1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:06,339 --> 00:00:09,551 BİR NETFLIX BELGESELİ 3 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 4 00:00:11,886 --> 00:00:15,849 Bir kedinin aklından neler geçtiğini anlamak zor. 5 00:00:16,349 --> 00:00:18,727 Dasha, buraya gel. 6 00:00:22,480 --> 00:00:23,606 Ama yeni keşifler 7 00:00:23,690 --> 00:00:27,777 en kafa karıştırıcı arkadaşlarımızı anlamamızı sağlayabilir. 8 00:00:29,279 --> 00:00:31,322 YETENEK SİZSİNİZ AMERİKA 9 00:00:38,455 --> 00:00:41,708 Kedilerin sunabileceği pek bir şey olmadığı düşünülür. 10 00:00:45,920 --> 00:00:48,757 Bunun yanlış olduğunu kanıtlamak üzere buradayız. 11 00:01:00,810 --> 00:01:03,354 Kediler hakkında bildiğiniz her şeyi unutun. 12 00:01:05,273 --> 00:01:07,859 Kediler, köpekler kadar araştırılmasa da 13 00:01:07,942 --> 00:01:12,322 kedi biliminde bir patlama görüyoruz. 14 00:01:12,947 --> 00:01:17,368 Yeni nesil bilim insanları ön yargılara meydan okuyor. 15 00:01:17,452 --> 00:01:20,288 Davranışlarının, kişiliklerinin fizyolojilerinin, 16 00:01:20,371 --> 00:01:24,417 bir kediyi eşsiz kılan her şeyin farklı yönlerini ortaya çıkarıyoruz. 17 00:01:24,959 --> 00:01:27,921 Zekiler, meraklılar 18 00:01:28,004 --> 00:01:30,381 ve insanlarla iyi iletişim kuruyorlar. 19 00:01:31,341 --> 00:01:34,761 Bunu yapmak üzere evrimleştiklerine dair kanıtlar var. 20 00:01:36,930 --> 00:01:40,225 Kedilerin gizemlerini çözmede, 21 00:01:40,892 --> 00:01:43,520 tuhaflıklarını aydınlatmada 22 00:01:44,062 --> 00:01:46,439 ve gizli dillerini çözmede bize katılın. 23 00:01:48,441 --> 00:01:49,734 Kolay olmayacak. 24 00:01:50,693 --> 00:01:52,028 Kediler karmaşıktır. 25 00:01:52,112 --> 00:01:53,655 Dasha, buraya gel. 26 00:01:54,239 --> 00:01:55,907 Belli bir tutumları var. 27 00:01:57,909 --> 00:02:01,412 Ama istersen bir kediye her şeyi öğretebilirsin. 28 00:02:08,002 --> 00:02:11,214 Sırlarını öğrenen herkes bir kedinin gerçek potansiyelini 29 00:02:12,090 --> 00:02:13,675 ortaya çıkarabilir. 30 00:02:30,066 --> 00:02:31,776 Kediler her yerde. 31 00:02:33,486 --> 00:02:35,989 Ama onlar hakkında çok az şey biliyoruz. 32 00:02:36,781 --> 00:02:39,909 Bir kediyi kedi yapan şeyin ne olduğunu, 33 00:02:39,993 --> 00:02:44,497 insanlarla yaşamayı nasıl öğrendiklerini anlamak için uzmanlara başvuracağız. 34 00:02:45,790 --> 00:02:49,627 DOKTOR BRUCE KORNRIECH, CORNELL KEDİ SAĞLIĞI MERKEZİ YÖNETİCİSİ 35 00:02:49,711 --> 00:02:51,004 KEDİ FİZYOLOĞU 36 00:02:51,588 --> 00:02:54,841 Bence insanlar kedilerin sosyalliğini hafife alıyor. 37 00:02:55,341 --> 00:02:57,760 Kabul edelim. Eğlenceliler 38 00:02:57,844 --> 00:03:00,305 ve bazen çok komikler. 39 00:03:03,266 --> 00:03:06,519 Tuhaf bir şekilde onları sevimli yapan bazı özellikleri 40 00:03:06,603 --> 00:03:09,814 vahşi atalarından evrilerek almışlar. 41 00:03:10,648 --> 00:03:14,235 Fiziksel, davranışsal ve algısal özellikleri açısından 42 00:03:15,153 --> 00:03:21,075 kusursuz bir kara avcısı yaratılmak istense 43 00:03:22,368 --> 00:03:24,871 kediden daha iyisini düşünmek zor olurdu. 44 00:03:27,540 --> 00:03:30,627 Felis catus evcil kedinin bilimsel adı. 45 00:03:31,252 --> 00:03:34,881 Felis catus, Afrika yaban kedisinden türemiş 46 00:03:35,465 --> 00:03:37,967 evcilleşmiş, eşsiz bir türdür. 47 00:03:40,803 --> 00:03:44,849 Büyüklü küçüklü tüm kediler Felidae ailesine mensuptur. 48 00:03:44,933 --> 00:03:46,768 LATİNCE: FELIDAE 49 00:03:46,851 --> 00:03:49,062 Yaklaşık üç buçuk milyon yıl önce 50 00:03:49,145 --> 00:03:53,399 küçük kedilerden oluşan Felis cinsi, aslan ve kaplan gibi 51 00:03:53,483 --> 00:03:56,319 büyük kedilerin bulunduğu Panthera'dan ayrıldı. 52 00:03:58,279 --> 00:04:02,700 Bugün dünya çapında 400 milyon Felis catus var. 53 00:04:03,993 --> 00:04:07,622 Bu da onları dünya üzerinde bulunmuş 54 00:04:08,122 --> 00:04:10,375 en başarılı 10 memeliden biri yapıyor. 55 00:04:11,125 --> 00:04:15,171 10.000 yıl içinde DNA'ları nispeten az değişti. 56 00:04:16,422 --> 00:04:21,177 Genetik açıdan bakıldığında evinizde vahşi bir hayvan yaşıyor. 57 00:04:23,346 --> 00:04:27,100 İnanılmaz fiziksel özelliklere sahip vahşi bir hayvan. 58 00:04:28,559 --> 00:04:32,480 Hepsinin merkezinde de kedinin olağanüstü omurgası var. 59 00:04:33,481 --> 00:04:37,110 Aslında çoğu memeliden daha fazla omurları var. 60 00:04:37,193 --> 00:04:42,031 Omurları arasında bulunan esnek yastık diskleri sayesinde 61 00:04:42,115 --> 00:04:44,284 omurgaları inanılmaz esnek. 62 00:04:45,034 --> 00:04:49,622 Bu esnek tasarım kediyi karadaki en hızlı hayvan yapıyor. 63 00:04:51,624 --> 00:04:54,002 Çitanın koşuşuna bakalım. 64 00:04:54,085 --> 00:04:57,922 Omurgasının esnemesi ve büzülmesiyle potansiyel enerjiyi depoluyor 65 00:04:58,006 --> 00:05:01,968 ve kedi ileri atılırken bunu kinetik enerji olarak açığa çıkarıyor. 66 00:05:06,764 --> 00:05:09,934 Kediniz saatte 30 kilometreden daha hızlı koşabilen 67 00:05:11,311 --> 00:05:14,063 ve çılgın yoga pozları verme potansiyeli olan… 68 00:05:16,441 --> 00:05:19,360 …küçük, esnek bir çita. 69 00:05:22,864 --> 00:05:25,992 Kedilerin ayrıca etkili bir kas sistemi vardır. 70 00:05:26,701 --> 00:05:30,079 Zıpladığında kaslarının tamamını çalıştırabilen 71 00:05:30,163 --> 00:05:32,123 az sayıdaki memeliden biri. 72 00:05:32,206 --> 00:05:34,459 Ateşleme sekansı başladı. 73 00:05:34,542 --> 00:05:38,713 Üç, iki, bir, kalkış. 74 00:05:38,796 --> 00:05:40,590 Kalkış yapıldı. 75 00:05:41,466 --> 00:05:45,219 Boylarının beş ila altı katı kadar zıplayabilirler. 76 00:05:46,512 --> 00:05:49,182 Bu, bir insanın bir zürafanın üstünden atlaması gibi. 77 00:05:53,019 --> 00:05:55,938 Hızlı yön değiştirirken de 78 00:05:56,022 --> 00:05:58,024 kuyruklarıyla dengeyi sağlıyorlar. 79 00:06:00,777 --> 00:06:05,073 Her jimnastikçinin kabul edeceği üzere yukarı çıkan şey aşağı inmeli. 80 00:06:05,823 --> 00:06:08,368 Bu da akla çok eski bir soruyu getiriyor. 81 00:06:09,285 --> 00:06:11,454 Kediler hep dört ayak üstüne düşer. 82 00:06:13,623 --> 00:06:17,210 Bulundukları yeri algılama konusunda inanılmaz yetenekliler. 83 00:06:17,293 --> 00:06:22,090 Bunu yapmak için doğrultma refleksi olarak bilinen bir olguyu kullanarak 84 00:06:22,173 --> 00:06:25,385 bedenlerinin havada nerede olduğunu anlamaları gerek. 85 00:06:25,468 --> 00:06:26,928 DOĞRULTMA REFLEKSİ 86 00:06:32,266 --> 00:06:34,852 Bu refleks vestibüler sistemin bir işlevi. 87 00:06:34,936 --> 00:06:37,355 VESTİBÜLER SİSTEM 88 00:06:38,564 --> 00:06:41,150 İç kulaklardaki aşırı duyarlı kıl hücreleri 89 00:06:41,234 --> 00:06:45,321 vücudun alandaki konumunu, hareketini ve hızını tespit ederek 90 00:06:45,863 --> 00:06:48,991 bu bilgiyi doğrudan beyne iletir. 91 00:06:49,951 --> 00:06:52,495 Üst tarafın neresi olduğunu daima bilirler. 92 00:06:57,291 --> 00:07:00,878 İnsanlar da dâhil tüm memelilerde bu doğrultma refleksi var. 93 00:07:01,754 --> 00:07:04,006 Ama bazen kafamız karışır. 94 00:07:05,091 --> 00:07:07,135 Buna "bağlantı kopukluğu" diyoruz. 95 00:07:08,136 --> 00:07:10,138 Bunu Simone Biles'tan duydunuz. 96 00:07:12,348 --> 00:07:17,228 Bedeninin boşlukta nerede olduğunu hissetme yetisini kaybetmiş hissediyordu. 97 00:07:19,230 --> 00:07:22,775 Haklı olarak devam etmenin tehlikeli olacağını düşündü. 98 00:07:22,859 --> 00:07:25,820 Ama kontrol etmesi zor bir şey. 99 00:07:27,822 --> 00:07:31,617 Kedilerin refleksleri bizimkilerden iki kat daha hızlı. 100 00:07:33,870 --> 00:07:36,414 Diğer evcil hayvanlardan da hızlı. 101 00:07:37,665 --> 00:07:39,375 Bir köpeği aynı yerden 102 00:07:39,959 --> 00:07:42,211 defalarca da düşürsen 103 00:07:42,295 --> 00:07:44,464 ayaklarının üstüne düşmezler. 104 00:07:49,886 --> 00:07:52,346 Ağırlık farkı gözetilmediğinde 105 00:07:52,430 --> 00:07:56,142 kediler gezegendeki en hızlı, en güçlü ve en esnek memeliler. 106 00:08:00,062 --> 00:08:04,233 Ama bu çılgın yetenekleri onları aynı zamanda gizemli kılıyor. 107 00:08:08,404 --> 00:08:13,367 Neyi neden yaptıklarını öğrenmek için bir kedi psikoloğu yardımcı olabilir. 108 00:08:14,243 --> 00:08:16,162 Otur. İşte böyle tatlım. 109 00:08:16,245 --> 00:08:18,581 DOÇENT DOKTOR, UNITY YÜKSEKOKULU 110 00:08:18,664 --> 00:08:19,874 KEDİ PSİKOLOĞU 111 00:08:19,957 --> 00:08:23,377 Evrim süresince kediler çok fazla değişmedi. 112 00:08:24,045 --> 00:08:28,174 Şimdi yaban kedisi ve olmalarını istediğimiz 113 00:08:28,257 --> 00:08:30,843 ev kedisi karışımı bir şeyler. 114 00:08:33,763 --> 00:08:36,766 Kristyn kedi zihninin gizemlerini inceliyor. 115 00:08:37,475 --> 00:08:40,478 Kedilerin ne düşündüğünü çözmeye çalışıyor. 116 00:08:41,812 --> 00:08:46,359 Bence kedilerin sosyal kapasitesi hafife alınıyor. 117 00:08:47,026 --> 00:08:50,571 Özellikle de kediler çoğu zaman köpeklerle karşılaştırılıyor. 118 00:08:54,992 --> 00:08:59,539 Bu sosyobilişsel özelliklerin çoğunda köpeklerin üstün olduğu söylenir. 119 00:09:00,831 --> 00:09:05,044 Köpekler genellikle daha sezgisel hayvanlar olarak düşünülür. 120 00:09:06,754 --> 00:09:10,049 Adlarını ve 160'a kadar kelime biliyorlar. 121 00:09:11,676 --> 00:09:13,928 İnsanların yüz ifadelerini anlayabilir 122 00:09:14,011 --> 00:09:15,930 ve hatta problem çözebilirler. 123 00:09:17,682 --> 00:09:22,270 Ama Kristyn'e göre kedilerin kendilerini kanıtlama şansları olmadı. 124 00:09:22,353 --> 00:09:23,437 Uslu dur. 125 00:09:23,938 --> 00:09:28,317 Kedilerle ilgili yeterince araştırma yapılmadığını görüyoruz. 126 00:09:29,110 --> 00:09:31,904 Bu yüzden kedilerin, rakipleri köpeklere karşı 127 00:09:31,988 --> 00:09:35,700 nasıl bir performans sergileyeceğini görmek üzere işe koyuldu. 128 00:09:36,576 --> 00:09:38,536 Onu buraya koyacağız. 129 00:09:38,619 --> 00:09:42,164 Öncelikle kediler kendi isimlerini biliyor mu? 130 00:09:43,958 --> 00:09:47,587 Bu testte Carl'ın adını bilip bilmediğini görmeye çalışacağız. 131 00:09:51,591 --> 00:09:55,761 Bir kablosuz hoparlörümüz var ve bununla sesimi çalacağız. 132 00:09:58,222 --> 00:10:01,225 Kristyn dört kısa kelimeyle başlıyor. 133 00:10:02,351 --> 00:10:03,185 Bot. 134 00:10:04,395 --> 00:10:06,480 Carl ilk kelimeye tepki veriyor. 135 00:10:06,981 --> 00:10:08,983 Ortamında yeni bir ses var. 136 00:10:09,609 --> 00:10:10,860 Çorap. 137 00:10:12,111 --> 00:10:14,697 Ama çok geçmeden sese ilgisini kaybediyor. 138 00:10:15,281 --> 00:10:16,407 Gündüz. 139 00:10:19,410 --> 00:10:22,580 Kristyn sonra da ismine çok yakın bir kelime söylüyor. 140 00:10:24,624 --> 00:10:25,666 Kız. 141 00:10:28,669 --> 00:10:29,920 Hâlâ bir tepki yok. 142 00:10:33,591 --> 00:10:35,885 Şimdi de kader anı. 143 00:10:37,595 --> 00:10:38,679 Carl. 144 00:10:39,764 --> 00:10:41,307 Güzel. 145 00:10:42,767 --> 00:10:47,021 Bu test birçok farklı kediyle yüzlerce kez yapıldı. 146 00:10:47,938 --> 00:10:51,901 Çoğu kedinin kendi adını bildiği açık. 147 00:10:54,070 --> 00:10:57,740 Tepki verip vermeleriyse farklı bir mesele. 148 00:10:58,366 --> 00:11:00,493 -Hadi. -Ama bunu sonra konuşacağız. 149 00:11:02,828 --> 00:11:05,456 Kristyn'in araştırması onu 150 00:11:05,539 --> 00:11:08,000 kedi devriminin merkezine götürdü. 151 00:11:10,127 --> 00:11:13,422 JAPONYA 152 00:11:23,516 --> 00:11:28,771 2017'de kediler Japonya'da köpekleri geçip en popüler evcil hayvan oldu. 153 00:11:35,861 --> 00:11:38,906 Bugün dokuz milyon evcil kediye 154 00:11:39,448 --> 00:11:43,119 ve en iyi kedi araştırmacılarından birine ev sahipliği yapıyor. 155 00:11:44,578 --> 00:11:48,457 DOKTOR SAHO TAKAGI KEDİ ARAŞTIRMACISI, AZABU ÜNİVERSİTESİ 156 00:11:48,541 --> 00:11:51,836 Kediler üzerine yapılan araştırmalar 157 00:11:51,919 --> 00:11:56,507 köpekler üzerinde yapılan araştırmaların yaklaşık 15 yıl gerisinde. 158 00:11:57,133 --> 00:12:01,846 Kristyn ve Saho birlikte toplam 37 çalışma yayımladı. 159 00:12:02,805 --> 00:12:07,810 Kedilerin, sahiplerinin yüzünü ve sesini tanıdığını kanıtladılar. 160 00:12:07,893 --> 00:12:09,770 Ve tabii ki diğer kedileri. 161 00:12:10,938 --> 00:12:14,066 Kedilerin noktanın anlamını bildiğini kanıtladılar. 162 00:12:14,608 --> 00:12:17,236 Nesne sürekliliğini anlıyorlar. 163 00:12:17,319 --> 00:12:20,364 Bir nesnenin gözden kaybolmasının 164 00:12:20,448 --> 00:12:23,325 yok olduğu anlamına gelmediğini anlayabiliyorlar. 165 00:12:23,409 --> 00:12:27,663 Sonuç olarak düşündüğümüzden çok daha fazlasını anlıyorlar. 166 00:12:28,289 --> 00:12:30,666 Araştırma başladığından beri kedilerin 167 00:12:30,750 --> 00:12:35,838 az çok köpekler gibi davrandığını ve hareket ettiğini görüyoruz. 168 00:12:36,756 --> 00:12:39,884 İşin püf noktası bu potansiyelden faydalanmayı bilmek. 169 00:12:41,385 --> 00:12:44,388 Maryna ve Svitlana röportajı, ABC. 170 00:12:52,313 --> 00:12:54,940 -Benim adım Maryna. -Benim adım Svitlana. 171 00:12:55,024 --> 00:12:56,692 Biz Savitsky Kedileri'yiz. 172 00:12:56,776 --> 00:12:59,695 Eğitimli kedilerden ve insanlardan oluşan bir aileyiz. 173 00:13:02,406 --> 00:13:06,285 Kedileri eğitmek bir tür sihir. 174 00:13:06,786 --> 00:13:08,454 Hiç kolay değil. 175 00:13:10,790 --> 00:13:15,085 Muhteşem Savitsky Kedileri, Ukraynalı ünlü bir topluluk. 176 00:13:15,169 --> 00:13:18,214 Dünyayı gezerek milyonları eğlendiriyorlar. 177 00:13:20,841 --> 00:13:24,386 Yetenek Sizsiniz Amerika'da çeyrek finale çıktılar. 178 00:13:25,930 --> 00:13:29,391 Eğitilemez olduğu düşünülen bir hayvan için hiç fena değil. 179 00:13:30,893 --> 00:13:35,064 Bir kediyi eğitmekle bir köpeği eğitmek arasındaki fark 180 00:13:35,147 --> 00:13:37,191 köpeklerin sizi memnun etmek istemesidir. 181 00:13:37,274 --> 00:13:38,984 YEMEK KARŞILIĞI ÇALIŞIRIM 182 00:13:39,068 --> 00:13:40,861 "Senin için her şeyi yaparım." 183 00:13:40,945 --> 00:13:42,947 "Bana ne dersen onu yaparım." 184 00:13:43,030 --> 00:13:45,825 Kedilerse "sıkıysa yaptır" modunda. 185 00:13:46,951 --> 00:13:50,621 Savitsky'ler kedilerinden en iyi şekilde faydalanmayı biliyor. 186 00:13:51,789 --> 00:13:54,959 Öncelikle kediyle arkadaş olmalısın. 187 00:13:57,837 --> 00:14:01,966 Kedinin sana tamamen güvenmesi önemli. 188 00:14:02,049 --> 00:14:04,927 Kedi senden bir sürpriz beklememeli. 189 00:14:08,472 --> 00:14:12,685 Son dört yıldır Dasha onların yıldızı oldu. 190 00:14:14,728 --> 00:14:15,771 Dasha. 191 00:14:17,231 --> 00:14:18,566 Dasha tam bir oyuncu. 192 00:14:21,735 --> 00:14:25,281 Ne zaman bir kamera görse sanki tüm dünya duruyor 193 00:14:25,364 --> 00:14:28,993 ve "İhtiyacım olan tek şey kamera" diye düşünüyor. 194 00:14:31,996 --> 00:14:35,374 Takımın en zorlu birçok hareketini Dasha gerçekleştiriyor. 195 00:14:37,626 --> 00:14:40,004 Buna Görevimiz Tehlike de dâhil. 196 00:14:43,549 --> 00:14:45,217 Ve yüksekten zıplama. 197 00:14:58,564 --> 00:15:02,693 Dasha, Savitsky kedilerinin tartışmasız kaptanı. 198 00:15:03,986 --> 00:15:07,489 Ama onun yerini almaya çalışan üç aday daha var. 199 00:15:08,991 --> 00:15:12,244 İçlerinden biri sonraki büyük yıldız olabilir. 200 00:15:14,246 --> 00:15:17,166 Kedilerin hepsi çocuğumuz gibi. 201 00:15:17,249 --> 00:15:20,085 Onlarsız bir hayat düşünemeyiz. 202 00:15:21,629 --> 00:15:26,342 Bir kedinin içindeki cevheri çıkarmanın en iyi yolu onunla bağ kurmaktır. 203 00:15:27,927 --> 00:15:32,222 Bazı doktorlar hayatlarını bu sanata adıyor. 204 00:15:33,641 --> 00:15:36,060 DAVRANIŞ VE SAĞLIK DİREKTÖRÜ 205 00:15:36,143 --> 00:15:37,728 SPCA KEDİ DAVRANIŞÇISI 206 00:15:37,811 --> 00:15:40,481 Bir insan kedi sahiplenmeden veya almadan önce 207 00:15:40,564 --> 00:15:42,399 biraz hazırlanmalı, değil mi? 208 00:15:42,483 --> 00:15:47,446 Eve bir kedi getirdiklerinde ne beklemeleri gerektiğini bilmeliler. 209 00:15:47,529 --> 00:15:51,116 Bu büyük bir karar çünkü aileye yeni bir üye katıyorsun. 210 00:15:51,867 --> 00:15:53,786 Kedi sahiplenmek büyük bir olay. 211 00:15:55,079 --> 00:15:58,123 Bunu öğrenmek yeni başlayanlar için zorlu olabilir. 212 00:16:00,000 --> 00:16:02,002 Kedinin seni sevmesini istiyorsan 213 00:16:02,086 --> 00:16:05,130 yapacağın ilk şeylerden biri yavaşça göz kırpmaktır. 214 00:16:05,214 --> 00:16:07,216 YAVAŞÇA GÖZ KIRPMAK 215 00:16:07,299 --> 00:16:10,761 Hayvanlar dünyasında göz teması kurmak çok önemlidir. 216 00:16:10,844 --> 00:16:15,015 Doğrudan göz teması, gözünü kırpmadan dik dik bakmak korkutucu. 217 00:16:16,266 --> 00:16:18,644 Bir kediyle etkileşime geçmek istiyorsan 218 00:16:18,727 --> 00:16:22,523 kendini küçük göster, yana doğru hareket et, yan dur. 219 00:16:22,606 --> 00:16:25,818 Şöyle bir bakıp göz kırpabilirsin. 220 00:16:27,027 --> 00:16:29,321 Bu, kediler için gülümsemek gibidir. 221 00:16:29,947 --> 00:16:32,366 Neşe ve sevinç saçmak gibi. 222 00:16:32,992 --> 00:16:34,618 Genelde karşılık verirler. 223 00:16:35,953 --> 00:16:40,499 Yavaşça göz kırpıp "Hey, sorun yok" derler. 224 00:16:40,582 --> 00:16:45,254 "Arkadaş canlısıyım. Senden hoşlanıyorum. Tehdit etmiyorum." 225 00:16:45,963 --> 00:16:48,882 Kediler öyle yapınca bunu iltifat kabul ediyorum. 226 00:16:48,966 --> 00:16:51,176 "O kedi beni seviyor. Evet." 227 00:16:51,260 --> 00:16:54,888 Yavaş göz kırpma işe yararsa yaklaşmayı deneyebilirsin. 228 00:16:55,973 --> 00:16:58,475 Kediler selamlaşırken 229 00:16:58,559 --> 00:17:01,729 dost kediler birbirlerinin burunlarına dokunurlar. 230 00:17:01,812 --> 00:17:04,398 Basbayağı gidip burunlarına dokunurlar. 231 00:17:04,982 --> 00:17:08,569 Kedini tanımak istiyorsan ona parmağını uzatıp 232 00:17:08,652 --> 00:17:11,238 burnuyla dokunmasına izin verebilirsin. 233 00:17:12,906 --> 00:17:16,452 Parmağınızı koklayıp, kokunuzu alıp, sizi tanıyorlar. 234 00:17:16,535 --> 00:17:19,997 Bu benim için el sıkışmak gibi bir şey. 235 00:17:20,080 --> 00:17:24,668 Ama sizden hoşlanırlarsa genelde parmağınıza sürtünürler. 236 00:17:25,377 --> 00:17:27,755 Yukarıdan hızlıca gelmeyin yeter. 237 00:17:28,255 --> 00:17:33,427 Vahşi atalarının zamanında aynı zamanda birer av konumundalar. 238 00:17:33,510 --> 00:17:37,723 Peki onlara yukarıdan saldıran ne? Pençesi olan hayvanlar. 239 00:17:38,724 --> 00:17:42,478 Büyük yırtıcı kuşlar, baykuşlar, kartallar falan. 240 00:17:42,561 --> 00:17:44,813 Elin bu şekilde yaklaştığında 241 00:17:44,897 --> 00:17:47,107 korkutucu oluyor. Çok ürkütücü. 242 00:17:48,067 --> 00:17:50,235 Aşağıdan ve yavaş şekilde olmalı. 243 00:17:51,737 --> 00:17:54,198 Genelde parmağımı uzatıp koklatırım. 244 00:17:54,281 --> 00:17:56,742 Sürtünmeye başlarlarsa yüzlerinin yanını, 245 00:17:56,825 --> 00:18:01,997 çenelerinin altını, risksiz bölgeleri okşuyorum. 246 00:18:02,081 --> 00:18:04,500 Çenesiyle boynunun okşanmasını sevdiyse 247 00:18:04,583 --> 00:18:08,170 kedi, etkiniz altına girmiş demektir. 248 00:18:09,254 --> 00:18:13,342 Temas konusunda temkinli olanlara biraz daha ikna edici olmak gerekir. 249 00:18:14,259 --> 00:18:16,345 Birçok kedi çok korkaktır, 250 00:18:16,428 --> 00:18:21,016 o yüzden bir ponponumuz var. 251 00:18:21,100 --> 00:18:24,937 Uzun bir çubuğa yapıştırılmış küçük bir iplik yumağı. 252 00:18:25,020 --> 00:18:29,483 Bunu bir kediyle iletişime geçmek için kullanıyoruz. 253 00:18:29,566 --> 00:18:34,029 Nasıl hissettiğini görmek üzere önce onunla iletişim kurmasını sağlıyoruz. 254 00:18:34,113 --> 00:18:37,032 Bir kedi rahatsa bunu belli eder. 255 00:18:37,574 --> 00:18:41,078 Sürtünme, bağ kurmanızı sağlayan önemli bir sosyal davranış. 256 00:18:41,161 --> 00:18:45,582 Kedilerin yüzde 83'ünün eve dönen sahibine sürtündüğünü gördük. 257 00:18:45,666 --> 00:18:47,918 Sürtünmenin kediler için de 258 00:18:48,001 --> 00:18:51,463 önemli bir stres giderici işlevinin olduğunu gördük. 259 00:18:51,547 --> 00:18:55,467 Bu dostane jest kabul edildiğin anlamına gelebilir. 260 00:18:56,552 --> 00:18:58,637 Ama kediler tüm insanları sever mi? 261 00:18:59,596 --> 00:19:02,182 Yoksa insan mı seçerler? 262 00:19:02,975 --> 00:19:07,020 Buna sevgi bağı testi deniyor. Bu testle bir kedinin 263 00:19:07,104 --> 00:19:11,400 sahibiyle ve bir yabancıyla ne kadar vakit geçirdiğine bakıyoruz. 264 00:19:16,071 --> 00:19:21,243 Carl, sahibi Kristyn'le diğer yabancıya göre daha fazla takılırsa 265 00:19:21,326 --> 00:19:23,537 bu, onu tercih ettiğini gösterir. 266 00:19:37,759 --> 00:19:39,887 Carl her seferinde beni seçti. 267 00:19:40,637 --> 00:19:45,726 Yani beni, sahibini bir yabancıya tercih ediyor gibi görünüyor. 268 00:19:47,603 --> 00:19:51,982 Bu ve benzeri deneyleri binlerce kez yaptılar. 269 00:19:52,691 --> 00:19:57,696 Kedilerin sahipleriyle güçlü bağlar kurduğuna hiç şüphe yok. 270 00:19:58,655 --> 00:20:02,534 Kedilerin insanlarla kurdukları bağ 271 00:20:02,618 --> 00:20:05,954 yavruyken anneleriyle kurdukları bağın uzantısı olabilir. 272 00:20:06,455 --> 00:20:09,791 Evet, bir bağımız var ve onları çok seviyoruz. 273 00:20:10,334 --> 00:20:12,127 Peki kediler bizi seviyor mu? 274 00:20:14,546 --> 00:20:16,340 Bunu daha sonra inceleyeceğiz. 275 00:20:18,759 --> 00:20:21,678 Öncelikle bir kedinin zihnini açmanın anahtarı 276 00:20:21,762 --> 00:20:23,889 onu evinde hissettirmektir. 277 00:20:25,891 --> 00:20:29,269 Tıpkı ataları gibi kediler de yukarıda olmayı sever. 278 00:20:30,562 --> 00:20:33,941 Yüksek yerleri severler çünkü ne olduğunu bilmek isterler. 279 00:20:34,524 --> 00:20:39,029 Rahatsız olurlarsa saklanmak için yüksek yerlere gidebilirler. 280 00:20:41,615 --> 00:20:44,618 Yaban kedisi oldukları dönemden kalma bir özellik. 281 00:20:44,701 --> 00:20:48,830 İçgüdüsel davranışlar. Bir kediye tırmanmayı öğretmene gerek yok. 282 00:20:48,914 --> 00:20:52,251 Sana "Tırmanacağım" diyecek ve kullanması için ona 283 00:20:52,334 --> 00:20:57,714 uygun bir kedi mobilyası sağlamazsan kendi küçük tüneğini yapacak. 284 00:20:57,798 --> 00:21:01,343 Hayır, yapmadın. Bunu yapmadın. 285 00:21:01,843 --> 00:21:04,263 Kediler dar alanları da sever. 286 00:21:05,222 --> 00:21:08,016 Bu da kutulara olan takıntılarını açıklıyor. 287 00:21:09,559 --> 00:21:12,813 Kapalı kenarlar onları güvende hissettiriyor. 288 00:21:12,896 --> 00:21:15,148 Kutuları bu yüzden çok seviyorlar. 289 00:21:15,232 --> 00:21:19,152 Saklanmaları ve fırlayıp sahiplerine saldırmaları da çok havalı. 290 00:21:24,283 --> 00:21:25,826 Pusuya yatarak avlanırlar. 291 00:21:25,909 --> 00:21:29,329 Yani genelde avlarını yakalamak için saklanırlar. 292 00:21:30,038 --> 00:21:33,500 Yani kutu, kedinin avlanma konusundaki motor becerilerini 293 00:21:33,583 --> 00:21:36,586 tamamlamasına yardımcı oluyor. 294 00:21:38,422 --> 00:21:42,884 Karton kutuların aslında stres giderici bir etkisi var. 295 00:21:45,595 --> 00:21:50,225 Kediler ekolojide ilginç bir yer kaplar 296 00:21:50,309 --> 00:21:54,146 çünkü avlanırken ağaçlardaki deliklere girebilirler. 297 00:21:54,229 --> 00:21:56,565 Engelleri aşıyorlar. 298 00:21:58,400 --> 00:22:03,739 Engelleri aşabilen bir avcı muhtemelen daha iyi iş çıkaracaktır. 299 00:22:04,281 --> 00:22:06,950 Bu, hayatta kalma konusunda bir avantaj. 300 00:22:08,201 --> 00:22:09,995 Kedilerin her yere sığmak gibi 301 00:22:10,078 --> 00:22:13,081 çok az hayvanın yapabildiği özel bir yeteneği var. 302 00:22:15,417 --> 00:22:19,880 Bu yeteneği göstermenin bir yolu da bir kedinin ne kadar küçük bir delikten 303 00:22:20,464 --> 00:22:23,091 geçebileceğini görmek. 304 00:22:23,175 --> 00:22:25,260 Yiyecek, oyuncak gibi şeylerle 305 00:22:25,344 --> 00:22:28,388 deliklerden geçmeleri için akıllarını çelebiliriz. 306 00:22:34,019 --> 00:22:36,563 18 SANTİMETRE 307 00:22:43,487 --> 00:22:45,238 Büyük delikler sorun değil. 308 00:22:47,991 --> 00:22:50,494 Ama Bruce deliğin boyutunu küçülttükçe 309 00:22:50,577 --> 00:22:53,830 bu konudaki gerçek ustalıklarını göstermeye başlıyorlar. 310 00:22:53,914 --> 00:22:56,249 15 SANTİMETRE 311 00:22:56,958 --> 00:22:59,461 Her şey bıyıkla başlıyor. 312 00:23:01,004 --> 00:23:04,216 Bıyık konusunda çok ilginç bir adaptasyon geçirmişler. 313 00:23:04,299 --> 00:23:08,428 Bilindiği üzere uzun, kıl benzeri bir yapıları var. 314 00:23:08,512 --> 00:23:12,474 Her biri bir sinir demetine bağlı. 315 00:23:12,557 --> 00:23:17,187 Bıyıkların ne ile temas ettiğine dair beyne bilgi gönderiyorlar. 316 00:23:17,270 --> 00:23:19,773 Çoğu insan çenedeki bıyıkları bilir 317 00:23:19,856 --> 00:23:22,192 ama kaşlarında da bıyık vardır. 318 00:23:22,275 --> 00:23:27,531 İnsanlar ön patilerinin arkasında bıyık olduğunu da bilmezler. 319 00:23:27,614 --> 00:23:33,203 Bunlar dokunma yoluyla çevreyle ilgili bilgi sağlayacak şekilde evrildi. 320 00:23:34,788 --> 00:23:36,415 Bıyıklar ne işe mi yarıyor? 321 00:23:36,498 --> 00:23:39,751 Ne kadar küçük bir delikten geçebileceklerini söylüyor. 322 00:23:39,835 --> 00:23:41,253 10 SANTİMETRE 323 00:23:44,381 --> 00:23:46,842 Gerisini esnek iskeletleri hallediyor. 324 00:23:48,385 --> 00:23:49,719 Klavikula 325 00:23:49,803 --> 00:23:53,265 ya da köprücük kemikleri kemiğe bağlı değil. Kasın içinde. 326 00:23:54,015 --> 00:23:56,643 Her yerde çift eklemli olmak gibi. 327 00:23:58,645 --> 00:24:04,860 Bu deneyde gördüğünüz üzere deliği giderek küçültmemize rağmen 328 00:24:04,943 --> 00:24:09,656 bu büyük kedilerin delikten geçebildiğini görmek 329 00:24:09,739 --> 00:24:11,283 oldukça şaşırtıcı. 330 00:24:14,870 --> 00:24:18,874 Ama kedi kilo alınca bıyıkları uzamıyor. 331 00:24:20,208 --> 00:24:24,963 Bıyıkları, normal, sağlıklı bedene sahip bir kedinin 332 00:24:25,046 --> 00:24:27,674 genişliğinde olacak şekilde evrimleşmiş. 333 00:24:28,425 --> 00:24:33,138 Burada da kedilerdeki aşırı kilo ve şişmanlık sorunu devreye giriyor. 334 00:24:33,221 --> 00:24:36,600 Birçok kedi obez ve bu büyük bir sorun. 335 00:24:37,267 --> 00:24:39,478 Bıyıkları fazla kilolu bir kedinin 336 00:24:39,561 --> 00:24:43,190 vücut ölçülerine uyum sağlayamıyor. 337 00:24:45,317 --> 00:24:48,612 Birleşik Devletler'deki kedilerin yüzde 59'u çok kilolu. 338 00:24:49,362 --> 00:24:52,115 Bu yüzden doğru beslemek çok önemli. 339 00:24:55,452 --> 00:24:59,122 Kedilerimizin vahşi akrabaları yemek için çabalamak zorunda. 340 00:24:59,873 --> 00:25:01,666 Zayıf kalmakta zorlanmıyorlar. 341 00:25:03,043 --> 00:25:05,545 Kedilerimiz pek öyle değil. 342 00:25:06,338 --> 00:25:08,006 Onu tartmak ister misin? 343 00:25:09,925 --> 00:25:11,218 Hile yok. 344 00:25:11,968 --> 00:25:15,764 Sürekli ve hızlı bir şekilde yemek yiyorsanız 345 00:25:16,348 --> 00:25:18,975 mideniz size "Bekle, bu çok fazla" diyemeden 346 00:25:19,059 --> 00:25:21,895 boğazınızdan çok şey geçirmiş olursunuz. 347 00:25:21,978 --> 00:25:25,273 Kediler için de aynı şekilde. Yapacak bir şeyleri olmalı. 348 00:25:25,357 --> 00:25:27,817 Kedi oyuncağı, 349 00:25:27,901 --> 00:25:31,321 etkileşimli yemlik gibi içinde yemek olduğunu bildikleri, 350 00:25:31,404 --> 00:25:33,073 uğraşacak bir şey olmalı. 351 00:25:33,698 --> 00:25:35,408 Bunun için çabalamalısın. 352 00:25:36,535 --> 00:25:41,414 Ayrıca sahibinin ne yediğine bakmaksızın kedilerin et yemesi gerekir. 353 00:25:43,083 --> 00:25:45,001 Kediler mecburen etoburdur. 354 00:25:45,085 --> 00:25:48,838 Et yemek zorundalar çünkü sadece etin içinde bulunan 355 00:25:48,922 --> 00:25:51,299 bazı aminoasitleri sentezleyemiyorlar. 356 00:25:52,092 --> 00:25:55,387 O yüzden lütfen kedinizi et ağırlıklı besleyin. 357 00:25:55,470 --> 00:25:58,223 Besin değerleri açısından tam ve dengeli olmalı 358 00:25:58,306 --> 00:26:00,517 ama lütfen vejetaryen yapmayın. 359 00:26:03,687 --> 00:26:08,108 Kedinizi sağlıklı ve mutlu tutmak bir yaşam biçimi olabilir. 360 00:26:14,656 --> 00:26:18,410 Japonya'da bir doktor kedilerle o kadar çok vakit geçiriyor ki 361 00:26:18,910 --> 00:26:21,955 ona Kedi Gurusu diyorlar. 362 00:26:23,248 --> 00:26:26,001 DOKTOR YUKI HATTORI TOKYO KEDİ SAĞLIĞI MERKEZİ 363 00:26:26,084 --> 00:26:27,085 KEDİ GURUSU 364 00:26:29,629 --> 00:26:33,883 Kediler hassas hayvanlardır. 365 00:26:33,967 --> 00:26:36,469 Kedileri sevmeyen insanlar genelde 366 00:26:36,553 --> 00:26:41,683 kedilerin ne düşündüğünü anlamayan insanlar. 367 00:26:43,226 --> 00:26:48,106 Doktor Yuki 10.000'lerce saatini kedileri inceleyerek geçirdi. 368 00:26:49,524 --> 00:26:53,695 Dillerindeki ince nüansı çözmeye çalışıyor. 369 00:26:54,696 --> 00:26:57,866 Bir kediye, gözlerine, kulaklarına, 370 00:26:57,949 --> 00:27:01,494 kuyruk sallayışlarına bakar, onları gözlemlerseniz 371 00:27:01,578 --> 00:27:02,871 hislerini anlarsınız. 372 00:27:06,374 --> 00:27:10,545 Bir kedinin gözleri açık ve kulakları yukarıdaysa rahat demektir. 373 00:27:11,379 --> 00:27:16,217 Gözlerini kısıp kulaklarını indirirse agresifleşiyordur. 374 00:27:16,718 --> 00:27:21,723 Gözleri açık ama kulakları gerideyse kendini savunmaya hazırlanıyordur. 375 00:27:22,349 --> 00:27:27,604 Dişlerini gösteriyorsa da saldırıya hazır demektir. 376 00:27:28,688 --> 00:27:31,358 Bir kedinin yüzünü okumak sezgisel olabilir. 377 00:27:32,067 --> 00:27:34,235 Kuyruğu ise daha gizemlidir. 378 00:27:35,236 --> 00:27:37,614 Kuyruk hareketlerinin farklı anlamları var. 379 00:27:37,697 --> 00:27:43,244 Bir köpek kuyruğunu sallıyorsa mutlu olduğu söylenir. 380 00:27:43,328 --> 00:27:44,996 Bu, kedi için geçerli değil. 381 00:27:46,289 --> 00:27:49,042 Bir kedi kuyruğunu sallıyorsa sinirlidir. 382 00:27:50,085 --> 00:27:53,380 Ama düz tutuyorsa çok mutlu demektir. 383 00:27:54,464 --> 00:27:57,967 Eve geldiğimde kedi bana doğru 384 00:27:58,051 --> 00:28:03,515 kuyruğu dik bir şekilde geliyorsa iyi bir ruh hâlinde demektir. 385 00:28:03,598 --> 00:28:08,144 Şunu diyor. "Eve hoş geldin. Neredeydin? Seni özledim." 386 00:28:09,104 --> 00:28:13,525 Kuyruklarının ucu kalkıyorsa ilgisini çekmişsiniz demektir. 387 00:28:14,984 --> 00:28:17,612 Kedi kuyruğunu bacaklarının arasına sokuyorsa 388 00:28:17,696 --> 00:28:20,615 korkuyor ve boyun eğmiş görünmek istiyordur. 389 00:28:21,533 --> 00:28:27,122 Tüm tüyleri diken diken olduysa dehşete düşmüş demektir. 390 00:28:27,205 --> 00:28:30,500 Kuyruğu kabardıysa gerçekten korkmuş demektir. 391 00:28:34,754 --> 00:28:39,342 Bu şifreli mesajları anlayan herkes bir kediyi anlayabilir. 392 00:28:40,885 --> 00:28:43,888 Bazen sadece dinlemek de işe yarar. 393 00:28:45,974 --> 00:28:50,395 Bir kedi duygularını ifade etmek için 20 farklı ses kullanır. 394 00:28:51,229 --> 00:28:53,940 Bir şey istediklerinde çıkardıkları sesler var. 395 00:28:56,693 --> 00:28:59,195 Mutlu olduklarında çıkardıkları sesler var. 396 00:29:04,075 --> 00:29:08,079 Bunlar uyarı sesleri. "Çok yaklaşma." 397 00:29:10,039 --> 00:29:10,874 Bu da 398 00:29:12,542 --> 00:29:14,544 bir saldırı sesi. 399 00:29:15,879 --> 00:29:20,550 Ama diğer kedilerden ziyade insanlarla çok daha fazla konuşurlar. 400 00:29:22,051 --> 00:29:27,223 İnsanlarla yaşayan kediler çok miyavlıyor. 401 00:29:28,224 --> 00:29:30,685 Bir kez yüksek sesle miyavladığında 402 00:29:30,769 --> 00:29:33,730 genellikle bir şey istediği anlamına gelir. 403 00:29:33,813 --> 00:29:36,441 "Acıktım ama kâsemde yemek yok." 404 00:29:36,524 --> 00:29:39,736 "Su istiyorum." "Lütfen kapıyı aç." 405 00:29:40,487 --> 00:29:44,908 En gizemli şifreli mesajlarsa mırlamada saklı. 406 00:29:46,117 --> 00:29:49,662 Bir kedi boğazından ses çıkardığında çok iyi hissediyordur. 407 00:29:51,247 --> 00:29:54,667 Mest olmuş ya da büyülenmiş gibi. 408 00:29:54,751 --> 00:29:57,420 Çıkardığı ses bu. 409 00:29:58,838 --> 00:30:00,799 Şaşırtıcı yeni bir araştırma göre 410 00:30:00,882 --> 00:30:04,511 mırıltılarını bilinçaltımıza girmek için kullanıyorlar. 411 00:30:07,972 --> 00:30:10,809 Bir bebeğin ağladığında çıkardığı ses frekansıyla 412 00:30:11,434 --> 00:30:16,689 örtüşen bir frekansta ses çıkarabiliyorlar. 413 00:30:19,901 --> 00:30:24,531 Bir bebek ağladığında frekans ya da ses dalgalarının boyu 414 00:30:25,073 --> 00:30:27,992 400 ila 600 hertz arasında oluyor. 415 00:30:29,369 --> 00:30:31,830 İlgimizi çekmeyi amaçlayan bir ses. 416 00:30:33,206 --> 00:30:36,501 Modern kediler bu frekansı taklit eden 417 00:30:36,584 --> 00:30:40,797 ve mırlamalarının içinde gizli tiz bir miyav sesi geliştirdiler. 418 00:30:44,008 --> 00:30:46,427 Kediler insanların görmezden gelmekte 419 00:30:46,511 --> 00:30:49,556 zorlanacakları bir ses çıkarmak üzere evrimleştiler. 420 00:30:53,017 --> 00:30:56,145 Bu da görünüşe göre sahibinin kediye bakma konusundaki 421 00:30:56,229 --> 00:31:00,275 annelik veya babalık içgüdüsüne dokunuyor. 422 00:31:01,943 --> 00:31:04,612 Onlara bakmamızı sağlamak üzere evrimleştiler. 423 00:31:06,030 --> 00:31:10,159 Ama bizi dinlemelerini sağlamak için yapabileceğimiz şeyler var. 424 00:31:12,287 --> 00:31:17,584 Kedilere öğrettiğimiz ilk ve en basit komut bizi takip etmeleri. 425 00:31:17,667 --> 00:31:23,423 Böylece onlardan kaçıp gelmelerini söylediğimizde geliyorlar. 426 00:31:24,507 --> 00:31:29,220 Basit komutları tekrar ederek öğretmeye klasik koşullanma deniyor. 427 00:31:30,680 --> 00:31:35,935 Klasik koşullanmanın klasik örneği Pavlov'dur. 428 00:31:37,812 --> 00:31:43,610 Doktor Ivan Pavlov bu keşfiyle 1904'te Nobel Fizyoloji Ödülü'nü kazandı. 429 00:31:45,445 --> 00:31:47,614 Öğrendiği şey şuydu. 430 00:31:47,697 --> 00:31:52,327 Köpek maması verirken zil çalarsan 431 00:31:52,410 --> 00:31:55,914 birkaç tekrardan sonra zil sesi 432 00:31:55,997 --> 00:31:58,249 köpeğin salya akıtmasına neden oluyor. 433 00:31:58,333 --> 00:32:01,544 Yani köpek zili duyunca 434 00:32:01,628 --> 00:32:04,422 yemeğin geleceğine şartlanıyor. 435 00:32:04,505 --> 00:32:06,758 Klasik koşullanma bu. 436 00:32:07,508 --> 00:32:10,428 Kediler için tıkırtı eğitimi iyi bir başlangıç. 437 00:32:11,930 --> 00:32:13,723 Bir tık sesi yapıp 438 00:32:13,806 --> 00:32:16,517 birkaç saniye sonra kediye yemek verirseniz 439 00:32:16,601 --> 00:32:18,519 kedi "Hey" der. 440 00:32:18,603 --> 00:32:22,231 "Tık sesini her duyduğumda özel yiyeceğimden yiyorum." 441 00:32:22,315 --> 00:32:25,026 O zaman o tık sesi anlamlı olur. 442 00:32:26,903 --> 00:32:30,406 Kediler çabuk sıkılır, o yüzden eğitimi kısa tutun. 443 00:32:32,033 --> 00:32:35,536 Şahsen ben olsam bir ila beş dakika arasında tutardım. 444 00:32:35,620 --> 00:32:38,206 Ben… Yani bu 445 00:32:39,082 --> 00:32:41,626 beş dakika sürerse müthiş olur. 446 00:32:41,709 --> 00:32:45,797 Kedi sahiplerine "30 ila 60 saniye arası harika!" diyorum. 447 00:32:45,880 --> 00:32:47,423 "Başardık." Anlıyor musun? 448 00:32:47,507 --> 00:32:50,259 Kedin daha fazlasını yapabiliyorsa çok iyi. 449 00:32:50,969 --> 00:32:52,679 Sabırlı olmak önemli. 450 00:32:53,471 --> 00:32:55,723 Tüm kediler aynı şekilde tepki vermez. 451 00:32:56,975 --> 00:32:59,268 Çünkü tüm kediler farklıdır. 452 00:33:00,436 --> 00:33:04,440 Araştırmalarımızda birçok kedi davranışında 453 00:33:04,524 --> 00:33:07,318 çok fazla bireysel değişken olduğunu görüyoruz. 454 00:33:07,402 --> 00:33:13,741 Kedilerin insanlara verdiği tepkiler ve sosyallikleri çok farklı. 455 00:33:15,243 --> 00:33:17,870 Her kedi süperstar değildir. 456 00:33:20,456 --> 00:33:23,668 Dasha yıllar süren eğitim sayesinde bu noktaya geldi. 457 00:33:26,879 --> 00:33:30,425 Diğer Savitsky kedileri çalışmalarına hâlâ devam ediyor. 458 00:33:35,346 --> 00:33:38,641 Her kedi özel numaralar yapamaz. 459 00:33:38,725 --> 00:33:43,312 Neler yapabileceğini anlamak için kediyi gözlemlemeli 460 00:33:43,396 --> 00:33:46,274 ve güçlü yanlarına göre bir şeyler öğretmelisin. 461 00:33:48,443 --> 00:33:51,195 Hayvanların doğuştan bir mizaçları vardır. 462 00:33:54,490 --> 00:33:57,118 Bu mizaç yaşamları boyunca 463 00:33:57,201 --> 00:34:01,372 gelişecek olan kişiliklerinin ilk yapı taşlarıdır. 464 00:34:01,456 --> 00:34:04,667 Tüm kedilerimizin farklı kişilikleri var. 465 00:34:04,751 --> 00:34:10,715 Senin onlara uyum sağlamanız gerek. Onlar sana uyum sağlamaz. 466 00:34:10,798 --> 00:34:13,301 Bu onların işi değil. Senin işin. 467 00:34:13,384 --> 00:34:15,344 Onlar için 468 00:34:16,262 --> 00:34:18,222 en iyi olanı seçmelisin. 469 00:34:19,557 --> 00:34:22,518 Daha üç günlük kedilerde bile 470 00:34:22,602 --> 00:34:24,687 diğer yavrularla aralarında 471 00:34:24,771 --> 00:34:27,565 bazı farklılıklar olduğunu görüyoruz. 472 00:34:31,110 --> 00:34:35,114 İnsanlarda olduğu gibi. Bazısının bilgisayarla arası iyidir. 473 00:34:35,198 --> 00:34:38,201 Bazısı harika bir balerin olabilir. 474 00:34:38,284 --> 00:34:42,163 Bir balerine bilgisayar öğretmezsin. 475 00:34:45,249 --> 00:34:46,876 Eddy, buraya gel. Eddy. 476 00:34:49,587 --> 00:34:54,050 Savitsky'ler yıldızlarını bu harika hareketleri yapmaya zorlamıyor. 477 00:34:55,593 --> 00:34:59,138 Heykelini kayanın içinde bulan bir heykeltıraş gibi 478 00:34:59,764 --> 00:35:03,309 her kedinin potansiyelini ortaya çıkarmasına izin veriyorlar. 479 00:35:06,145 --> 00:35:09,732 Bu Asia. O bir diva. 480 00:35:11,484 --> 00:35:14,153 Gösteri yapıp yapmayacağını bilemezsin. 481 00:35:15,738 --> 00:35:17,115 Asla bilemezsin. 482 00:35:17,198 --> 00:35:20,034 Biraz zor biri. 483 00:35:20,118 --> 00:35:23,538 Ama yaptığı numaralar gerçekten harika. 484 00:35:23,621 --> 00:35:25,540 Yani bu riske değerdi. 485 00:35:27,959 --> 00:35:32,255 13 yaşındaki takımın kıdemli üyesi hayranların favorisi. 486 00:35:33,548 --> 00:35:34,757 Bu Chupa. 487 00:35:35,341 --> 00:35:40,721 Başlarda onu eğitmek çok zordu, çok uğraştırdı. 488 00:35:40,805 --> 00:35:43,558 Olayı hiç anlamadı. 489 00:35:43,641 --> 00:35:47,562 Ama birkaç ay geçti ve bir anda oldu. 490 00:35:49,105 --> 00:35:51,774 Şimdi harika bir öğrenci. 491 00:35:53,276 --> 00:35:56,696 Yaşlı kedilere de kesinlikle numara yapmak öğretilebilir. 492 00:35:58,948 --> 00:36:03,244 En yeni üyeleri Eddy biraz farklı şekilde yetiştirildi. 493 00:36:04,620 --> 00:36:05,997 Eddy bir kız ismi. 494 00:36:07,331 --> 00:36:10,376 Köpeklerle büyüdü, bu yüzden hayatının çoğunda 495 00:36:10,459 --> 00:36:14,547 köpeklerinkine benzer alışkanlıkları ve davranışları vardı. 496 00:36:16,757 --> 00:36:21,762 Yaşam deneyiminin kedinin davranışlarını etkilediğini biliyoruz. 497 00:36:22,471 --> 00:36:26,434 Ayrıca kedinin ne kadar sosyal olduğunu da etkiliyor. 498 00:36:30,605 --> 00:36:32,064 Geçmişi yüzünden 499 00:36:32,148 --> 00:36:35,193 Savitsky'ler Eddy'yi biraz farklı eğitiyor. 500 00:36:38,654 --> 00:36:40,615 Her şeyi tersten yapıyor. 501 00:36:42,450 --> 00:36:46,287 Sırf beyinleri buna uygun olmadığı için diğer kedilerin yapamadığı 502 00:36:46,370 --> 00:36:49,957 gerçekten çılgınca şeyler yapıyor. 503 00:36:51,292 --> 00:36:53,127 Eddy zıplamayı da seviyor. 504 00:36:54,295 --> 00:36:57,465 Ona en zor numaralarından birini öğretiyorlar. 505 00:36:58,633 --> 00:37:02,011 Şu an kâğıt bir çemberden atlama üzerinde çalışıyor. 506 00:37:06,515 --> 00:37:10,937 Bence bu onları sosyalleştirmekten sonra yapabileceğiniz 507 00:37:11,020 --> 00:37:14,398 en zorlu numara 508 00:37:14,482 --> 00:37:19,153 çünkü bir kediye duvara atlamasını öğretiyorsunuz. 509 00:37:20,988 --> 00:37:26,410 Zaman alıyor, çok çalışmak gerekiyor, çok kâğıt harcıyorsunuz. 510 00:37:27,787 --> 00:37:29,914 Hâlâ çalışıyoruz. 511 00:37:30,581 --> 00:37:32,583 Eddy, atla. 512 00:37:42,760 --> 00:37:44,679 Biraz daha çalışmak gerekecek. 513 00:37:49,058 --> 00:37:53,229 Ama Savitsky'ler Eddy'yi nasıl motive edeceklerini öğreniyorlar. 514 00:37:56,565 --> 00:37:59,735 Farklı kediler farklı ödüllerle motive oluyor. 515 00:38:02,238 --> 00:38:06,200 Oldukça basit görünse de birçok yeni kedi sahibi yanlış anlıyor. 516 00:38:08,035 --> 00:38:13,082 Bence kedileri motive etmek için yanlış şeyler kullanıyorlar. 517 00:38:15,501 --> 00:38:19,088 Kediler diğer evcil hayvanlara göre daha seçicidir. 518 00:38:19,171 --> 00:38:21,465 Her zaman yemekle motive olmazlar. 519 00:38:23,592 --> 00:38:28,055 Kedilerin çoğunun aslında sosyal ödülleri tercih ettiğini bulduk. 520 00:38:28,139 --> 00:38:31,767 Kristyn ne istedikleri konusunda kapsamlı bir araştırma yaptı. 521 00:38:33,060 --> 00:38:34,562 Kedilere seçenek sunuyor. 522 00:38:34,645 --> 00:38:36,605 Ya en sevdikleri oyuncak 523 00:38:36,689 --> 00:38:38,357 ya en sevdikleri koku 524 00:38:38,441 --> 00:38:40,026 ya en sevdikleri yemek 525 00:38:40,109 --> 00:38:41,485 ya da sahipleri. 526 00:38:52,038 --> 00:38:55,750 Çoğunlukla sahiplerini seçiyorlar. 527 00:38:56,959 --> 00:38:58,794 Bence seni seviyor. 528 00:38:59,253 --> 00:39:01,881 Midesinin değil, kalbinin sesini dinliyor. 529 00:39:03,174 --> 00:39:06,552 Peki bu, kedilerin bizi sevdiğinin kanıtı mı? 530 00:39:06,635 --> 00:39:09,555 Kedilerin bizi sevip sevmediği çok soruluyor. 531 00:39:09,638 --> 00:39:14,685 Sevgi çok karmaşık bir duygu. İnsanlarda bile. 532 00:39:14,769 --> 00:39:18,022 Biri seni sevdiğini söyleyip farklı davranabilir. 533 00:39:20,858 --> 00:39:24,445 Bu soruyu cevaplamak ve insanla kedi ilişkisinin 534 00:39:24,528 --> 00:39:26,197 gerçek doğasını anlamak için 535 00:39:26,280 --> 00:39:28,866 en başa dönmemiz gerekiyor. 536 00:39:34,330 --> 00:39:38,250 Tarihçiler yıllarca dostluğumuzun yaklaşık 4.000 yıl önce 537 00:39:38,334 --> 00:39:40,252 Mısır'da başladığına inanıyordu. 538 00:39:43,047 --> 00:39:46,300 Ama yeni bir buluş her şeyi değiştirdi. 539 00:39:48,260 --> 00:39:52,473 DOKTOR EVA MARIA GIEGL, PALEONTOLOJİST JACQUES MONOD ENSTİTÜSÜ 540 00:39:53,057 --> 00:39:54,767 10.000 yıl önce 541 00:39:55,267 --> 00:39:58,729 yani Neolitik Çağ'dan önce Kıbrıs'ta hiç kedi yoktu. 542 00:39:58,813 --> 00:40:01,107 KIBRIS 543 00:40:01,190 --> 00:40:04,485 Kıbrıs, uygarlığın beşiğine yakın bir konumda bulunan 544 00:40:04,568 --> 00:40:06,737 ve arkeologların yakın zamanda 545 00:40:06,821 --> 00:40:10,658 büyük bir keşif yaptığı Akdeniz'deki küçük bir ada. 546 00:40:12,201 --> 00:40:15,121 Neolitik dönemden kalma bir çocuk mezarı buldular. 547 00:40:15,204 --> 00:40:18,332 Bu mezarda bir de kedi iskeleti vardı. 548 00:40:19,834 --> 00:40:23,838 Doktor Eva Maria kaç yıllık olduğunu öğrenmek için DNA'sını kullandı. 549 00:40:24,755 --> 00:40:27,133 Böylece bu, insanla kedi ilişkisinin 550 00:40:27,216 --> 00:40:29,385 bilinen en eski kanıtı oldu. 551 00:40:30,386 --> 00:40:32,680 MİLATTAN SONRA 1000 552 00:40:32,763 --> 00:40:36,934 En az 10.000 yıldır birlikte olduğumuzu kanıtladı. 553 00:40:37,017 --> 00:40:39,270 MİLATTAN ÖNCE 8000 554 00:40:39,353 --> 00:40:41,939 Bu kedi denizde yüzmedi. 555 00:40:43,149 --> 00:40:48,612 Demek ki insanlar bu kediyi gemilerine alıp Kıbrıs'a götürdü. 556 00:40:48,696 --> 00:40:52,700 Yani bu bölgede o dönemde bir şeyler oldu. 557 00:40:53,784 --> 00:40:55,870 Olan şuydu, tarıma başlandı. 558 00:40:57,413 --> 00:41:00,624 İnsanlar ekin yetiştirmeye, tahıl depolamaya başladılar 559 00:41:00,708 --> 00:41:03,544 ve yaban kedileri bir fırsat gördü. 560 00:41:05,171 --> 00:41:08,549 Bu tahıl ambarları kemirgenleri çekmiş olmalı. 561 00:41:08,632 --> 00:41:11,177 Bu da ilk çiftçiler için bir felaketti. 562 00:41:11,260 --> 00:41:13,262 O yüzden kediler de 563 00:41:14,388 --> 00:41:16,891 kemirgenleri haklayıp bir adım öne geçti. 564 00:41:17,850 --> 00:41:21,979 Bu muhtemelen yaban kedileriyle 565 00:41:22,062 --> 00:41:24,607 insanlar arasındaki ilişkinin başlangıcıydı. 566 00:41:25,441 --> 00:41:28,068 Oradan sonra da bu ilişki büyüdü. 567 00:41:29,570 --> 00:41:31,280 Mısırlılar kedilere tapar. 568 00:41:31,864 --> 00:41:34,700 Mumyalanmış milyonlarca kedi vardır. 569 00:41:34,783 --> 00:41:40,623 Mısır ikonografisinde heykeller, her türlü kedi tasviri var. 570 00:41:41,540 --> 00:41:46,545 Soyluların sandalyesini görüyorsun, genelde kadın soyluların 571 00:41:47,379 --> 00:41:50,007 ve onun altında da küçük bir kedi oluyor. 572 00:41:51,342 --> 00:41:56,013 Bu bize kedinin eve girdiğini gösteriyor. 573 00:41:56,639 --> 00:41:59,016 Ev kedisi olma yolundaymış. 574 00:42:00,059 --> 00:42:02,019 Nereye gidersek gidelim geldiler. 575 00:42:04,230 --> 00:42:05,356 Genelde gemiyle. 576 00:42:07,399 --> 00:42:14,114 Kediler muhtemelen en çok gemiler aracılığıyla yayıldılar. 577 00:42:15,074 --> 00:42:17,618 Kemirgenler gemiye bindi, kediler takip etti. 578 00:42:17,701 --> 00:42:22,831 Muhtemelen limandan kedisiz ayrılan tek bir gemi bile yoktu. 579 00:42:23,332 --> 00:42:29,547 Felis catus dünyadaki tüm kıtalara bu şekilde ulaştı. 580 00:42:33,384 --> 00:42:39,348 Kediler gemilerde o kadar önemliydi ki 1975'e kadar İngiliz Donanması'nda 581 00:42:39,431 --> 00:42:42,726 gemide bir kedinin olması zorunluydu. 582 00:42:43,644 --> 00:42:45,396 Sadece İngilizler değil. 583 00:42:45,479 --> 00:42:48,732 KEDİ HABERLERİ HERMAN ASKERE YAZILIYOR 584 00:42:50,651 --> 00:42:54,071 Dikkat Bay Sahil Güvenlik. Kedi Herman kol geziyor. 585 00:42:54,154 --> 00:42:57,992 Baltimore'da Herman'ın parmak izi ya da pati izi alındı. 586 00:42:58,075 --> 00:43:00,494 Böylece Sahil Güvenlik kartı alabilir. 587 00:43:02,871 --> 00:43:04,290 Bu gerçek. 588 00:43:05,457 --> 00:43:09,461 Kedi Herman gerçekten Amerika Sahil Güvenlik mensubuydu. 589 00:43:11,297 --> 00:43:15,509 Ama tarih kedilere karşı her zaman iyi davranmadı. 590 00:43:25,227 --> 00:43:27,646 Kara kedi ve kara büyü hikâyeleri, 591 00:43:28,397 --> 00:43:31,358 cadılar ve kazanlar Salem'de başlamadı. 592 00:43:32,067 --> 00:43:33,861 Ya da hatta Transilvanya'da. 593 00:43:34,570 --> 00:43:38,032 Dokuzuncu Gregory adındaki çılgın bir papayla başladı. 594 00:43:38,115 --> 00:43:39,742 DOKUZUNCU GREGORY 595 00:43:39,825 --> 00:43:41,744 Orta Çağ'da kediler 596 00:43:42,745 --> 00:43:44,663 cadılarla ilişkilendirilirdi. 597 00:43:45,331 --> 00:43:47,166 Cadılar aslında 598 00:43:48,125 --> 00:43:53,964 zeki, doğa hakkında çok şey bilen bilge kadınlardı. 599 00:43:54,590 --> 00:44:01,013 Bu bilge kadınlar evi temiz tutmanın insanı sağlıklı kılacağını biliyorlardı. 600 00:44:01,847 --> 00:44:04,016 Evi süpürgeyle temizlediler 601 00:44:04,099 --> 00:44:07,186 ve kemirgenlerden kurtulmak için de kedileri vardı. 602 00:44:07,269 --> 00:44:10,606 Sonra erkeklerin hâkim olduğu 603 00:44:11,815 --> 00:44:13,192 kilise onları 604 00:44:13,859 --> 00:44:15,653 bir tehlike olarak gördü. 605 00:44:15,736 --> 00:44:18,781 Kilise de onlardan kurtulmaya çalıştı. 606 00:44:19,865 --> 00:44:25,037 Papalık engizisyonunda şeytanlaştırıldı ve Avrupa'da kedi nüfusu yok edildi. 607 00:44:26,789 --> 00:44:30,876 Bazıları da bunun Kara Ölüm'e katkıda bulunduğunu düşünüyor. 608 00:44:34,546 --> 00:44:37,675 Kara Ölüm yani veba 609 00:44:37,758 --> 00:44:41,679 kemirgenlerden, pirelerden bulaştı. 610 00:44:42,763 --> 00:44:45,683 Pireler de kemirgenlerin kürkündeydi. 611 00:44:47,184 --> 00:44:50,270 Daha az kedi olunca veba kontrolden çıktı. 612 00:44:53,440 --> 00:44:55,984 Neyse ki bu karanlık zamanlarda bile 613 00:44:56,068 --> 00:44:59,697 bazı insanlar kedilerle bağ kurmaya devam etti. 614 00:45:02,741 --> 00:45:05,828 İSKOÇYA 615 00:45:10,666 --> 00:45:14,336 Bugün bile hâlâ evrilen bir ilişki. 616 00:45:19,091 --> 00:45:21,927 Damıtımevlerinde kedilerin bir geçmişi var. 617 00:45:22,678 --> 00:45:24,972 İskoçya'da oldukça geleneksel bir şey. 618 00:45:25,472 --> 00:45:28,767 Perthshire'da bir damıtımevinde Towser diye ünlü bir kedi vardı 619 00:45:28,851 --> 00:45:32,229 ve herhâlde gelmiş geçmiş en ünlü damıtımevi kedisi o. 620 00:45:32,312 --> 00:45:35,566 -Evet, efsanevi bir kedi. -Evet. 621 00:45:35,649 --> 00:45:38,026 Sanırım en ünlü damıtımevi kedisi o. 622 00:45:38,777 --> 00:45:41,280 DREW MCKENSIE LINDORES ABBEY DAMITIMEVİ ORTAĞI 623 00:45:41,363 --> 00:45:43,866 HELEN MCKENSIE LINDORES ABBEY DAMITIMEVİ ORTAĞI 624 00:45:44,742 --> 00:45:47,119 Beş yıl önce Helen ve Drew McKenzie 625 00:45:47,202 --> 00:45:49,121 bu eski geleneği yaşatmak için 626 00:45:49,705 --> 00:45:51,915 iş yerine iki kedi sahiplendi. 627 00:45:54,877 --> 00:45:57,963 Bu manastır 1191'de kuruldu. 628 00:45:59,673 --> 00:46:04,720 William Wallace, Black Earnside Savaşı'nda İngilizleri yenip buraya gelmiş. 629 00:46:08,056 --> 00:46:09,683 Yani büyük bir geçmişi var. 630 00:46:10,350 --> 00:46:12,936 Sanırım geleneği sürdürüyoruz. 631 00:46:13,020 --> 00:46:15,606 Buraya gelen tüm o kedileri düşünürsek… 632 00:46:18,567 --> 00:46:21,403 Siyah erkeğe Rahip John Pençe, 633 00:46:22,780 --> 00:46:25,365 dişi olana da Akşam Duası adını vermişler. 634 00:46:26,366 --> 00:46:28,827 Burada yaşamış keşişlere ithafen. 635 00:46:29,661 --> 00:46:34,666 O keşişler gibi bu kediler de çalışmaya gece başlıyor. 636 00:46:46,386 --> 00:46:49,681 Kedilerin gözleri kafataslarının boyutuna göre çok büyük. 637 00:46:51,558 --> 00:46:54,019 Tapetum lucidum diye bir şeyleri de var. 638 00:46:54,102 --> 00:46:56,855 Gözün arkasındaki bu hücre tabakası 639 00:46:56,939 --> 00:46:59,149 ışığı retinaya geri yansıtıyor 640 00:46:59,900 --> 00:47:03,570 ve düşük ışıkta daha iyi görmelerini sağlıyor. 641 00:47:05,239 --> 00:47:10,244 Aradıkları şey damıtımevinin hijyeni için büyük bir tehlike. 642 00:47:11,620 --> 00:47:15,833 Fareler yüksek miktardaki arpa sebebiyle damıtımevlerinde daima bulunur. 643 00:47:15,916 --> 00:47:18,252 Tabii ki tahıl fareleri çekiyor. 644 00:47:19,545 --> 00:47:24,049 Çok tekniğe girmeden söyleyeyim, maalesef fareler sürekli işer. 645 00:47:24,132 --> 00:47:28,929 Daha net ifade edemezdim ve bu iyi bir şey değil. 646 00:47:30,180 --> 00:47:34,142 Bu zararlıları bulmak için kedilerin yüksek frekansta duyması gerek. 647 00:47:35,978 --> 00:47:39,523 Kedilerin kulakları yaklaşık 180 derece dönebilir. 648 00:47:40,566 --> 00:47:42,693 Yüksek frekansları duyabilirler. 649 00:47:42,776 --> 00:47:47,906 Çünkü aradıkları av bu işitsel aralıkta ses çıkarır. 650 00:47:49,741 --> 00:47:54,705 Böylece avlarını tespit edip yerlerini bulabiliyorlar. 651 00:48:08,552 --> 00:48:10,345 Kediler işlerini iyi yapıyor. 652 00:48:13,932 --> 00:48:18,020 Ama Helen ve Drew tam olarak neyin peşinde olduklarını merak ettiler. 653 00:48:19,938 --> 00:48:23,483 Helen bunu öğrenmek için bir takip cihazı taktı. 654 00:48:26,028 --> 00:48:28,697 GPS verileri Akşam Duası'nın her gece 655 00:48:28,780 --> 00:48:31,700 bir buçuk kilometreden fazla yol katettiğini 656 00:48:31,783 --> 00:48:34,328 ama evden çok uzaklaşmadığını gösteriyordu. 657 00:48:35,579 --> 00:48:38,415 Resmî baş fareci olan Akşam Duası 658 00:48:38,498 --> 00:48:41,084 işine gece ve gündüz devam ediyor. 659 00:48:42,002 --> 00:48:44,963 En aktif olduğu zaman şafak sökmeden hemen öncesi. 660 00:48:45,797 --> 00:48:47,424 Yani kemirgenlerin zamanı. 661 00:48:48,175 --> 00:48:52,095 Kediler alaca karanlık hayvanlardır, tamam mı? 662 00:48:52,179 --> 00:48:55,015 Alaca karanlık hayvanları 663 00:48:55,098 --> 00:49:00,479 sabahın erken saatlerinde ve gün batımında aktif olur. 664 00:49:01,772 --> 00:49:06,234 Bu da kedilerin gecenin köründe neden bu kadar çılgın olduğunu açıklıyor. 665 00:49:07,527 --> 00:49:11,323 Kedilerim biz yattıktan sonra sağa sola koşmaya başlıyorlar. 666 00:49:14,326 --> 00:49:17,663 Yani ani bir enerji patlaması yaşıyorlar. 667 00:49:18,705 --> 00:49:21,708 Biz buna ÇRHEV diyoruz. 668 00:49:21,792 --> 00:49:25,504 ÇILGINCA RASTGELE HAREKET ETME VAKTİ 669 00:49:25,587 --> 00:49:28,674 Şen şakrak sesler çıkarıyorlar, 670 00:49:28,757 --> 00:49:31,843 yere atlayıp oradan oraya zıplıyorlar. 671 00:49:33,261 --> 00:49:35,639 Birbirlerini kovalayıp ses çıkarıyorlar. 672 00:49:35,722 --> 00:49:38,684 Biz uyurken harika vakit geçiriyorlar. 673 00:49:40,727 --> 00:49:42,187 İçgüdüsel bir davranış. 674 00:49:42,270 --> 00:49:45,065 Mesele sirkadiyen ritme dayanıyor. 675 00:49:45,148 --> 00:49:49,486 Bu, atalarımızdan aldığımız bir biyolojik saat. 676 00:49:50,320 --> 00:49:54,408 Bazı kedilerin tuhaf bir gece ritüeli daha var. 677 00:49:55,867 --> 00:49:59,246 Mesela Akşam Duası hediye vermeyi çok seviyor. 678 00:49:59,746 --> 00:50:04,459 Sanırım günde dört, beş şey yakalıyor. 679 00:50:04,543 --> 00:50:08,964 Ama kediler neden sahiplerine hediye getirir? 680 00:50:09,047 --> 00:50:12,217 Yavruları olan bir anne kedi 681 00:50:12,300 --> 00:50:15,721 yavruları için avını geri getiriyor 682 00:50:15,804 --> 00:50:18,932 ve böylece hangi avın uygun olduğunu görüyorlar. 683 00:50:19,016 --> 00:50:22,102 Avlanma konusunda pratik yapmaları için 684 00:50:22,185 --> 00:50:26,982 bir bakıma onlarla hastalıklı bir şekilde oynamalarına izin veriyor. 685 00:50:28,608 --> 00:50:30,944 Sebebi ne olursa olsun bu bir iltifat. 686 00:50:31,695 --> 00:50:33,739 Aileden olduğun anlamına geliyor. 687 00:50:33,822 --> 00:50:36,408 Sabahları terliksiz yürürken 688 00:50:36,491 --> 00:50:38,994 daha kötü olan çok az şey vardır. 689 00:50:41,038 --> 00:50:44,458 Akşam Duası geleneksel görevleri yerine getirirken 690 00:50:44,541 --> 00:50:47,878 Rahip John Pençe'nin ise daha modern bir yaklaşımı var. 691 00:50:48,879 --> 00:50:50,422 Çok rahat. 692 00:50:51,089 --> 00:50:52,758 İnsanları seviyor. 693 00:50:52,841 --> 00:50:57,429 Ziyaretçi merkezinde çok zaman geçiriyor, kendini sevdiriyor. 694 00:50:58,096 --> 00:51:02,100 Rahip John Pençe kız kardeşinin farelerin canına okuduğunun farkında. 695 00:51:02,893 --> 00:51:05,270 Yeteneklerini başka yerlerde kullanıyor. 696 00:51:06,480 --> 00:51:09,775 Rahip John Pençe'nin rolü daha çok bir temsilci gibi. 697 00:51:16,656 --> 00:51:17,908 Evin önünde. 698 00:51:17,991 --> 00:51:21,286 -Akşam Duası evin arkasında. -Arkada zor işi yapıyor. 699 00:51:22,621 --> 00:51:24,998 Akşam Duası içgüdülerini kullanıyor. 700 00:51:25,082 --> 00:51:28,043 Rahip John Pençe, Instagram kullanıyor. 701 00:51:29,461 --> 00:51:32,839 10.000 yıl önce iş ilişkisi olarak başlayan şey 702 00:51:33,965 --> 00:51:36,468 küresel bir takıntıya dönüştü. 703 00:51:40,472 --> 00:51:42,557 Kedilerin internetteki popülerliği 704 00:51:42,641 --> 00:51:46,353 beklenenden gerçekten çok daha fazla. 705 00:51:46,436 --> 00:51:49,981 Bence insanların internete girmesinin en yaygın ikinci nedeni 706 00:51:50,065 --> 00:51:51,358 kedi videosu izlemek. 707 00:51:52,651 --> 00:51:56,905 Kediler 25 milyardan fazla izlenme sayısıyla 708 00:51:59,116 --> 00:52:02,077 internetteki bir numaralı aile dostu şey. 709 00:52:03,870 --> 00:52:08,291 Yapılan yeni bir çalışma kedi videolarının olumlu duyguları artırdığını, 710 00:52:08,375 --> 00:52:10,502 olumsuz duyguları azalttığını buldu. 711 00:52:12,087 --> 00:52:15,465 Başka bir deyişle büyük dozda dopamin salgılatıyorlar. 712 00:52:17,884 --> 00:52:20,804 Bence internet kediseverlerin bir araya gelip 713 00:52:20,887 --> 00:52:24,474 kedileri sevdiği, onlara güldüğü ve kedilerimizin yaptığı 714 00:52:24,558 --> 00:52:26,393 aptalca şeylerle 715 00:52:26,476 --> 00:52:29,521 bağ kurduğu bir yer oldu. 716 00:52:29,604 --> 00:52:31,857 Bize bunu yapma alanı veriyor. 717 00:52:33,900 --> 00:52:36,278 Yaramazlıkları izlemek eğlenceli oluyor. 718 00:52:37,821 --> 00:52:41,491 Ama kendi evinde olduğu zaman hep komik olmuyor. 719 00:52:43,451 --> 00:52:46,079 İstenmeyen bir davranışta bulunduklarında 720 00:52:46,163 --> 00:52:48,999 kedilerin kedilik yaptığını unutmayın. 721 00:52:49,082 --> 00:52:51,459 Onu tezgâhta istemediğinizi bilmiyorlar. 722 00:52:53,170 --> 00:52:56,047 Bir numaralı kural, asla bir kediyi cezalandırma. 723 00:52:57,757 --> 00:53:01,011 Kedin istemediğin bir şey yaptığında 724 00:53:01,094 --> 00:53:02,429 onu cezalandırıyorsan 725 00:53:03,054 --> 00:53:07,100 bunu neden sevmediğinizi anlamıyor, değil mi? 726 00:53:07,184 --> 00:53:09,519 Bu sizi tahmin edilemez kılıyor. 727 00:53:10,979 --> 00:53:14,649 "Birden bağırıp çağırıyorsun. Ne olduğunu anlamıyorum." 728 00:53:16,193 --> 00:53:18,028 Önemli olan pozitiflik. 729 00:53:22,657 --> 00:53:24,868 Kedin istemediğin bir şey mi yapıyor? 730 00:53:24,951 --> 00:53:28,955 Kedinin dikkatini başka yere çekip ona söyle. Ne istediğini söyle. 731 00:53:29,039 --> 00:53:31,875 "Hadi yapalım. Buraya gelip elime dokun." 732 00:53:31,958 --> 00:53:35,837 "Yatağına git. Ne kadar zeki bir kedi." 733 00:53:35,921 --> 00:53:39,007 Kedi de "Evet, gelmiş geçmiş en iyi kedi benim" der. 734 00:53:41,968 --> 00:53:46,097 Kötü alışkanlıklar için klasik koşullanma yeterli değil. 735 00:53:47,599 --> 00:53:53,104 Karşı koşullanma duygusal bir tepkiyi değiştirme sürecidir. 736 00:53:54,314 --> 00:53:57,359 İyi şeyleri, en sevdikleri, 737 00:53:57,442 --> 00:54:00,278 en karşı konulamaz ikramları kullandığınız süreç. 738 00:54:00,779 --> 00:54:04,199 Çok değerli ya da cazip bir şey verdiğinizde 739 00:54:04,282 --> 00:54:08,411 hayvan "Fena değildi, bunu sevdim" diyor. 740 00:54:09,829 --> 00:54:12,290 Müşterilerime hep şu örneği veririm. 741 00:54:12,374 --> 00:54:14,501 Ya evden her çıktığınızda 742 00:54:14,584 --> 00:54:17,921 size kötü şeyler söyleyen sinir bozucu bir komşunuz olsa? 743 00:54:18,421 --> 00:54:20,966 O oradayken dışarı çıkmamaya çalışırsın. 744 00:54:22,259 --> 00:54:25,553 Ama ya her çıktığında sana 1.000 dolar versem? 745 00:54:27,681 --> 00:54:30,976 "Hiç fena değil, onu görmemin bir sakıncası yok" dersin. 746 00:54:31,476 --> 00:54:34,312 Ya günde dört kere görsen ve 4.000 doların olsa? 747 00:54:34,396 --> 00:54:36,898 "Evet, gönder gelsin" dersin. 748 00:54:36,982 --> 00:54:40,402 "O nerede?" O adamı hep görmek istersin, değil mi? 749 00:54:41,111 --> 00:54:43,238 Karşı koşullandırma da böyle. 750 00:54:43,321 --> 00:54:45,240 Olumsuz bir şeyi 751 00:54:45,323 --> 00:54:50,120 önce nötr hâle, sonra olumluya çevirebilirsiniz. 752 00:54:52,747 --> 00:54:56,001 Her ilişki gibi sabır gerekiyor 753 00:54:56,626 --> 00:54:58,628 ama buna değer. 754 00:54:59,337 --> 00:55:02,799 Bazen sana ihtiyaçları olmadığını düşünebilirsin 755 00:55:03,883 --> 00:55:05,552 ama seni yine de istiyorlar. 756 00:55:05,635 --> 00:55:10,682 Bu çok eşsiz, gizemli ve köklü bir ilişki. 757 00:55:11,182 --> 00:55:13,226 Bir kedinin gerçek motivasyonu 758 00:55:13,310 --> 00:55:16,771 diğer hayvanlarınki kadar kolay anlaşılamaz. 759 00:55:18,106 --> 00:55:21,276 Köpekler sahiplerini tanrı olarak görür. 760 00:55:22,110 --> 00:55:24,487 Ama kediler kendilerini tanrı sanır. 761 00:55:26,031 --> 00:55:30,577 Kediler sevmedikleri şeyi yapmazlar. İstedikleri zaman uyurlar. 762 00:55:30,660 --> 00:55:33,121 İstedikleri zaman yer, istedikleri zaman oynarlar. 763 00:55:36,750 --> 00:55:39,794 Bağımsızlıkla kayıtsızlığı karıştırmayın. 764 00:55:40,670 --> 00:55:44,090 Kedilerin soğuk olduğuna, sosyalleşmeyi umursamadığına dair 765 00:55:44,174 --> 00:55:46,176 bir düşüncen varsa 766 00:55:46,259 --> 00:55:49,054 ve onlarla etkileşim kurma zahmetine girmiyorsan 767 00:55:49,137 --> 00:55:52,307 kediyi soğuk olmaya itiyorsun 768 00:55:52,390 --> 00:55:54,559 çünkü onlardan beklediğin de buydu. 769 00:55:55,602 --> 00:55:57,729 Çalışmamızda kişinin davranışının 770 00:55:57,812 --> 00:56:01,524 kedinin davranışını etkilediğini gördük. 771 00:56:02,776 --> 00:56:05,987 Kristyn'in araştırması siz kediye nasıl davranıyorsanız 772 00:56:06,488 --> 00:56:09,449 onun da size öyle davrandığını gösteriyor. 773 00:56:10,992 --> 00:56:15,830 Hatta yaptığı çalışma nasıl hissettiğimizi anlayabildiklerini gösteriyor. 774 00:56:18,166 --> 00:56:21,294 Buna sosyal referans testi deniyor. 775 00:56:21,378 --> 00:56:24,422 Üstünde kâğıt şeritler olan bu vantilatör 776 00:56:24,506 --> 00:56:26,466 kedi için tamamen yeni. 777 00:56:26,549 --> 00:56:30,512 Korkutucu bir şey mi, eğlenceli mi bir şey mi, bilmiyor. 778 00:56:30,595 --> 00:56:34,140 Testin mantığı kişinin gösterdiği duygusal tepkilere 779 00:56:34,224 --> 00:56:36,226 kedinin vereceği karşılığı görmek. 780 00:56:36,976 --> 00:56:38,603 Carl, bu korkunç! 781 00:56:39,646 --> 00:56:41,689 Carl, bu korkunç, değil mi? 782 00:56:42,482 --> 00:56:43,983 Olamaz! 783 00:56:44,067 --> 00:56:46,820 Olamaz! Aman tanrım! 784 00:56:47,695 --> 00:56:48,780 Şuna bak! 785 00:56:48,863 --> 00:56:52,742 Vantilatörden korkmuş gibi yaptığında Carl saklanmaya çalışıyor. 786 00:56:55,703 --> 00:56:57,414 Fan korkutucu mu? 787 00:56:58,206 --> 00:57:02,627 Hızlıca başa sarıp tavrını değiştiriyor. İkinci tur vakti. 788 00:57:06,423 --> 00:57:08,550 Vantilatörün karşısında mutlu olunca 789 00:57:08,633 --> 00:57:11,719 kedinin duygularımı anlayıp anlayamadığını göreceğiz. 790 00:57:16,850 --> 00:57:19,811 Bak. Ne güzel bir vantilatör. 791 00:57:21,354 --> 00:57:23,231 Ne kadar iyi bir vantilatör. 792 00:57:23,314 --> 00:57:27,026 Vantilatör hakkında güzel konuştuğunda, korkmadığında 793 00:57:27,110 --> 00:57:29,070 Carl daha güvenli görünüyor. 794 00:57:29,654 --> 00:57:31,656 Şu kâğıtlara bak. 795 00:57:33,116 --> 00:57:34,200 Bak. 796 00:57:35,076 --> 00:57:37,495 Vantilatör artık bir tehdit değil. 797 00:57:38,246 --> 00:57:39,706 Artık korku yok. 798 00:57:42,876 --> 00:57:44,252 Sadece Carl değil. 799 00:57:45,962 --> 00:57:50,467 Kedilerin yüzde 79'u sahiplerinden duygusal tavsiyeler ister. 800 00:57:51,926 --> 00:57:54,596 Bilim insanları için bu bir başka buluş. 801 00:57:57,307 --> 00:58:01,269 Görünüşe göre kediler hislerimizi hissetme konusunda uzman. 802 00:58:03,730 --> 00:58:05,773 İyi de olsa kötü de olsa. 803 00:58:06,858 --> 00:58:11,696 Moralin bozuksa ve kedileri eğitmeye gidiyorsan vazgeç. 804 00:58:11,779 --> 00:58:13,823 Oraya gitme. 805 00:58:13,907 --> 00:58:17,535 Her şeyi hissediyorlar ve daha da kötüleştiriyorlar. 806 00:58:18,077 --> 00:58:19,245 Asia, buraya gel. 807 00:58:22,707 --> 00:58:26,753 Uyum sağlamak ve hayatta kalmak için empati kurmayı öğrendiler. 808 00:58:28,171 --> 00:58:30,965 Çevrenizdeki insanlara bakıp 809 00:58:31,049 --> 00:58:36,596 bilgi toplayabilmenin evrimsel bir avantajı var. 810 00:58:36,679 --> 00:58:40,183 Kimsenin tepkisini okuyamıyorsan 811 00:58:40,934 --> 00:58:45,146 muhtemel tehlikeli bir şeye nasıl tepki vereceğine dair 812 00:58:45,230 --> 00:58:49,108 bir sürü bilgiden kendini yoksun bırakmış oluyorsun. 813 00:58:50,318 --> 00:58:53,655 Kedilerin duygularımızı anladığının ortaya çıkması 814 00:58:53,738 --> 00:58:57,367 herkesin beklediğinden çok daha büyük bir gelişmeye yol açtı. 815 00:59:01,538 --> 00:59:04,916 Japonya'dan Doktor Saho Takagi bir şey fark etti. 816 00:59:07,669 --> 00:59:11,589 Amerika'daki kedilerle Japonya'daki kediler arasında 817 00:59:11,673 --> 00:59:15,343 farklı davranışlar gözlemleyebileceğimizi fark ettim. 818 00:59:17,971 --> 00:59:22,642 Japonya'da kediler tanımadıkları yerlerde zorlanıyor. 819 00:59:23,851 --> 00:59:25,645 Ama Amerika'daki kediler… 820 00:59:28,648 --> 00:59:34,237 …tanımadıkları yerlerde bile normal davranıyorlar. 821 00:59:34,320 --> 00:59:37,615 Yani Japonya'daki kedilerle Amerika'daki kediler 822 00:59:37,699 --> 00:59:41,244 farklı kişiliklere sahip olabilir. 823 00:59:42,245 --> 00:59:45,498 Kristyn ve Saho aynı deneyi Amerika'da 824 00:59:45,582 --> 00:59:47,584 ve Japonya'da yapmaya karar verdi. 825 00:59:49,460 --> 00:59:52,630 Kedilerin farklı olduğunu keşfettiler. 826 00:59:55,967 --> 00:59:59,971 Japonya'dakilerle Amerika'dakiler arasında sosyal farklar görüyoruz. 827 01:00:00,680 --> 01:00:07,312 Kültürel farklılıklarımızın kedileri de etkilediğini fark ettim. 828 01:00:09,564 --> 01:00:12,400 İnsan kültürü kedi kültürünü değiştiriyor mu? 829 01:00:14,193 --> 01:00:17,614 Japonya bir ada ülkesi. 830 01:00:18,823 --> 01:00:23,119 Çoğu kedi sahibi kedilerini tamamen içeride tutuyor. 831 01:00:23,202 --> 01:00:27,123 Japonya'da insanlar nadiren evlerinde parti verir. 832 01:00:27,957 --> 01:00:30,835 Japonya'daki kedilerin biriyle tanışma sıklığı 833 01:00:30,918 --> 01:00:33,838 Amerika'daki kedilere göre çok daha az. 834 01:00:34,756 --> 01:00:39,385 Japonya'daki kedilerle Amerika'daki kediler arasındaki farklara 835 01:00:39,469 --> 01:00:41,471 bunlar sebep oluyor olabilir. 836 01:00:43,056 --> 01:00:46,601 Araştırmalarına göre bu kültürel farklılıklar 837 01:00:46,684 --> 01:00:50,480 nesilden nesle de aktarılıyor olabilir. 838 01:00:53,941 --> 01:00:58,488 Ve bir kültürde, türlerimizi daha da yakınlaştırıyor. 839 01:01:11,834 --> 01:01:17,090 İstanbul, Konstantinopolis olduğu dönemde bile kediler şehriydi. 840 01:01:18,966 --> 01:01:23,846 Bu sokaklar şehir yaşamına uyum sağlamış 841 01:01:23,930 --> 01:01:26,641 100.000'den fazla kediye ev sahipliği yapıyor. 842 01:01:31,813 --> 01:01:35,942 Günümüzde İstanbul'a gittiğinizde her yerde bu kedileri bulabilirsiniz. 843 01:01:36,943 --> 01:01:40,530 Bunlar mahalleye ait kediler. 844 01:01:41,280 --> 01:01:43,908 Belli bir kişiye ait değiller. 845 01:01:44,450 --> 01:01:48,204 İnsanlar kedilerin hayatta kalabilmeleri için 846 01:01:48,287 --> 01:01:50,248 gerekenleri sağlıyor 847 01:01:50,331 --> 01:01:54,252 ama özel olarak birine ait değiller. 848 01:01:56,379 --> 01:02:02,093 2021'de bu kedileri koruyan yeni bir yasa çıkarıldı. 849 01:02:02,176 --> 01:02:05,346 Dünyadaki en ilerici yasalardan biri. 850 01:02:07,348 --> 01:02:11,644 Bir kediye eşit davranmak ve olaylara onların bakış açısından bakmak 851 01:02:11,728 --> 01:02:14,564 bu ilişkiyi güçlendirmenin en iyi yoludur. 852 01:02:15,857 --> 01:02:16,691 Selam. 853 01:02:25,199 --> 01:02:27,452 Böyle bir uzmanlığa sahip olma sebebim 854 01:02:27,535 --> 01:02:31,706 insanların bu hayvana karşı derin bir bağa ve sevgiye sahip olması. 855 01:02:34,292 --> 01:02:36,002 Hayvan sevgimizden yapıyoruz. 856 01:02:36,586 --> 01:02:39,589 Bunu yapıyoruz çünkü insan, hayvan bağını önemsiyoruz. 857 01:02:40,882 --> 01:02:43,676 Neden ağladığımı bilmiyorum. Beni ağlatmayın. 858 01:02:44,635 --> 01:02:47,805 Evet, bu yüzden yapıyoruz çünkü hayvanları seviyoruz. 859 01:02:49,932 --> 01:02:52,810 Çok açık. Kedileri seviyoruz. 860 01:02:53,853 --> 01:02:57,023 Bu da akıllara en büyük kedi sorusunu getiriyor. 861 01:02:59,233 --> 01:03:01,444 Kediler bizi seviyor mu? 862 01:03:02,737 --> 01:03:05,656 Kedilerin duygularını ölçmek çok zor 863 01:03:05,740 --> 01:03:09,827 ama bence davranışlarına ve kurdukları ilişkilere bakılırsa 864 01:03:09,911 --> 01:03:15,374 kediler insanlarla sevgiye benzer bir bağ kurabiliyorlar. 865 01:03:19,837 --> 01:03:22,715 Kediler sahiplerini çok sever. 866 01:03:22,799 --> 01:03:28,679 Kedilerimin beni sevdiğine gerçekten inanıyorum. 867 01:03:30,389 --> 01:03:32,850 Kedilerin duygusal destek sağladığı, 868 01:03:33,476 --> 01:03:37,313 sağlık ve mutluluk verdiği çok açık. 869 01:03:37,939 --> 01:03:42,860 Eve dönüp kedinizden koşulsuz bir sevgi göreceğiniz fikri 870 01:03:42,944 --> 01:03:45,071 çok önemli bir şey. 871 01:03:50,576 --> 01:03:54,372 Ailesinin de özverisiyle Eddy bir sonraki süperstar olmak için 872 01:03:54,455 --> 01:03:56,415 mükemmel bir konumda. 873 01:03:59,585 --> 01:04:03,005 Tek yapması gereken kâğıdın içinden atlamak. 874 01:04:08,886 --> 01:04:12,598 Kedilerin potansiyelini yeni yeni fark etmeye başlıyoruz. 875 01:04:13,266 --> 01:04:17,812 Kediler hakkında bilmediğimiz hâlâ çok şey var. 876 01:04:17,895 --> 01:04:21,107 Gelecekte yavaş yavaş yeni şeyler keşfedeceğiz. 877 01:04:23,192 --> 01:04:28,406 Öğrendikçe bağımızın ne kadar derin olduğunu anlıyoruz. 878 01:04:30,867 --> 01:04:33,369 Onlara verdiğiniz sevgiyi hissediyorlar. 879 01:04:33,870 --> 01:04:37,290 Bir bakıma bundan besleniyorlar. 880 01:04:39,000 --> 01:04:40,710 Bu sevgi karşılıklı. 881 01:04:42,837 --> 01:04:46,340 Kedilerimizin içindeki cevheri ortaya çıkarabilirsek 882 01:04:46,424 --> 01:04:49,302 onlar da bizim içimizdeki cevheri çıkarırlar. 883 01:04:50,303 --> 01:04:53,556 Kedisiz bir hayat düşünemiyorum. 884 01:04:54,265 --> 01:04:57,393 Onlar benim hayvanlarım. Onları anlıyorum. 885 01:04:57,476 --> 01:05:00,980 Umarım onlar da beni benim onları sevdiğim kadar seviyordur. 886 01:05:02,398 --> 01:05:07,236 Her şey bir araya geldiğinde sonucu büyüleyici olabiliyor. 887 01:06:35,741 --> 01:06:40,454 Alt yazı çevirmeni: Serbay Öznalcı