1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:06,339 --> 00:00:09,551
NETFLIXOV DOKUMENTARNI FILM

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

4
00:00:11,928 --> 00:00:15,849
<i>Teško je znati što se događa u umu mačke.</i>

5
00:00:16,349 --> 00:00:18,727
Daša, dođi.

6
00:00:22,522 --> 00:00:27,777
<i>Ali nova otkrića možda nam pomognu</i>
<i>razumjeti naše najzagonetnije ljubimce.</i>

7
00:00:29,279 --> 00:00:31,322
AMERIČKI SUPERTALENT

8
00:00:38,496 --> 00:00:41,291
<i>Neki misle da su mačke nezanimljive.</i>

9
00:00:46,421 --> 00:00:48,757
<i>Ovdje smo da ih razuvjerimo.</i>

10
00:01:00,810 --> 00:01:03,938
<i>Zaboravite sve</i>
<i>što mislite da znate o mačkama.</i>

11
00:01:05,273 --> 00:01:08,443
Mačke su bile slabije istražene od pasa,

12
00:01:08,526 --> 00:01:12,322
ali danas imamo
eksplozivni rast znanosti o mačkama.

13
00:01:13,031 --> 00:01:17,118
<i>Nova generacija znanstvenika</i>
<i>propituje ustaljene pretpostavke.</i>

14
00:01:17,619 --> 00:01:20,288
Bavimo se značajkama njihova ponašanja,

15
00:01:20,371 --> 00:01:21,956
osobnosti i fiziologije.

16
00:01:22,040 --> 00:01:24,459
Dakle, svime što mačke čini posebnima.

17
00:01:24,959 --> 00:01:28,171
Inteligentne su, znatiželjne

18
00:01:28,254 --> 00:01:30,381
i slažu se s ljudima,

19
00:01:31,341 --> 00:01:34,761
a moguće je da su to postigle evolucijom.

20
00:01:36,971 --> 00:01:40,225
<i>Pridružite nam se</i>
<i>u odgonetavanju tajni mačaka,</i>

21
00:01:40,892 --> 00:01:43,520
<i>objašnjavanju njihovih ludorija</i>

22
00:01:44,062 --> 00:01:46,439
<i>i dešifriranju njihova jezika.</i>

23
00:01:48,483 --> 00:01:49,734
<i>Neće biti lako.</i>

24
00:01:50,693 --> 00:01:52,028
<i>Mačke su komplicirane.</i>

25
00:01:52,112 --> 00:01:53,655
Daša, dođi.

26
00:01:54,739 --> 00:01:55,907
Da, samovoljne su.

27
00:01:57,951 --> 00:02:01,412
Ali ako ste odlučni,
mačka može naučiti bilo što.

28
00:02:08,503 --> 00:02:11,214
<i>Svatko može otključati</i>
<i>puni potencijal mačaka,</i>

29
00:02:12,090 --> 00:02:14,259
<i>ako proniknete u njihove tajne.</i>

30
00:02:30,066 --> 00:02:31,776
<i>Mačke su posvuda.</i>

31
00:02:33,486 --> 00:02:35,989
<i>Ali svejedno o njima znamo vrlo malo.</i>

32
00:02:36,865 --> 00:02:39,993
<i>Kako bismo razumjeli što pokreće mačke</i>

33
00:02:40,493 --> 00:02:43,037
<i>i kako su naučile živjeti s ljudima,</i>

34
00:02:43,121 --> 00:02:45,081
<i>obratit ćemo se stručnjacima.</i>

35
00:02:46,541 --> 00:02:49,919
RAVNATELJ CENTRA ZA DOBROBIT MAČAKA
NA SVEUČILIŠTU CORNELL

36
00:02:50,003 --> 00:02:51,004
FIZIOLOG ZA MAČKE

37
00:02:51,588 --> 00:02:54,841
Ljudi podcjenjuju društvenost mačaka.

38
00:02:55,341 --> 00:02:57,760
Budimo iskreni, zabavne su,

39
00:02:57,844 --> 00:03:00,305
a katkad i urnebesne.

40
00:03:03,766 --> 00:03:06,603
<i>Začudo, neke svoje simpatične osobine</i>

41
00:03:07,103 --> 00:03:09,814
<i>naslijedile su od svojih ubojitih predaka.</i>

42
00:03:10,690 --> 00:03:16,696
<i>Kad biste tražili nekoga da kreira</i>
<i>savršenog kopnenog grabežljivca</i>

43
00:03:16,779 --> 00:03:21,075
<i>u vidu fizičkih odlika,</i>
<i>ponašanja i perceptivnih mehanizama,</i>

44
00:03:22,493 --> 00:03:24,871
<i>teško je zamisliti nešto bolje od mačke.</i>

45
00:03:27,540 --> 00:03:30,043
<i>Znanstveno ime</i>
<i>domaće mačke je </i>Felis catus.

46
00:03:30,126 --> 00:03:31,377
LATINSKI: FELIS CATUS

47
00:03:31,461 --> 00:03:35,465
Felis catus
<i>jedinstvena je pripitomljena vrsta</i>

48
00:03:35,548 --> 00:03:37,967
<i>koja potječe od afričke divlje mačke.</i>

49
00:03:40,803 --> 00:03:44,849
<i>Sve mačke, velike i male,</i>
<i>pripadaju porodici</i> Felidae.

50
00:03:44,933 --> 00:03:46,768
LATINSKI: FELIDAE

51
00:03:46,851 --> 00:03:52,148
<i>Prije otprilike tri i pol milijuna godina,</i>
<i>rod</i> Felis, <i>koji čine manje mačke,</i>

52
00:03:52,232 --> 00:03:56,152
<i>odvojio se od roda</i> Panthera,
<i>velikih mačaka poput lavova i tigrova.</i>

53
00:03:56,236 --> 00:03:57,612
LATINSKI: PANTHERA

54
00:03:58,321 --> 00:04:02,742
<i>Danas u svijetu postoji</i>
<i>400 milijuna jedinki</i> Felis catus,

55
00:04:03,993 --> 00:04:07,664
<i>što ih ubraja među</i>
<i>deset najuspješnijih sisavaca</i>

56
00:04:08,206 --> 00:04:10,208
<i>u povijesti Zemlje.</i>

57
00:04:11,125 --> 00:04:15,171
<i>Posljednjih 10 000 godina,</i>
<i>DNK im se relativno malo promijenio.</i>

58
00:04:16,464 --> 00:04:21,177
<i>Iz perspektive genetike,</i>
<i>u kući vam živi divlja životinja.</i>

59
00:04:23,388 --> 00:04:27,141
<i>Divlja životinja</i>
<i>sa zapanjujućim fizičkim predispozicijama.</i>

60
00:04:28,559 --> 00:04:32,480
<i>U središtu je pozornosti</i>
<i>nevjerojatna kralježnica mački.</i>

61
00:04:33,564 --> 00:04:36,818
<i>Imaju više kralješaka od većine sisavaca.</i>

62
00:04:37,318 --> 00:04:42,156
<i>Među kralješcima nalaze se</i>
<i>elastični amortizacijski diskovi,</i>

63
00:04:42,240 --> 00:04:44,575
<i>pa su im kralježnice jako fleksibilne.</i>

64
00:04:45,076 --> 00:04:49,622
<i>Ova fleksibilnost pomaže im</i>
<i>da budu najbrže kopnene životinje.</i>

65
00:04:51,624 --> 00:04:54,002
<i>Kad je gepard u trku,</i>

66
00:04:54,085 --> 00:04:57,922
<i>širenjem i skupljanjem kralježnice</i>
<i>pohranjuje se energija</i>

67
00:04:58,006 --> 00:05:01,968
<i>koja se zatim oslobađa</i>
<i>kao kinetička energija.</i>

68
00:05:06,848 --> 00:05:09,934
<i>Vaša je mačka</i>
<i>zapravo mali fleksibilni gepard</i>

69
00:05:11,311 --> 00:05:14,647
<i>koji može dostići brzinu od 50 km/h</i>

70
00:05:16,441 --> 00:05:19,360
<i>i izvrnuti se u neke sulude joga položaje.</i>

71
00:05:22,864 --> 00:05:25,992
<i>Mačke imaju i učinkovit mišićni sustav.</i>

72
00:05:26,701 --> 00:05:31,706
<i>Pri skoku postaju rijetki sisavci koji</i>
<i>mogu aktivirati 100 posto muskulature.</i>

73
00:05:32,206 --> 00:05:34,459
<i>Paljenje potisnika.</i>

74
00:05:34,542 --> 00:05:38,713
<i>Tri, dva, jedan, polijetanje.</i>

75
00:05:38,796 --> 00:05:40,590
<i>Poletjela je.</i>

76
00:05:41,507 --> 00:05:45,219
<i>Mogu skočiti na visinu</i>
<i>pet do šest puta svoje duljine.</i>

77
00:05:46,512 --> 00:05:49,182
<i>To bi bilo kao da čovjek preskače žirafu.</i>

78
00:05:53,102 --> 00:05:58,024
<i>Rep koriste kao protutežu</i>
<i>tijekom brzih promjena smjera.</i>

79
00:06:00,818 --> 00:06:05,114
<i>Svaki gimnastičar zna,</i>
<i>što ide gore, mora i pasti.</i>

80
00:06:05,823 --> 00:06:08,368
<i>Tu stižemo do vječnog pitanja.</i>

81
00:06:09,369 --> 00:06:11,454
Mačke se uvijek dočekaju na noge.

82
00:06:13,706 --> 00:06:17,210
Izvrsne su kad se treba brzo orijentirati.

83
00:06:17,293 --> 00:06:22,090
Pritom prvo moraju biti svjesne
položaja svoga tijela u prostoru,

84
00:06:22,173 --> 00:06:25,134
a to postižu pomoću refleksa uspravljanja.

85
00:06:25,218 --> 00:06:26,928
REFLEKS USPRAVLJANJA

86
00:06:32,266 --> 00:06:34,977
<i>Taj je refleks funkcija</i>
<i>vestibularnog sustava.</i>

87
00:06:35,061 --> 00:06:37,355
VESTIBULARNI SUSTAV

88
00:06:38,606 --> 00:06:41,150
<i>Napredne osjetne stanice unutarnjeg uha</i>

89
00:06:41,234 --> 00:06:45,321
<i>očitavaju položaj tijela,</i>
<i>kretanje i brzinu u prostoru</i>

90
00:06:45,988 --> 00:06:48,658
<i>i šalju te informacije u mozak.</i>

91
00:06:49,992 --> 00:06:53,079
<i>Mačka uvijek zna gdje je gore.</i>

92
00:06:57,375 --> 00:07:00,962
<i>Svi sisavci imaju refleks uspravljanja,</i>
<i>uključujući ljude.</i>

93
00:07:01,796 --> 00:07:04,090
<i>Ali ponekad postanemo dezorijentirani.</i>

94
00:07:05,091 --> 00:07:07,135
<i>To nazivamo „twisties”.</i>

95
00:07:08,636 --> 00:07:10,138
Desilo se Simone Biles.

96
00:07:12,390 --> 00:07:15,601
Više nije osjećala
svoje tijelo u prostoru.

97
00:07:15,685 --> 00:07:19,188
KAKO JE „TWISTIES” ZAUSTAVIO SIMONE BILES
NA IGRAMA U TOKIJU

98
00:07:19,272 --> 00:07:22,358
Logično, smatrala je
da bi bilo opasno nastaviti.

99
00:07:22,859 --> 00:07:25,820
Ali to je teško kontrolirati.

100
00:07:27,864 --> 00:07:31,659
<i>Mačke imaju</i>
<i>više nego dvostruko brže reflekse od nas.</i>

101
00:07:33,911 --> 00:07:36,456
<i>Brže od svih drugih ljubimaca.</i>

102
00:07:37,748 --> 00:07:42,211
Ako ispustite psa
više puta s istog položaja,

103
00:07:42,295 --> 00:07:44,464
neće se dočekati na noge.

104
00:07:49,927 --> 00:07:52,930
<i>Relativno na težinu,</i>
<i>mačke su možda najbrži,</i>

105
00:07:53,014 --> 00:07:56,017
<i>najsnažniji i najfleksibilniji sisavci</i>
<i>na planetu.</i>

106
00:08:00,104 --> 00:08:04,275
<i>Ali ti divlji talenti</i>
<i>doprinose njihovoj tajanstvenosti.</i>

107
00:08:08,446 --> 00:08:13,367
<i>Možda nam psihologinja za mačke</i>
<i>može pomoći shvatiti njihovo ponašanje.</i>

108
00:08:14,285 --> 00:08:15,828
Sjedni. Tako, dušo.

109
00:08:15,912 --> 00:08:18,414
IZVANREDNA PROFESORICA
NA SVEUČILIŠTU UNITY

110
00:08:18,498 --> 00:08:19,874
PSIHOLOGINJA ZA MAČKE

111
00:08:19,957 --> 00:08:23,377
Mačke se kroz evoluciju
nisu mnogo promijenile.

112
00:08:24,128 --> 00:08:28,174
Danas su mješavina divljih mačaka

113
00:08:28,257 --> 00:08:30,843
i kućnih mačaka kakve priželjkujemo.

114
00:08:33,763 --> 00:08:36,766
<i>Kristyn proučava tajne mačjeg uma.</i>

115
00:08:37,517 --> 00:08:40,478
<i>Pokušava dekodirati što mačke misle.</i>

116
00:08:41,938 --> 00:08:46,317
Društvene sposobnosti mačaka
uvelike se podcjenjuju.

117
00:08:47,109 --> 00:08:50,571
Osobito jer se mačke
često uspoređuju sa psima.

118
00:08:55,034 --> 00:08:59,539
Govori se da psi imaju
razvijenije sociokognitivne osobine.

119
00:09:00,831 --> 00:09:05,044
<i>Psi se često smatraju</i>
<i>intuitivnijim ljubimcima.</i>

120
00:09:06,837 --> 00:09:10,049
<i>Prepoznaju svoje ime i oko 160 riječi.</i>

121
00:09:11,676 --> 00:09:15,930
<i>Razumiju ljudske izraze lica,</i>
<i>a možda mogu i rješavati probleme.</i>

122
00:09:17,682 --> 00:09:22,270
<i>Ali Kristyn smatra da mačke</i>
<i>nisu dobile priliku da se dokažu.</i>

123
00:09:22,353 --> 00:09:23,437
Budite dobri.

124
00:09:23,938 --> 00:09:28,276
Sve je jasnije
da mnogi aspekti mačaka nisu istraženi.

125
00:09:29,110 --> 00:09:31,988
<i>Zato je odlučila definitivno utvrditi</i>

126
00:09:32,071 --> 00:09:35,616
<i>kako mačke stoje</i>
<i>u odnosu na svoje pseće rivale.</i>

127
00:09:36,576 --> 00:09:38,619
Smjestit ćemo ga ovdje.

128
00:09:38,703 --> 00:09:42,164
<i>Prvo, prepoznaju li mačke svoje ime?</i>

129
00:09:43,958 --> 00:09:47,587
Pokušat ćemo utvrditi
prepoznaje li Carl svoje ime.

130
00:09:51,591 --> 00:09:55,553
Pustit ćemo mu moj glas
kroz Bluetooth zvučnik.

131
00:09:58,222 --> 00:10:01,225
<i>Kristyn počinje</i>
<i>s četiri jednosložne riječi.</i>

132
00:10:02,351 --> 00:10:03,311
<i>But!</i>

133
00:10:04,437 --> 00:10:06,522
<i>Carl reagira na prvu riječ,</i>

134
00:10:07,023 --> 00:10:08,858
<i>novi zvuk u njegovom okruženju.</i>

135
00:10:09,609 --> 00:10:10,860
<i>Sok!</i>

136
00:10:12,111 --> 00:10:14,697
<i>Ali brzo gubi zanimanje za zvuk.</i>

137
00:10:15,323 --> 00:10:16,324
<i>Dan!</i>

138
00:10:19,410 --> 00:10:22,580
<i>Kristyn zatim dodaje</i>
<i>riječ sličnu njegovu imenu.</i>

139
00:10:24,624 --> 00:10:25,666
<i>Stvar!</i>

140
00:10:28,669 --> 00:10:29,920
<i>I dalje ništa.</i>

141
00:10:33,591 --> 00:10:35,885
<i>Zatim, trenutak istine.</i>

142
00:10:37,637 --> 00:10:38,721
<i>Carl!</i>

143
00:10:39,805 --> 00:10:41,307
Super!

144
00:10:42,808 --> 00:10:47,063
<i>Ovaj je test proveden</i>
<i>stotinama puta na mnoštvu mačaka.</i>

145
00:10:47,938 --> 00:10:51,901
<i>Jasno je da većina mačaka zna svoje ime.</i>

146
00:10:54,070 --> 00:10:57,573
<i>Hoće li se odazvati</i>
<i>potpuno je zasebna priča.</i>

147
00:10:58,532 --> 00:11:00,326
<i>O tome ćemo poslije.</i>

148
00:11:02,912 --> 00:11:08,000
<i>Ovo je istraživanje odvelo Kristyn</i>
<i>u epicentar suvremene mačje revolucije.</i>

149
00:11:23,516 --> 00:11:28,771
<i>Mačke su 2017. godine pretekle pse</i>
<i>kao najpopularniji ljubimci u Japanu.</i>

150
00:11:35,861 --> 00:11:38,906
<i>Japan je danas dom</i>
<i>devet milijuna kućnih mačaka</i>

151
00:11:39,657 --> 00:11:42,702
<i>i jedne od najvećih</i>
<i>svjetskih znanstvenica za mačke.</i>

152
00:11:45,913 --> 00:11:48,457
ISTRAŽIVAČICA MAČAKA
SVEUČILIŠTE AZABU

153
00:11:48,541 --> 00:11:51,836
U usporedbi s istraživanjem pasa,

154
00:11:51,919 --> 00:11:56,507
znanost o mačkama
zaostaje otprilike 15 godina.

155
00:11:57,216 --> 00:12:01,846
<i>Kristyn i Saho zbrojeno su objavile</i>
<i>37 znanstvenih radova.</i>

156
00:12:02,805 --> 00:12:07,810
<i>Pomogle su dokazati da mačke</i>
<i>prepoznaju lica i glasove svojih vlasnika,</i>

157
00:12:07,893 --> 00:12:10,354
<i>kao i drugih mačaka.</i>

158
00:12:10,896 --> 00:12:14,066
<i>Dokazale su da mačke</i>
<i>razumiju upiranje prstom.</i>

159
00:12:14,608 --> 00:12:17,361
<i>Razumiju stalnost objekta.</i>

160
00:12:17,445 --> 00:12:20,364
Razumiju da kad im
predmet nestane iz vida,

161
00:12:20,448 --> 00:12:22,992
to ne znači da više ne postoji.

162
00:12:23,492 --> 00:12:27,663
<i>Poanta je da razumiju</i>
<i>mnogo više nego što smo mislili.</i>

163
00:12:28,289 --> 00:12:30,666
Danas, kad imamo istraživanja,

164
00:12:30,750 --> 00:12:35,838
vidimo da mačke pokazuju
podjednake rezultate kao psi.

165
00:12:36,839 --> 00:12:39,884
<i>No treba znati aktivirati taj potencijal.</i>

166
00:12:41,385 --> 00:12:44,388
Razgovor s Marynom i Svitlanom, ABC rez.

167
00:12:52,271 --> 00:12:54,940
-Zovem se Maryna.
-A ja se zovem Svitlana.

168
00:12:55,024 --> 00:12:56,692
Mi smo Savitsky Cats,

169
00:12:56,776 --> 00:12:59,695
obitelj superdresiranih mačaka i ljudi.

170
00:13:02,406 --> 00:13:06,285
Dresiranje mačaka svojevrsna je čarolija.

171
00:13:06,786 --> 00:13:09,038
Nije lako.

172
00:13:10,790 --> 00:13:15,169
<i>Nevjerojatne Savitsky Cats</i>
<i>ukrajinske su zvijezde.</i>

173
00:13:15,252 --> 00:13:18,214
<i>Na svjetskim turnejama</i>
<i>zabavljaju milijune ljudi.</i>

174
00:13:20,883 --> 00:13:24,386
<i>Usput, stigle su</i>
<i>do četvrtfinala</i> Američkog supertalenta.

175
00:13:25,971 --> 00:13:29,391
<i>Nije loše za životinju koju je</i>
<i>navodno nemoguće dresirati.</i>

176
00:13:31,018 --> 00:13:37,191
Razlika u dresuri mačaka i pasa
krije se u tome što vam pas želi ugoditi.

177
00:13:37,274 --> 00:13:39,485
RADIM ZA HRANU

178
00:13:39,568 --> 00:13:42,947
„Učinit ću sve za tebe, sve što mi kažeš!”

179
00:13:43,030 --> 00:13:45,825
A mačke kao da kažu: „Natjeraj me.”

180
00:13:47,034 --> 00:13:50,830
<i>Obitelj Savitsky zna kako</i>
<i>izvući najbolje iz svojih izvođača.</i>

181
00:13:51,789 --> 00:13:54,959
Kao prvo, morate se sprijateljiti s macom.

182
00:13:57,837 --> 00:14:01,966
Važno je da vam mačka potpuno vjeruje.

183
00:14:02,049 --> 00:14:04,927
Ne smije očekivati
nikakva iznenađenja od vas.

184
00:14:08,472 --> 00:14:12,685
<i>U posljednje četiri godine</i>
<i>Daša je postala njihova nova zvijezda.</i>

185
00:14:12,768 --> 00:14:13,978
DAŠA

186
00:14:14,728 --> 00:14:15,771
Daša.

187
00:14:17,273 --> 00:14:18,566
Daša je glumica.

188
00:14:21,735 --> 00:14:26,323
Kad vidi kameru,
kao da se cijeli svijet zaustavi,

189
00:14:26,407 --> 00:14:29,243
a kamera je jedino što ona treba.

190
00:14:32,037 --> 00:14:35,249
<i>Daša izvodi</i>
<i>mnoge njihove najteže akrobacije,</i>

191
00:14:37,626 --> 00:14:40,004
<i>uključujući „Nemoguću misiju”…</i>

192
00:14:43,549 --> 00:14:45,217
<i>i skok s platforme.</i>

193
00:14:58,564 --> 00:15:02,693
<i>Daša je neupitna kapetanica</i>
<i>trupe Savitsky Cats.</i>

194
00:15:03,986 --> 00:15:07,489
<i>No na njezino mjesto</i>
<i>pretendira još troje kandidata.</i>

195
00:15:08,991 --> 00:15:12,286
<i>Svatko od njih</i>
<i>mogao bi postati sljedeća velika zvijezda.</i>

196
00:15:14,288 --> 00:15:17,166
Svaka nam je mačka poput djeteta

197
00:15:17,249 --> 00:15:20,085
i ne možemo zamisliti život bez njih.

198
00:15:21,670 --> 00:15:26,342
<i>Jedino ako se povežete s njom</i>
<i>možete dobiti najbolje od mačke.</i>

199
00:15:28,010 --> 00:15:32,222
<i>Neki doktori znanosti</i>
<i>posvetili su život toj umjetnosti.</i>

200
00:15:33,641 --> 00:15:35,851
RAVNATELJICA
SAN FRANCISCO SPCA

201
00:15:35,935 --> 00:15:37,728
SAVJETNICA ZA PONAŠANJE MAČAKA

202
00:15:37,811 --> 00:15:42,399
Želimo da se ljudi informiraju
prije posvajanja ili kupnje mačke.

203
00:15:42,483 --> 00:15:47,446
Želimo da znaju što mogu očekivati
kad kući donesu mačku.

204
00:15:47,529 --> 00:15:51,116
To je velika odluka,
novi bitan član obitelji.

205
00:15:52,034 --> 00:15:53,786
Mačka je velika stvar.

206
00:15:55,079 --> 00:15:57,957
<i>Početnici moraju brzo učiti.</i>

207
00:16:00,042 --> 00:16:02,002
Ako se želite svidjeti mački,

208
00:16:02,086 --> 00:16:05,339
za početak pokušajte
sa sporim treptanjem.

209
00:16:05,422 --> 00:16:07,257
SPORI TREPTAJ

210
00:16:07,341 --> 00:16:10,803
Gledanje u oči
vrlo je važno u životinjskom svijetu.

211
00:16:10,886 --> 00:16:15,015
Izravni, strogi pogled
bez treptanja ulijeva strah.

212
00:16:16,433 --> 00:16:18,644
Kod interakcije s mačkom,

213
00:16:18,727 --> 00:16:22,523
izgledajte što manji, stanite bočno.

214
00:16:22,606 --> 00:16:25,818
Možete je pogledati i trepnuti.

215
00:16:27,111 --> 00:16:29,405
<i>Mačkama je to poput osmijeha.</i>

216
00:16:29,989 --> 00:16:32,366
<i>Širi sretne, pozitivne emocije.</i>

217
00:16:33,033 --> 00:16:34,618
<i>Često će odgovoriti.</i>

218
00:16:35,953 --> 00:16:39,248
Sporim treptajem poručuju vam:

219
00:16:39,331 --> 00:16:43,168
„Hej, u redu je.
Dolazim u miru. Sviđaš mi se.

220
00:16:43,252 --> 00:16:45,254
Nisam ti prijetnja.”

221
00:16:46,088 --> 00:16:48,882
Smatram komplimentom kad mačka to učini.

222
00:16:48,966 --> 00:16:51,260
„Sviđam se ovoj mački. Da.”

223
00:16:51,343 --> 00:16:54,888
<i>Ako spori treptaj upali,</i>
<i>možete se pokušati približiti.</i>

224
00:16:55,973 --> 00:16:58,517
Kad se pozdravljaju,

225
00:16:58,600 --> 00:17:01,729
prijateljske mačke
dodirnut će se njuškama.

226
00:17:01,812 --> 00:17:04,398
Doslovno se približe
i dodirnu se njuškama.

227
00:17:04,982 --> 00:17:08,569
Stoga je možete pridobiti
tako da joj ponudite prst

228
00:17:08,652 --> 00:17:10,654
da ga dodirne njuškom.

229
00:17:12,948 --> 00:17:16,452
Njuškanjem prsta upoznaju
vaš miris, upoznaju se s vama.

230
00:17:16,535 --> 00:17:20,039
To je za mene poput rukovanja.

231
00:17:20,122 --> 00:17:24,668
Ako im se svidite,
često će vam se trljati o prst.

232
00:17:25,419 --> 00:17:27,755
<i>Samo nemojte prilaziti naglo odozgo.</i>

233
00:17:28,756 --> 00:17:33,552
Njihovi divlji preci
djelomično su bili i plijen.

234
00:17:33,635 --> 00:17:37,723
Što ih napada odozgo?
Stvorenja koja imaju kandže.

235
00:17:38,724 --> 00:17:42,478
Velike ptice grabljivice,
sove, orlovi, takve stvari.

236
00:17:42,561 --> 00:17:47,107
Zato ih jako plaši
kad približavate ruku ovako.

237
00:17:48,067 --> 00:17:50,235
<i>Polako i odozdo recept je za uspjeh.</i>

238
00:17:51,820 --> 00:17:54,198
Obično ispružim prst da ga ponjuši.

239
00:17:54,281 --> 00:17:59,787
Ako se počne trljati,
onda je mazim po obrazima i ispod brade,

240
00:17:59,870 --> 00:18:01,997
neutralnom teritoriju.

241
00:18:02,081 --> 00:18:04,500
Ako joj se svidi češkanje po vratu,

242
00:18:04,583 --> 00:18:08,170
ta će vam mačka jesti iz ruke.

243
00:18:09,254 --> 00:18:13,175
<i>Neke opreznije mačke</i>
<i>treba malo više uvjeravati.</i>

244
00:18:14,301 --> 00:18:16,345
Mnoge su mačke bojažljive,

245
00:18:16,428 --> 00:18:21,016
a za njih imamo pompon.

246
00:18:21,100 --> 00:18:25,062
To je kuglica tkanine na dugom štapiću

247
00:18:25,145 --> 00:18:29,483
uz pomoć koje započinjemo
interakciju s mačkom.

248
00:18:29,566 --> 00:18:34,029
Puštamo je da prvo isproba pompon
i tako provjeravamo kako je raspoložena.

249
00:18:34,613 --> 00:18:37,032
<i>Kad je mački ugodno, to jasno pokažu.</i>

250
00:18:37,699 --> 00:18:41,078
Trljanje je važan mehanizam
stvaranja društvenih odnosa.

251
00:18:41,161 --> 00:18:45,582
Znamo da se 83 posto mačaka trlja
o vlasnika kad se on vrati u prostoriju.

252
00:18:45,666 --> 00:18:51,213
Uz to, izgleda da trljanje za mačke
igra važnu ulogu u ublažavanju stresa.

253
00:18:51,713 --> 00:18:55,467
<i>Ova prijateljska gesta</i>
<i>znači samo da vas prihvaća.</i>

254
00:18:56,552 --> 00:18:58,637
<i>No vole li mačke sve ljude?</i>

255
00:18:59,596 --> 00:19:02,182
<i>Ili imaju miljenike?</i>

256
00:19:03,100 --> 00:19:07,729
Ovo je test podvojene privrženosti,
u kojem promatramo koliko će vremena

257
00:19:07,813 --> 00:19:11,400
mačka provesti uz vlasnika,
a koliko uz neznanca.

258
00:19:16,196 --> 00:19:21,243
<i>Ako Carl češće odabere Kristyn,</i>
<i>svoju vlasnicu, pored neznanke,</i>

259
00:19:21,827 --> 00:19:23,954
<i>to dokazuje da joj je naklonjen.</i>

260
00:19:37,759 --> 00:19:40,596
Carl me izabrao svaki put.

261
00:19:40,679 --> 00:19:45,726
Dakle, čini se da je naklonjeniji
meni, svojoj vlasnici, nego neznanki.

262
00:19:47,603 --> 00:19:51,982
<i>Proveli su tisuće ovih i sličnih testova.</i>

263
00:19:52,733 --> 00:19:57,738
<i>Nema sumnje da mačke razvijaju</i>
<i>snažnu privrženost prema vlasnicima.</i>

264
00:19:59,156 --> 00:20:02,534
Povezanost čovjeka
i mačke možda je nastavak

265
00:20:02,618 --> 00:20:05,704
povezanosti s majkom
iz doba kad su bile mačići.

266
00:20:06,455 --> 00:20:09,791
<i>Da, povezani smo i mi njih sigurno volimo.</i>

267
00:20:10,459 --> 00:20:12,711
<i>No vole li mačke zaista nas?</i>

268
00:20:14,546 --> 00:20:16,048
<i>Istražit ćemo to uskoro.</i>

269
00:20:18,759 --> 00:20:21,678
<i>Prvo, još jedan ključ</i>
<i>za otključavanje mačjeg uma</i>

270
00:20:21,762 --> 00:20:23,889
<i>jest da se osjećaju kod kuće.</i>

271
00:20:25,891 --> 00:20:29,269
<i>Kao i njihovi preci,</i>
<i>mačke vole biti visoko.</i>

272
00:20:30,562 --> 00:20:33,941
Vole visoka mjesta
jer žele znati sve što se zbiva.

273
00:20:34,524 --> 00:20:39,029
Ako se osjećaju nelagodno,
na visokim se mjestima skrivaju.

274
00:20:41,740 --> 00:20:44,618
To su naslijedile od divljih mačaka.

275
00:20:44,701 --> 00:20:48,830
To je sve instinktivno ponašanje.
Ne morate podučavati mačku penjanju.

276
00:20:48,914 --> 00:20:55,170
Jasno će pokazati da se želi penjati,
a ako joj ne osigurate nekakvu penjalicu,

277
00:20:55,254 --> 00:20:57,798
napravit će si je sama.

278
00:20:57,881 --> 00:21:01,343
Nisi valjda!

279
00:21:01,843 --> 00:21:04,263
<i>Mačke vole i skučene prostore,</i>

280
00:21:05,222 --> 00:21:08,016
<i>što objašnjava opsjednutost kutijama.</i>

281
00:21:09,559 --> 00:21:12,813
Osjećaju se sigurno
okružene kartonskim zidovima.

282
00:21:12,896 --> 00:21:15,107
Mislim da zato toliko vole kutije,

283
00:21:15,190 --> 00:21:18,860
a zabavno im je i sakriti se
pa iskočiti i prepasti vlasnike.

284
00:21:24,283 --> 00:21:25,826
Mačke love iz zasjede,

285
00:21:25,909 --> 00:21:29,329
odnosno skrivaju se
kako bi uhvatile plijen.

286
00:21:30,080 --> 00:21:33,500
Stoga je dobro imati kutiju

287
00:21:33,583 --> 00:21:36,586
u kojoj se može ponašati kao grabežljivac.

288
00:21:38,422 --> 00:21:42,884
Kartonske kutije na njih
imaju antistresni učinak.

289
00:21:45,637 --> 00:21:50,309
Mačke zauzimaju zanimljivu ekološku nišu

290
00:21:50,392 --> 00:21:54,146
jer u lovu ulaze u otvore u drveću,

291
00:21:54,730 --> 00:21:56,565
svladavaju prepreke.

292
00:21:58,400 --> 00:22:03,739
Grabežljivac koji zna savladati prepreku
vjerojatno će proći bolje.

293
00:22:04,281 --> 00:22:06,950
To im olakšava preživljavanje.

294
00:22:08,285 --> 00:22:13,081
<i>Posebni alati omogućuju im da se uguraju</i>
<i>gdje malo koja druga životinja može.</i>

295
00:22:15,417 --> 00:22:18,712
Tu sposobnost najbolje oslikava

296
00:22:18,795 --> 00:22:23,091
test veličine otvora
kroz koji se može provući.

297
00:22:23,175 --> 00:22:28,388
Možemo ih namamiti kroz otvor
hranom, igračkama i sličnim stvarima.

298
00:22:34,019 --> 00:22:36,563
18 CENTIMETARA

299
00:22:43,528 --> 00:22:45,614
<i>Veliki otvori nisu nikakav problem.</i>

300
00:22:47,991 --> 00:22:50,494
<i>No kako Bruce smanjuje otvor,</i>

301
00:22:50,577 --> 00:22:53,830
<i>pokazuju koliko su</i>
<i>prilagodljive okruženju.</i>

302
00:22:53,914 --> 00:22:56,249
15 CENTIMETARA

303
00:22:57,000 --> 00:22:59,503
<i>A sve počinje s brkovima.</i>

304
00:23:01,004 --> 00:23:04,257
Brkovi su izuzetno zanimljiva prilagodba.

305
00:23:04,341 --> 00:23:08,428
Većina ljudi zna da su to
duguljaste strukture nalik vlasima kose,

306
00:23:08,512 --> 00:23:12,557
a svaka je povezana sa skupom živaca

307
00:23:12,641 --> 00:23:17,187
koji mozgu šalju informacije
o svemu što taj brk dotakne.

308
00:23:17,270 --> 00:23:19,773
Većina ljudi zna za brkove na bradi,

309
00:23:19,856 --> 00:23:22,192
ali imaju brkove i na obrvama,

310
00:23:22,275 --> 00:23:24,611
a ljudi ne znaju za brkove

311
00:23:24,694 --> 00:23:27,531
i sa stražnje strane prednjih šapa.

312
00:23:27,614 --> 00:23:32,786
Razvile su ih za prikupljanje
taktilnih informacija o okruženju.

313
00:23:34,788 --> 00:23:39,751
<i>Prednost brkova? Govore mački</i>
<i>kroz koliko se mali otvor može provući.</i>

314
00:23:39,835 --> 00:23:41,253
DESET CENTIMETARA

315
00:23:44,423 --> 00:23:47,050
<i>Za ostalo će se pobrinuti</i>
<i>fleksibilni kostur.</i>

316
00:23:48,343 --> 00:23:53,265
Ključne kosti ne leže na kosturu,
već su usidrene u mišiće.

317
00:23:54,015 --> 00:23:56,643
<i>Kao da su vam svi zglobovi hipermobilni.</i>

318
00:23:58,728 --> 00:24:04,860
Kao što vidite u ovom testu,
iako stavljamo sve manji otvor,

319
00:24:04,943 --> 00:24:11,116
začudo, ove poprilično velike mačke
uspijevaju se provući.

320
00:24:14,911 --> 00:24:19,458
<i>No brkovi ne rastu</i>
<i>ako mačka nabaci koji kilogram viška.</i>

321
00:24:20,250 --> 00:24:23,670
Brkovi su evolucijom postali dugi

322
00:24:23,753 --> 00:24:27,674
otprilike koliko je
normalna, zdrava mačka široka.

323
00:24:28,425 --> 00:24:33,138
To je još jedan problem
pretilosti kod mačaka.

324
00:24:33,221 --> 00:24:36,600
Mnoge su mačke pretile
i to je velik problem.

325
00:24:37,309 --> 00:24:43,190
Brkovi neće pratiti povećanje obima
mačke s prekomjernom težinom.

326
00:24:45,358 --> 00:24:48,612
<i>Čak 59 posto mačaka u SAD-u je pretilo,</i>

327
00:24:49,404 --> 00:24:52,157
<i>stoga je ključno</i>
<i>pronaći odgovarajuću prehranu.</i>

328
00:24:55,452 --> 00:24:59,122
<i>Divlji rođaci naših mačaka</i>
<i>moraju se naraditi za hranu</i>

329
00:24:59,873 --> 00:25:01,833
<i>i zato bez problema ostaju vitki.</i>

330
00:25:03,043 --> 00:25:05,545
<i>Naše mačke nisu te sreće.</i>

331
00:25:06,338 --> 00:25:08,006
Stavi ga na vagu, može?

332
00:25:09,966 --> 00:25:11,218
Nema varanja.

333
00:25:11,968 --> 00:25:15,764
Ako samo jedete, a k tome jedete brzo,

334
00:25:15,847 --> 00:25:18,975
možete proždrijeti mnogo hrane

335
00:25:19,059 --> 00:25:21,978
prije nego što vam
želudac kaže da je previše.

336
00:25:22,062 --> 00:25:25,273
Isto vrijedi i za mačke.
Moramo im dati zanimaciju.

337
00:25:25,357 --> 00:25:29,653
Igračku za mačke
ili interaktivnu hranilicu,

338
00:25:29,736 --> 00:25:33,073
nešto gdje se moraju
potruditi da dođu do hrane.

339
00:25:33,698 --> 00:25:35,408
„Stari, moraš zaraditi jelo.”

340
00:25:36,576 --> 00:25:41,414
<i>Također, što god jeli njihovi vlasnici,</i>
<i>mačke moraju jesti meso.</i>

341
00:25:43,083 --> 00:25:45,043
Mačke su obvezni mesožderi

342
00:25:45,126 --> 00:25:51,299
jer ne mogu same proizvesti određene
aminokiseline koje se nalaze samo u mesu.

343
00:25:52,175 --> 00:25:55,971
Molim vas,
hranite svoju mačku mesnom prehranom.

344
00:25:56,054 --> 00:25:58,306
Mora biti cjelovita i uravnotežena,

345
00:25:58,390 --> 00:26:00,350
ali ne smije biti vegetarijanska.

346
00:26:03,687 --> 00:26:08,108
<i>Briga za sreću i zdravlje vaše mačke</i>
<i>brzo vam može obuzeti čitav život.</i>

347
00:26:14,656 --> 00:26:18,410
<i>Jedan veterinar u Japanu</i>
<i>provodio je toliko vremena s mačkama</i>

348
00:26:18,910 --> 00:26:21,955
<i>da su ga prozvali guruom za mačke.</i>

349
00:26:24,082 --> 00:26:26,167
RAVNATELJ TOKIJSKE KLINIKE ZA MAČKE

350
00:26:26,251 --> 00:26:27,085
GURU ZA MAČKE

351
00:26:29,629 --> 00:26:33,967
Mačke su osjetljive životinje.

352
00:26:34,050 --> 00:26:36,553
Ljudi koji ne vole mačke često kažu

353
00:26:36,636 --> 00:26:41,474
da ne mogu shvatiti što mačke misle.

354
00:26:43,226 --> 00:26:48,106
<i>Dr. Yuki proveo je</i>
<i>desetke tisuća sati proučavajući mačke.</i>

355
00:26:49,524 --> 00:26:53,695
<i>Radi na dekodiranju</i>
<i>suptilnih nijansi njihova jezika.</i>

356
00:26:54,696 --> 00:26:57,866
Pogledate li njihove oči, uši,

357
00:26:57,949 --> 00:27:00,118
način na koji mašu repom,

358
00:27:00,201 --> 00:27:03,330
promatrate li ih pomno,
shvatit ćete kako se osjećaju.

359
00:27:06,458 --> 00:27:10,629
<i>Kad su im oči otvorene,</i>
<i>a uši podignute, mačke su opuštene.</i>

360
00:27:11,421 --> 00:27:16,217
<i>Kad suze oči i spuste uši,</i>
<i>postaju agresivne.</i>

361
00:27:16,718 --> 00:27:21,723
<i>Ako su oči otvorene, ali su uši</i>
<i>povučene, pripremaju se za obranu.</i>

362
00:27:22,432 --> 00:27:27,604
<i>A ako pokažu zube,</i>
<i>znači da su spremne za napad.</i>

363
00:27:28,730 --> 00:27:31,399
<i>Dok su mačji izrazi lica intuitivni,</i>

364
00:27:32,108 --> 00:27:34,277
<i>rep je veći misterij.</i>

365
00:27:35,362 --> 00:27:37,614
Pokreti repom imaju razna značenja.

366
00:27:37,697 --> 00:27:43,411
Kad pas maše repom,
ljudi kažu da je sretan.

367
00:27:43,495 --> 00:27:44,996
To ne vrijedi za mačke.

368
00:27:46,331 --> 00:27:49,084
<i>Mačke mlataraju repom kad su naživcirane.</i>

369
00:27:50,085 --> 00:27:53,380
<i>Ali kad je uspravan,</i>
<i>prilično su zadovoljne.</i>

370
00:27:54,547 --> 00:28:01,012
Ako mi mačka prilazi
uzdignuta repa kad se vratim kući,

371
00:28:01,096 --> 00:28:03,515
dobro je raspoložena.

372
00:28:03,598 --> 00:28:08,144
Želi reći: „Dobro došao kući.
Gdje si bio? Nedostajao si mi.”

373
00:28:09,145 --> 00:28:13,566
<i>Kad trzaju vrškom repa,</i>
<i>to znači da su zaintrigirane.</i>

374
00:28:15,026 --> 00:28:17,612
<i>Kad mačka zavuče rep među noge,</i>

375
00:28:17,696 --> 00:28:20,615
<i>boji se i pokušava izgledati pokorno.</i>

376
00:28:22,033 --> 00:28:27,122
<i>A kad se nakostriješe,</i>
<i>znači da su prestravljene.</i>

377
00:28:27,205 --> 00:28:28,873
Kad je rep nakostriješen,

378
00:28:28,957 --> 00:28:30,500
to je istinski strah.

379
00:28:34,838 --> 00:28:39,384
<i>Svatko tko zna ove šifrirane poruke</i>
<i>može razumjeti mačku.</i>

380
00:28:40,969 --> 00:28:43,888
<i>Ponekad pomaže samo slušati.</i>

381
00:28:46,057 --> 00:28:50,395
Mačke izražavaju osjećaje
pomoću 20 različitih zvukova.

382
00:28:51,354 --> 00:28:53,940
<i>Neke zvukove ispušta kad nešto želi,</i>

383
00:28:56,776 --> 00:28:58,987
<i>a neke kad je zadovoljna.</i>

384
00:29:04,117 --> 00:29:08,079
<i>Ovo su zvukovi upozorenja.</i>
<i>„Ne približavaj se previše.”</i>

385
00:29:10,039 --> 00:29:10,874
<i>Ovo je…</i>

386
00:29:12,584 --> 00:29:14,377
<i>zvuk napada.</i>

387
00:29:15,879 --> 00:29:20,550
<i>No mačke se obraćaju ljudima</i>
<i>mnogo češće nego drugim mačkama.</i>

388
00:29:22,093 --> 00:29:27,265
Mačke koje žive s ljudima puno mjauču.

389
00:29:28,266 --> 00:29:30,685
Ako zamjauče jednom, jasno i glasno,

390
00:29:30,769 --> 00:29:33,730
to često znači da mačka nešto zahtijeva.

391
00:29:33,813 --> 00:29:36,441
„Gladna sam, a nema hrane u zdjelici.”

392
00:29:36,524 --> 00:29:39,736
„Želim vode” ili „otvori vrata, molim te.”

393
00:29:40,528 --> 00:29:44,908
<i>Najtajanstvenije šifrirane poruke</i>
<i>kriju se u predenju.</i>

394
00:29:46,284 --> 00:29:49,662
Kad proizvodi zvukove iz grla,
osjeća se sjajno,

395
00:29:51,289 --> 00:29:54,667
pomalo začarano ili opčinjeno.

396
00:29:54,751 --> 00:29:57,420
Tad proizvodi taj zvuk.

397
00:29:58,963 --> 00:30:00,799
<i>Nova je studija otkrila</i>

398
00:30:00,882 --> 00:30:04,511
<i>da koriste predenje</i>
<i>kako bi doprle do naše podsvijesti.</i>

399
00:30:07,972 --> 00:30:10,725
Izgleda da mogu ubaciti frekvencije

400
00:30:11,518 --> 00:30:16,689
koje se preklapaju
s frekvencijom ljudske bebe kad plače.

401
00:30:19,943 --> 00:30:24,572
<i>Kad ljudska beba plače, frekvencija,</i>
<i>odnosno duljina zvučnih valova,</i>

402
00:30:25,073 --> 00:30:27,992
<i>iznosi između 400 i 600 hertza</i>,

403
00:30:29,369 --> 00:30:32,038
<i>što je zvuk namijenjen</i>
<i>privlačenju pozornosti.</i>

404
00:30:33,206 --> 00:30:36,501
<i>Suvremene su mačke</i>
<i>u predenje ukomponirale</i>

405
00:30:36,584 --> 00:30:40,797
<i>visoko mjaukanje</i>
<i>koje imitira tu frekvenciju.</i>

406
00:30:44,008 --> 00:30:46,427
Mačke su razvile način

407
00:30:46,511 --> 00:30:49,556
da proizvedu zvuk
koji ljudi teško ignoriraju.

408
00:30:53,101 --> 00:30:58,690
Čini se da to pobuđuje
majčinski ili očinski instinkt vlasnika

409
00:30:58,773 --> 00:31:00,275
da se brine za mačku.

410
00:31:01,943 --> 00:31:04,612
<i>Evolucijom su naučile</i>
<i>kako nas vezati uz sebe.</i>

411
00:31:06,072 --> 00:31:10,743
<i>No svejedno postoje</i>
<i>metode da one slušaju nas.</i>

412
00:31:12,787 --> 00:31:17,584
Prva i osnovna naredba
koju ih učimo je da nas slijede.

413
00:31:17,667 --> 00:31:23,423
Možemo pobjeći od njih,
no svejedno će doći kad ih pozovemo.

414
00:31:24,591 --> 00:31:28,845
<i>Učenje naredbi ponavljanjem</i>
<i>poznato je kao klasično uvjetovanje.</i>

415
00:31:28,928 --> 00:31:30,597
KLASIČNO UVJETOVANJE

416
00:31:30,680 --> 00:31:35,935
Školski primjer klasičnog uvjetovanja
dolazi od Pavlova.

417
00:31:37,937 --> 00:31:43,610
<i>Dr. Ivan Pavlov za svoje je otkriće</i>
<i>1904. godine dobio Nobela za fiziologiju.</i>

418
00:31:45,445 --> 00:31:47,614
Otkrio je da,

419
00:31:47,697 --> 00:31:52,327
ako oglasite zvonom
svaki put kad psu dajete hranu,

420
00:31:52,410 --> 00:31:58,833
nakon nekoliko ponavljanja
zvuk zvona potaknut će psa na slinjenje.

421
00:31:58,917 --> 00:32:04,422
Dakle, psu je uvjetovano
da zvuk zvona znači da stiže hrana.

422
00:32:04,505 --> 00:32:06,341
To je klasično uvjetovanje.

423
00:32:07,592 --> 00:32:10,428
<i>Za mačke, kliker je dobar početak.</i>

424
00:32:11,930 --> 00:32:13,723
Prvo joj dajte klik,

425
00:32:13,806 --> 00:32:16,517
a za sekundu ili dvije zalogajčić,

426
00:32:16,601 --> 00:32:22,357
tako da mačka poveže klik
s dobivanjem omiljene hrane.

427
00:32:22,440 --> 00:32:25,026
Tada taj klik dobiva značenje.

428
00:32:26,903 --> 00:32:30,406
<i>Mačkama je lako dosaditi,</i>
<i>stoga neka lekcije budu kratke.</i>

429
00:32:32,116 --> 00:32:35,536
Ciljala bih da to bude
od jedne do pet minuta.

430
00:32:35,620 --> 00:32:38,206
Bila bih… Bilo bi…

431
00:32:39,207 --> 00:32:41,626
fantastično da dobijemo pet minuta.

432
00:32:41,709 --> 00:32:45,797
Iskreno, govorim vlasnicima:
„Ako je 30 do 60 sekundi, aleluja!”

433
00:32:45,880 --> 00:32:47,465
„Uspjeli smo!” Shvaćate?

434
00:32:47,548 --> 00:32:50,009
Ako vaša mačka može dulje, to je sjajno.

435
00:32:50,969 --> 00:32:52,679
<i>Strpljivost je vrlo važna.</i>

436
00:32:53,513 --> 00:32:55,765
<i>Ne reagiraju sve mačke jednako.</i>

437
00:32:56,975 --> 00:32:59,310
<i>Zato što su sve mačke različite.</i>

438
00:33:00,520 --> 00:33:04,440
U našem smo istraživanju primijetili

439
00:33:04,524 --> 00:33:07,318
veliku individualnu
varijabilnost u ponašanju.

440
00:33:07,402 --> 00:33:13,741
Mačke se izuzetno razlikuju
u reakcijama na ljude i u društvenosti.

441
00:33:15,243 --> 00:33:17,870
<i>Nisu sve mačke superzvijezde.</i>

442
00:33:20,456 --> 00:33:23,668
<i>Daša je došla dovde</i>
<i>nakon dugogodišnje dresure.</i>

443
00:33:26,879 --> 00:33:30,425
<i>S ostalim mačkama obitelji Savitsky</i>
<i>treba još puno raditi.</i>

444
00:33:35,346 --> 00:33:38,683
Ne može svaka mačka naučiti trikove.

445
00:33:38,766 --> 00:33:43,354
Morate promatrati mačku
da biste razumjeli njezine sposobnosti

446
00:33:43,438 --> 00:33:46,274
i podučavati ih ono što im ide.

447
00:33:48,526 --> 00:33:51,195
Životinje se rađaju s temperamentom.

448
00:33:54,490 --> 00:33:57,118
Taj je temperament materijal

449
00:33:57,201 --> 00:34:00,997
za osobnost koju će
razvijati tijekom života.

450
00:34:01,497 --> 00:34:04,667
Sve naše mačke imaju različite osobnosti

451
00:34:04,751 --> 00:34:06,586
i morate se prilagoditi njima,

452
00:34:06,669 --> 00:34:10,715
ne možete ih prisiliti
da se prilagode vama.

453
00:34:10,798 --> 00:34:13,301
To nije njihov zadatak, već vaš.

454
00:34:13,384 --> 00:34:15,344
Zato morate odabrati

455
00:34:16,304 --> 00:34:18,264
što im najbolje odgovara.

456
00:34:19,640 --> 00:34:24,812
Primijetili smo da se
u leglu starom tek tri dana

457
00:34:24,896 --> 00:34:27,273
mačići već počinju razlikovati.

458
00:34:31,152 --> 00:34:35,114
Kao s ljudima.
Neki se razumiju u računala.

459
00:34:35,198 --> 00:34:38,201
Neki mogu postati sjajne balerine.

460
00:34:38,284 --> 00:34:42,163
Ne biste balerinu učili o računalima.

461
00:34:45,291 --> 00:34:46,626
Eddy, dođi. Eddy!

462
00:34:49,629 --> 00:34:54,050
<i>One ne tjeraju svoje izvođače</i>
<i>na ove nevjerojatne akrobacije.</i>

463
00:34:55,635 --> 00:34:59,180
<i>Poput kipara koji pronalazi</i>
<i>skulpturu u komadu kamena,</i>

464
00:34:59,931 --> 00:35:03,267
<i>puštaju da svaka mačka</i>
<i>sama pokaže svoj potencijal.</i>

465
00:35:06,187 --> 00:35:09,732
Ovo je Asia. Ona je diva.

466
00:35:11,984 --> 00:35:14,153
Ne znate hoće li odraditi nastup.

467
00:35:15,738 --> 00:35:17,115
Nikad ne znate.

468
00:35:17,198 --> 00:35:20,034
Jako je teška.

469
00:35:20,618 --> 00:35:23,538
Ali njezine su akrobacije
zaista nevjerojatne.

470
00:35:23,621 --> 00:35:25,540
Stoga vrijedi riskirati s njom.

471
00:35:28,042 --> 00:35:32,338
<i>Najstarija članica trupe,</i>
<i>stara 13 godina, favorit je publike.</i>

472
00:35:33,548 --> 00:35:34,757
Ovo je Chupa.

473
00:35:35,383 --> 00:35:40,805
U početku ju je bilo
teško dresirati, jako izazovno.

474
00:35:41,305 --> 00:35:43,558
Ništa nije razumjela.

475
00:35:43,641 --> 00:35:47,562
Ali nakon nekoliko mjeseci
jednostavno smo kliknule.

476
00:35:49,105 --> 00:35:51,607
Sad je najbolja učenica.

477
00:35:53,276 --> 00:35:56,654
I starije mačke
definitivno mogu naučiti trikove.

478
00:35:59,031 --> 00:36:03,327
<i>Eddy, najnovija prinova,</i>
<i>imala je malo drukčije odrastanje.</i>

479
00:36:04,662 --> 00:36:05,997
Eddy je žensko.

480
00:36:07,373 --> 00:36:08,791
Odrasla je sa psima,

481
00:36:08,875 --> 00:36:14,547
stoga je stekla pseće navike i ponašanje.

482
00:36:16,841 --> 00:36:21,762
Znamo da životna iskustva
utječu na ponašanje mačaka.

483
00:36:22,513 --> 00:36:26,475
Utječu i na društvenost mačaka.

484
00:36:30,688 --> 00:36:32,148
<i>Zbog njezina porijekla,</i>

485
00:36:32,231 --> 00:36:35,151
<i>Eddyna dresura malo je drukčija.</i>

486
00:36:38,654 --> 00:36:40,615
Radi sve unatrag.

487
00:36:42,533 --> 00:36:45,661
Izvodi nevjerojatne stvari

488
00:36:45,745 --> 00:36:49,957
koje druge mačke ne mogu
jer im mozak ne funkcionira tako.

489
00:36:51,292 --> 00:36:53,127
<i>Eddy voli i skakati.</i>

490
00:36:54,378 --> 00:36:57,548
<i>Zato s njom vježbaju</i>
<i>jednu od najtežih akrobacija.</i>

491
00:36:58,633 --> 00:37:02,011
Trenutno vježba skok kroz obruč s papirom.

492
00:37:06,515 --> 00:37:10,937
Mislim da je to najveći izazov

493
00:37:11,020 --> 00:37:14,398
nakon socijaliziranja mačke

494
00:37:14,482 --> 00:37:19,153
jer je zapravo učite da skače kroz zid.

495
00:37:20,988 --> 00:37:26,410
To iziskuje mnogo
vremena, vježbe i papira.

496
00:37:27,787 --> 00:37:29,914
Imamo još mnogo posla.

497
00:37:30,623 --> 00:37:32,625
Eddy, skoči.

498
00:37:42,843 --> 00:37:44,553
<i>Trebat će još vježbe.</i>

499
00:37:49,058 --> 00:37:53,229
<i>Ali uče kako motivirati Eddy.</i>

500
00:37:56,649 --> 00:37:59,735
<i>Različite mačke</i>
<i>motiviraju različite nagrade.</i>

501
00:38:02,238 --> 00:38:06,200
<i>Ovo možda zvuči jednostavno,</i>
<i>ali novi vlasnici često rade grešku.</i>

502
00:38:08,035 --> 00:38:13,082
Jedan dio pokušava
motivirati mačke pogrešnim stvarima.

503
00:38:15,501 --> 00:38:19,130
<i>Mačke su pronicljivije</i>
<i>od mnogih drugih ljubimaca.</i>

504
00:38:19,213 --> 00:38:21,507
<i>Hrana nije uvijek najbolji motivator.</i>

505
00:38:23,676 --> 00:38:28,180
Otkrili smo da većina mačaka
preferira društvene nagrade.

506
00:38:28,264 --> 00:38:32,351
<i>Kristyn je detaljno istražila</i>
<i>što mačke zapravo žele.</i>

507
00:38:33,185 --> 00:38:36,689
<i>Omogućila im je da biraju</i>
<i>između omiljene igračke,</i>

508
00:38:36,772 --> 00:38:38,357
<i>omiljenog mirisa,</i>

509
00:38:38,441 --> 00:38:39,692
<i>omiljene hrane</i>

510
00:38:40,192 --> 00:38:41,527
<i>ili njihovog vlasnika.</i>

511
00:38:52,121 --> 00:38:55,833
<i>U više od pola slučajeva</i>
<i>biraju svoje vlasnike.</i>

512
00:38:56,959 --> 00:38:58,794
Mislim da te voli.

513
00:38:59,378 --> 00:39:01,881
<i>Čini se da je srce jače od želuca.</i>

514
00:39:03,174 --> 00:39:06,552
<i>Je li to dokaz da nas mačke vole?</i>

515
00:39:06,635 --> 00:39:09,555
Često me pitaju vole li nas mačke.

516
00:39:09,638 --> 00:39:12,516
Ljubav je složena emocija.

517
00:39:12,600 --> 00:39:18,022
Čak i kod ljudi, netko vam može reći
da vas voli, a onda se ne ponaša tako.

518
00:39:20,858 --> 00:39:26,197
<i>Da bismo dobili odgovor i shvatili</i>
<i>prirodu odnosa ljudi i mačaka,</i>

519
00:39:26,280 --> 00:39:28,908
<i>moramo se vratiti skroz na početak.</i>

520
00:39:34,372 --> 00:39:38,250
<i>Godinama se smatralo</i>
<i>da je naše prijateljstvo počelo u Egiptu</i>

521
00:39:38,334 --> 00:39:40,086
<i>prije oko 4000 godina.</i>

522
00:39:43,047 --> 00:39:46,300
<i>No nedavno je otkriće sve promijenilo.</i>

523
00:39:48,260 --> 00:39:52,473
PALEONTOLOGINJA
INSTITUT „JACQUES MONOD”

524
00:39:53,057 --> 00:39:54,767
Prije deset tisuća godina,

525
00:39:55,267 --> 00:39:58,729
dakle, prije neolitika,
na Cipru nije bilo mačaka.

526
00:39:58,813 --> 00:40:01,107
CIPAR

527
00:40:01,190 --> 00:40:04,527
<i>Cipar je mali otok u Sredozemlju,</i>

528
00:40:04,610 --> 00:40:06,737
<i>blizu kolijevke civilizacije,</i>

529
00:40:06,821 --> 00:40:10,658
<i>gdje su arheolozi</i>
<i>nedavno imali izuzetno važno otkriće.</i>

530
00:40:12,326 --> 00:40:15,162
Naišli su na neolitski ukop djeteta.

531
00:40:15,246 --> 00:40:18,374
U tom je ukopu bio i mačji kostur.

532
00:40:19,917 --> 00:40:23,629
<i>Dr. Eva Maria datirala je otkriće</i>
<i>pomoću analize DNK.</i>

533
00:40:24,755 --> 00:40:29,385
<i>To je postao najraniji dokaz</i>
<i>povezanosti ljudi i mačaka.</i>

534
00:40:32,763 --> 00:40:36,934
<i>To dokazuje da se družimo</i>
<i>najmanje 10 000 godina.</i>

535
00:40:37,017 --> 00:40:39,311
8000. GODINA PRIJE NOVE ERE

536
00:40:39,395 --> 00:40:41,939
Ova mačka nije preplivala more.

537
00:40:43,190 --> 00:40:48,612
Ljudi su je poveli sa sobom
na brod za Cipar.

538
00:40:48,696 --> 00:40:52,700
Na ovom području
u to se vrijeme nešto dogodilo.

539
00:40:53,826 --> 00:40:55,911
<i>Dogodila se farma.</i>

540
00:40:57,455 --> 00:41:00,666
<i>Ljudi su počeli uzgajati usjeve</i>
<i>i skladištiti žitarice,</i>

541
00:41:00,749 --> 00:41:03,586
<i>a divlje mačke ugledale su priliku.</i>

542
00:41:05,171 --> 00:41:08,549
Te su žitnice sigurno privlačile glodavce,

543
00:41:08,632 --> 00:41:11,177
što je bila katastrofa za prve farmere.

544
00:41:11,260 --> 00:41:16,891
Stoga su mačke iskoristile priliku
i hranile se tim glodavcima.

545
00:41:17,850 --> 00:41:24,440
To je vjerojatno bio početak
odnosa između divljih mačaka i ljudi.

546
00:41:25,483 --> 00:41:28,068
<i>Taj se odnos dalje razvijao.</i>

547
00:41:29,612 --> 00:41:31,322
Egipćani su štovali mačke.

548
00:41:31,864 --> 00:41:34,700
Postoje milijuni mumificiranih mačaka.

549
00:41:34,783 --> 00:41:40,623
Egipatska ikonografija i kipovi
sadrže raznovrsne prikaze mačaka.

550
00:41:41,540 --> 00:41:46,545
Vidimo prikaze aristokracije,
često žena, u sjedećem položaju,

551
00:41:47,379 --> 00:41:50,007
i malu mačku ispod stolice.

552
00:41:51,383 --> 00:41:56,013
To je dokaz da je mačka ušla u dom.

553
00:41:56,680 --> 00:41:59,016
Postajala je kućna mačka.

554
00:42:00,142 --> 00:42:02,019
<i>Mačke su nas slijedile posvuda.</i>

555
00:42:04,230 --> 00:42:05,397
<i>Često brodom.</i>

556
00:42:07,483 --> 00:42:14,114
Brodovi su vjerojatno bili
najčešće sredstvo širenja mačaka.

557
00:42:15,074 --> 00:42:17,618
Slijedile su glodavce u brodovima.

558
00:42:17,701 --> 00:42:22,831
Vjerojatno nije bilo broda
koji je isplovio bez mačke.

559
00:42:23,332 --> 00:42:29,547
<i>Tako se</i> Felis catus
<i>dočepala svih kontinenata.</i>

560
00:42:33,384 --> 00:42:39,390
Bile su toliko važne da je
u britanskoj mornarici sve do 1975. g.

561
00:42:39,473 --> 00:42:42,726
bilo obvezno imati mačku na brodu.

562
00:42:43,686 --> 00:42:45,396
<i>Britanci nisu bili iznimka.</i>

563
00:42:45,479 --> 00:42:48,732
MAČJE VIJESTI
HERMAN SE PRIKLJUČIO

564
00:42:50,651 --> 00:42:54,071
<i>Pozor, obalni stražaru.</i>
<i>Mačak Herman je u patroli.</i>

565
00:42:54,154 --> 00:42:57,992
<i>U Baltimoreu, Hermanu</i>
<i>uzimaju otiske prstiju, odnosno šapa,</i>

566
00:42:58,075 --> 00:43:00,494
<i>kako bi dobio službenu propusnicu.</i>

567
00:43:02,955 --> 00:43:04,290
<i>Ovo se stvarno desilo.</i>

568
00:43:05,499 --> 00:43:09,461
<i>Mačak Herman stvarno je bio</i>
<i>u američkoj Obalnoj straži.</i>

569
00:43:11,297 --> 00:43:15,509
<i>Ali povijest nije uvijek bila</i>
<i>ovako naklonjena mačkama.</i>

570
00:43:25,311 --> 00:43:27,813
<i>Priče o crnim mačkama i crnoj magiji,</i>

571
00:43:28,397 --> 00:43:31,358
<i>vješticama i kotlovima,</i>
<i>nisu krenule iz Salema,</i>

572
00:43:32,109 --> 00:43:33,902
<i>čak ni iz Transilvanije,</i>

573
00:43:34,653 --> 00:43:38,032
<i>već od neobuzdanog pape Grgura IX.</i>

574
00:43:38,115 --> 00:43:39,783
GRGUR IX.

575
00:43:39,867 --> 00:43:44,747
Mačke su u srednjem vijeku
poistovjećivali s vješticama.

576
00:43:45,414 --> 00:43:47,166
Vještice su zapravo bile

577
00:43:48,125 --> 00:43:53,964
inteligentne i mudre žene
koje su znale mnogo o prirodi.

578
00:43:54,590 --> 00:44:01,013
Te su žene znale
da je čisti dom ključ zdravlja.

579
00:44:01,930 --> 00:44:04,016
Stoga su čistile kuću metlom

580
00:44:04,099 --> 00:44:07,227
i držale mačke da se riješe glodavaca.

581
00:44:07,311 --> 00:44:13,192
U jednom trenutku,
Crkva, koju vode muškarci,

582
00:44:13,942 --> 00:44:18,781
počela ih je smatrati opasnima
i pokušala ih se riješiti.

583
00:44:19,865 --> 00:44:22,076
<i>Demonizirane tijekom ove inkvizicije,</i>

584
00:44:22,159 --> 00:44:25,037
<i>populacija mačaka u Europi desetkovana je.</i>

585
00:44:26,830 --> 00:44:30,918
<i>Neki vjeruju da je upravo to</i>
<i>doprinijelo pojavi Crne Smrti.</i>

586
00:44:34,630 --> 00:44:36,882
Crnu Smrt, kugu,

587
00:44:36,965 --> 00:44:41,679
prenosili su glodavci,
točnije, buhe koje su nosili.

588
00:44:42,805 --> 00:44:45,683
Buhe su živjele u krznu glodavaca.

589
00:44:47,226 --> 00:44:50,270
<i>S manje mačaka, kuga je izmakla kontroli.</i>

590
00:44:53,440 --> 00:44:55,984
<i>Srećom, čak i u ta mračna vremena,</i>

591
00:44:56,068 --> 00:44:59,697
<i>neki su ljudi nastavili</i>
<i>njegovati odnos s mačkama.</i>

592
00:45:02,741 --> 00:45:05,828
ŠKOTSKA

593
00:45:11,125 --> 00:45:14,336
<i>Odnos koji se i danas još razvija.</i>

594
00:45:19,133 --> 00:45:21,927
Mačke se oduvijek drže u destilerijama.

595
00:45:22,761 --> 00:45:24,972
To je škotska tradicija.

596
00:45:25,472 --> 00:45:28,809
Destilerija u Perthshireu
imala je slavnu mačku.

597
00:45:28,892 --> 00:45:32,229
Zvao se Towser,
najpoznatiji je mačak iz destilerije.

598
00:45:32,312 --> 00:45:35,357
Da, on ili ona su legendarni.

599
00:45:35,441 --> 00:45:38,026
Mislim da je on najpoznatiji mačak.

600
00:45:41,405 --> 00:45:43,866
SUVLASNICI
DESTILERIJA LINDORES ABBEY

601
00:45:44,742 --> 00:45:47,119
<i>Prije pet godina, Helen i Drew McKensie</i>

602
00:45:47,202 --> 00:45:49,121
<i>udomili su dva mačja radnika</i>

603
00:45:49,705 --> 00:45:51,915
<i>kako bi nastavili staru tradiciju.</i>

604
00:45:54,918 --> 00:45:57,546
Ova je opatija osnovana 1191. godine.

605
00:45:59,673 --> 00:46:04,720
William Wallace došao je ovamo nakon
pobjede nad Englezima kod Earnsidea.

606
00:46:08,056 --> 00:46:09,683
Dakle, ima dugu povijest.

607
00:46:10,434 --> 00:46:12,936
Stoga nastavljamo tradiciju

608
00:46:13,020 --> 00:46:15,606
svih mačaka
koje su bile ovdje kroz godine.

609
00:46:18,567 --> 00:46:21,403
<i>Crnog mužjaka nazvali su fra Ivan Kandža…</i>

610
00:46:21,487 --> 00:46:22,738
FRA IVAN KANDŽA

611
00:46:22,821 --> 00:46:28,827
<i>…a trobojnu ženku Vespers, u čast</i>
<i>redovnicima koji su davno živjeli ovdje.</i>

612
00:46:29,703 --> 00:46:34,708
<i>Baš kao ti redovnici,</i>
<i>ove mačke svoju dužnost obavljaju noću.</i>

613
00:46:46,512 --> 00:46:49,681
Mačke imaju velike oči
u odnosu na njihovu lubanju.

614
00:46:51,600 --> 00:46:54,019
Imaju i nešto naziva <i>tapetum lucidum,</i>

615
00:46:54,102 --> 00:46:56,855
sloj stanica iza mrežnice

616
00:46:56,939 --> 00:46:59,858
koji reflektira svjetlost
natrag u mrežnicu

617
00:46:59,942 --> 00:47:03,570
i omogućuje im da dobro vide
pri smanjenoj svjetlosti.

618
00:47:05,280 --> 00:47:10,244
<i>Traže nešto što predstavlja</i>
<i>ozbiljnu opasnost za destileriju.</i>

619
00:47:11,703 --> 00:47:15,833
Miševa uvijek ima u destileriji
zbog velikih količina ječma,

620
00:47:15,916 --> 00:47:18,252
a znamo da žitarice privlače miševe.

621
00:47:19,670 --> 00:47:22,005
Nažalost, da ne kompliciram,

622
00:47:22,089 --> 00:47:26,635
miševi stalno pišaju,
u nedostatku boljeg izraza,

623
00:47:27,386 --> 00:47:28,929
a to nije dobro.

624
00:47:30,389 --> 00:47:34,017
<i>Za pronalazak štetočina</i>
<i>mačke koriste ultrazvučnu tehnologiju.</i>

625
00:47:36,019 --> 00:47:39,523
Mačke mogu okretati uške do 180 stupnjeva.

626
00:47:40,691 --> 00:47:42,693
Čuju vrlo visoke frekvencije

627
00:47:42,776 --> 00:47:47,906
jer se njihov plijen glasa
unutar tog auditornog raspona.

628
00:47:49,741 --> 00:47:54,538
To im omogućuje da lociraju plijen.

629
00:48:08,635 --> 00:48:10,304
<i>Mačke obavljaju dobar posao.</i>

630
00:48:14,016 --> 00:48:18,020
<i>No Helen i Drewa</i>
<i>zanimalo je što točno rade.</i>

631
00:48:19,980 --> 00:48:23,525
<i>Stoga im je Helen stavila GPS uređaje.</i>

632
00:48:24,735 --> 00:48:26,278
DESTILERIJA LINDORES ABBEY

633
00:48:26,361 --> 00:48:28,697
<i>Podaci s uređaja pokazuju da svake noći</i>

634
00:48:28,780 --> 00:48:31,366
<i>Vespers prođe preko kilometar i pol,</i>

635
00:48:31,867 --> 00:48:34,328
<i>ali nikad ne odlazi daleko od kuće.</i>

636
00:48:35,579 --> 00:48:38,498
Vespers, koja je
službeno glavna mišolovka,

637
00:48:38,582 --> 00:48:41,084
zaokupljena je cjelodnevnim poslom.

638
00:48:42,085 --> 00:48:47,466
<i>Najaktivnija je pred zoru,</i>
<i>idealno doba za lov na glodavce.</i>

639
00:48:48,175 --> 00:48:51,845
Mačke su krepuskularne životinje, u redu?

640
00:48:52,346 --> 00:48:55,015
Krepuskularne životinje

641
00:48:55,098 --> 00:49:00,479
aktivne su u ranu zoru i u sumrak.

642
00:49:01,813 --> 00:49:06,234
<i>Što možda objašnjava</i>
<i>zašto podivljaju u sitne sate.</i>

643
00:49:07,527 --> 00:49:11,323
Moje mačke dobiju zumiće
nakon što mi odemo u krevet.

644
00:49:14,326 --> 00:49:17,663
Zumići, nagli naleti energije kod mačaka.

645
00:49:18,705 --> 00:49:21,708
Naša skraćenica za to je F.R.A.P.

646
00:49:22,292 --> 00:49:25,504
PERIOD NASUMIČNE MAHNITE AKTIVNOSTI

647
00:49:25,587 --> 00:49:28,674
Tad proizvode svojevrsne cvrkute,

648
00:49:28,757 --> 00:49:31,969
zauzimaju nizak stav, skaču simo-tamo,

649
00:49:33,261 --> 00:49:35,639
naganjaju se, glasne su,

650
00:49:35,722 --> 00:49:38,684
ludo se zabavljaju dok mi ostali spavamo.

651
00:49:40,727 --> 00:49:45,065
To je instinktivno ponašanje
vezano uz cirkadijalni ritam.

652
00:49:45,148 --> 00:49:49,486
To je biološki sat
koji smo naslijedili od predaka.

653
00:49:50,404 --> 00:49:54,408
<i>Neke mačke imaju</i>
<i>još jedan specifični noćni ritual.</i>

654
00:49:55,867 --> 00:49:59,246
Vespers je posebno darežljiva.

655
00:49:59,746 --> 00:50:04,459
Vespers uhvati vjerojatno
četiri do pet stvorenja dnevno.

656
00:50:04,543 --> 00:50:09,006
<i>Zašto mačke donose vlasnicima darove?</i>

657
00:50:09,089 --> 00:50:12,217
Kad mačka ima mačiće,

658
00:50:12,300 --> 00:50:15,804
znamo da im donosi plijen

659
00:50:15,887 --> 00:50:18,932
kako bi naučili koji plijen tražiti.

660
00:50:19,016 --> 00:50:22,102
I pušta ih da se poigraju njime,

661
00:50:22,185 --> 00:50:26,982
u morbidnom smislu,
kako bi vježbali hvatanje plijena.

662
00:50:28,608 --> 00:50:30,944
<i>Koji god razlog bio, to je kompliment.</i>

663
00:50:31,611 --> 00:50:33,739
<i>Znači da vas smatra svojom obitelji.</i>

664
00:50:33,822 --> 00:50:36,408
To je rijetko neprijatna scena

665
00:50:36,491 --> 00:50:38,994
kad ujutro hodate bez papuča.

666
00:50:41,038 --> 00:50:44,458
<i>Dok Vespers obavlja</i>
<i>tradicionalne dužnosti,</i>

667
00:50:44,541 --> 00:50:47,878
<i>fra Ivan Kandža ima</i>
<i>suvremeniji svjetonazor.</i>

668
00:50:48,879 --> 00:50:50,422
Jako je opušten,

669
00:50:51,590 --> 00:50:57,429
voli ljude, mnogo vremena provodi
u centru za posjetitelje, gdje ga maze.

670
00:50:58,138 --> 00:51:02,350
<i>Fra Ivan shvatio je da mu se sestra</i>
<i>sasvim dobro nosi s miševima i sama.</i>

671
00:51:02,893 --> 00:51:05,228
<i>Njegovi su talenti korisniji drugdje.</i>

672
00:51:06,521 --> 00:51:09,775
Moglo bi se reći da je fra Ivan ambasador.

673
00:51:16,740 --> 00:51:17,908
On je lice kuće.

674
00:51:17,991 --> 00:51:20,869
-A ona je iza.
-Ona obavlja sav posao.

675
00:51:22,621 --> 00:51:24,998
<i>Vespers koristi instinkte.</i>

676
00:51:25,082 --> 00:51:28,043
<i>Fra Ivan Kandža koristi Instagram.</i>

677
00:51:29,503 --> 00:51:32,881
<i>Ono što je prije 10 000 godina</i>
<i>započelo kao radni odnos</i>

678
00:51:34,007 --> 00:51:36,510
<i>preraslo je u globalnu opsesiju.</i>

679
00:51:40,639 --> 00:51:43,809
Mislim da je
popularnost mačaka na internetu

680
00:51:43,892 --> 00:51:46,394
nadmašila svačija očekivanja.

681
00:51:46,478 --> 00:51:51,358
Mislim da su snimke mačaka drugi
najčešći razlog korištenja interneta.

682
00:51:52,651 --> 00:51:56,905
<i>Mačke su najpopularniji</i>
<i>obiteljski sadržaj na internetu</i>

683
00:51:59,116 --> 00:52:02,077
<i>s više od 25 milijardi pregleda.</i>

684
00:52:03,995 --> 00:52:08,291
<i>Nova studija pokazala je</i>
<i>da snimke mačaka potiču pozitivne emocije</i>

685
00:52:08,375 --> 00:52:10,252
<i>i smanjuju negativne osjećaje.</i>

686
00:52:12,087 --> 00:52:15,507
<i>Drugim riječima,</i>
<i>one su velika doza dopamina.</i>

687
00:52:17,884 --> 00:52:20,804
Mislim da je internet postao prostor

688
00:52:20,887 --> 00:52:26,393
gdje se ljubitelji mačaka mogu
družiti, voljeti mačke, smijati im se

689
00:52:26,476 --> 00:52:29,521
i zbližiti se kroz njihove bedastoće.

690
00:52:29,604 --> 00:52:31,523
Pruža nam prostor za to.

691
00:52:34,025 --> 00:52:36,111
<i>Nepodopštine su smiješne na snimci,</i>

692
00:52:37,863 --> 00:52:41,533
<i>ali nije uvijek smiješno</i>
<i>kad se događa u vašem domu.</i>

693
00:52:43,451 --> 00:52:46,079
Kad se suočite s neželjenim ponašanjem,

694
00:52:46,163 --> 00:52:48,999
imajte na umu da su mačke samo mačke.

695
00:52:49,082 --> 00:52:51,459
Ne znaju da ne smiju na kuhinjsku ploču.

696
00:52:53,170 --> 00:52:56,047
<i>Prvo pravilo, nikad ne kažnjavajte mačku.</i>

697
00:52:57,757 --> 00:53:02,429
Kad kaznite mačku
jer je učinila nešto što ne želite,

698
00:53:03,138 --> 00:53:07,100
ona ponekad ne razumije
zašto se vama to ne sviđa.

699
00:53:07,184 --> 00:53:09,519
Također, ispadate nepredvidljivi.

700
00:53:11,021 --> 00:53:14,482
„Najednom vičeš na mene,
ne razumijem što se dogodilo.”

701
00:53:16,318 --> 00:53:18,028
<i>Bitno je da ste pozitivni.</i>

702
00:53:22,657 --> 00:53:24,826
Mačka radi nešto što ne želite?

703
00:53:24,910 --> 00:53:28,955
Odvratite joj pozornost
i onda joj recite što želite od nje.

704
00:53:29,039 --> 00:53:31,875
„Hej, idemo raditi ovo!
Dođi mi dodirni ruku.”

705
00:53:31,958 --> 00:53:35,837
„Idi u krevet. Kakva pametna maca!”

706
00:53:35,921 --> 00:53:39,007
I osjećat će se
kao najbolja mačka na svijetu.

707
00:53:42,093 --> 00:53:46,097
<i>Za jako loše navike</i>
<i>klasično uvjetovanje nije dovoljno.</i>

708
00:53:47,599 --> 00:53:53,104
Protuuvjetovanje je proces
izmjene emocionalnog odgovora.

709
00:53:54,314 --> 00:53:57,442
<i>Ovo je kad izvadite najjače oružje,</i>

710
00:53:57,525 --> 00:54:00,237
<i>omiljenu hranu kojoj ne mogu odoljeti.</i>

711
00:54:00,779 --> 00:54:04,199
Ponudite im nešto toliko dobro i željeno

712
00:54:04,282 --> 00:54:08,995
da životinja pomisli:
„Ovo nije bilo loše. Sviđa mi se.”

713
00:54:09,871 --> 00:54:12,332
Klijentima uvijek dajem ovaj primjer.

714
00:54:12,415 --> 00:54:17,712
Zamislite da svaki put kad izađete iz kuće
vaš vam susjed dobaci zajedljivi komentar.

715
00:54:18,421 --> 00:54:20,966
Izbjegavali biste izlaziti kad je on vani.

716
00:54:22,300 --> 00:54:25,553
A ako vam dam 1000 dolara
svaki put kad izađete iz kuće?

717
00:54:27,722 --> 00:54:30,976
Više vam nije toliko strašno sresti ga.

718
00:54:31,977 --> 00:54:37,774
Izađete četiri puta, dobijete 4000 dolara.
Reći ćete: „Da, samo nek' dođe! Gdje je?”

719
00:54:37,857 --> 00:54:40,402
Htjet ćete ga uvijek sresti, zar ne?

720
00:54:41,194 --> 00:54:43,238
To je protuuvjetovanje.

721
00:54:43,321 --> 00:54:47,158
Situaciju možete promijeniti iz negativne,

722
00:54:47,659 --> 00:54:50,161
u neutralniju, a na kraju u pozitivnu.

723
00:54:52,831 --> 00:54:56,001
<i>Kao i svaka veza, zahtijeva strpljenje,</i>

724
00:54:56,626 --> 00:54:58,628
<i>ali vrijedi toga.</i>

725
00:54:59,337 --> 00:55:03,383
Nekad imate osjećaj
da vas možda ne trebaju,

726
00:55:04,009 --> 00:55:05,677
ali vas svejedno žele.

727
00:55:05,760 --> 00:55:10,682
To je ta jedinstvena,
tajanstvena i duboka veza.

728
00:55:11,182 --> 00:55:16,771
<i>Za razliku od nekih drugih ljubimaca,</i>
<i>nije lako utvrditi pravu motivaciju mačke.</i>

729
00:55:18,106 --> 00:55:21,276
Psi svoje vlasnike promatraju kao bogove.

730
00:55:22,110 --> 00:55:24,487
Mačke sebe smatraju bogovima.

731
00:55:26,072 --> 00:55:27,866
Neće raditi što ne žele.

732
00:55:28,700 --> 00:55:30,577
Žele spavati kad im se spava,

733
00:55:30,660 --> 00:55:33,330
jesti kad su gladne,
igrati se kad im se igra.

734
00:55:36,750 --> 00:55:39,794
<i>Ne miješajte neovisnost i ravnodušnost.</i>

735
00:55:40,754 --> 00:55:44,090
Ako mislite da su mačke nezainteresirane,

736
00:55:44,174 --> 00:55:46,259
da im nije do druženja,

737
00:55:46,343 --> 00:55:49,012
i zato se ne trudite stvoriti kontakt,

738
00:55:49,095 --> 00:55:52,307
zapravo ih potičete
da budu nezainteresirane

739
00:55:52,390 --> 00:55:54,559
jer ste to ionako očekivali od njih.

740
00:55:55,602 --> 00:56:01,524
Otkrili smo da ponašanje čovjeka
zaista utječe na ponašanje mačke.

741
00:56:02,817 --> 00:56:06,404
<i>Kristyno istraživanje dokazuje</i>
<i>da je odnos mačke prema vama</i>

742
00:56:06,488 --> 00:56:09,449
<i>odraz vašega odnosa prema njoj.</i>

743
00:56:11,034 --> 00:56:15,830
Njezin rad čak ukazuje da možda
čak mogu naslutiti naše osjećaje.

744
00:56:18,249 --> 00:56:21,378
Ovo je test iščitavanja lica.

745
00:56:21,461 --> 00:56:26,466
Zasniva se na činjenici da je ventilator
s trakama mački nešto u potpunosti novo.

746
00:56:26,549 --> 00:56:30,512
Zato ne zna je li to
nešto strašno ili je zabavno.

747
00:56:30,595 --> 00:56:34,140
Osoba zatim šalje emotivne signale

748
00:56:34,224 --> 00:56:36,226
da vidi kako će mačka reagirati.

749
00:56:36,976 --> 00:56:38,603
Carl, to je strašno!

750
00:56:39,646 --> 00:56:41,689
Carl, to je strašno, nije li?

751
00:56:42,482 --> 00:56:43,983
O, ne!

752
00:56:44,067 --> 00:56:46,820
O, ne! Jao!

753
00:56:47,737 --> 00:56:48,822
Vidi ovo!

754
00:56:48,905 --> 00:56:52,742
<i>Kad Kristyn glumi</i>
<i>da se boji ventilatora, Carl se skriva.</i>

755
00:56:55,703 --> 00:56:57,414
Je li ventilator strašan?

756
00:56:58,206 --> 00:57:02,627
<i>Nakon resetiranja i promjene stava,</i>
<i>druga runda može početi.</i>

757
00:57:06,464 --> 00:57:08,591
Bit ću sretna zbog ventilatora,

758
00:57:08,675 --> 00:57:11,719
vidjet ćemo hoće li
shvatiti kako se osjećam.

759
00:57:16,933 --> 00:57:19,811
Vidi kakav lijepi ventilator!

760
00:57:21,354 --> 00:57:23,231
Kakav dobar ventilator!

761
00:57:23,314 --> 00:57:27,026
<i>Kad ona govori lijepo i bez straha,</i>

762
00:57:27,110 --> 00:57:29,154
<i>Carl izgleda samopouzdanije.</i>

763
00:57:29,654 --> 00:57:31,656
Pogledaj te trake.

764
00:57:33,116 --> 00:57:34,200
Gledaj.

765
00:57:35,076 --> 00:57:37,495
<i>Ventilator više nije prijetnja.</i>

766
00:57:38,246 --> 00:57:39,706
Nema više straha!

767
00:57:42,917 --> 00:57:44,294
<i>Nije samo Carl takav.</i>

768
00:57:45,962 --> 00:57:50,467
<i>Čak 79 posto mačaka traži</i>
<i>emocionalne upute od vlasnika.</i>

769
00:57:51,968 --> 00:57:54,637
<i>Za znanstvenike to je još jedno otkriće.</i>

770
00:57:57,390 --> 00:58:01,269
<i>Čini se da mačke</i>
<i>sjajno prepoznaju naše osjećaje,</i>

771
00:58:03,855 --> 00:58:05,773
<i>dobre i loše.</i>

772
00:58:06,900 --> 00:58:10,320
Ako idete vježbati s mačkama,
a loše ste raspoloženi,

773
00:58:10,403 --> 00:58:11,779
samo se okrenite.

774
00:58:11,863 --> 00:58:13,823
Uopće ne počinjite.

775
00:58:13,907 --> 00:58:17,535
One sve osjećaju i još pogoršaju.

776
00:58:18,077 --> 00:58:19,245
Asia, dođi.

777
00:58:22,707 --> 00:58:26,753
<i>Mačke su savladale empatiju</i>
<i>kao prilagodbu za preživljavanje.</i>

778
00:58:28,296 --> 00:58:30,965
Evolucijska je prednost

779
00:58:31,049 --> 00:58:34,761
sposobnost promatranja
društvenih partnera u okruženju

780
00:58:34,844 --> 00:58:36,596
i prikupljanja informacija.

781
00:58:36,679 --> 00:58:40,183
Ako ne znate tumačiti reakcije drugih,

782
00:58:40,266 --> 00:58:43,061
onda ostajete zakinuti

783
00:58:43,144 --> 00:58:46,189
za pregršt informacija

784
00:58:46,272 --> 00:58:49,150
o najboljim reakcijama
na potencijalnu opasnost.

785
00:58:50,360 --> 00:58:53,655
<i>Otkriće da mačke primjećuju naše osjećaje</i>

786
00:58:53,738 --> 00:58:57,367
<i>zatim je poprimilo neočekivane razmjere.</i>

787
00:59:01,621 --> 00:59:04,916
<i>U Japanu,</i>
<i>dr. Saho Takagi nešto je primijetila.</i>

788
00:59:07,669 --> 00:59:11,589
Sjetila sam se da možemo
promatrati razlike u ponašanju

789
00:59:11,673 --> 00:59:15,343
kod mačaka u SAD-u i onih u Japanu.

790
00:59:17,971 --> 00:59:22,642
U Japanu, mačke se
teško nose s nepoznatim prostorima.

791
00:59:23,851 --> 00:59:25,645
Međutim, mačke u SAD-u…

792
00:59:28,731 --> 00:59:34,237
ponašaju se normalno
i u nepoznatim prostorima.

793
00:59:34,320 --> 00:59:41,244
Japanske i američke mačke
možda imaju različite osobnosti.

794
00:59:42,245 --> 00:59:47,584
<i>Kristyn i Saho odlučile su provesti</i>
<i>identične testove u SAD-u i Japanu.</i>

795
00:59:49,544 --> 00:59:52,630
<i>Otkrile su da su mačke različite.</i>

796
00:59:56,050 --> 01:00:00,013
Vidimo društvene razlike među
japanskim i američkim mačkama.

797
01:00:00,680 --> 01:00:07,312
Shvatila sam da naše kulturološke razlike
imaju učinak i na mačke.

798
01:00:09,731 --> 01:00:12,400
<i>Mijenja li ljudska kultura mačju kulturu?</i>

799
01:00:14,193 --> 01:00:17,614
Japan je otočna država.

800
01:00:18,823 --> 01:00:23,119
Većina vlasnika drži mačke
isključivo u zatvorenom prostoru.

801
01:00:23,202 --> 01:00:27,123
Ljudi u Japanu rijetko imaju goste.

802
01:00:28,041 --> 01:00:30,835
Zato se mačke u Japanu
susreću s neznancima

803
01:00:30,918 --> 01:00:33,838
mnogo rjeđe od američkih mačaka.

804
01:00:34,756 --> 01:00:41,471
To bi mogli biti čimbenici koji doprinose
razlikama među mačkama u Japanu i SAD-u.

805
01:00:43,056 --> 01:00:46,601
<i>Njihovo istraživanje sugerira</i>
<i>da se ove kulturološke razlike</i>

806
01:00:46,684 --> 01:00:50,480
<i>možda prenose s generacije na generaciju.</i>

807
01:00:53,983 --> 01:00:58,529
<i>A jedna druga kultura</i>
<i>još više zbližava naše vrste.</i>

808
01:01:11,876 --> 01:01:14,629
<i>I prije negoli je Istanbul bio Carigrad,</i>

809
01:01:14,712 --> 01:01:17,215
<i>bio je to grad mačaka.</i>

810
01:01:19,050 --> 01:01:23,846
<i>Ove su ulice dom više od 100 000 mačaka</i>

811
01:01:23,930 --> 01:01:26,724
<i>savršeno prilagođenih gradskom životu.</i>

812
01:01:31,813 --> 01:01:35,983
Danas ćete u Istanbulu
posvuda naići na mačke.

813
01:01:36,984 --> 01:01:40,571
One pripadaju čitavom susjedstvu.

814
01:01:41,322 --> 01:01:43,950
Nisu u vlasništvu određene osobe.

815
01:01:44,951 --> 01:01:50,248
Ljudi im osiguravaju
infrastrukturu nužnu za preživljavanje,

816
01:01:50,331 --> 01:01:54,252
ali ne pripadaju pojedincu.

817
01:01:56,421 --> 01:02:02,093
<i>U Istanbulu su 2021. donijeli</i>
<i>nove zakone u svrhu zaštite tih mačaka,</i>

818
01:02:02,176 --> 01:02:05,346
<i>a ti su zakoni među</i>
<i>najprogresivnijima u svijetu.</i>

819
01:02:07,348 --> 01:02:11,644
<i>Poštovanje prema mačkama</i>
<i>i razumijevanje njihova gledišta</i>

820
01:02:11,728 --> 01:02:14,564
<i>najbolji su načini da učvrstimo naš odnos.</i>

821
01:02:15,940 --> 01:02:16,774
Bok.

822
01:02:25,241 --> 01:02:27,452
Moje zanimanje postoji

823
01:02:27,535 --> 01:02:32,290
jer ljudi prepoznaju snažnu povezanost
i ljubav koju dijele s mačkama.

824
01:02:34,292 --> 01:02:36,002
Radimo ovo iz ljubavi,

825
01:02:36,627 --> 01:02:39,297
jer prepoznajemo
povezanost ljudi i životinja.

826
01:02:40,965 --> 01:02:43,760
Ne znam zašto plačem.
Nemojte me rasplakati.

827
01:02:44,635 --> 01:02:47,805
Da, radimo ovo jer volimo životinje.

828
01:02:49,974 --> 01:02:52,810
<i>Jasno je da mi volimo mačke.</i>

829
01:02:53,936 --> 01:02:57,023
<i>Što nas dovodi do najvažnijega pitanja.</i>

830
01:02:59,233 --> 01:03:01,694
Mislim li da mačke vole nas?

831
01:03:02,737 --> 01:03:05,656
Teško je izmjeriti emocije kod mačaka,

832
01:03:05,740 --> 01:03:09,869
ali na temelju njihova ponašanja i odnosa

833
01:03:09,952 --> 01:03:15,374
mislim da mačke mogu stvarati
duboke veze koje su slične ljubavi.

834
01:03:20,004 --> 01:03:22,715
Mačke jako vole svoje vlasnike.

835
01:03:22,799 --> 01:03:28,679
Moje me mačke sigurno vole.

836
01:03:30,473 --> 01:03:32,934
Jasno je da mačke pružaju

837
01:03:33,476 --> 01:03:37,313
emocionalnu potporu,
osjećaj dobrobiti i sreće.

838
01:03:37,980 --> 01:03:42,944
Pomisao da će vas kod kuće
dočekati bezuvjetna ljubav vaše mačke

839
01:03:43,027 --> 01:03:45,154
ima neizmjernu važnost.

840
01:03:50,576 --> 01:03:52,537
<i>Uz predanost njezine obitelji,</i>

841
01:03:52,620 --> 01:03:56,415
<i>Eddy ima predispozicije</i>
<i>da postane sljedeća zvijezda.</i>

842
01:03:59,627 --> 01:04:03,089
<i>Samo treba skočiti kroz obruč s papirom.</i>

843
01:04:08,970 --> 01:04:12,682
<i>Tek počinjemo shvaćati potencijal mačaka.</i>

844
01:04:13,266 --> 01:04:17,812
Još mnogo toga ne znamo o mačkama.

845
01:04:17,895 --> 01:04:21,107
U budućnosti ćemo
malo pomalo viđati nova otkrića.

846
01:04:23,276 --> 01:04:28,406
<i>Što više otkrivamo, jasnije nam je</i>
<i>koliko je duboka naša povezanost.</i>

847
01:04:30,908 --> 01:04:33,369
Osjećaju ljubav koju im pružate.

848
01:04:33,911 --> 01:04:37,331
Na neki se način hrane njome.

849
01:04:39,000 --> 01:04:40,710
Ljubav je dvosmjerna.

850
01:04:42,962 --> 01:04:46,340
<i>Ako naučimo izvući</i>
<i>najbolje iz naših mačaka,</i>

851
01:04:46,424 --> 01:04:48,801
<i>one će izvući najbolje iz nas.</i>

852
01:04:50,303 --> 01:04:53,598
Ne mogu zamisliti svoj život bez mačaka.

853
01:04:54,265 --> 01:04:57,393
To su moje životinje. Osjećam ih.

854
01:04:57,476 --> 01:05:00,980
Nadam se da me vole koliko ja njih.

855
01:05:02,481 --> 01:05:07,236
<i>Kad se sve posloži,</i>
<i>ishod može biti čaroban.</i>

856
01:06:36,617 --> 01:06:40,454
Prijevod titlova: Filip Lažnjak