniz tehlikeli.
Paydos etmeyi planlıyorsunuz.
Yarın yapmanı istediğim…
-Yarın istifa edeceğim Frank. -Ne?
Büyük hata.
Al!
Ölüm Yolunda,
Amerikan sineması ölecek olan insanları konuşturmayı sever…
YAZAR
…son işlerinin bu olduğunu bilmemizi sağlayarak.
Emekli olmak üzereler, değil mi?
Üç günüm daha var, dolu dolu geçsin istiyorum.
Belki de sonra senin için emeklilik partisi verilir.
Konuşma yapacak mısın?
Ve sadece bir vardiyanız daha vardır.
Ölümün köşede beklediğini
garanti eden başka klasik yöntemler de var.
Biri şu: Bir karakterin ailesinden, isteklerinden
bahsettiğini duyarsınız.
Amerikalı tombul bir kadınla evlenip tavşan yetiştireceğim.
KIZIL EKİM
Bir adım sonra ne yapacaklarını düşünüyorlarsa… öldü.
Genellikle savaş filmlerinde de, asker ya da kim olursa
kız arkadaşının fotoğrafını çıkarır
ve onu muhtemelen epeydir cebinde taşıyordur. Büyük hata.
Lütfen.
ÇOK UZAKLARDAN CENAZELER
Ekranda öldüğünüzde,
cenazenize sevdikleriniz gelir
ve tek bir kişi, bir sebepten,
uzakta durup onlara bakar.
Böylece yönetmen cenaze törenini geniş açıdan çekebilir.
Ama Hızlı ve Öfkeli bir adım ileri gider.
Paul Walker cenaze törenini uzaktan izlerken,
Vin Diesel, uzaktan, Paul Walker'ın töreni uzaktan izlemesini
izler.
Cenaze töreni bitince…
MEZAR TAŞLARIYLA KONUŞMAK
…karakterin savunmasız, duygusal durumunu göstermek için
mezarlık kusursuzdur.
CEHENNEM SİLAHI
Seni seviyorum.
Selam Bubba. Benim, Forrest Gump.
Ayrıca bu, hikâyenin neresinde olduğumuzu anlatmak için iyi bir yol.
Dediklerinin hepsini hatırlıyorum ve hepsini anladım.
Ed Harris ikisini de yapar.
Ve kiminle konuştuğunu bilmiyorsanız…
Yapmam gereken bir şey var Barb.
…film yapımcıları onu mezar taşına yazar.
"Karısı."
Ama mezarlıklarda sadece konuşma olmaz.
Anlaşılan bu sabah fazla sert biri mezarlığa gelmiş.
Sinema hakkında en çok sevdiğim şeylerden biri
sizi günlük hayatınızdan alıp Narnia ya da Fransa gibi
tümüyle kurgusal bir fantezi dünyasına taşımasıdır.
PARİS'TEKİ TEK MANZARA
Fransızların klişe için bir kelimesi vardır, eminim
ama sinemada en klişe şehirlerden biri Paris'tir.
Ama Paris'te olduğumuzu nasıl anlarız?
Yönetmen, yatak odasından
Eyfel kulesini görmemizi sağladığı için.
Dairenin penceresinden.
Tren penceresinden.
Balkondan.
Saatin içinden.
Maalesef bu, Eyfel Kulesi'nin, her istilacının yok edilecekler listesinde
olduğunu gösterir.
Aktörler malzemelerle çalışmayı sever
çünkü başrol paylaşan oyuncular gibi,
asla sahneyi işgal etmez
ve genelde daha az para alırlar.
Gündelik görünen bir malzeme
en tapılan karakteri bile sıradan gösterir.
Kabul edin, bu ekmekli alışveriş kesesi
beni size yüzde 26 oranında yakınlaştırdı.
On yıldır ne ekmek aldım, ne yedim.
Kese kâğıdı karbonhidratları
tenimden emmeyeyim diye var.
Tüm film yıldızları bu konuda ısrarcı.
Ana oyuncular genellikle alışverişlerini yapan,
sıradan insan izlenimi verir
ve keseden çıkan ekmek işin en üst noktasıdır.
Arkasına saklanmak için de idealdir.
Performansın yoğunluğu
ekmek sayısıyla eşleşir.
Hâlâ sıcak. Yediğim en iyi ekmek.
Ne profesyonel ama.
Aktörlerin sevdiği etkili bir malzeme de elmadır.
Şok edici şekilde 19 gram şeker içermesine rağmen.
Olunca söyleyin de şunu tüküreyim.
KENDİNİ BEĞENMİŞ ELMA
Sahnede bir şey yemek kibirli bir harekettir.
"Buradayım ve umurumda değil"in son noktası gibidir.
Yıldız gemisi Atılgan'ı savunurken.
Düşman ordusunu öldürürken.
Ya da komutanınızla toplantıdayken ara öğün yemek.
Kıdemli Yüzbaşı Galloway.
Elma şunu söylemenin klişe yoludur:
"Ben çok havalıyım."
Kolesterolü düşürürken bağırsaklarınıza da iyi gelir.
Filme oyuncu seçimi
nasıl bir hikâye anlattığınıza bağlıdır.
Bazı hikâyeler, yönetmenin
farklı tiplerden bir grup oluşturmasını gerektirir,
bazılarıysa herkesi öldüren iri bir adam.
TEK KİŞİLİK ORDU
Sinema, bireyin sistemle boy ölçüşebileceğini
anlatmayı sever
ve bunun mümkün olduğunu anlatma yollarından biri tek kişilik ordudur.
Bunu Robin Hood'da görebilirsiniz,
Errol Flynn filmlerinde.
Western türünün tam ortasında görürsünüz.
Tartışmaya açık olarak, James Bond'da da.
İNSAN İKİ KERE YAŞAR
Bu 80'lerde değişti,
vücut geliştirenler moda olduğunda. En ünlüsü Arnold Schwarzenegger.
Stallone,
birden hiçbiri tanıdığımız adamlar gibi görünmemeye başladı.
İnsanüstü görünüyorlardı.
KOMANDO
Stallone o toplu imha silahının arkasına geçtiğinde.
RAMBO: İLK KAN II. BÖLÜM
Yirmi adam küçük parçalara ayrıldı.
O filmlerden isteyeceğiniz, insanoğlunu hiçe sayan
tümüyle tatmin edici bir kıyım
ve yok ediş deneyimi.
Bence 80'ler filmlerinin maço kahramanlarının…
FİLM ELEŞTİRMENİ VE YAZAR
…yenilmezliği ve hükmedilemezliği
film serisi olmalarında ana etken oldu.
Sonra Zor Ölüm geldi,
göreceli olarak gerçekçi başlayan bir film.
Bruce Willis sıradan bir adam gibi.
At şunu şerefsiz. Ben polisim.
Dayan John.
Ama beşinci bölüme gelince,
Süpermen'i alt edebilir duruma gelmişti.
ÖLMEK İÇİN GÜZEL BİR GÜN
Fiziksel olarak kolaylıkla sergilenen beceriler
normal insanların yapamayacağı şeyler.
Güçlü ve sessiz tipler oluyorlar.
Tek kişilik ordunun konuşacağı tek an
ya birini öldürür öldürmez ya da öldürmeden öncesidir.
Biz evliyiz.
Bu formun ustası Arnold Schwarzenegger'dir.
Bunu boşanma say.
Tabii, ana karakteriniz silah ve bazukaları,
kahramanca okul servislerine ateşleyip durabilir
ama saygımızı kazanacaklarsa
o silahları atıp yumruklarını konuşturacakları
bir an gelir.
Hem de çift el.
YUMRUK DÖVÜŞÜ
Sessiz dönem boyunca,
ekrandaki karakterler kendilerini fiziksel olarak dışa vurmalıydılar
çünkü insanlar arabaşlıklardan sıkılıyordu.
Sıkıcı yazılara gülüyorlardı.
O yüzden uzun dövüş sahneleri oluyordu.
BÜYÜK TREN SOYGUNU
Resmi olarak, film için düzenlenen ilk yumruk dövüşü,
Büyük Tren Soygunu'nda, trenin içinde ve üstünde yer alan
büyük dövüştü.
Yüz yıl sonrasına falan saralım:
Hâlâ hareket hâlindeki trenlerin üstünde
birbirlerini döven adamlar var, sadece daha pahalı kıyafetlerle.
Son on yılda olan ve hoşuma giden bir şey,
dövüş sahnelerinin daha cüretkâr ve zor seyredilir olması.
96 SAAT
Seyirci için durumu kolaylaştıran…
TELEVİZYONCU
…müthiş klişelerden biri de,
tüm saldırganların tek tek saldırması.
İHTİYAR DELİKANLI
İhtiyar Delikanlı'da
koridordaki inanılmaz sahnede,
dikkatinizi tek tek öldürülen adamlara yöneltiyorsunuz.
Bence bu video oyunlarıyla çok ilişkili.
Oyunlarda olay şu: Tüm becerilere sahip olabilirsiniz
ve yumruklayıp duruyorsunuz ama hiç bitmiyor.
Bu "Sıra numaranı al ve çağırılana dek bekle" dövüşlerinin ustası
efsanevi Jackie Chan'dir.
Favorim Chan'di.
O kadar ünlü olmasının sebebi klişeye karşı gelip
film boyunca dayak yiyen kahraman olmasıydı.
Yaptığı şey absürt,
kablo kullanmıyor ve ölüme meydan okuyor.
Bence sinemayı
en çok etkileyen kişi oldu. Ve hepsi kamerada.
Jackie Chan'in etkisi o zamandan beri filmlerde görülür.
Şimdi fizyolojiye…
FİLM ELEŞTİRMENİ
…fizyonomiye meydan okuyan
yumruk dövüşleri var.
Birine 50 kez vurduğunuzda hâlâ ayağa kalkıyorlarsa
söz konusu olan ne?
İşin sonunda onu ne öldürecek?
Büyük ekran yumrukları
gittikçe, baleden vahşete doğru evrildi.
Bu, göğüs göğüse muharebe.
Birbirlerinin ellerine o kadar hızlı vuruyorlar ki,
neler olduğunu görmek için yavaş oynatmanız lazım.
Ve sonra da Baskın gibi filmlerin çıkışı…
Bunlarda durmadan dövüş var.
İnsanların sadece dövüştüğü bir hikâye olabilir.
SEKSİ SEKS
Bir yoğun fiziksel aksiyondan diğerine…
Dur Tarzan!
TARZAN VE SEVGİLİSİ
Seksi zamanlar ve müstehcen çıplaklık
ezelden beri, Hollywood'un
dayanak noktası olmuştur.
Erken sinemada, stüdyolar üslup
ve iffetin sınırlarını esnetirken,
bu eylemin düzeltilmesi, kadınların o kadar özgür
ve iffetsiz sunulmaması için büyüyen bir baskı vardı.
Üstünü çıkarıp buraya gel ve bana her şeyi anlat.
1930'ların başında şöyle şeyler vardı:
Barbara Stanwyck'in Bebek Yüz'ü.
Dev bir bankanın her seviyesinden birileriyle yatarak kariyer yapıyordu.
-Deneyimin var mı? -Çok.
Mae West karakterleri vardı.
Gayet serbest yaşayan, içki, sigara içen falan.
İyiyken çok iyiyimdir, kötüyken ise daha iyiyimdir.
1920'lerde bir dizi skandalın ardından
medya Hollywood'un ahlaki açıdan iflas ettiğini ilan etti.
Ve uyuşuk cumhuriyetçi Will Hays
bir rahibin yazdığı yeni bir davranış ilkeleri rehberini savundu.
Sinema sektörünü düzeltmek için
itibarlı yapımcılar Will Hays'e kaydoldu.
Bu, ekranda her türlü cinselliğin gösterilmesini yasakladı.
Adi, ucuz ve bayağı şeyler artık yok.
1930'larda Hays İlkeleri katı kurallar koydu,
filmlerde nelerin gösterilip gösterilemeyeceğini dikte etti.
Oyunculardan birinin ayağı yerde olmak zorundaydı.
Tek ayak yerdeyken nasıl sevişilir, bilmiyorum.
Ama film yapımcıları kısa zamanda kuralları esnetti
ve seks illüzyonu klişesi moda oldu.
Cinsel ilişkiyi göstermeden ona nasıl atıfta bulunursunuz?
DARAĞACIMI YÜKSEĞE KUR
Dışarıda yağmur mu var?
Dışarıda fırtına var, o zaman kalbinde de fırtına kopmalı
ve muhtemelen diğer bölgelerde de.
GİZLİ TEŞKİLAT
Trenin yataklı kompartımanından başlar
tünele girmesinde bitirirdiniz.
Bunun yapıldığı ilk seferler eğlencelidir.
Bilenler bilir, bilmeyenler de
alınmaz veya sorun etmez.
1960'larda,
büyük stüdyolar sinema zincirleri üzerindeki etkilerini kaybetti.
Bağımsız sinemalar çıkmaya başladı.
Ve Avrupa'dan heyecan verici filmler getiriyorlardı.
Filmlerde genelde göğüs gibi yasak ve heyecan verici şeyler oluyordu.
Seni asla unutmayacağım sevgili Kerstin.
Avrupa filmleri, Amerikan seyircisine sunulmaya devam ettikçe,
Hollywood şunu anladı: "Rekabet için Hays İlkeleri'nden kurtulmalıyız."
Çözüm, yaş bazlı bir film puanlama sistemiydi ki,
seksi ekranlara geri getirdi.
Trenlerin tünellere girmesiyle tahrik olan insanların canını sıkarak.
Filmlerdeki seks asla inandırıcı değildir
ama aynı zamanda kendine ait birçok klişesi vardır.
Müzik yoğunlaşır,
bedenler her açıdan olağanüstü görünür.
Sütyenler hiç düşmez ve hep aynı anda bitirirsiniz.
Çok tutkuludur.
Günümüzde ekran seksi farenizin sağ tuşu kadar yakındır
ama Hollywood filmlerinin hâlâ göstermediği bir sahne var,
para burada önemsiz.
O yoğunluk, müziğin yoğunlaşması, tutkunun çoğalması.
Ne olacağını biliyoruz, sonrasına ihtiyacımız yok.
ALACAKARANLIK EFSANESİ: ŞAFAK VAKTİ 2. BÖLÜM
Yani filmler yine önerilere başvurmak zorunda kaldı.
Çarşafları avuçlayarak tutmak, buğulu bir camda bir el.
Hatta bir uzay gemisinin arkasından ateş çıkması.
Mutlu son
hep garanti ediliyor.
Bunu kim yazdı?
AĞIZDAN SIVI PÜSKÜRTMEK
Bir karakter şaşkınlığını mı göstermeli? Ona içecek verin.
İP CAMBAZI
Ereksiyon ne demek baba?
İçinde ağızdan içecek püskürtmenin olmadığı bir komedi bulmak
neredeyse imkânsız.
Bana anal kız derlerdi.
Gerçek hayatta insanlar ağızlarından sıvı püskürtmez
ama buna ikna olursunuz çünkü izlemesi eğlencelidir.
Sıvı püskürtme seyirciye şoke edici bir şey gördüğünü anlatır…
Tanrım, sigara da mı içiyorsun?
…ve herhangi bir sahneye ek mizah katacağı kesindir.
-Bu nedir? -Rica ederim.
-Hanımefendi. -Ri ne?
Rica ederim.
Pardon, sizi korkuttum mu?
Niyetim bu değildi. Sadece sıradaki klişemizi tanıtıyorum:
Korku zıplaması, işte bu:
KORKU ZIPLAMASI
Vai Lewton, RKO Pictures'da düşük bütçeli bir bölüm yöneten
bir film yapımcısıydı.
Ve ruh hâlinin sizi nasıl etkileyeceğini bilen
koca bir nesil film yapımcısının yetişmesine yardımcı oldu.
Kedi İnsan'da, kadın kahramanımız, korku hissi yaratılarak
takip edilir.
Ve tabii ki son tıslama gelir.
Ve bunun sadece durmakta olan otobüsün
fren sesi olduğu anlaşılır ve sahne öyle biter.
Bu, sinemada sahte korkunun kullanıldığı ilk örnektir
ve bu teknik "Lewton Otobüsü" adını alır.
Korku zıplamasının birçok şekli vardır:
Kapalı pencerelerden girmeye çalışan şeyler.
CADILAR BAYRAMI
Siz birine sarılırken
insanların tel parmaklıklara toslaması.
Ve uzun paltolar.
GEÇEN YAZ NE YAPTIĞINI BİLİYORUM
Endişelenme, hakiki deri değil.
Sahte korkunun ilk kez Kedi İnsan filminde
ve bir otobüs tarafından yaratıldığı düşünülünce
günümüzde yapımcıların en klişe nesnesinin
ev kedisi olması ironik.
ROBIN HOOD: HIRSIZLAR PRENSİ
Kediler kötüdür ve onların kötü olduğu klişesi
tümüyle veriye dayalı klişelerden biridir.
Kediler evin içinde dolaplara saklanarak pusuya yatar.
Yani insanları korkutabilir.
Ve kötülükleri Dünya'yla sınırlı değildir.
YARATIK
Kediler bu iş için harikadır
çünkü evlerimizde bizimle yaşayan
ama öldük mü, kaldık mı, umursamayan yaratıklardır.
Ev hayvanı olmayan bir mekânda yaşıyorsanız
insanları aynayla zıplatma opsiyonu da vardır.
GİZLİ GERÇEK
Tüm filmlerdeki en büyük klişelerden biri ayna korkutmasıdır.
Hep işe yararlar
çünkü yalnızken ecza dolabını kapattığınızda
arkanızda bir şeyin olması fikri çok ürkütücüdür.
Kurtadam Londra'da filminde…
Harika bir andır. Olağan bir şeyi alıp
bilirsiniz, sizi şoke etmelerine rağmen, çok eğlencelidir.
Gerçek değilsin.
Ne zaman ayna
ya da banyoda birini görsek endişeleniriz.
En savunmasız olduğumuz yer banyodur.
Çok mahrem bir yerdir. Bence bunu sömürmek kolay.
Onunla kandırmaca da yapabilirsiniz.
Birini banyoya koyup
gerilim yaratırsınız.
Hiçbir şeyin olmasına gerek yoktur.
WILHELM ÇIĞLIĞI
Bir filmde biri çığlık attığında
bunun, sıradaki klişe olma ihtimali yüksektir.
Ama muhtemelen bunu fark etmemişsinizdir bile.
Wilhelm çığlığı esasen 1951 yılında kaydedilmiş bir çığlıktır.
Everglades'de yürürken bir timsah bacağını kapar,
o da:
UZAKTAKİ DAVULLAR
Birkaç yıl sonra,
bir sound editörü bir çığlık aramaktadır
çünkü zavallı Er Wilhelm okla vurulur.
Wilhelm!
Evet, pipomu dolduracağım!
Sonuç… Ya da üstüne yerleştirilen diyelim
Wilhelm çığlığıdır.
Wilhelm çığlığı, Hollywood'da, ne zaman bir karakter vurulsa, itilse
veya plastik karıncalar tarafından yense kullanıldı.
Ama uzak bir galakside duyulduğunda
sektörde bir şaka hâline geldi.
Yıldız Savaşları'nda çıktı,
o zaman George Lucas, Steven Spielberg
ve herkes kullanmaya başladı.
Bu bir sektör şakası. Tarantino bunu kullanır…
Bunu kazara kullanmıyor.
Sound klişesinden faydalanıyor.
ÖLÜM GEÇİRMEZ
Sesin perdesinde bir şey var
ve tuhaf bir şekilde öyle güven verici ki,
kargaşa sahnelerinde bile Wilhelm çığlığını duyarsınız.
Artık çok gülünç bir şaka bu.
Bence bize yeni bir çığlık gerek.
Hollywood eşitliğin en iyi örneği olduğuna inanır
ama yakından bakarsanız,
bir mikroskopla ki, o da bir erkek icadıdır,
kadın ve erkeklerin tasvir edilişinde ufak farklar vardır.
ŞİRİNE
Şirine prensibi, yalnız bir kadının,
testosteron dolu bir maceraya atılarak,
yapımcının çeşitlilik kutucuğunu işaretleyebilmesini sağlamasıdır.
Selam Şirine!
Terim, ünlü Şirinler'den gelir.
Şirinlerin içinde tek kadın Şirine'dir.
Bu klişeyi her şeyde görürsünüz, çocuk çizgi filmlerinden…
Ne yapıyorsun? Aşağıya in.
O oğlana dersini vereceğim.
...Avengers'a,
Siz erkeklerin hep arkasını topluyorum.
…herhangi bir aksiyon filmine kadar.
GALAKSİNİN KORUYUCULARI
Bir filmdeki en alaycı yapı şudur:
Erkekler baksın diye içine bir kadın koymak.
Ne?
Veya erkeklere küçümseyerek bakıp, onlara ne kadar toy olduklarını
söylesin diye filme bir kadın sokmaları.
Ayak parmaklarımın nasıl acıdığını bile anlamadım.
ADALET BİRLİĞİ
Çocuklar. Çocuklarla çalışıyorum ben.
TOPUKLU AKSİYON
Kadın olsun diye konulmuş bir karakter veya esas kadın olun,
büyük ihtimalle kendinizi tehlikeden topuklularla kaçıyor olarak
bulursunuz.
Otomatikman kadınlara dezavantaj sağlarsınız.
Bu topuklularla koşamazlar ama onları atmazlar da.
Yakın zamanda çekilen filmlerde bile yolun ortasında
yalpalayarak yürürler.
PEŞİMDEKİ ŞEYTAN
Kadınların topuklularla koşma fikri
Hollywood'un kadınları mantıksızlık noktasına dek
göz alıcı hâle getirme meselesine dayanıyor.
BANA BEBEK DEME
Hızlı kurgu ve fetiş dükkânından deri giysiyle,
kadın kahramanınız daha da çizgi filmvari olabilir.
Karşı çıktığım şey, bir karakterin birçok kişiyle dövüşecekken
ihtiyacı olan şeyin topuklu ayakkabı olduğuna karar vermesi.
Kedi Kadın gibi. Onlarla dövüşemezsiniz. Bileğinizi kırarsınız.
Çetin bir kadın aksiyon kahramanını alıp
yapmacık hâle getiriyor.
O da başka bir şikâyet konusu. Sütyenli seks sahneleri ve topukluyla dövüşmek.
Hayır, bunları yapmam.
MANİK PERİ HAYALLERİN KIZI
Hollywood'un kadın karakter klişelerinden biri daha:
Manik peri hayallerin kızı.
Gürültü çıkarabilir ya da kimsenin yapmadığı bir şey yapıp
sonra kendimi bir anlığına eşsiz hissedebilirim.
Hep çok güzeldir, hep ilginçtir…
Köpek yemeden şu hamsterı gömmeliyim. Yardım etmek ister misin?
-Tuhaf bir hayvanı vardır. -Sıçan!
Bu tipik bir manik peri hayallerin kızı özelliğidir.
Bu Rodolfo, o bir dağ gelinciği.
Herhalde en çok özgür kız terimini çıkarmamla tanınıyorum
ve bu terimi Elizabethtown adlı bir film hakkında makale yazarken
buldum.
Elizabethtown'da, inanılmaz derecede saf bir örneği vardı.
Kirsten Dunst oynuyordu.
Manikliği şuradan geliyor:
Konuşuyor da konuşuyor.
Burada bu konuşmayı yaptığımıza çok memnunum,
saat 3'te ya da kaçsa işte.
Harika bir zaman. Biz hariç herkes uyuyor.
Seninle sohbet etmek ve beni gerçekten dinlemen çok güzel.
Sonra hayallerin kızı, bu erkek fantezisinden geliyor,
çökkün oluruz, hayatımızda hiçbir şey yoktur
ve bu kadın bizi bulur
ve hayatımıza anlam vermeye başlar.
Senin gibi kızlara alışık değilim.
Çünkü ben eşsizim.
Adama nasıl eğleneceğini gösterir
ve adam ona geri hiçbir şey vermez.
Bu erkekler için çok güçlü bir fantezidir: Bir yerde bir kadın vardır,
sizi kurtaracak sihirli bir kadın.
MONTAJA İHTİYACIMIZ OLACAK
Genelde filmin üçte ikisi geçtikten sonra yazar fark eder ki,
hâlâ anlatacakları vardır ama zaman yoktur.
Ama sorun değil. Beverly Hills'deki gibi,
sevmediğiniz her yerini makasla kesersiniz.
Montaj moduna girersiniz.
Montajdan ilk,
Eisenstein ve Potemkin Zırhlısı'yla konuşulmaya başlandı.
Ve görüntüleri farklı açılardan kesmenin yöntemleri.
POTEMKIN ZIRHLISI
Bu, filmin, bir tiyatro oyununda olduğu gibi
baştan sonra çekilen bir şey olmadığını gösterdi.
Potemkin Zırhlısı seyirciye ilk kez
editlemeyi ve bununla neler yapılabileceğini gösterdi.
Bu teknik tuttu ve yeni sinematik dili hızla öğrenen yapımcılar
deliler gibi montaj yapmaya başladı.
Apartmanlar, fabrikalar, ormanlar, transatlantikler…
Montajlar kısa yoldan her şeyi anlatır.
Kısa sürede birçok hikâye anlatırsınız.
Harika.
1970'lerde ünlü bir sahnenin gelişiyle
montaj kendi sıkletinin üstünde dövüşmeye başladı.
Rocky'deki idman sahneleri
idman sahnelerinin standardı oldu.
Kimsenin Rocky'den daha iyi bir idman sahnesi,
ağır iş sahnesi çektiğini sanmıyorum.
Rock IV'e gelindiğinde, filmin yüzde 31,9'u montaj olmuştu.
Neredeyse filmin üçte biri.
Gerisi de daha çok onun birine vurması.
KILL BILL: BÖLÜM 2
Filmlerin, bize yapılan işin çok güzel
ve kolay olduğunu hissettirmesi,
bence yeterince önemsenmeyen bir klişe.
AMERİKA'NIN GÜCÜ: DÜNYA POLİSİ
Gelmiş geçmiş en iyi montaj, tabii ki, South Park'çılarındır:
Amerika'nın Gücü: Dünya Polisi.
Harika yanı, sadece montaj klişesiyle
dalga geçmeleri değil,
ayrıca hikâyenin o noktasında montaja ihtiyaç olması.
Filmlerde nabzı arabanın hızı gibi arttıran bir şey de:
Bir arabanın diğerinin peşine düşmesidir.
Ama öndekini yakalayacak kadar hızlı değildir.
1903'lerin Runaway Match'inin
alevli adrenalininden beri,
aksiyon filmleri sürekli araba takibini konu ettiler.
Yetenekli yönetmen ve dublör sürücüler
ve iyi bir senaryo ile, bu, bir filmin dönüm noktası olabilir.
Gansterin Kaderi'ni bilirsiniz. Filmin dönüm noktası budur.
Yıllar içinde, araba takibinde gaza basmak
yapımcılar için zor oldu.
Kanunun Kuvveti'nde yer üstündeki metronun altında araba takip edilir
ve tiz sesler, arabanın çarptığı teneke kutuları,
bebek arabası iten kadınlar…
Bir felaket olacak diye mideniz ağrır.
Klasik araba takibinin ardında ne var?
Araba takibini düşündüğümde aklıma ilk gelen
el freni çekimidir.
Arabanın köşeyi dönerken savrulması.
Bu hep olmak zorundadır.
Manav kasaları ve her türlü çer çöp her yerde uçuşur.
Arabanın nerede olmaması gerekiyorsa onu oraya koyun.
GEÇMİŞİ OLMAYAN ADAM
Merdivenlerden iner veya bir şey bulup…
ALTIN TABANCALI ADAM
Araba takibi senaryosu yazmak zor
çünkü oraya buraya bakarak tasvir edersiniz,
dönersiniz, bir şeyler kırılır, şeyi arar durursunuz,
yeni ne yapabileceğinizi.
Bence Go gerçekten harika bir araba takip sahnesine sahip.
Arabası dar sokakta ilginç bir şekilde sıkışır.
Araba takibi öyle talep görür ki, onlar için film serileri yapılır.
Hızlı ve Öfkeli yasa dışı araba yarışı dünyasında başladı
ama o filmdeki araba takipleri
gelmiş geçmiş en iddialı sahnelere dönüştürüldü.
Araba takibi artık yolda hızlı gitmek değil.
Bir uçaktan düşmek zorunda.
HIZLI VE ÖFKELİ 7
Arabalar koca binalardan atlıyor.
Bilgisayarların yarattığı görüntüler sayesinde artık mucizeler ucuza geliyor.
Fizik tümüyle ortadan kalktı.
Yani artık Vin Diesel bir arabadan diğerine atlayıp
kız arkadaşını havada kurtarıp yine de hayatta kalabilir.
Gördüğünüz şeyin fiziksel sonucu olmadığını biliyorsunuz
o yüzden artık tehlikeye giren bir şey yok.
Ama yakın zamanlı diğer filmler CGI tekniklerini kullanmadan,
eski yöntemlerle sinirlerinizi oynatacak sahneler çekiyor.
Tam Gaz araba takibi klişesini kırıyor.
Genellikle müzik görüntüye eşlik eder,
siz araba sürme görüntüsü için yazıyorsunuz,
bu sahnede ikisi, tam anlamıyla birliktedir.
Tam Gaz'da, araba dans ediyor gibiydi
ve çekim üslupları çok güzeldi.
Müzikle arabanın hareketleri arasındaki senkronizasyon
bir araba takibinden çok bir müzikal gibiydi.
BEYAZ KURTARICI
Irk tasviri konusuna gelince
Hollywood'un çok iyi bir geçmişi yok.
Belki de ben, cinsiyet değiştirmemiş, beyaz bir adam olarak
bunu halk karşısında ilk kabul eden benim.
Bana öncü deyin, hatta, illa gerekliyse, bir kurtarıcı.
Söylemek bana düşmez, daha çok siz düşünmelisiniz.
Beyaz kurtarıcının erken temsilleri iyi niyetle yapılmış olabilir…
Bayan Jean Louise, kalkın.
Ama günümüzün bakış açısından…
Baban geçiyor.
…beyaz ırkın suçluluk duygusu için bir yara bandı olarak görülebilir.
Beyaz kurtarıcı bir hikâyedir: Beyaz bir kişi gelir,
bir siyahiyi yaşadığı zor durumdan, acılarından kurtarır.
Siyahilerin yardımına ihtiyacı olduğunu nereden çıkardın?
-Sana ne ki? -Minny.
Belki de Aibileen'in başına iş açacaksın.
Siyahi karakterler beyazların daha iyi olması
veya insanlıklarını göstermeleri için araçtır.
Audrey Hepburn'ün İnsanlık Uğruna'sına dönüp bakarsanız,
gerçekten orada beyaz rahibe olarak ayakta durup
siyahi kadınlara çocuklarını nasıl yıkayacaklarını söyler.
Rahibe, annelere çocuk yıkamayı öğretiyor.
Bu muhtemelen bunun en kötü örneğidir.
Beyaz kurtarıcı pek çok kılıkta karşımıza çıkar,
hatta yakın zamanda Oscar kazanan,
beyaz adamın dünyaca ünlü caz piyanistini kurtarma hikâyesi.
Beyefendi burada yemek yiyemeyeceğimi söylüyor.
Hayır, anlamıyorsunuz. Bu gece piyano çalacak. Etkinlik konuğu.
Üzgünüm, restoranımızın politikası bu.
Yeşil Kitap aynı yıl en iyi film ödülünü aldı.
Black Panther'in ve BlacKkKlansman'ın çıkmasına hakaret de etmek için.
Siyahilerle ilgili öykülerle ilgileniyorsanız
hepsi tam orada.
SİHİRLİ SİYAHİ
Beyaz kurtarıcının yang'ine yin'i, Disney'in 1946 yapımı filmi
Song of the South'ta görüyoruz. Köleliğin sonlandırılmasından sonra
plantasyonlardaki hayatı betimliyor.
Ana karakter, Remus Amca, sıradaki klişemiz,
sihirli siyahi ile
eş anlamlı oldu.
Remus Amca karakteri, plantasyonda yaşayan küçük beyaz oğlan çocuğuna
yardım etmek için var ve ona hikâyeler anlatıyor.
…şarkısız tam içinden dışarı çıkıyor.
Bu "mutlu zenci"nin eski bir klişesi.
Bunlar ırkçı terimler, onları tırnak içinde kullanıyorum.
Hollywood senelik ödül töreninin 20'inci yılı için çıkageldi.
Disney versiyonunda Remus Amca'yı oynayan kişi,
James Baskett, Oscar kazanan ilk siyahi oldu,
gerçi normal bir Oscar değildi, daha çok onur ödülü gibiydi.
Çünkü en iyi ya da en iyi yardımcı aktör
dallarında yarışamayacağını düşündüler.
Terimi popülerleştiren yönetmen Spike Lee,
bu saldırgan klişenin genellikle mistik güçlerle geldiğini tespit etti.
Genellikle bu karakterin geldiği yeri,
orada olma nedenini bilmezsiniz. Rehberlik ve akıl vermek için oradadırlar.
Vazo için endişelenme.
Ne vazosu?
O vazo.
Bence sihirli siyahi klişesi hiç gerçekçi değil
çünkü benim, beyazların sorunlarını
günbegün çözmek gibi bir isteğim yok.
Yeşil Yol'daki John Coffey karakteri
sıradan, eğitimsiz bir adamdır, iki çocuğun cinayetinden
haksız yere hüküm giymiştir.
Ölümü beklerken kalan zamanını
en iyi şekilde kullanır: Beyazlara güvence vermek.
Merhaba patron.
Hapishanede geçer, sonra bir siyahiyi
işlemediği bir suç yüzünden öldüren
beyaz gardiyanı yine bir siyahi affeder. Bunu kesinlikle izleyemiyorum
çünkü beyazların suçluluk duygusunu azaltma ve güvence verme fantezisi bu.
Sihirli siyahi klişesi tanrısal mertebeye Morgan Freeman'ın
Aman Tanrım!'ıyla çıktı.
Ben Tanrı'yım.
Morgan Freeman sihirli siyahiyi olağanüstü oynadı.
Sihirli Tanrı siyahiydi, sihirli siyahilerin Tanrı'sı gibi.
Morgan Freeman sihirli siyahiyi yeniden tanımladı bence.
Bagger Vance Efsanesi'nde de, sihirli siyahi belki de
en önemli amacına ulaşır: Beyaz bir adamın handikapını iyileştirmek.
Seni öldürebilirdim.
Hayır efendim, bakın, direkt karşınıza geçtim.
Vuruş şeklinize de bakılırsa bana zarar veremezdiniz.
Hakaret niteliğinde olan bir unsuru da,
filmin 30'larda geçmesi. O dönemde siyahiler
linç ediliyordu, her yerde Ku Klux Klan vardı
ama yine de Will Smith'in oynadığı karakter
golf sahasında Matt Damon'ın
atışlarını mükemmelleştirmekle ilgileniyor.
Sadece siz, şu top, şu bayrak var…
Aktörler de diğer herkes gibi para kazanacaklar.
Yapmak istemediğim işler yaptım. Bence Will Smith evde
Bagger Vance Efsane'sini yeniden izlemiyordur.
Ohio gibi bir yerdeki bir beyaz onu yeniden izliyordur,
umarım tadını çıkarırlar.
BABAMI ÖLDÜRDÜN
Niye çapraşık bir öykü düşünelim ki?
Her türlü intikam öyküsünü götürecek bir klişe var zaten:
Babamı öldürdün.
Bir Western klasiğinde…
Babamı öldürdün.
Hatta eklembacaklılar bazlı büyük bir yapım.
Babamı öldürdün.
Öte yandan John Wick'in katilleri öldürmek için
o kadar çok teşvike ihtiyacı yok.
Arabamı çaldın.
Köpeğimi öldürdün.
Filmlerde hayvanlar birlikte rol yaptıkları insanların
hissedemediklerini hisseder gibidir.
Bizden daha zeki olduklarından olabilir mi?
Hayır, o salakların yarısı hâlâ yürürken sıçıyor.
Ama tehlikeye karşı neredeyse doğaüstü bir burunları var.
6'INCI HİSSİ OLAN HAYVANLAR
Tanrı'nın mahlukları:
Doğaüstü olanın Geiger sayacı.
KUŞ KAFESİ
Ürkütücü bir şeyler oluyorsa size haber verirler.
Atlar ölenler için ayağını bir kez,
canlılar için üç kez yere çarpar.
Gördün mü? Biliyor.
Oğlunuzun karanlıklar prensi olduğundan mı endişelisiniz?
Beelzebub kokusu alan bir babun sürüsü alın.
Ama Hollywood'da insanın en iyi dostunun en azılı düşmanı kötülüktür.
Köpeğin görevi sizi uyarmaktır.
Köpeğin görevi bir terslik olduğunu söylemektir.
Sorun ne E Buzz?
Görünmez hayaletlerden…
Ne yapıyorsun?
…vampir özentilerine.
Mesele sadece doğaüstü olan da değil.
Hassas köpek dünyevi kötülüklerin de kokusunu alır.
Ted Bundy, yakalandın.
Filmlerde şunları olmak çok tehlikelidir:
Yandaş, asker, emekliliğine iki günü kalmış bir polis.
Ama listenin en başında gey veya lezbiyen gelir.
Hollywood, gözden çıkarılabilen gey karakterlerden ötürü eleştiriliyor.
Beni dinle!
Hollywood'un gey ve lezbiyen ilişkilerini sömürmesinin en eski örneklerinden biri…
Seni onların dediği şekilde seviyorum.
…Tehlikeli Fısıltı'ydı, iki öğretmenin sevimsiz hesabı,
Audrey Hepburn ve Shirley MacLaine
lezbiyenlikle suçlanır
ve sonunda biri intihar eder.
Ama Hollywood LGTBQ karakterlerinin sorunlarını öne çıkarırken
süreç içinde onları öldürüyor gibi de.
Eşcinsellerin ızdırapları veya çektikleri işkencelerden bahsedilince…
FİLM ELEŞTİRMENİ
…bence bu bir klişe olarak sorun olmuyor.
Mesela, Brokeback Dağı,
bu bir aşk hikâyesi, çok uzun yıllar boyunca
zulüm görmekle ilgili.
Ve yani o ölüm gerçekleştiğinde,
aslında bunu film mantık çerçevesinde dikte etti.
Daha 39 yaşındaydı.
Ödül sezonu ölmüş bir geyin biyografik filmine bayılır.
Birinin trajik şekilde öldüğü filmleri severler.
Evet, buna şahitlik ederim çünkü Beni Affedebilir misin?'de
bir karakteri oynadım.
Ve canlandırdığım karakter, Jack Hock, AIDS'ten öldü.
Tüm Manhattan'la yattın. Yani…
Mezar taşımda böyle yazsın.
O yüzden evet, bu doğru.
Aslında, Oscar'a aday gösterilen LGTBQ karakterlerin yüzde 40'ı
jeneriğe giremiyor.
ZAMANLANMIŞ TEKNOLOJİ ÇÖKÜŞÜ
Bir karakteri riske atmanın iyi bir yolu
teknolojiye güvenmektir ve teknoloji çöker.
Görevimiz Tehlike'de, o binaya tırmanırken
"Çok hoş" dersiniz.
Sonra düşününce,
şu an dışarıdasınız ve o teknoloji çalışmıyor…
Şimdi karşınızda bir dram var.
Kim bir binaya tırmanıp da eldiven şarjını getirmeyi unutmamıştır ki?
Ama teknoloji çöküşlerinin çoğu daha gerçekçidir.
ÇİFTE TAZMİNAT
Binip arabayı çalıştıramadığınız olmuştur. Bunu herkes yaşar.
Birkaç yıl önce herkes cep telefonu aldı.
Bu, dünyaya son mesajım… Ah, şarjı bitti.
KİMLİK
Hikâyenin sarması için teknoloji çökmeli ve bize de şöyle dedirtir:
"Şimdi ne yapacaksın?"
KİMLİK
En son çıkan bir teknoloji olsun
veya bir araba veya cep telefonu, teknoloji çöküşü tehlike işaretidir.
KIZGINLIKLA MASADAKİLERİ ATMAK
Öfkelisiniz ve masada mısınız? O zaman kızgınlıkla masadakileri atın.
Kahretsin!
Başına buyruk polis, milyarlar yapacağınız plana mı engel oldu?
Eli kırılan, dünyaca ünlü bir beyin cerrahı mısınız?
Veya generale karşı gelen bir askeri avukat mısınız?
"Galaksinin en aptalının tavsiyesini uygulayalım mı,
uygulamayalım mı"'yı oynadığınız için teşekkürler!
Aman ne olacak, bir sandalyeye de tekme atın.
Başına buyruk polis Jake Gyllenhaal'ın bu masayla başı dertte.
Eşyaları başka bir yere gitmiyor.
Klavyenin dövülmesine şaşmamalı.
Her kahramanın karşı duracağı bir kötü karakter gerekir.
Ona vakit ayırmak zaman aldı
ama sizi bekliyor Bay Bond.
KÖTÜ ADAM
Kahramanınız yakışıklıysa klişeleştirilmiş kötü adam
tam tersi olmalı demektir ve yapımcılar onları fark etmemizi
çok kolaylaştırırlar.
Size kendimi tanıştırayım.
Ben Ernst Stavro Blofeld.
Onları bizden farklı yaparız. Çirkin, biçimi bozulmuş.
Kötü olduklarını anlatmak için izler, aslan bile olsalar.
Katil.
Bir hikâye anlatıyorsunuz,
seyirciye karakterinizin kötü işlere ve muhtemelen
fiziksel şiddete karıştığını söylüyorsunuz.
…kaderine uy.
Biçimi bozulmuş kötü adam çok eskiden beri var.
Sessiz sinemadan beri. Opera'daki Hayalet'te,
Lon Chaney vardı,
saç tokasıyla burun delikleri açılmıştı.
Bu şekilde nitelemedeki problem şu:
Gerçek hayatta,
fiziksel olarak çirkinleşmiş insanlar,
başka insanlar tarafından tehlikeli veya kaçınılması gereken insan olarak
görülüyor.
Fiziksel çirkinliğin bir şekilde sizi bir psikopat yapıvermesi
çok aşağılayıcı bir şey.
Kötü adamların çoğu kahramandan daha kültürlüdür.
Aslında Beethoven'dan bahseden kötü adamlar vardır.
Beethoven'ı sevmiyorsun.
Hayattaki güzel şeyleri sevmek…
Ne kaçırdığını bilmiyorsun.
…başka bir taraf olduğu hissini veriyor,
onların başka bir yanı ki bu da onların kötü olduğu gerçeğini pekiştiriyor.
Karaciğerini fasulyeyle ve iyi bir Chianti'yle yedim.
Genellikle İngiliz'dirler.
Bu kötü adamların gerçek bir alt kategorisidir.
Hollywood'da, İngiliz aksanını, kültürlü olmanın
bir simgesi gibi düşündüler.
Bizimle iş birliği yapacak mısınız? Evet ya da hayır deyin.
Kötü adamınız İngiliz aksanıyla konuşuyorsa kahraman saf kaba güçle
uğraşmıyor demekti.
Ardında başka bir şey vardı.
Nasılsa İngiliz oyuncuları seçiyorlar çünkü ucuzuz
ve repliği söyleyebilirsiniz
ve saçma bir repliği de inandırarak söylersiniz.
Tarih, gelenek, kültür kavram değildir.
Bunlar, inimde kâğıt ağırlığı olarak sakladığım ödüller!
Monolog bir klişedir çünkü tiyatroya ait bir şey.
Olan her şey benim planıma göre oldu.
Yazarın, karakterin geldiği yeri, neyi, neden yaptığını
seyircinin anlamasına izin vermesi bu.
Logan'ın son sahnesinde bir kötü adam monoloğum vardı.
Neyi, neden yaptığımı, ailesini neden öldürdüğümü falan
şiirle anlatıyordum.
Yiyip içtiklerimizi iyileştirmeyi durdurmamamız gerektiğini fark ettim.
O ürünleri kusursuzlaşmak için kullanıyoruz.
Ve monoloğumun yarısında
beni öldürüyor, hak ettiğim şekilde.
Her filmin bitmesi gereken bir zaman gelir.
Bu da son olarak bilinir.
Döndürdüğünüz bütün o öykü tabakları
birbirine geçmeli, tabii bundan iyi bir metaforla.
Artık filmlerin çarpıcı finaline sıra geldi.
Ve birçok şekli var.
SON KIZ
Hitchcock'un Sapık filminin
Janet Leigh ile olan duş sahnesi sıradaki klişemize ilham olmuş.
Ve banyoların kilitlerine.
Hitchcock bu korkunç olayların kadınların başına geleceği nosyonunu
popülerleştirip korku filmlerinde
kadınların oynamasına yönelik beklentiyi oluşturdu.
On sekiz yıl sonra, Janet Leigh'in kızı
Jamie Lee Curtis,
onu, artık son kız olarak bilinen klişenin ikonu yapan bir rol oynadı.
Canavara karşı son kız, Cadılar Bayramı'nda Jamie Lee Curtis,
sembolik olarak ilktir.
Plandır, prototiptir.
Son kız, seks yapmayan tek kızdır,
arkadaşlarından daha masumdur.
Bu kadar bebek bakmaktan bir servet yapmış olmalısın.
Erkekler beni fazla zeki buluyor.
Seks yapmadığı için
bir şekilde arkadaşlarından daha iyi gözlem yapar
ve terslikleri önce o fark eder.
İyi bir son kız filmi istiyorsanız bir grup arkadaşı almalısınız…
Şehirdeki yaşlıları dinlersen hâlâ burada olduğunu söylerler.
Hepsi bir yere hafta sonu partisine gitmişlerdir.
Onlara farklı yönlere gidip zarar görmeleri için
suni bir neden vermelisiniz.
13'ÜNCÜ CUMA
Bu da başka bir klişe, başka bir kural: O pis işi yaparsan
ölürsün.
Tek tek ortadan kaldırılırlar.
ELM SOKAĞINDA KÂBUS
Bu filmlerde hep durgunluk olur,
herkes katilin ölmüş olabileceğini düşünür.
CADILAR BAYRAMI
Sonra her şey üstüne gelir, kızın kendini yine ispatlaması gerekir.
Hayatta kaldığı için seyircinin vekili olur.
Slasher filmleri ve onların klişeleri
Çığlık olmasa şimdiye ortadan kalkmıştı.
Çığlık, son kız olacağı varsayılan Drew Barrymore'u
giriş anlarında ortadan kaldırarak klişeyi tümüyle değiştirdi.
Bence Scream film serisi gerçekten korku severlere
ve bildikleri klişelere hitap etti ve onları değiştirdi.
Ne anlamı var? Hepsi aynı.
Aptal katil, kapıdan çıkacağına
merdivenleri çıkan iri memeli bir kızı takip eder. Aşağılayıcı.
Ama son kız uygun şekilde hayatta kalır.
Günümüzde, kız daha hazırlıklı.
Ailenin canı cehenneme.
Artık sona doğru ona güç veriyoruz
ve sona doğru insanların ondan korkmasını sağlıyoruz.
Ye şunu, sürtük!
Bazen hayatta kalmak için savaştığı insanlardan
daha amansız oluyor.
Ve aslında, filmdeki katillerden
çok daha fazla kişiyi öldürüyor.
SAKLAMBAÇ
Bence bu bir klişe olarak evrilip neredeyse
kendini iyi hissettiren yemek finaline dönüştü.
Hassiktir.
Sırada, o patlayıcı film klişesi: İşleyen saatli bomba.
Bir bomba ve işleyen bir saat var.
Kahraman harekete geçmezse çok kişi ölecek.
Doğal olarak çok dramatik.
-Ne kadar vakit kaldı? -Yirmi saniye!
Hangi film olursa olsun, sayıların azaldığını gördüğünüzde
yüreğiniz ağzınıza gelir.
DÖVÜŞ KULÜBÜ
Klasik şekliyle bu klişe hep kabloda biter.
Sence bu mu?
Kırmızıyı veya maviyi kes, kırmızı mı, mavi mi?
Aksiyon olmayan en iyi doruk noktalarından biri.
Artık daha çekiciler.
Sıklıkla biri sistemi hackleyip geri sayımı durdurmayı dener.
Cerberus etkinsizleştirildi.
Saatli bombayı durdurmaya çalışan kahramanınızda başaracağını bilirsiniz.
Eğlencesi şudur:
"Bire ne kadar yakın durduracaklar?"
Ve birçok kez birde durdurulur.
AŞK ÜSTÜN GELİR
Romantik filmin sonunda olması gereken:
Âşıklardan birinin partnerine ölmeyen aşkını ilân etmesi için
coğrafya ve zamana çılgınca yarıştığı, âşığın çılgınca koşusu.
Genellikle, âşık son dakikada havaalanına koşar
ya da bir düğünü durdurur.
Aşk Mevsimi, klasik bir örneğidir.
Aman tanrım, olamaz.
Peşinden koşup ruh eşlerini ebedi aşklarına ikna edince,
genellikle kötü hava şartlarında, ödül olarak bir öpücük alırlar.
Sevdiğiniz insanı öpmekle o kadar meşgulken
berbat havanın farkına bile varmazsınız.
Ve bence Dört Düğün Bir Cenaze'de olan buydu.
Birlikte olmamaları için
karşılarına birçok engel çıkan iki insan ve sonunda, yağmur altında…
Hâlâ yağmur mu yağıyor? Fark etmedim.
Yönetmen Greta Gerwig, Küçük Kadınlar'ın sonunda bunu yaptı.
KÜÇÜK KADINLAR
Filmin o son sahnesinin çekilmesini istedi ve onunla bu konuda konuşmuştum
ve o: "İstiyorum, bunu izleyerek büyüdüm ve istiyorum" diyordu.
Sonunda işler iyi gittiyse seyirci koltuğunda heyecan içinde
iyi adam kazanacak mı diye bekler
ama kazanacağını da kesinlikle bilir.
HEP İYİLER KAZANIR
Baksana, cüssene göre birini bulsana.
Ahlak masalı kahramanın kötü adamı öldürmesini talep eder.
Ölüm ne kadar iyi olursa
kötü adamın mağlup olması o kadar tatmin edici olur.
Birinin çok yüksek bir yerden düşmesi hikâyeyi bitirmenin
klasik bir yoludur.
Zor Ölüm'de çok zekice yapılmıştı tabii
ve onlara yenildiklerini anlayacakları birkaç saniye de verir.
Seyirci için çok tatmin edicidir.
Onların güvende hissetmesini sağlar. Kötü adamı yendiniz, güvendesiniz.
Kötü adamın davranışı ne kadar alçaksa
o kadar adaletin yerini bulmasını isteriz.
İyi bir kötü adam seyirciyi kana susatır.
Yuppi, orospu çocuğu.
ZOR ÖLÜM 2
Filmin sonunda, iyinin kötüyü yenmesini isteriz.
Büyük kahramanları olan filmleri bu yüzden seyretmek isteriz:
Her şey yoluna girecek ve dünya korkutucu bir yer değil.
Sözleşme gereği onları bağlayan sonraki bölüm gelene dek,
uzaklara gitmeden önce, zor kazandıkları zaferin
tadını çıkarmaları için son birkaç saniye kahramanlara bırakılır.
Başlangıçta söylemiştim: Ben Rob Lowe
ve Hollywood klişelerine bakışımız bu kadardı.
Artık atıma ya da motosikletime atlayıp
batan güneşe doğru gitmekten başka bir şey yapamam. Rock veya Hiphop da çalsın.
Ama kıyafetim mahvolur.
O yüzden en iyisi parmaklarımı şıklatınca birden jenerik girsin.
Alt yazı çevirmeni: Duygu Yenal