1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:23,023 --> 00:00:26,485
Pamiętam, jak pierwszy raz
weszłam do oceanu.

4
00:00:28,946 --> 00:00:33,617
Moi bracia i mama wbiegli do wody,
ale ja trzymałam się z dala od fal.

5
00:00:33,701 --> 00:00:36,120
Mój tata udawał, że się topi.

6
00:00:36,203 --> 00:00:37,496
Krzyczał:

7
00:00:37,580 --> 00:00:40,040
„Kto mi pomoże? Pomocy!

8
00:00:41,167 --> 00:00:43,335
„Moja córeczka musi mi pomóc!”.

9
00:00:47,089 --> 00:00:49,550
Udało mu się przekonać mnie,

10
00:00:49,633 --> 00:00:54,638
że moje sześcioletnie ciało
jest w stanie unieść dorosłego mężczyznę.

11
00:00:58,517 --> 00:01:02,688
Świat stracił wiele wspaniałych osób

12
00:01:04,190 --> 00:01:05,608
w tamtym wypadku.

13
00:01:19,580 --> 00:01:22,666
Mój kolega po fachu, John Flick,
jest z pracownikami.

14
00:01:22,750 --> 00:01:23,959
START W PRZYSZŁOŚĆ

15
00:01:24,043 --> 00:01:26,086
W Renton zebrał się tłum.

16
00:01:26,170 --> 00:01:29,423
Mamy osoby z całego globu, które pracowały

17
00:01:29,507 --> 00:01:31,425
nad tym samolotem. John?

18
00:01:31,509 --> 00:01:32,885
Międzynarodowy projekt.

19
00:01:32,968 --> 00:01:34,178
DZIEWICZY LOT 737 MAX

20
00:01:34,261 --> 00:01:36,347
Słabe warunki. Pada, jest zimno.

21
00:01:36,430 --> 00:01:37,973
Ale ekscytacja nie maleje.

22
00:01:38,057 --> 00:01:39,683
29 STYCZNIA 2016 R.

23
00:01:39,767 --> 00:01:42,770
Mieszkańcy Renton w pelerynach.
Weseli mimo deszczu.

24
00:01:42,853 --> 00:01:44,855
Mówiliśmy o zespole.

25
00:01:44,939 --> 00:01:48,901
Posłuchajmy silników
niosących samolot w dziewiczy rejs.

26
00:02:21,809 --> 00:02:25,855
LOTY KOMERCYJNE ZYSKUJĄ POPULARNOŚĆ

27
00:02:25,938 --> 00:02:28,148
Przez ostatnie 100 lat

28
00:02:28,232 --> 00:02:31,318
Boeing i jego pracownicy
przodowali w innowacji.

29
00:02:31,402 --> 00:02:33,612
BIAŁY DOM OGŁASZA KONIEC WOJNY

30
00:02:33,696 --> 00:02:36,657
Od hydroplanów po statki kosmiczne.

31
00:02:36,740 --> 00:02:38,117
TRANSOCEANICZNE ODRZUTOWCE

32
00:02:40,452 --> 00:02:42,079
OCHRZCZONY BOEING 737

33
00:02:42,162 --> 00:02:43,706
Od chodzenia po Ziemi

34
00:02:45,165 --> 00:02:46,542
do chodzenia po Księżycu.

35
00:02:49,128 --> 00:02:52,923
Mało innych firm ma takie osiągnięcia.

36
00:02:53,549 --> 00:02:56,302
Świętujemy dziś to dziedzictwo

37
00:02:56,385 --> 00:02:58,888
i snujemy przyszłe plany.

38
00:03:02,308 --> 00:03:05,519
Akcje w indeksie Dow szybują w górę.
Dobrze wiemy czyje.

39
00:03:05,603 --> 00:03:08,814
Akcje Boeinga będą mieć
najlepszy miesiąc w historii.

40
00:03:10,274 --> 00:03:12,359
BUDUJEMY PRZYSZŁOŚĆ PRZEZ WIEKI

41
00:03:12,443 --> 00:03:15,237
Jestem w fabryce Boeinga w Everett.

42
00:03:15,321 --> 00:03:18,866
Dzięki niej powstanie samolot przyszłości.

43
00:03:20,451 --> 00:03:22,870
USA!

44
00:03:22,953 --> 00:03:24,121
USA.

45
00:03:24,788 --> 00:03:28,167
Jesteśmy liderami na rynku światowym.

46
00:03:28,250 --> 00:03:29,877
KONTRAKT WOJSKOWY BOEINGA

47
00:03:29,960 --> 00:03:32,713
Wiemy, że od naszej pracy
zależy ludzkie życie.

48
00:03:32,796 --> 00:03:34,006
WYSOKIE BEZPIECZEŃSTWO

49
00:03:34,089 --> 00:03:37,301
Pozostaniemy liderami rynku
w kolejnym stuleciu.

50
00:03:37,384 --> 00:03:39,303
757 JEST WYSOCE NIEZAWODNY

51
00:03:45,351 --> 00:03:47,269
Wierzę w misję Boeinga.

52
00:03:47,353 --> 00:03:50,731
Zachwyca mnie ich technologia i kunszt.

53
00:03:51,440 --> 00:03:52,274
Niesamowite.

54
00:03:53,943 --> 00:03:57,321
To niezwykle ważna firma.
Chcę jej sukcesu.

55
00:04:00,032 --> 00:04:02,201
Dzięki naszemu artykułowi

56
00:04:02,284 --> 00:04:06,413
zrobiło się głośno
o katastrofach modelu 737 MAX.

57
00:04:06,497 --> 00:04:10,417
BŁĘDNA ANALIZA BEZPIECZEŃSTWA
MODELU BOEING 737 MAX

58
00:04:10,501 --> 00:04:15,047
Ktoś zadzwonił i zapytał,
czemu nie opublikowaliśmy tego wcześniej.

59
00:04:15,130 --> 00:04:17,841
Moglibyśmy zapobiec drugiej katastrofie.

60
00:04:23,180 --> 00:04:29,186
LOT/RYZYKO

61
00:04:47,871 --> 00:04:51,667
MORZE JAWAJSKIE, INDONEZJA

62
00:04:55,379 --> 00:04:57,131
29 PAŹDZIERNIKA 2018 R.

63
00:04:57,214 --> 00:05:01,051
Indonezyjski samolot pasażerski
spadł do morza

64
00:05:01,135 --> 00:05:03,929
niedługo po wylocie z Dżakarty.

65
00:05:04,013 --> 00:05:09,476
Na pokładzie było 189 osób.
Najprawdopodobniej wszystkie zginęły.

66
00:05:16,942 --> 00:05:21,572
Wspomniał pan, że to samolot Boeing.
Co jeszcze o nim wiadomo?

67
00:05:21,655 --> 00:05:24,033
Tak, to był praktycznie nowy boeing.

68
00:05:24,116 --> 00:05:26,285
Dostarczono go w sierpniu.

69
00:05:26,368 --> 00:05:27,703
To model 737 MAX.

70
00:05:27,786 --> 00:05:31,957
Nowa wersja modelu 737.
Dopiero niedawno wypuszczona.

71
00:05:32,041 --> 00:05:35,044
Akcje Boeinga lecą w dół,
ale mam wrażenie,

72
00:05:35,127 --> 00:05:38,464
że działania firmy poprawią sytuację.

73
00:05:38,547 --> 00:05:40,674
Analitycy przewidują pozytywny trend.

74
00:05:40,758 --> 00:05:44,470
Firma uważa, że katastrofa
nie odbije się na programie MAX.

75
00:05:44,553 --> 00:05:46,805
Ma wystarczające przepływy pieniężne.

76
00:05:46,889 --> 00:05:49,224
Twierdzi, że media wyolbrzymiają sprawę.

77
00:05:51,602 --> 00:05:53,604
Przede wszystkim chciałbym złożyć

78
00:05:53,687 --> 00:05:57,316
kondolencje bliskim pasażerów
lotu Lion Air nr 610.

79
00:05:57,399 --> 00:06:00,235
Współpracujemy z władzami śledczymi

80
00:06:01,278 --> 00:06:03,447
i dzielimy się wszelkimi danymi,

81
00:06:03,530 --> 00:06:06,825
które mogą pomóc w pełni ocenić sytuację.

82
00:06:06,909 --> 00:06:10,579
Podkreślam, że 737 MAX jest bezpieczny.

83
00:06:16,085 --> 00:06:20,172
PIĘĆ MIESIĘCY PÓŹNIEJ

84
00:06:21,381 --> 00:06:24,051
Wieści z ostatniej chwili z Etiopii.

85
00:06:24,134 --> 00:06:27,638
W katastrofie samolotu
zginęli wszyscy ludzie na pokładzie.

86
00:06:27,721 --> 00:06:29,598
Linia lotnicza podała,

87
00:06:29,681 --> 00:06:33,352
że wśród ofiar były osoby
ponad 30 narodowości.

88
00:06:33,894 --> 00:06:36,271
Przyczyny wypadku są nieznane.

89
00:06:36,355 --> 00:06:40,150
Jednak był to model Boeing 737 MAX 8,

90
00:06:40,234 --> 00:06:44,863
taki sam, który w październiku
rozbił się w Indonezji.

91
00:06:45,447 --> 00:06:47,950
Otworzono oficjalne dochodzenie.

92
00:06:48,033 --> 00:06:50,828
Departament Sprawiedliwości
wystosował wezwania

93
00:06:50,911 --> 00:06:55,749
i prowadzi międzynarodowe śledztwo
w sprawie certyfikatu FAA Boeinga.

94
00:07:00,170 --> 00:07:03,966
W obliczu wątpliwości co do bezpieczeństwa
i nacisków politycznych

95
00:07:04,049 --> 00:07:08,554
wszystkie boeingi 737 MAX 8 na świecie
zostały uziemione.

96
00:07:14,935 --> 00:07:19,148
Wszystkie samoloty w powietrzu
zostaną uziemione po dotarciu do celu.

97
00:07:19,231 --> 00:07:21,900
Czy ucierpi na tym gospodarka USA?

98
00:07:21,984 --> 00:07:25,863
Możliwe. W łańcuchu dostaw
pracują dziesiątki tysięcy pracowników.

99
00:07:27,030 --> 00:07:30,993
Do tego mamy 12 000 pracowników Boeinga,
którzy budowali ten model.

100
00:07:31,076 --> 00:07:35,247
Poważna decyzja. To jeden z naszych
największych eksporterów.

101
00:07:35,372 --> 00:07:38,333
Duma naszego kraju. Muszą coś wymyślić.

102
00:07:50,053 --> 00:07:52,556
DOMINIC GATES – DZIENNIKARZ

103
00:07:52,639 --> 00:07:55,100
Rozbiły się nowiutkie samoloty.

104
00:07:55,184 --> 00:07:58,812
Pogoda była idealna.
To nie miało prawa się wydarzyć.

105
00:07:58,896 --> 00:08:00,063
TO NIESPOTYKANE

106
00:08:00,189 --> 00:08:01,732
NIEPRAWIDŁOWA PRĘDKOŚĆ PIONOWA

107
00:08:01,815 --> 00:08:03,400
Czemu się rozbiły?

108
00:08:04,359 --> 00:08:05,694
Była wspólna przyczyna?

109
00:08:05,777 --> 00:08:07,029
ETIOPSKI MAX BYŁ NOWY

110
00:08:08,447 --> 00:08:10,407
Czy to wina pilotów?

111
00:08:13,035 --> 00:08:14,620
„NACISK NA PODJĘCIE DZIAŁAŃ”

112
00:08:14,703 --> 00:08:17,331
A może to problem z samolotem?

113
00:08:17,414 --> 00:08:20,667
„NACISK NA PODJĘCIE DZIAŁAŃ”
W ŚLEDZTWIE NAD KATASTROFĄ

114
00:08:21,418 --> 00:08:25,422
INFORMACJE Z CZARNEJ SKRZYNKI

115
00:08:26,506 --> 00:08:27,925
HULL, WIELKA BRYTANIA

116
00:08:28,008 --> 00:08:29,551
Jestem mądra.

117
00:08:30,427 --> 00:08:31,553
Mądra.

118
00:08:31,637 --> 00:08:33,680
Jestem inteligentna.

119
00:08:33,764 --> 00:08:34,848
Inteligentna.

120
00:08:34,932 --> 00:08:36,516
Jestem uprzejma.

121
00:08:36,975 --> 00:08:38,393
Uprzejma.

122
00:08:38,477 --> 00:08:40,270
Jestem zabawna.

123
00:08:40,354 --> 00:08:41,355
Zabawna.

124
00:08:42,231 --> 00:08:44,274
Jestem piękna.

125
00:08:44,358 --> 00:08:45,859
Piękna.

126
00:08:45,943 --> 00:08:47,611
Brawo.

127
00:08:56,119 --> 00:09:00,749
Mówią, że żałoba zaczyna się
po pochowaniu bliskiej osoby.

128
00:09:03,335 --> 00:09:07,130
Kiedy dowiadujesz się,
że zidentyfikowano szczątki...

129
00:09:07,214 --> 00:09:10,550
i dostaniesz tylko 30% człowieka,

130
00:09:12,052 --> 00:09:13,887
który cię wychował...

131
00:09:16,181 --> 00:09:20,602
Niektóre rodziny dostały 70%, 80%.

132
00:09:21,520 --> 00:09:27,192
A moi bracia, bratanice i reszta rodziny

133
00:09:27,276 --> 00:09:30,821
dostaliśmy jedynie 30%.

134
00:09:34,825 --> 00:09:39,454
Czytanie listy szczątków,
patrzenie na zawartość trumny...

135
00:09:41,290 --> 00:09:43,709
To było bardzo trudne.

136
00:09:48,463 --> 00:09:50,507
LICZY SIĘ RODZINA

137
00:09:50,590 --> 00:09:53,969
Rodziny niektórych ze 157 osób,

138
00:09:54,052 --> 00:09:57,889
które zginęły w wypadku
w Etiopii w marcu zeszłego roku,

139
00:09:57,973 --> 00:10:00,892
oskarżyły Ethiopian Airlines
o odmowę możliwości

140
00:10:00,976 --> 00:10:04,396
pożegnania bliskich na miejscu katastrofy.

141
00:10:04,479 --> 00:10:08,108
Wczoraj pochowano tam
ostatnie niezidentyfikowane

142
00:10:08,191 --> 00:10:09,651
szczątki ofiar.

143
00:10:10,068 --> 00:10:13,905
Dwa dni przed pogrzebem
wysłali rodzinom e-mail:

144
00:10:13,989 --> 00:10:18,243
„W ciągu najbliższych 48 godzin
pochowamy waszych bliskich”.

145
00:10:19,953 --> 00:10:23,498
Pochowano ich jak wyrzutków,

146
00:10:23,582 --> 00:10:25,208
których nikt nie kochał.

147
00:10:27,794 --> 00:10:30,255
Pogrzeb mojego taty był wczoraj.

148
00:10:30,339 --> 00:10:31,840
Nie było mnie na nim.

149
00:10:35,844 --> 00:10:40,098
NOWY JORK

150
00:10:43,518 --> 00:10:46,772
Wierzy pan, że Boeing nic nie ukrywa?

151
00:10:46,855 --> 00:10:50,275
Kryzys może skończyć się
pozwem przeciwko firmie.

152
00:10:50,359 --> 00:10:53,111
Nie chcę nic sugerować,
póki nie wiemy więcej.

153
00:10:54,946 --> 00:10:58,450
Boeing ma najlepszych
prawników i biegłych.

154
00:10:58,533 --> 00:11:01,119
Nieograniczone zasoby.

155
00:11:02,579 --> 00:11:06,541
A rodziny ofiar mają tylko nas.

156
00:11:13,548 --> 00:11:17,302
JUSTIN GREEN – PRAWNIK

157
00:11:17,386 --> 00:11:19,388
Byłem pilotem w marines.

158
00:11:20,889 --> 00:11:22,891
Przeżyłem dwa wypadki lotnicze.

159
00:11:23,517 --> 00:11:25,519
Pierwszy był w DC-9.

160
00:11:26,311 --> 00:11:28,939
Po lądowaniu w Pensacola
rozpadł się na pół.

161
00:11:30,148 --> 00:11:34,277
W drugim wypadku pękła rura w helikopterze
i śmigła uderzyły o ziemię.

162
00:11:34,361 --> 00:11:35,904
Helikopter się obrócił.

163
00:11:38,907 --> 00:11:42,953
Ale te wypadki to nic
w porównaniu z katastrofami MAX.

164
00:11:43,870 --> 00:11:46,123
Pasażerowie nie mieli szans.

165
00:11:47,374 --> 00:11:49,292
Czyli szóstego mamy...

166
00:11:49,376 --> 00:11:52,671
Lynette ma dla ciebie dwie godziny.

167
00:11:52,754 --> 00:11:56,800
W tej sprawie mamy dwa aspekty,
oba równie ważne.

168
00:11:57,217 --> 00:11:59,344
Pierwszy to kwestia ustalenia winy.

169
00:11:59,428 --> 00:12:02,264
-Ma pracę.
-Widziałem wiadomość.

170
00:12:02,347 --> 00:12:05,809
Musimy udowodnić, że Boeing popełnił błąd,

171
00:12:05,892 --> 00:12:08,019
by pociągnąć go do odpowiedzialności.

172
00:12:08,103 --> 00:12:11,731
Zostawiła męża i dwójkę nieletnich dzieci.

173
00:12:11,815 --> 00:12:14,276
Nie znam jeszcze daty.

174
00:12:14,359 --> 00:12:16,778
Drugi aspekt to odszkodowanie.

175
00:12:17,612 --> 00:12:19,322
Życie jest bezcenne

176
00:12:19,406 --> 00:12:22,325
i nie da się nadać mu wartości pieniężnej,

177
00:12:22,409 --> 00:12:24,327
ale prawo tak właśnie robi.

178
00:12:25,412 --> 00:12:28,248
Żądamy od Boeinga odszkodowania,

179
00:12:28,331 --> 00:12:32,377
które odzwierciedli ogromne straty,
które ponieśli nasi klienci.

180
00:12:36,882 --> 00:12:40,802
ADDIS ABEBA, ETIOPIA

181
00:12:48,727 --> 00:12:51,980
Boeing chce wcisnąć ludzi
w arkusz kalkulacyjny.

182
00:12:53,440 --> 00:12:56,026
Nazwisko, wiek, krewni.

183
00:12:57,777 --> 00:13:00,864
A potem powiedzą: „To samotna osoba,

184
00:13:00,947 --> 00:13:03,241
„nie miała partnera ani dzieci.

185
00:13:03,325 --> 00:13:05,660
„Ta sprawa nie jest wiele warta”.

186
00:13:06,745 --> 00:13:10,207
Chcemy wydostać tych ludzi z arkusza.

187
00:13:11,666 --> 00:13:13,960
„Może ta osoba nie była zamężna,

188
00:13:14,044 --> 00:13:17,547
„ale utrzymywała całą swoją rodzinę”.

189
00:13:20,258 --> 00:13:21,384
TECHNIK TOYOTY

190
00:13:21,468 --> 00:13:24,638
Ukończył sześcioletnie szkolenie.

191
00:13:24,721 --> 00:13:27,766
Został głównym instruktorem na Afrykę.

192
00:13:28,391 --> 00:13:33,104
W tym przypadku nasz klient
to młody człowiek, który w całej Etiopii

193
00:13:33,188 --> 00:13:39,152
był jedyną osobą potrafiącą szkolić
techników samochodowych Toyoty.

194
00:13:39,236 --> 00:13:43,240
W 2011 roku wygrał krajowy konkurs.

195
00:13:43,698 --> 00:13:45,867
W 2012 roku też.

196
00:13:49,788 --> 00:13:52,707
Wszystko przypomina o Sintayehu.

197
00:13:52,791 --> 00:13:53,833
Wszystko.

198
00:13:55,252 --> 00:13:59,506
Mama wciąż każdego wieczora czeka,

199
00:13:59,798 --> 00:14:03,218
by otworzyć mu drzwi i go przywitać.

200
00:14:04,553 --> 00:14:07,472
Wstaje wcześnie rano,
by zrobić mu jedzenie.

201
00:14:08,932 --> 00:14:11,518
Ciężko pogodzić się z rzeczywistością.

202
00:14:19,192 --> 00:14:23,196
Ludzie nie mogą stać się liczbami.
Przywracamy im człowieczeństwo.

203
00:14:27,909 --> 00:14:31,496
Chcemy poznać esencję każdej osoby.

204
00:14:31,580 --> 00:14:34,499
To jest dyplom ze studiów w Amherst.

205
00:14:34,583 --> 00:14:35,959
Na uczelni ETH.

206
00:14:36,835 --> 00:14:41,214
-Początki jako stewardessa.
-Nosili takie skrzydła.

207
00:14:41,298 --> 00:14:44,217
Skrzydła członków załogi.

208
00:14:44,301 --> 00:14:46,553
Chciała założyć własną firmę.

209
00:14:46,636 --> 00:14:47,596
Rozumiem.

210
00:14:47,679 --> 00:14:50,640
Do tego wychowywała dzieci

211
00:14:50,724 --> 00:14:53,101
i pracowała na pełen etat
jako stewardessa.

212
00:14:53,184 --> 00:14:55,478
Miała mnóstwo energii.

213
00:14:55,770 --> 00:14:57,897
Tutaj po powrocie z Japonii.

214
00:15:00,567 --> 00:15:05,488
Żona zawsze piła wino do spaghetti.

215
00:15:05,572 --> 00:15:07,824
To ostatnie, które piła.

216
00:15:08,658 --> 00:15:11,661
Ostatnia butelka. Nikt jej nie rusza.

217
00:15:16,916 --> 00:15:20,128
Potrzebujemy sprawiedliwości.

218
00:15:25,884 --> 00:15:28,470
Proszę podać pełne nazwisko.

219
00:15:28,553 --> 00:15:30,263
John Quindus.

220
00:15:31,097 --> 00:15:36,269
Czy mogę zapytać o katastrofę
i utratę pana żony,

221
00:15:36,353 --> 00:15:38,897
córki i trójki wnucząt?

222
00:15:41,066 --> 00:15:42,984
Ciężko to opisać.

223
00:15:43,985 --> 00:15:45,612
Codziennie rano budzisz się,

224
00:15:46,279 --> 00:15:48,031
ale nie masz dokąd pójść.

225
00:15:48,657 --> 00:15:50,450
Zaczynasz myśleć:

226
00:15:50,825 --> 00:15:54,871
„Po co to zrobiłeś?”.

227
00:15:59,042 --> 00:16:01,795
Prosimy ich o znalezienie dobrych zdjęć,

228
00:16:01,878 --> 00:16:04,714
o wypełnienie różnych kwestionariuszy.

229
00:16:05,507 --> 00:16:07,467
Sprawiamy im ból.

230
00:16:09,260 --> 00:16:13,807
Za czym najbardziej pan tęskni
po stracie mamy?

231
00:16:34,703 --> 00:16:36,663
To wyczerpujące emocjonalnie.

232
00:16:38,373 --> 00:16:41,459
I tylko pogarsza sprawę.

233
00:16:41,543 --> 00:16:45,130
Bywa tak, że osoba ze Stanów

234
00:16:45,213 --> 00:16:48,967
dostaje dziesięć razy więcej
niż ktoś z zagranicy.

235
00:16:49,551 --> 00:16:52,387
Walczymy z tym od lat.

236
00:16:52,470 --> 00:16:53,638
Tak mi przykro.

237
00:16:53,722 --> 00:16:55,849
Dziękujemy za zaproszenie.

238
00:16:56,433 --> 00:17:00,478
W jednej rodzinie ktoś powiedział:
„Gdybym miała do wyboru

239
00:17:00,562 --> 00:17:03,022
„dostać miliard dolarów

240
00:17:03,106 --> 00:17:06,901
„albo odzyskać brata, wybrałabym brata”.

241
00:17:07,652 --> 00:17:09,988
Czy odszkodowanie to sprawiedliwość?

242
00:17:11,781 --> 00:17:13,283
Nie wiem.

243
00:17:13,366 --> 00:17:17,245
Nie jestem w stanie pojąć,
przez co oni przechodzą.

244
00:17:17,328 --> 00:17:20,290
W jednej chwili człowiek jest przy tobie.

245
00:17:20,665 --> 00:17:25,545
A 20 minut później dowiadujesz się,

246
00:17:25,628 --> 00:17:28,006
że rozbił się samolot i wszyscy zginęli.

247
00:17:28,089 --> 00:17:29,174
ELYAB TILAHUN
PRAWNIK

248
00:17:29,549 --> 00:17:31,468
Jak się z tym pogodzić?

249
00:17:39,893 --> 00:17:44,564
PRZYSZŁOŚĆ LATANIA

250
00:17:44,647 --> 00:17:46,149
Dzień dobry.

251
00:17:46,232 --> 00:17:47,442
Witam.

252
00:17:47,525 --> 00:17:48,693
WITAMY

253
00:17:48,777 --> 00:17:50,737
-Proszę.
-Kilka osób się spóźniło.

254
00:17:50,820 --> 00:17:52,113
Muszą znaleźć miejsce.

255
00:17:52,197 --> 00:17:53,198
SPOTKANIE Z MEDIAMI
EVERETT, WASZYNGTON

256
00:17:53,281 --> 00:17:55,074
Jest Dominic. Dotarłeś.

257
00:17:57,076 --> 00:18:02,123
Wśród 20 największych linii lotniczych
19 lata samolotami 777.

258
00:18:02,207 --> 00:18:05,293
Stosunek kosztów do liczby miejsc
jest 10% niższy

259
00:18:05,376 --> 00:18:08,254
niż u naszego największego konkurenta.

260
00:18:08,338 --> 00:18:11,382
Mamy też dwucyfrową poprawę wydajności.

261
00:18:11,466 --> 00:18:13,051
To jeszcze obniży koszty.

262
00:18:13,134 --> 00:18:14,969
Czekam na pytania. Tak?

263
00:18:15,053 --> 00:18:17,055
Możemy pytać o model MAX?

264
00:18:18,223 --> 00:18:20,809
Musimy opracować ewentualne pytania.

265
00:18:20,892 --> 00:18:22,894
Wendy pracuje w marketingu 777.

266
00:18:22,977 --> 00:18:26,815
Nie jest w stanie odpowiedzieć
na trudne pytania techniczne o MAX.

267
00:18:26,898 --> 00:18:28,191
Nie jestem inżynierką.

268
00:18:28,274 --> 00:18:29,734
Nie jest inżynierką.

269
00:18:29,818 --> 00:18:31,778
To koniec na dziś.

270
00:18:31,861 --> 00:18:35,198
Prosimy o wyjście
prosto w stronę autobusów.

271
00:18:35,281 --> 00:18:39,077
Zawsze mówię Boeingowi,
że opłaca im się ze mną współpracować.

272
00:18:40,036 --> 00:18:41,913
W przeciwnym wypadku,

273
00:18:41,996 --> 00:18:45,750
jeśli będą coś ukrywać,
napiszę artykuł bez ich wkładu.

274
00:18:50,672 --> 00:18:53,967
Od 17 lat piszę o historii Boeinga.

275
00:18:54,050 --> 00:18:57,762
Naszym gościem jest Dominic Gates,
reporter w The Seattle Times.

276
00:18:57,846 --> 00:19:02,141
Za mną widać
instalację kadłuba modelu 737.

277
00:19:02,225 --> 00:19:05,770
Przy żadnej innej dziennikarskiej sprawie

278
00:19:05,854 --> 00:19:07,480
nie było takiej konkurencji.

279
00:19:07,564 --> 00:19:09,607
Przepraszam za spóźnienie.

280
00:19:09,691 --> 00:19:11,568
Na każdym spotkaniu...

281
00:19:11,651 --> 00:19:13,778
Będą to czytać tłumy.

282
00:19:13,862 --> 00:19:18,700
...redaktorzy mówili:
„Cokolwiek masz, szybko to wypuść”.

283
00:19:23,621 --> 00:19:27,667
Na świecie są dwa wielkie ośrodki
konstrukcji samolotów.

284
00:19:27,750 --> 00:19:30,253
Kompleks Airbusa w Tuluzie.

285
00:19:32,213 --> 00:19:34,132
I kompleks Boeinga w Seattle.

286
00:19:37,010 --> 00:19:40,722
Tradycyjnie za samoloty Boeing
płaciło się więcej.

287
00:19:42,265 --> 00:19:45,560
Bo miały lepszą konstrukcję.

288
00:19:47,979 --> 00:19:50,023
Ale to się już chyba zmieniło.

289
00:19:50,523 --> 00:19:54,319
Zaczęło się od fuzji z McDonnell Douglas
w 1997 roku.

290
00:19:56,905 --> 00:20:01,284
Fuzja Boeinga i McDonnell Douglas
została zakończona.

291
00:20:01,367 --> 00:20:03,453
BOEING W FUZJI WARTEJ 8 MLD FUNTÓW

292
00:20:05,079 --> 00:20:10,293
W pewnym sensie katastrofy MAX
są zwieńczeniem tego procesu.

293
00:20:12,879 --> 00:20:16,257
Ludzie z McDonnell Douglas
mieli zupełnie inną mentalność.

294
00:20:17,216 --> 00:20:19,636
Nie chcieli projektować nowych modeli,

295
00:20:19,719 --> 00:20:22,805
a wyciskać
jak najwięcej zysków ze starych.

296
00:20:24,515 --> 00:20:27,894
Nowe kierownictwo
sprzedało Wall Street wizję

297
00:20:27,977 --> 00:20:30,521
wykładniczego wzrostu firmy.

298
00:20:31,314 --> 00:20:33,107
Wall Street to kupiło.

299
00:20:34,192 --> 00:20:37,612
Poza tym po piętach deptał im Airbus.

300
00:20:37,695 --> 00:20:38,738
Zgadza się.

301
00:20:40,448 --> 00:20:42,742
Airbus budował nowe samoloty.

302
00:20:42,825 --> 00:20:47,664
American Airlines miały złożyć
ogromne zamówienie

303
00:20:47,747 --> 00:20:50,792
na 200 sztuk modelu A-320neo,

304
00:20:50,875 --> 00:20:53,711
czyli bezpośredniego rywala 737.

305
00:20:54,337 --> 00:20:56,047
Boeing jest w tarapatach?

306
00:20:56,130 --> 00:20:58,091
Z pewnością firma ma problemy

307
00:20:58,174 --> 00:21:00,969
w rywalizacji z Airbusem.

308
00:21:01,928 --> 00:21:03,846
NOWY JORK

309
00:21:03,930 --> 00:21:07,183
American Airlines
od zawsze były klientem Boeinga.

310
00:21:07,266 --> 00:21:09,936
Do tamtej pory
latały tylko na ich samolotach.

311
00:21:10,311 --> 00:21:15,525
Utrata części rynku na rzecz Airbusa
byłaby czymś szokującym.

312
00:21:15,608 --> 00:21:18,486
Jak Boeing zareagował na zakusy Airbusa?

313
00:21:18,569 --> 00:21:22,323
Chcieli zaprojektować nowy samolot,

314
00:21:22,407 --> 00:21:24,575
ale porzucili te plany

315
00:21:24,659 --> 00:21:28,204
i postawili na modyfikację modelu 737.

316
00:21:28,287 --> 00:21:31,791
-No tak.
-Ze względu na czas? Pieniądze?

317
00:21:31,874 --> 00:21:32,709
Czas.

318
00:21:32,792 --> 00:21:36,671
Łatwiej uzyskać certyfikat FAA
dla nowej wersji

319
00:21:36,754 --> 00:21:38,423
już certyfikowanego modelu.

320
00:21:38,506 --> 00:21:42,427
Boeing chciał szybko wyprodukować samoloty

321
00:21:42,510 --> 00:21:46,139
i sprzedać je klientom
już korzystającym z modeli 737.

322
00:21:46,222 --> 00:21:50,101
Linia miałaby do wyboru albo kupić airbusy

323
00:21:50,184 --> 00:21:52,645
i od nowa szkolić swoich pilotów,

324
00:21:52,729 --> 00:21:56,899
albo kupić 737 MAX,
na które piloci już mają licencję.

325
00:21:56,983 --> 00:21:59,110
To ogromna przewaga.

326
00:21:59,193 --> 00:22:02,321
Tak naprawdę u podstaw leżą oczekiwania

327
00:22:02,405 --> 00:22:04,449
kapitalistycznego społeczeństwa.

328
00:22:04,532 --> 00:22:07,493
Akcjonariusze chcą
coraz większych dywidend.

329
00:22:07,577 --> 00:22:11,581
Pasażerowie chcą coraz niższych cen.

330
00:22:11,664 --> 00:22:14,500
To napędza całą resztę.

331
00:22:15,626 --> 00:22:20,131
Trzeba odchylić zasłonę,
by zobaczyć, co dzieje się w firmie.

332
00:22:20,214 --> 00:22:22,592
Tak zrozumiemy,
czemu samoloty się rozbiły.

333
00:22:39,317 --> 00:22:43,696
Ten obszar nie był planowany
jako parking dla 737,

334
00:22:43,780 --> 00:22:47,408
ale tym właśnie się stał
po ich uziemieniu.

335
00:22:48,159 --> 00:22:50,953
Serce się kroi.

336
00:23:07,929 --> 00:23:10,473
ED PIERSON – BYŁY STARSZY DYREKTOR

337
00:23:10,556 --> 00:23:13,059
Fabryka 737 była ogromna.

338
00:23:14,060 --> 00:23:16,771
Mój zespół pracował na hali.

339
00:23:17,230 --> 00:23:20,274
Zaczęliśmy zauważać problemy z jakością.

340
00:23:21,609 --> 00:23:25,446
Powiedziałem o swoich wątpliwościach
głównemu dyrektorowi.

341
00:23:28,407 --> 00:23:29,951
WADY ELEKTRYCZNE

342
00:23:30,034 --> 00:23:34,413
Problemy zaczęły się, kiedy kierownictwo
przyspieszyło produkcję MAX.

343
00:23:38,417 --> 00:23:42,296
Samoloty trzeba budować
w bardzo przemyślany sposób.

344
00:23:42,380 --> 00:23:46,509
To złożone maszyny,
a każdy krok trzeba wykonać dobrze.

345
00:23:46,843 --> 00:23:50,388
Ale zaczęto nalegać
na zwiększoną produkcję,

346
00:23:50,471 --> 00:23:52,890
by dogonić Airbusa,
i podejście się zmieniło.

347
00:23:53,766 --> 00:23:56,018
Rośnie popyt na samoloty wąskokadłubowe,

348
00:23:56,102 --> 00:23:58,771
więc dajemy priorytet naszej rodzinie MAX.

349
00:23:58,855 --> 00:24:02,024
Świetny tydzień dla Boeinga,
mnóstwo zamówień i ofert.

350
00:24:02,108 --> 00:24:06,904
Singapore Airlines zamówiły 30 samolotów,
a United Airlines 20.

351
00:24:06,988 --> 00:24:08,656
MAX cieszył się popularnością.

352
00:24:08,739 --> 00:24:11,117
To był najszybciej sprzedający się model.

353
00:24:11,200 --> 00:24:13,995
Mamy do zbudowania
około 4000 sztuk modelu 737.

354
00:24:15,538 --> 00:24:16,789
Sprzedają się na pniu.

355
00:24:16,873 --> 00:24:20,877
Zwiększyliśmy miesięczną produkcję
z 47 do 52 samolotów.

356
00:24:21,627 --> 00:24:23,171
To bardzo dużo.

357
00:24:23,254 --> 00:24:28,050
Co każde półtorej sekundy
gdzieś na świecie startuje 737.

358
00:24:28,134 --> 00:24:30,595
-Teraz kolejny.
-Świetnie.

359
00:24:31,262 --> 00:24:34,348
Próbowaliśmy dotrzymywać terminów,
ale było ciężko.

360
00:24:34,515 --> 00:24:38,394
AerCap zamawia 100 sztuk 737 MAX 8.

361
00:24:38,477 --> 00:24:42,064
Wygląda dobrze. Kolejny rekordowy rok.

362
00:24:42,148 --> 00:24:45,735
Nie mogliśmy utrzymać sekwencji prac,
a to dodatkowe ryzyko.

363
00:24:45,818 --> 00:24:47,320
Spójrzmy na akcje Boeinga.

364
00:24:47,403 --> 00:24:50,948
Przez następne 20 lat
wyprodukujemy 41 000 samolotów.

365
00:24:51,032 --> 00:24:52,575
Zmieniam stanowisko.

366
00:24:52,658 --> 00:24:55,369
Przesuwam matę i staram się trzymać tempo.

367
00:24:55,453 --> 00:24:58,539
Nigdy nie widziałem
takiej presji na ludziach.

368
00:24:58,623 --> 00:25:02,335
Strofowano ich:
„To miało być skończone na wczoraj.

369
00:25:02,418 --> 00:25:03,794
„Jeszcze niegotowe?”.

370
00:25:03,878 --> 00:25:05,296
Ktoś popełniał błąd,

371
00:25:05,379 --> 00:25:08,049
ktoś inny powtarzał go
dzień albo dwa później.

372
00:25:08,132 --> 00:25:11,510
To nie jest atmosfera
do budowania samolotów.

373
00:25:11,594 --> 00:25:15,014
OZNAKI NADWYRĘŻENIA

374
00:25:15,097 --> 00:25:17,183
„TO ARMAGEDON”
„NIE WYRABIAMY SIĘ”

375
00:25:17,266 --> 00:25:20,811
Napisałem list do prezesa.
Przekonywałem, że możemy pracować,

376
00:25:20,895 --> 00:25:24,148
ale musimy dać ludziom szansę
na wzięcie oddechu.

377
00:25:24,273 --> 00:25:27,902
Prosiłem o wsparcie zarząd.

378
00:25:27,985 --> 00:25:31,197
„Odezwiemy się do pana”. A potem cisza.

379
00:25:31,530 --> 00:25:34,784
Spełnimy oczekiwania,
jednocześnie podnosząc poziom

380
00:25:34,867 --> 00:25:38,829
bezpieczeństwa, jakości i uczciwości.

381
00:25:56,639 --> 00:26:00,851
Wiem, że ludzie mogą
próbować mnie zdyskredytować

382
00:26:00,935 --> 00:26:02,979
albo podważać moje słowa.

383
00:26:03,062 --> 00:26:04,814
Odpowiem im krótko:

384
00:26:06,232 --> 00:26:07,483
„Nie mam wyjścia”.

385
00:26:11,070 --> 00:26:13,155
RAPORT ZE ŚLEDZTWA WS. WYPADKU

386
00:26:13,239 --> 00:26:16,659
Muszę pokazać,
że nawet taka wspaniała firma jak Boeing

387
00:26:16,742 --> 00:26:18,411
boryka się z problemami.

388
00:26:23,874 --> 00:26:27,712
Osoby bijące na alarm
często spotykają nieprzyjemności.

389
00:26:27,962 --> 00:26:30,840
Edward Snowden mieszka teraz w Rosji.

390
00:26:31,507 --> 00:26:34,343
Chelsea Manning trafiła do więzienia.

391
00:26:35,845 --> 00:26:39,265
-Długa droga do celu.
-Zbyt długa.

392
00:26:40,224 --> 00:26:42,601
To najbardziej znane nazwiska.

393
00:26:43,602 --> 00:26:48,316
Ale jest wielu podobnych demaskatorów,
którzy chcą doprowadzić do zmian.

394
00:26:50,901 --> 00:26:52,528
Wszystko dobrze?

395
00:26:52,778 --> 00:26:54,322
Tak.

396
00:26:56,157 --> 00:26:57,867
Ed występuje przeciw Boeingowi,

397
00:26:57,950 --> 00:27:00,828
jednemu z większych pracodawców
w okolicy Seattle.

398
00:27:00,911 --> 00:27:04,081
Są dobrze udokumentowane przypadki

399
00:27:04,165 --> 00:27:06,876
zemsty Boeinga wobec osób,

400
00:27:06,959 --> 00:27:08,753
które krytykowały firmę.

401
00:27:08,836 --> 00:27:10,379
-Dziękuję.
-Miło mi.

402
00:27:17,136 --> 00:27:19,597
-Idziemy tędy.
-Tam?

403
00:27:19,680 --> 00:27:22,808
-Jak się masz, Cynthio?
-Dziękuję za to.

404
00:27:22,892 --> 00:27:24,894
Dziękuję za zaproszenie.

405
00:27:24,977 --> 00:27:28,939
Poprosimy ekipę filmową o wyjście.

406
00:27:34,820 --> 00:27:36,906
Był przeciek do Wall Street Journal.

407
00:27:36,989 --> 00:27:37,823
Rozumiem.

408
00:27:37,907 --> 00:27:39,909
Ktoś zdemaskował Eda.

409
00:27:39,992 --> 00:27:45,164
Teraz prasa wydzwania do Boeinga,
a firma szykuje oświadczenie.

410
00:27:45,247 --> 00:27:46,999
Nie mogę nic o tym mówić

411
00:27:47,083 --> 00:27:49,919
w imieniu klienta,
niezależnie od odpowiedzi.

412
00:27:50,002 --> 00:27:52,004
Ludzie chcą bronić Boeinga.

413
00:27:52,088 --> 00:27:55,633
W ich interesie leży,
by Boeing wypowiedział się pierwszy,

414
00:27:55,716 --> 00:27:57,760
przed publikacją historii Eda.

415
00:27:57,843 --> 00:27:59,887
Wiem, że tego nie chcesz.

416
00:27:59,970 --> 00:28:01,889
Żeby tego uniknąć,

417
00:28:01,972 --> 00:28:05,351
trzeba opublikować artykuł dzisiaj,
nie jutro.

418
00:28:05,434 --> 00:28:06,560
Próbowaliśmy.

419
00:28:07,144 --> 00:28:08,354
Nie ma chwili nudy.

420
00:28:11,649 --> 00:28:15,736
Po 30 latach służby w wojsku,
z czego większość spędził w kokpicie,

421
00:28:15,820 --> 00:28:19,240
Ed Pierson ma silne poczucie obowiązku.

422
00:28:19,323 --> 00:28:23,202
Po prostu nie chce pan,
by ludzie umierali w samolotach Boeinga.

423
00:28:23,285 --> 00:28:24,286
Zgadza się.

424
00:28:24,370 --> 00:28:29,667
Ed twierdzi, że pod koniec 2017 roku
zaczął zauważać niepokojące tendencje.

425
00:28:30,334 --> 00:28:34,088
Jak opisałby pan
ówczesne funkcjonowanie fabryki?

426
00:28:34,171 --> 00:28:35,297
Jako niebezpieczne.

427
00:28:36,757 --> 00:28:41,512
Niepotrzebne ryzyko. Chaos i bałagan.

428
00:28:41,595 --> 00:28:45,766
Cztery miesiące później
rozbił się samolot 737 MAX linii Lion Air,

429
00:28:45,850 --> 00:28:49,228
a wszystkie 189 osób na pokładzie zginęło.

430
00:28:49,311 --> 00:28:53,899
Co powie pan Amerykanom,
którzy mają lecieć modelem 737?

431
00:28:54,275 --> 00:28:56,402
Niech żądają działania od FAA.

432
00:28:56,485 --> 00:29:01,574
Jako organ nadzorujący
powinni zbadać funkcjonowanie fabryki.

433
00:29:02,074 --> 00:29:04,827
Cynthia, co mówi Boeing?

434
00:29:04,910 --> 00:29:08,247
Chociaż flota 737 MAX została uziemiona,

435
00:29:08,330 --> 00:29:12,626
nadal w użyciu pozostaje
ponad 6800 modeli 737.

436
00:29:12,710 --> 00:29:15,087
Boeing odpiera zarzuty i twierdzi,

437
00:29:15,171 --> 00:29:18,757
że 737 to jeden z najbezpieczniejszych
modeli samolotów.

438
00:29:18,841 --> 00:29:22,553
Firma oświadcza:
„Twierdzenia pana Piersona o związku

439
00:29:22,636 --> 00:29:25,973
„jego zastrzeżeń
z niedawnymi wypadkami z udziałem MAX

440
00:29:26,056 --> 00:29:27,600
„są całkowicie bez pokrycia”.

441
00:29:27,683 --> 00:29:32,771
Dodają: „Śledczy do tej pory
nie stwierdzili, by warunki w fabryce

442
00:29:32,855 --> 00:29:37,109
„przyczyniły się do katastrof”. Lester.

443
00:29:38,611 --> 00:29:40,863
WASZYNGTON

444
00:29:40,946 --> 00:29:44,366
Po pierwszej katastrofie
Boeing twierdził, że to wyjątek.

445
00:29:45,075 --> 00:29:47,411
Wstępny raport po drugim wypadku

446
00:29:47,495 --> 00:29:50,873
brzmiał niemal identycznie
jak ten po pierwszym.

447
00:29:50,956 --> 00:29:53,876
Zapaliło mi się czerwone światełko.

448
00:29:55,211 --> 00:29:57,630
„Czegoś jeszcze nie wiemy”.

449
00:29:57,713 --> 00:29:59,131
KOMISJA DS. TRANSPORTU

450
00:29:59,215 --> 00:30:01,675
Wtedy zaczęliśmy śledztwo.

451
00:30:03,469 --> 00:30:06,639
To jak sprawa w sądzie.
Najpierw zbieramy dowody.

452
00:30:06,722 --> 00:30:08,474
Pozyskujemy dokumenty.

453
00:30:08,557 --> 00:30:10,017
Kiedy już je mamy,

454
00:30:10,100 --> 00:30:15,606
decydujemy, kogo należy przesłuchać.

455
00:30:16,106 --> 00:30:17,358
PREZES BOEINGA

456
00:30:17,441 --> 00:30:18,859
Dzień dobry.

457
00:30:18,943 --> 00:30:20,528
Miło pana widzieć.

458
00:30:20,611 --> 00:30:23,697
Dziękuję. Czekam na przesłuchanie.

459
00:30:23,781 --> 00:30:26,242
Zapytają pana o dyrektora,

460
00:30:26,325 --> 00:30:29,370
który chciał wstrzymać produkcję 737 MAX.

461
00:30:29,912 --> 00:30:32,289
Wiedział pan coś o tym?

462
00:30:32,373 --> 00:30:34,333
Jak zareagowałby pan teraz?

463
00:30:34,416 --> 00:30:35,501
Wiedziałem o tym.

464
00:30:35,584 --> 00:30:38,879
Wysłuchaliśmy komentarzy
i się do nich odnieśliśmy.

465
00:30:39,463 --> 00:30:40,839
Dziękuję.

466
00:30:44,343 --> 00:30:49,056
Wróćmy do presji rynku.
Musieliście państwo zbudować samolot,

467
00:30:49,139 --> 00:30:52,726
który byłby tańszy
i nie wymagałby szkolenia pilotów.

468
00:30:53,352 --> 00:30:56,772
Stawałem przeciwko potężnej korporacji.

469
00:30:56,855 --> 00:30:59,400
Dostarczymy potrzebne dane.

470
00:30:59,483 --> 00:31:00,859
Byli oporni.

471
00:31:00,943 --> 00:31:03,821
Czy ktoś w Boeingu
pracuje odpłatnie albo bezpłatnie

472
00:31:03,904 --> 00:31:05,489
nad rozwiązaniem problemu?

473
00:31:05,573 --> 00:31:08,158
Zarząd przeprowadzi
szczegółową inspekcję...

474
00:31:08,242 --> 00:31:10,828
Nie poniesie pan konsekwencji finansowych?

475
00:31:10,911 --> 00:31:14,331
Nadal pan pracuje
i zarabia 30 milionów rocznie.

476
00:31:15,624 --> 00:31:18,669
Musieliśmy doprowadzić to do końca.

477
00:31:18,752 --> 00:31:21,297
Wierzyliśmy, że system zadziała.

478
00:31:21,380 --> 00:31:22,715
SENAT STANÓW ZJEDNOCZONYCH

479
00:31:22,798 --> 00:31:27,052
Prezes Boeinga, Dennis Muilenburg,
składa zeznania przed komisją senacką.

480
00:31:27,136 --> 00:31:30,431
Przedstawiciele Boeinga
przyszli do mnie po wypadkach

481
00:31:30,514 --> 00:31:33,183
i mówili, że przyczyną był błąd pilota.

482
00:31:33,642 --> 00:31:35,561
Ci piloci nie mieli szans.

483
00:31:37,229 --> 00:31:38,981
Kiedy projektujemy system,

484
00:31:39,064 --> 00:31:42,359
musimy pamiętać, że maszyną steruje pilot.

485
00:31:42,443 --> 00:31:44,695
Czasami analiza bezpieczeństwa

486
00:31:44,778 --> 00:31:46,947
bierze pod uwagę nie tylko inżynierię,

487
00:31:47,031 --> 00:31:51,452
ale też działania pilotów w razie awarii.

488
00:31:54,288 --> 00:31:55,873
Obwinili martwych pilotów.

489
00:31:55,956 --> 00:31:57,625
SYSTEM KONTROLI BOEING 737 MAX

490
00:31:57,708 --> 00:32:01,253
Zadziwiało mnie,
jak mocno Boeing się tego trzymał.

491
00:32:02,046 --> 00:32:04,006
Zwłaszcza po ujawnieniu informacji

492
00:32:04,089 --> 00:32:06,925
o nowym systemie kontroli lotu
w modelach MAX.

493
00:32:07,551 --> 00:32:09,178
Nazywa się MCAS.

494
00:32:10,346 --> 00:32:13,474
System wspomagania cech sterowania.

495
00:32:16,685 --> 00:32:19,521
Tu Dominic. Masz chwilę?

496
00:32:19,605 --> 00:32:23,025
Sama nazwa to brzydki akronim,
który nic nam nie mówi.

497
00:32:23,651 --> 00:32:26,654
Niesamowite, że o tym nie wiesz.

498
00:32:26,737 --> 00:32:28,656
Na początku wiedzieliśmy tylko,

499
00:32:28,739 --> 00:32:32,868
że MCAS to nowe oprogramowanie,
które dodano do modeli MAX.

500
00:32:32,951 --> 00:32:35,746
I że jakaś jego wada spowodowała wypadki.

501
00:32:41,460 --> 00:32:44,797
Pytanie brzmi, w jaki sposób
projektowano samolot.

502
00:32:45,881 --> 00:32:48,175
To niewiarygodna historia.

503
00:32:48,467 --> 00:32:51,679
Ma początki aż w latach 60.

504
00:32:51,762 --> 00:32:54,640
Nowy model
w rodzinie samolotów rejsowych Boeing.

505
00:32:54,723 --> 00:32:56,892
Tłumy lgną do nowego 737.

506
00:32:57,267 --> 00:32:58,769
Chcieli krótki odrzutowiec.

507
00:32:59,353 --> 00:33:03,774
Do którego można wchodzić po schodach
i tak samo wychodzić.

508
00:33:03,857 --> 00:33:07,069
Dlatego 737 jest nisko osadzony.

509
00:33:09,363 --> 00:33:13,659
Skoczmy w czasie do 2011 roku.

510
00:33:16,537 --> 00:33:19,415
Dodano dwa nowe silniki.

511
00:33:19,498 --> 00:33:23,752
Ze względu na swój rozmiar
ciągnęłyby się po ziemi.

512
00:33:23,836 --> 00:33:25,796
Umieścili je wyżej i bliżej dzioba.

513
00:33:27,047 --> 00:33:30,300
Silniki są tak duże,
że powietrze dostaje się pod spód.

514
00:33:30,384 --> 00:33:32,428
Tu lekko unosi dziób.

515
00:33:32,511 --> 00:33:35,639
Oprogramowanie temu przeciwdziała.

516
00:33:35,723 --> 00:33:38,600
Czujnik przesyła odczyty do komputera,

517
00:33:38,684 --> 00:33:41,186
a MCAS manewruje ogonem,

518
00:33:41,562 --> 00:33:43,230
by obniżyć nachylenie nosa.

519
00:33:50,154 --> 00:33:52,948
Ale system był zbyt potężny.

520
00:33:54,825 --> 00:33:58,245
Przy pierwszym wypadku
pilot zaczął walczyć

521
00:33:58,328 --> 00:34:00,956
z systemem,
o którego istnieniu nie wiedział.

522
00:34:01,039 --> 00:34:03,917
Podnosił nos 26 razy.

523
00:34:04,001 --> 00:34:07,254
To było jak kolejka górska.

524
00:34:15,012 --> 00:34:17,139
Rozmawiałem z pilotami.

525
00:34:17,639 --> 00:34:19,850
Mówili zupełnie coś innego.

526
00:34:21,226 --> 00:34:22,686
Przed drugim wypadkiem

527
00:34:22,770 --> 00:34:26,565
Boeing wysłał do American Airlines
starszego wiceprezesa,

528
00:34:26,648 --> 00:34:29,026
by dał znać związkowi pilotów.

529
00:34:30,110 --> 00:34:33,322
Spotkanie nie było przyjemne.

530
00:34:34,114 --> 00:34:36,658
Nie miałem zamiaru zostać.

531
00:34:36,742 --> 00:34:39,953
To była pierwsza wizyta Boeinga
w siedzibie APA.

532
00:34:40,037 --> 00:34:42,831
Kiedy zobaczyłem listę członków delegacji,

533
00:34:42,915 --> 00:34:47,252
od razu rzucił mi się w oczy prawnik.

534
00:34:48,378 --> 00:34:51,256
Kto zabiera prawnika na takie spotkanie?

535
00:34:51,340 --> 00:34:56,553
Czułem, że nie są z nami całkiem szczerzy.

536
00:34:58,555 --> 00:35:01,850
Uznałem, że warto będzie nagrać spotkanie.

537
00:35:05,479 --> 00:35:08,899
Zaczniemy od narzędzia kontroli,

538
00:35:08,982 --> 00:35:11,443
które prasa nazywa MCAS.

539
00:35:11,527 --> 00:35:14,863
To oprogramowanie
w systemie kontroli lotu.

540
00:35:14,947 --> 00:35:18,325
Po wypadku
sprzed kilku tygodni twierdzono,

541
00:35:18,408 --> 00:35:20,869
że system był lekko niesforny.

542
00:35:20,953 --> 00:35:24,081
Ciągle używali takich słów.
„Lekko niesforny”.

543
00:35:24,164 --> 00:35:26,166
Jakby opisywali dziecko.

544
00:35:26,250 --> 00:35:28,836
Na miliony mil, które przelecicie,

545
00:35:28,919 --> 00:35:30,838
zdarzy wam się to może raz.

546
00:35:30,921 --> 00:35:34,424
Nie chcemy zaprzątać głów załogi
niepotrzebnymi informacjami.

547
00:35:34,508 --> 00:35:37,928
Nie sądzę, by znajomość systemu

548
00:35:38,011 --> 00:35:40,806
coś by wtedy zmieniła.

549
00:35:40,889 --> 00:35:42,474
Nie przyznali od razu:

550
00:35:42,558 --> 00:35:45,602
„Macie sekundy, żeby to zauważyć.

551
00:35:45,686 --> 00:35:47,729
„Nie mówiliśmy wam. Przepraszamy.

552
00:35:47,813 --> 00:35:52,609
„Na przyszłość pamiętajcie,
że jeśli odpowiednio szybko się zareaguje,

553
00:35:52,693 --> 00:35:54,027
„da się to skorygować”.

554
00:35:54,528 --> 00:35:57,531
Nic takiego nie padło.
Mówili: „Wiecie, co robić”.

555
00:35:58,031 --> 00:36:01,410
Już za kilka minut
w Kapitolu odbędzie się przesłuchanie

556
00:36:01,493 --> 00:36:05,831
pilotów, którzy krytykowali Boeinga
po dwóch katastrofach lotniczych.

557
00:36:05,914 --> 00:36:09,626
Największą gwiazdą będzie Sully,
ale wypatrujcie też Dana Careya,

558
00:36:09,710 --> 00:36:12,045
prezesa związku pilotów APA.

559
00:36:12,129 --> 00:36:15,883
Piloci dobrze wiedzą,
że postęp w lotnictwie

560
00:36:15,966 --> 00:36:18,719
często opłacony jest krwią

561
00:36:18,802 --> 00:36:20,262
ofiar katastrof samolotów.

562
00:36:20,345 --> 00:36:22,598
Wezwano mnie do Kongresu.

563
00:36:22,890 --> 00:36:24,975
Opublikowałem nagranie.

564
00:36:25,058 --> 00:36:27,728
Wiedziałem, że czekają mnie konsekwencje.

565
00:36:27,811 --> 00:36:30,230
Właśnie to nagranie wywołało falę pytań

566
00:36:30,314 --> 00:36:35,193
w kwestii działania firmy
i tego modelu samolotu.

567
00:36:35,277 --> 00:36:39,114
Pierwsze szczere słowa Boeinga.

568
00:36:39,197 --> 00:36:41,700
Koniecznie chciałem opublikować nagranie.

569
00:36:41,783 --> 00:36:45,412
Potem przekazałem je
przewodniczącemu DeFazio.

570
00:36:45,495 --> 00:36:48,874
Uruchomiło się wiele alarmów
i ostrzeżeń jednocześnie?

571
00:36:48,957 --> 00:36:51,627
Tak. Jeden błąd, jedna usterka,

572
00:36:51,710 --> 00:36:56,673
może wywołać efekt domina
w wielu systemach samolotu.

573
00:36:56,757 --> 00:36:57,591
KAPITAN CAREY

574
00:36:57,674 --> 00:36:59,801
Według pana lepiej wyszkoleni piloci

575
00:36:59,885 --> 00:37:02,554
poradziliby sobie z usterką?

576
00:37:02,638 --> 00:37:05,265
Muszą państwo pamiętać,

577
00:37:05,349 --> 00:37:08,268
że to nagłe, przerażające wydarzenie.

578
00:37:08,352 --> 00:37:11,480
Samolot gwałtownie opada i wznosi się,

579
00:37:11,563 --> 00:37:15,484
dzwonią alarmy, migoczą kontrolki.

580
00:37:15,567 --> 00:37:19,363
Usterką było to,
że nie wiedzieliśmy o istnieniu systemu.

581
00:37:19,446 --> 00:37:22,074
Nie mogliśmy przeszkolić ludzi.

582
00:37:27,996 --> 00:37:30,624
Prosiłabym obecnych członków rodzin,

583
00:37:30,707 --> 00:37:33,335
by włączyli mikrofony i przedstawili się,

584
00:37:33,418 --> 00:37:37,047
by media mogły państwa zidentyfikować.

585
00:37:37,130 --> 00:37:38,632
Suzzanne Camp.

586
00:37:38,715 --> 00:37:40,759
Matka Mike'a Kemmesata.

587
00:37:40,842 --> 00:37:43,387
Matthieu Willm. Straciłem siostrę.

588
00:37:43,470 --> 00:37:46,640
Tom Kabau. Straciliśmy młodszego brata.

589
00:37:46,723 --> 00:37:48,850
Nazywam się Paul Njoroge.

590
00:37:48,934 --> 00:37:52,270
Straciłem żonę, trójkę dzieci i teściową

591
00:37:52,354 --> 00:37:54,147
w katastrofie Ethiopian Airlines.

592
00:37:54,231 --> 00:37:56,233
Podróżował do Kenii.

593
00:37:56,316 --> 00:37:59,528
Nairobi miało być krótkim przystankiem.

594
00:38:00,779 --> 00:38:02,447
Nigdy tam nie dotarła.

595
00:38:02,531 --> 00:38:07,035
Jestem Zipporah Kuria. Straciłam tatę.

596
00:38:19,756 --> 00:38:22,175
KU PAMIĘCI OFIAR LOTU ETHIOPIA 302

597
00:38:22,259 --> 00:38:23,677
Wyżej.

598
00:38:23,760 --> 00:38:27,055
Tak, tutaj.

599
00:38:27,347 --> 00:38:29,474
Zmieńmy to trochę.

600
00:38:29,558 --> 00:38:32,644
Napiszmy, że przez sześć minut

601
00:38:32,728 --> 00:38:38,233
pilot próbował opanować samolot 737 MAX 8.

602
00:38:38,316 --> 00:38:39,651
A potem się rozbił.

603
00:38:39,735 --> 00:38:42,738
Jestem młodsza niż większość rodzin ofiar.

604
00:38:42,821 --> 00:38:47,242
Każdy dzieli się swoimi umiejętnościami.

605
00:38:48,160 --> 00:38:52,122
Znam się trochę na social mediach
i projektowaniu stron.

606
00:38:54,875 --> 00:38:58,378
Mój ulubiony element
to zakładka „Nasze historie”.

607
00:39:01,506 --> 00:39:04,342
Jesteśmy rodziną lotu ET302,

608
00:39:04,426 --> 00:39:07,846
niezależnie, czy tego chcemy, czy nie.

609
00:39:12,476 --> 00:39:16,146
Łączy nas przelana krew.

610
00:39:26,490 --> 00:39:29,284
Dzień dobry. Wcześnie dziś zaczynamy.

611
00:39:30,452 --> 00:39:33,163
Mam przesiadkę w Waszyngtonie.

612
00:39:33,246 --> 00:39:36,666
Wybieram się szczyt klimatyczny ONZ.

613
00:39:36,750 --> 00:39:38,919
Odezwę się.

614
00:39:39,961 --> 00:39:42,589
Nie wiem skąd, może z Etiopii,

615
00:39:42,672 --> 00:39:44,800
a może już na miejscu w Kenii.

616
00:39:45,342 --> 00:39:48,720
Będę dawał znać. Miłego dnia.

617
00:39:49,596 --> 00:39:55,352
To historia mojego taty.
Joseph Kuria Waithaka, 55 lat.

618
00:39:55,435 --> 00:39:58,939
Krótki opis tego, kim był i co robił.

619
00:39:59,022 --> 00:39:59,856
Cześć.

620
00:39:59,940 --> 00:40:03,860
Ja i Olivia przedstawiamy poradnik:
„Nie bierz rodziny na siłownię”.

621
00:40:04,152 --> 00:40:06,196
Ile kalorii spaliłeś?

622
00:40:06,279 --> 00:40:07,948
-Chyba 31.
-Ile?

623
00:40:08,031 --> 00:40:10,158
Tylko tyle? Długo już ćwiczysz?

624
00:40:10,242 --> 00:40:13,495
Nie podoba mu się. Długo ćwiczysz?

625
00:40:18,500 --> 00:40:21,962
Śniło mi się, że tata mnie wzywa.

626
00:40:22,045 --> 00:40:24,172
Siedziałam koło niego w samolocie,

627
00:40:24,256 --> 00:40:29,761
ale on zaczął spadać.
Wyciągałam ręce i próbowałam go złapać.

628
00:40:35,767 --> 00:40:39,855
Nie wiem,
jak ludzie odpowiedzialni za tę decyzję

629
00:40:39,938 --> 00:40:41,565
są w stanie zasnąć w nocy.

630
00:40:42,524 --> 00:40:48,155
Ja na palcach ręki policzę,
ile nocy przesypiam normalnie,

631
00:40:48,238 --> 00:40:52,033
nie myśląc o tym, co działo się

632
00:40:52,117 --> 00:40:55,453
przez ostatnie sześć minut
życia mojego taty.

633
00:40:56,746 --> 00:41:01,251
Widzisz, jak zbliża się ziemia.

634
00:41:28,403 --> 00:41:30,947
Największy światowy producent samolotów

635
00:41:31,031 --> 00:41:33,533
niespodziewanie przyznał się do winy.

636
00:41:33,617 --> 00:41:35,243
Boeing wyraża ubolewanie

637
00:41:35,327 --> 00:41:37,787
z powodu ofiar wypadków 737 MAX.

638
00:41:39,372 --> 00:41:40,999
Boeing twierdził,

639
00:41:41,082 --> 00:41:44,002
że dał instrukcje,
jak radzić sobie z systemem.

640
00:41:44,085 --> 00:41:48,506
Mieli też w najbliższym czasie
opracować aktualizację oprogramowania.

641
00:41:48,590 --> 00:41:52,928
Boeing twierdzi, że piloci mogą
nauczyć się nowego systemu w 30 minut.

642
00:41:53,470 --> 00:41:55,180
To niedorzeczne.

643
00:41:55,263 --> 00:41:58,975
Podejmujemy całościowe,
rygorystyczne kroki.

644
00:41:59,059 --> 00:42:02,979
Zadbamy, by aktualizacja była dopracowana.

645
00:42:03,563 --> 00:42:05,023
Zbliżamy się do końca prac.

646
00:42:05,106 --> 00:42:08,068
Oczekujemy, że oprogramowanie
zostanie zatwierdzone

647
00:42:08,151 --> 00:42:12,197
i zainstalowane we flocie 737 MAX
w najbliższych tygodniach.

648
00:42:12,614 --> 00:42:17,035
Jesteśmy przekonani,
że 737 MAX to bezpieczny model.

649
00:42:29,005 --> 00:42:31,800
Ludzie myślą,
że problemem było oprogramowanie.

650
00:42:32,968 --> 00:42:35,887
Ale Boeing kontroluje przepływ informacji.

651
00:42:35,971 --> 00:42:38,848
„Patrzcie tutaj, a tutaj nie”.

652
00:42:39,641 --> 00:42:42,602
Łatwiej im mówić o szkoleniu pilotów,

653
00:42:42,686 --> 00:42:45,772
bo mogą zrzucić winę
na błąd ludzki i oprogramowanie.

654
00:42:45,855 --> 00:42:49,359
Wprowadzą poprawki i będzie po sprawie.

655
00:42:49,442 --> 00:42:51,569
Ale to nie jedyne problemy.

656
00:42:51,653 --> 00:42:54,030
Wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi.

657
00:42:54,114 --> 00:42:55,323
ZDARZENIA NIEBEZPIECZNE

658
00:42:55,407 --> 00:42:57,367
Dlaczego samolot się rozbił?

659
00:42:57,450 --> 00:43:00,036
Bo piloci stracili nad nim kontrolę.

660
00:43:00,120 --> 00:43:02,038
Dlaczego stracili kontrolę?

661
00:43:03,206 --> 00:43:07,085
Bo oprogramowanie MCAS
uparcie pchało nos samolotu w dół.

662
00:43:07,168 --> 00:43:08,503
Czemu tak się działo?

663
00:43:10,672 --> 00:43:13,091
Bo zawiódł czujnik kąta natarcia.

664
00:43:17,137 --> 00:43:18,805
Ale dlaczego zawiódł?

665
00:43:23,184 --> 00:43:26,396
To nie oprogramowanie.
Problem leży w maszynie.

666
00:43:27,188 --> 00:43:29,274
To element o wadze ok. 1,5 kg.

667
00:43:29,357 --> 00:43:33,695
Jest zainstalowany w setkach,
jeśli nie tysiącach samolotów.

668
00:43:34,738 --> 00:43:37,157
Kąt natarcia to kąt

669
00:43:37,240 --> 00:43:39,909
między skrzydłem a strugą powietrza.

670
00:43:39,993 --> 00:43:43,872
Czujnik kąta natarcia podawał złe odczyty.

671
00:43:43,955 --> 00:43:46,541
Właściwie zupełnie niedorzeczne.

672
00:43:46,875 --> 00:43:48,626
Nos podniesiony o 74,5 stopnia.

673
00:43:48,710 --> 00:43:50,795
Czy 74 stopnie

674
00:43:50,879 --> 00:43:53,673
-nie przekraczają wszelkich...
-Przekraczają.

675
00:43:53,757 --> 00:43:57,010
Samolot tak nie poleci.
To musiałaby być rakieta.

676
00:43:57,093 --> 00:44:00,472
Samolot leciał
pod bezpiecznym kątem natarcia,

677
00:44:00,555 --> 00:44:01,931
ale przez zepsuty czujnik

678
00:44:02,015 --> 00:44:04,601
system MCAS myślał, że nos jest dużo wyżej

679
00:44:04,684 --> 00:44:06,811
i starał się go obniżyć.

680
00:44:06,895 --> 00:44:08,772
Jeśli to kwestia kąta natarcia,

681
00:44:08,855 --> 00:44:11,274
-to problem jest większy.
-Tak.

682
00:44:12,859 --> 00:44:15,987
W tej samej fabryce
budowano też inne modele.

683
00:44:17,030 --> 00:44:21,076
Czy to możliwe, że inne czujniki
mają tę samą usterkę?

684
00:44:24,079 --> 00:44:29,834
Jeśli jedyne, co chcą zrobić,
to łatka systemu i szkolenia pilotów,

685
00:44:29,918 --> 00:44:32,796
to pasażerowie muszą znać powody.

686
00:44:35,882 --> 00:44:38,802
Moim najlepszym źródłem byli zawsze

687
00:44:38,885 --> 00:44:41,763
ludzie z samego Boeinga.

688
00:44:44,391 --> 00:44:45,350
Informowali mnie,

689
00:44:45,433 --> 00:44:49,437
co naprawdę się dzieje wewnątrz firmy.

690
00:44:51,231 --> 00:44:52,607
Wspieram maluczkich.

691
00:44:52,690 --> 00:44:56,319
A nie wielką, potężną korporację,

692
00:44:57,237 --> 00:45:00,281
która ma poważne problemy wewnętrzne.

693
00:45:00,949 --> 00:45:05,787
Gerry Eastman odezwał się w 2003 roku,

694
00:45:06,371 --> 00:45:08,581
długo przed katastrofami MAX.

695
00:45:09,249 --> 00:45:13,461
Był wkurzony działaniami kierownictwa.
Uważał, że zabijają firmę.

696
00:45:13,795 --> 00:45:15,713
Martwiło go bezpieczeństwo.

697
00:45:15,797 --> 00:45:18,550
Szef zabronił mi wykonywać moją pracę.

698
00:45:18,633 --> 00:45:20,301
Mam tylko podbijać papierki.

699
00:45:20,385 --> 00:45:22,345
Wyczułem pismo nosem.

700
00:45:22,429 --> 00:45:24,889
Miał dostęp do dokumentów,

701
00:45:24,973 --> 00:45:28,351
do których nie miał prawa mieć dostępu.

702
00:45:29,060 --> 00:45:33,398
Boeing to drugi najważniejszy
zleceniobiorca amerykańskiej armii.

703
00:45:33,481 --> 00:45:35,483
Cyberbezpieczeństwo to podstawa.

704
00:45:36,317 --> 00:45:37,610
A ten mechanik

705
00:45:38,278 --> 00:45:43,867
zalogował się
i zdobył prezentacje prezesa firmy.

706
00:45:44,451 --> 00:45:45,869
I przekazał je mnie.

707
00:45:46,744 --> 00:45:48,955
KIEDY UDERZA PIORUN

708
00:45:49,038 --> 00:45:52,125
Powtarzałem Gerry'emu, żeby uważał.

709
00:45:52,208 --> 00:45:53,960
AUDYT – ŹRÓDŁA ZAPŁONU

710
00:45:54,043 --> 00:45:55,879
Zupełnie mnie zignorował.

711
00:45:56,463 --> 00:46:00,425
Eastman pracował w Boeingu 18 lat.
Aresztowano go przy biurku.

712
00:46:00,508 --> 00:46:02,844
Dostał zarzut przestępstwa komputerowego.

713
00:46:02,927 --> 00:46:05,930
Grozi mu wyrok
nawet czterech lat w więzieniu.

714
00:46:06,014 --> 00:46:09,267
Każdy pracownik Boeinga,
który rozmawia ze mną prywatnie,

715
00:46:09,350 --> 00:46:11,269
łamie zasady firmy.

716
00:46:12,270 --> 00:46:14,314
Dużo ryzykuje.

717
00:46:14,397 --> 00:46:17,734
Gerald Eastman usłyszał zarzuty
w sądzie rejonowym.

718
00:46:17,817 --> 00:46:19,527
Nie przyznał się do winy.

719
00:46:19,611 --> 00:46:23,239
Twierdzi, że ignorowano
jego uwagi w kwestii bezpieczeństwa.

720
00:46:23,323 --> 00:46:25,992
Dlatego postanowił się ujawnić.

721
00:46:26,075 --> 00:46:28,912
Zebrałem się i powiedziałem żonie:

722
00:46:31,164 --> 00:46:35,668
„Muszę się ujawnić.
Niezależnie od ryzyka”.

723
00:46:36,628 --> 00:46:40,381
Po aresztowaniu
podpisał ugodę z Boeingiem,

724
00:46:40,924 --> 00:46:43,259
ale nie wrócił do pracy w lotnictwie.

725
00:46:45,303 --> 00:46:49,516
Długo się nie odzywał
i zacząłem myśleć, co u niego.

726
00:46:50,350 --> 00:46:51,768
Martwiłem się.

727
00:46:52,519 --> 00:46:58,358
Dowiedziałem się od jego znajomego,
że popełnił samobójstwo.

728
00:46:59,651 --> 00:47:03,905
Myśli pan czasem,
że powinien był siedzieć cicho?

729
00:47:03,988 --> 00:47:05,031
Nie.

730
00:47:05,114 --> 00:47:09,327
Tysiące ludzi w Boeingu
codziennie tak robią.

731
00:47:09,410 --> 00:47:11,621
Ktoś musiał się odezwać.

732
00:47:43,861 --> 00:47:45,655
Stresuję się.

733
00:47:47,115 --> 00:47:51,619
Wśród moich znajomych i rodziny są osoby,
które mają związki z Boeingiem.

734
00:47:51,703 --> 00:47:55,748
Mój tata tam pracował,
jak odszedł z wojska.

735
00:47:56,499 --> 00:47:59,752
Byliśmy dumni, że współtworzymy firmę.

736
00:48:01,170 --> 00:48:05,133
Dlatego jest ciężko.
Człowiek czuje się jak kabel.

737
00:48:05,216 --> 00:48:07,010
Ale on nim nie jest.

738
00:48:07,093 --> 00:48:11,472
Próbuje naświetlić problem,
któremu można jakoś zaradzić.

739
00:48:13,725 --> 00:48:19,314
Mam nadzieję,
że ludzie zrozumieją jego motywację.

740
00:48:23,943 --> 00:48:27,322
HULL, WIELKA BRYTANIA

741
00:48:30,783 --> 00:48:34,203
Byłoby inaczej,
gdyby to była pojedyncza sprawa.

742
00:48:34,287 --> 00:48:36,831
Zdarzyło się raz i nigdy więcej.

743
00:48:38,666 --> 00:48:42,587
Ale ludzie boją się
i wyczekują kolejnej katastrofy.

744
00:48:47,091 --> 00:48:51,596
Pierwsze sześć minut każdego lotu
to zawsze trudne chwile.

745
00:48:53,097 --> 00:48:55,558
Nie tylko dla mnie, dla wszystkich rodzin.

746
00:48:58,061 --> 00:49:03,024
Najmniejsze turbulencje powodują,
że czujemy się na skraju śmierci.

747
00:49:04,067 --> 00:49:05,193
Myślimy:

748
00:49:06,069 --> 00:49:07,445
„Czy ja umrę?”.

749
00:49:11,783 --> 00:49:14,494
Tata wszędzie by się dla mnie wybrał.

750
00:49:15,411 --> 00:49:17,246
Dlatego polecę.

751
00:49:20,583 --> 00:49:22,627
Świat musi wiedzieć.

752
00:49:23,086 --> 00:49:26,339
Samoloty nie są tak bezpieczne,
jak nam się wydaje.

753
00:49:39,977 --> 00:49:43,272
Witamy w Waszyngtonie.

754
00:49:50,154 --> 00:49:52,699
-Dobrze, że jesteś.
-Miło cię widzieć.

755
00:49:52,782 --> 00:49:54,117
Dotarliśmy.

756
00:49:54,200 --> 00:49:55,243
Jesteśmy tu.

757
00:49:56,494 --> 00:50:00,081
Poznaliśmy mnóstwo rodzin z 35 krajów.

758
00:50:01,124 --> 00:50:04,544
Każdy ma w oczach ten sam ból.

759
00:50:07,630 --> 00:50:09,424
Wasze życie płynie dalej,

760
00:50:09,507 --> 00:50:10,341
WASZYNGTON

761
00:50:10,425 --> 00:50:13,094
ale przez ostatnie pół roku nasze życia,

762
00:50:13,177 --> 00:50:17,223
życia rodzin ofiar stały w miejscu.

763
00:50:19,142 --> 00:50:20,768
Żałoba, strata i ból

764
00:50:20,852 --> 00:50:23,646
to uniwersalny język,
którym mówi każdy człowiek.

765
00:50:25,189 --> 00:50:27,442
Żałoba mnie przytłacza.

766
00:50:27,525 --> 00:50:31,487
Najlepiej czuję się poza domem.

767
00:50:31,571 --> 00:50:34,490
Córka działała na rzecz środowiska.

768
00:50:36,909 --> 00:50:40,204
Kochała przebywać w naturze.

769
00:50:41,581 --> 00:50:46,210
Możemy zawalczyć
o zachowanie ich spuścizny,

770
00:50:47,754 --> 00:50:51,758
upewniając się, że już żadna rodzina
nie przejdzie przez to samo.

771
00:50:54,844 --> 00:50:57,013
Rodziny są kluczowe.

772
00:50:57,847 --> 00:51:00,683
Nadają katastrofom ludzką twarz.

773
00:51:03,394 --> 00:51:07,440
To tutaj zbudowano samolot
i tutaj wydano mu certyfikat,

774
00:51:07,523 --> 00:51:09,859
więc należało nałożyć presję

775
00:51:09,942 --> 00:51:15,281
na rząd Stanów Zjednoczonych i na Boeinga.

776
00:51:16,574 --> 00:51:19,035
Ewidentnie pracowano w pośpiechu.

777
00:51:19,118 --> 00:51:23,206
Po drugiej katastrofie
nadal budowali te samoloty.

778
00:51:23,289 --> 00:51:26,918
To potwarz dla wszystkich rodzin.

779
00:51:27,335 --> 00:51:33,257
Chcę być pewna, że w przyszłości
ludzie wsiadający do samolotu

780
00:51:34,133 --> 00:51:36,260
bezpiecznie z niego wysiądą.

781
00:51:36,344 --> 00:51:40,431
UZIEMIĆ MAX – ZGINĄ LUDZIE

782
00:51:44,977 --> 00:51:49,440
Mam w głowie natłok myśli.

783
00:51:55,738 --> 00:51:59,325
Tak naprawdę to obsesja.

784
00:51:59,408 --> 00:52:02,245
Nie tak miało być. Nie uważam się za...

785
00:52:02,328 --> 00:52:06,040
-Pierwszy raz to mówisz.
-Wiem, że mam obsesję.

786
00:52:06,123 --> 00:52:10,086
Nie chcę, żeby to się powtórzyło.

787
00:52:11,379 --> 00:52:12,505
Więc...

788
00:52:25,017 --> 00:52:26,477
Wciąż mam koszmary.

789
00:52:26,561 --> 00:52:30,648
Ale ta walka daje mi siłę do działania.

790
00:52:30,940 --> 00:52:33,860
-Już prawie to mamy...
-Czyli prawie koniec?

791
00:52:34,277 --> 00:52:36,195
Tak jakby.

792
00:52:38,197 --> 00:52:40,575
Chcę, by rodziny wiedziały,

793
00:52:40,658 --> 00:52:44,412
że jest ktoś, kto chce odkryć prawdę.

794
00:52:50,626 --> 00:52:53,421
Przed Komisją ds. Transportu stanie

795
00:52:54,881 --> 00:52:57,174
demaskator Boeinga, Edward Pierson.

796
00:52:57,258 --> 00:53:01,846
Pierson twierdzi, że problemy z produkcją
przyczyniły się do wypadków MAX.

797
00:53:01,929 --> 00:53:03,848
Potrzebujemy odpowiedzi.

798
00:53:03,931 --> 00:53:05,683
I wyciągnięcia konsekwencji.

799
00:53:06,225 --> 00:53:08,853
Kogoś trzeba pociągnąć
do odpowiedzialności.

800
00:53:13,900 --> 00:53:16,527
Dziennikarze będą pana atakować.

801
00:53:16,611 --> 00:53:19,947
Wykrzykiwać prowokujące pytania.

802
00:53:20,031 --> 00:53:21,365
Proszę nie odpowiadać.

803
00:53:26,954 --> 00:53:28,915
Teraz to zrobimy?

804
00:53:28,998 --> 00:53:31,250
Dajcie mu trochę przestrzeni.

805
00:53:31,959 --> 00:53:33,628
Dajcie nam chwilę.

806
00:53:36,923 --> 00:53:39,342
Dlaczego FAA nie słuchało własnych...

807
00:53:39,425 --> 00:53:42,386
-Wchodzimy.
-Proszę samej sobie odpowiedzieć.

808
00:53:47,016 --> 00:53:48,559
Nazywam się Ed Pierson.

809
00:53:49,101 --> 00:53:51,520
Chciałbym złożyć kondolencje

810
00:53:51,604 --> 00:53:54,190
rodzinom i przyjaciołom ofiar katastrof

811
00:53:54,273 --> 00:53:58,611
lotów Lion Air nr 610
i Ethiopian Airlines nr 302.

812
00:53:58,694 --> 00:54:01,322
To niewyobrażalna strata i żałoba.

813
00:54:02,239 --> 00:54:05,409
Uważam, że problemy produkcyjne
w fabryce w Renton

814
00:54:05,493 --> 00:54:08,496
mogły przyczynić się
do tych tragicznych wypadków.

815
00:54:08,955 --> 00:54:13,209
Wystosowałem do kierownictwa firmy
kilka formalnych ostrzeżeń,

816
00:54:13,292 --> 00:54:16,128
szczególnie jedno przed wypadkiem Lion Air

817
00:54:16,212 --> 00:54:18,589
i kolejne przed Ethiopian Airlines.

818
00:54:18,673 --> 00:54:20,716
Informowałem o potencjalnym ryzyku.

819
00:54:20,800 --> 00:54:22,468
Moje ostrzeżenia zignorowano.

820
00:54:23,386 --> 00:54:25,096
W dniu 9 czerwca 2018 roku,

821
00:54:25,179 --> 00:54:27,598
podczas produkcji samolotu Lion Air,

822
00:54:27,682 --> 00:54:29,475
cztery miesiące przed wypadkiem,

823
00:54:29,558 --> 00:54:32,520
napisałem e-mail
do dyrektora głównego projektu 737.

824
00:54:32,603 --> 00:54:35,564
Zalecałem zamknięcie linii produkcyjnej.

825
00:54:35,648 --> 00:54:39,026
Kiedy wspomniałem,
że niektóre projekty wojskowe

826
00:54:39,110 --> 00:54:42,238
ukrócono przez nawet mniejsze problemy,

827
00:54:42,321 --> 00:54:45,199
dostałem odpowiedź, której nie zapomnę.

828
00:54:45,282 --> 00:54:48,202
„Armia nie musi przynosić zysków”.

829
00:54:50,162 --> 00:54:53,582
Niecały miesiąc później,
10 marca 2019 roku,

830
00:54:53,666 --> 00:54:57,962
rozbił się lot Ethiopian Airlines nr 302,
zabijając 157 osób.

831
00:54:59,714 --> 00:55:03,050
Śledztwo organów nadzorujących
nie przynosiło skutków.

832
00:55:03,134 --> 00:55:07,221
Boeing upierał się, że nie ma problemów
z jakością ani bezpieczeństwem.

833
00:55:08,264 --> 00:55:10,474
Dziękuję za tę szansę.

834
00:55:10,558 --> 00:55:12,309
Chętnie odpowiem na pytania.

835
00:55:12,685 --> 00:55:15,312
Oddaję głos reprezentantce Norton.

836
00:55:16,313 --> 00:55:18,315
Czy poparłby pan dalsze kroki FAA

837
00:55:18,399 --> 00:55:22,194
w zakresie audytów w fabrykach Boeinga?

838
00:55:22,903 --> 00:55:25,823
W pełni. Pracowałem tam trzy lata.

839
00:55:25,906 --> 00:55:29,618
Ani razu nie spotkałem nikogo z FAA.

840
00:55:30,661 --> 00:55:34,999
Nie pamiętam, żeby jakiś pracownik
wspominał o spotkaniach z nimi.

841
00:55:35,082 --> 00:55:38,335
Może się pojawiali, ale byli niewidoczni.

842
00:55:38,419 --> 00:55:41,422
Myślę, że to bardzo ważne.

843
00:55:41,505 --> 00:55:45,009
Po przesłuchaniu na pewno to zasugeruję.

844
00:55:45,092 --> 00:55:47,928
Wina będzie po naszej stronie,

845
00:55:48,012 --> 00:55:51,807
jeśli nie podejmiemy kroków,
by przyjrzeć się fabrykom Boeinga

846
00:55:51,891 --> 00:55:53,225
w całych Stanach.

847
00:55:53,309 --> 00:55:54,518
Dziękuję.

848
00:56:04,320 --> 00:56:06,989
FAA to Federalna Administracja Lotnictwa.

849
00:56:07,073 --> 00:56:11,160
Ich zadaniem jej ochrona społeczeństwa

850
00:56:11,243 --> 00:56:15,581
i zapewnienie, że certyfikowane samoloty

851
00:56:16,082 --> 00:56:18,292
będą latać, a nie się rozbijać.

852
00:56:19,043 --> 00:56:21,253
Administratorze Dickson,

853
00:56:21,337 --> 00:56:22,755
jest pan naszą nadzieją.

854
00:56:23,047 --> 00:56:26,884
Kilka trudnych lekcji
i okupione ciężką pracą ulepszenia

855
00:56:26,967 --> 00:56:29,887
pozwoliły stworzyć
globalny system lotnictwa

856
00:56:29,970 --> 00:56:31,931
o wysokim bezpieczeństwie.

857
00:56:32,014 --> 00:56:36,185
Ale zapewnianie bezpieczeństwa
to niekończący się proces.

858
00:56:36,268 --> 00:56:39,855
Musimy uczyć się na błędach
i nie pozwolić sobie

859
00:56:39,939 --> 00:56:41,607
spocząć na laurach.

860
00:56:41,690 --> 00:56:44,443
Dziękuję, odpowiem na pytania.

861
00:56:44,527 --> 00:56:48,197
Panie Dickson. Czy zna pan Eda Piersona?

862
00:56:49,281 --> 00:56:52,284
Nie osobiście, ale słyszałem o nim.

863
00:56:52,368 --> 00:56:54,161
Siedzi tam.

864
00:56:54,245 --> 00:56:57,039
Czy wie pan,
że cztery miesiące przed wypadkiem

865
00:56:57,123 --> 00:57:00,584
zgłosił on swoje wątpliwości kierownictwu.
Wiedział pan?

866
00:57:00,668 --> 00:57:04,713
-Miesiące przed pierwszym wypadkiem.
-Wiem, że były wątpliwości.

867
00:57:04,797 --> 00:57:07,174
Zgadza się. Co zrobiła firma?

868
00:57:07,258 --> 00:57:10,511
Ucięła temat aż do kolejnego wypadku.

869
00:57:11,428 --> 00:57:14,390
Tak było. Kolejni ludzie stracili życie.

870
00:57:14,473 --> 00:57:16,600
Moje pytanie brzmi więc:

871
00:57:16,684 --> 00:57:20,479
czy przeprowadzą państwo śledztwo
w kwestii produkcji w Renton?

872
00:57:20,563 --> 00:57:24,692
Wiem, że już teraz nasza organizacja
prowadzi działania.

873
00:57:24,775 --> 00:57:26,527
To nie wystarczy.

874
00:57:26,610 --> 00:57:30,072
Przesłuchacie pracowników
fabryki w Renton?

875
00:57:30,156 --> 00:57:31,448
Weźmiecie to na serio?

876
00:57:31,532 --> 00:57:34,535
Obiecuję panu, że badamy tę sprawę.

877
00:57:34,618 --> 00:57:36,120
Będziemy to robić dalej.

878
00:57:36,203 --> 00:57:39,123
Przesłuchają państwo pana Piersona?

879
00:57:39,206 --> 00:57:40,166
Zdecydowanie.

880
00:57:40,249 --> 00:57:42,751
Zbadają państwo problemy produkcyjne

881
00:57:42,835 --> 00:57:44,503
-w fabryce w Renton?
-Tak.

882
00:57:45,588 --> 00:57:48,799
Zamykam obrady komisji.

883
00:57:58,767 --> 00:57:59,768
Dziękuję bardzo.

884
00:57:59,977 --> 00:58:01,187
To wymagało odwagi.

885
00:58:02,855 --> 00:58:04,940
Chcę wyeliminować ten problem,

886
00:58:05,024 --> 00:58:06,942
by więcej rodzin nie cierpiało.

887
00:58:07,026 --> 00:58:08,152
Dziękuję.

888
00:58:08,235 --> 00:58:10,571
Dziękuję.

889
00:58:10,654 --> 00:58:11,614
Przepraszam.

890
00:58:14,658 --> 00:58:16,535
Dajcie mu przestrzeń.

891
00:58:17,203 --> 00:58:20,372
Z chęcią odpowiem na pytania.

892
00:58:20,456 --> 00:58:21,707
Za nim długi dzień.

893
00:58:26,837 --> 00:58:28,047
Nikt nie chce grzywny.

894
00:58:28,130 --> 00:58:29,548
To było niesamowite.

895
00:58:29,632 --> 00:58:33,719
FAA dostało rozkaz
przeprowadzenia śledztwa w fabryce.

896
00:58:35,763 --> 00:58:37,514
To wielki sukces.

897
00:58:43,646 --> 00:58:45,648
Wiadomości z ostatniej chwili.

898
00:58:45,731 --> 00:58:48,484
Boeing zwolnił prezesa,
Dennisa Muilenburga.

899
00:58:48,567 --> 00:58:52,238
Muilenburg piastował stanowisko
w najgorszym roku dla firmy.

900
00:58:52,321 --> 00:58:55,115
Zmarło 346 osób.
Odpowie pan na parę pytań?

901
00:58:55,950 --> 00:59:00,371
Jaką dostał odprawę?
Aż 62,2 miliona dolarów.

902
00:59:00,704 --> 00:59:04,166
To brzmi jak duża kwota,
ale nie dostał premii za 2019 rok.

903
00:59:04,250 --> 00:59:06,502
Nowy prezes to David Calhoun.

904
00:59:06,585 --> 00:59:08,587
Będzie zarabiał 1,4 miliona

905
00:59:08,671 --> 00:59:12,758
plus dodatkowe miliony w postaci premii.

906
00:59:12,841 --> 00:59:17,221
Za sam powrót linii MAX na lotniska
może dostać siedem milionów.

907
00:59:17,304 --> 00:59:19,306
Skoro o tym mówimy...

908
00:59:19,390 --> 00:59:22,268
Boeing nie wyraża skruchy.

909
00:59:23,185 --> 00:59:25,271
Patrzy tylko na cele finansowe.

910
00:59:25,854 --> 00:59:27,523
Czuję się...

911
00:59:27,606 --> 00:59:28,524
TĘSKNIĘ ZA TOBĄ

912
00:59:28,607 --> 00:59:31,735
Myślę czasem o Muilenburgu i moim tacie.

913
00:59:32,861 --> 00:59:36,824
Obaj urodzili się w tym samym roku.

914
00:59:37,324 --> 00:59:41,996
Jeden pływa w luksusach
i ma miliony na koncie,

915
00:59:43,038 --> 00:59:45,708
a drugi zapłacił za to własną krwią.

916
00:59:55,718 --> 00:59:58,387
FAA jest pod ostrzałem i słusznie.

917
00:59:58,470 --> 01:00:02,349
Główną linią obrony Boeinga
jest twierdzenie,

918
01:00:02,433 --> 01:00:07,062
że nie są odpowiedzialni za wypadki,
bo samoloty uzyskały certyfikat FAA.

919
01:00:07,521 --> 01:00:10,482
Każdy rozbity samolot w historii
miał certyfikat.

920
01:00:10,566 --> 01:00:15,070
To wszystko wyjaśnia.
Certyfikat nie gwarantuje bezpieczeństwa.

921
01:00:15,154 --> 01:00:19,325
FAA twierdzi,
że standard certyfikatu powinien zapewniać

922
01:00:19,408 --> 01:00:21,535
nietykalność producentowi,

923
01:00:21,618 --> 01:00:25,497
ale jednocześnie uważa,
że odpowiedzialność producenta

924
01:00:25,581 --> 01:00:30,461
powinna rozciągać się poza
zachowanie standardów certyfikacyjnych.

925
01:00:30,544 --> 01:00:35,299
Przy kalkulacji zysku
liczy się tylko odpowiedzialność prawna,

926
01:00:35,382 --> 01:00:38,135
a jej ryzyko znika
po uzyskaniu certyfikatu.

927
01:00:38,218 --> 01:00:42,056
Nikt nie może cię więcej pozwać,

928
01:00:42,139 --> 01:00:44,475
jeśli twój samolot spotka wypadek.

929
01:00:44,558 --> 01:00:47,519
Dlatego firmy lotnicze,
projektanci i producenci

930
01:00:47,603 --> 01:00:50,939
nie mają motywacji,
by tworzyć bezpieczne maszyny.

931
01:00:51,023 --> 01:00:54,109
Tylko żeby tworzyć maszyny
spełniające standardy.

932
01:00:54,193 --> 01:00:55,361
To nie ma sensu.

933
01:00:55,444 --> 01:00:58,238
Pasażerowie nie są bezpieczni.

934
01:01:09,124 --> 01:01:14,046
DWA MIESIĄCE PO PRZESŁUCHANIACH KOMISJI

935
01:01:14,713 --> 01:01:15,714
Musimy iść.

936
01:01:15,798 --> 01:01:17,299
Chodźmy.

937
01:01:17,383 --> 01:01:20,969
Zadzwonię, jak będę mógł.
Jak będziemy w trasie.

938
01:01:21,053 --> 01:01:22,805
-Powodzenia.
-Kocham cię.

939
01:01:28,268 --> 01:01:32,272
Myślałam, że powie swoje na przesłuchaniu

940
01:01:32,356 --> 01:01:35,651
i to będzie koniec.

941
01:01:36,610 --> 01:01:38,237
Ale wyszło inaczej.

942
01:01:38,320 --> 01:01:41,198
Nagle mnie oświeciło.

943
01:01:41,281 --> 01:01:43,700
To nie koniec. To dopiero...

944
01:01:43,784 --> 01:01:46,453
To czubek góry lodowej.

945
01:01:52,376 --> 01:01:54,711
Udało mi się umówić z FAA.

946
01:01:55,629 --> 01:01:59,133
Opowiem im, co działo się w fabryce.

947
01:01:59,466 --> 01:02:02,594
To ten ogromny budynek.

948
01:02:02,678 --> 01:02:04,179
Tak mi się wydaje.

949
01:02:27,536 --> 01:02:29,121
To moje źródło.

950
01:02:37,337 --> 01:02:38,297
Do zobaczenia.

951
01:02:42,718 --> 01:02:45,721
Ta osoba zgłosiła się do mnie w 2007 roku.

952
01:02:47,222 --> 01:02:51,935
Spotkałem się z kilkoma
inżynierami bezpieczeństwa FAA.

953
01:02:53,896 --> 01:02:56,023
Jadę innym autem niż zwykle.

954
01:02:56,106 --> 01:02:59,776
Niektórzy informatorzy mówili,
że byli śledzeni.

955
01:03:05,991 --> 01:03:09,786
Rozdałem im tanie telefony na kartę
kupione na gotówkę.

956
01:03:10,245 --> 01:03:12,247
Nie da się ich namierzyć.

957
01:03:21,507 --> 01:03:22,841
Jeszcze nikogo nie ma.

958
01:03:44,530 --> 01:03:49,284
Zauważyłem, że kiedy z nimi rozmawiałem,

959
01:03:49,368 --> 01:03:51,912
podawałem im przykłady problemów,

960
01:03:51,995 --> 01:03:53,622
które rzuciły mi się w oczy.

961
01:03:53,705 --> 01:03:56,875
Jeden człowiek dosłownie
kończył za mnie zdania.

962
01:03:56,959 --> 01:04:01,421
Mówiłem: „To prowadziło do...”
A on kończył.

963
01:04:01,505 --> 01:04:05,884
Więc albo FAA wiedziało i nic nie zrobiło,

964
01:04:05,968 --> 01:04:07,302
albo nie wiedziało,

965
01:04:07,386 --> 01:04:09,596
co jest niewyobrażalne.

966
01:04:09,680 --> 01:04:13,433
Jest coś, czego nie rozumiem.

967
01:04:13,517 --> 01:04:16,019
W FAA pracuje 45 000 osób,

968
01:04:16,103 --> 01:04:20,732
z czego 1600 w samym tym budynku.

969
01:04:21,608 --> 01:04:25,279
A mogą wysłać tylko pięć osób
do fabryki oddalonej 15 minut,

970
01:04:25,362 --> 01:04:28,574
jednej z największych na świecie.
Dajcie spokój.

971
01:04:28,657 --> 01:04:31,618
Oby zrobili to, co deklarują.

972
01:04:31,702 --> 01:04:34,288
Wrócą tam
i przeprowadzą dogłębne śledztwo.

973
01:04:34,371 --> 01:04:37,791
Ale obawiam się,
że trzeba będzie ich zmusić.

974
01:05:05,819 --> 01:05:06,903
Dzięki za przyjście.

975
01:05:07,321 --> 01:05:08,196
Jasne.

976
01:05:10,866 --> 01:05:13,368
Czy w FAA widać jakieś zmiany

977
01:05:14,077 --> 01:05:17,956
po katastrofach lotniczych linii MAX?

978
01:05:18,040 --> 01:05:19,958
W nastawieniu personelu?

979
01:05:20,584 --> 01:05:23,503
Jeden inżynier
złożył raport bezpieczeństwa,

980
01:05:23,920 --> 01:05:25,881
a kierownik się wkurzył.

981
01:05:25,964 --> 01:05:28,592
Bo przez to muszą opóźnić projekt,

982
01:05:28,675 --> 01:05:31,720
więc rozjedzie im się cały harmonogram.

983
01:05:31,803 --> 01:05:33,347
Kierownicy są mściwi.

984
01:05:33,680 --> 01:05:36,308
Ludzie, z którymi rozmawiałem,

985
01:05:36,391 --> 01:05:38,101
mówili, że nie zauważyli

986
01:05:38,393 --> 01:05:39,436
żadnych zmian.

987
01:05:41,813 --> 01:05:44,608
Słabo się dzieje z całą organizacją.

988
01:05:45,651 --> 01:05:48,278
Trzeba przyznać, że przez dekadę

989
01:05:48,362 --> 01:05:51,657
poziom bezpieczeństwa był niesamowity.

990
01:05:52,449 --> 01:05:57,412
Ale potem ludzie spoczęli na laurach,
zarówno w produkcji, jak i w agencjach.

991
01:05:57,829 --> 01:06:01,625
Boeing ma wielkie wpływy w polityce.

992
01:06:02,167 --> 01:06:05,379
I dużo pieniędzy na lobbing w Kongresie.

993
01:06:06,129 --> 01:06:09,174
Politycy przyklaskują działaniom Boeinga

994
01:06:09,925 --> 01:06:11,927
i przyjmują stanowisko firmy.

995
01:06:12,219 --> 01:06:15,097
To dlatego, że FAA i Kongres

996
01:06:15,347 --> 01:06:17,974
chcą dać wolną rękę
przemysłowi lotniczemu.

997
01:06:18,892 --> 01:06:22,437
Uważają, że poziom bezpieczeństwa
jest akceptowalny.

998
01:06:26,733 --> 01:06:29,027
TEREN PRYWATNY

999
01:06:29,111 --> 01:06:33,824
Mur dzielący FAA od przemysłu
jest bardzo niski.

1000
01:06:33,907 --> 01:06:36,660
Jest spory ruch w obie strony.

1001
01:06:36,743 --> 01:06:39,121
Często przez drzwi obrotowe.

1002
01:06:39,996 --> 01:06:41,873
Byli pracownicy Boeinga

1003
01:06:41,957 --> 01:06:44,501
zatrudniają się w FAA.

1004
01:06:44,584 --> 01:06:48,880
A ludzie kiedyś pracujący w FAA
idą do Boeinga.

1005
01:06:50,507 --> 01:06:52,175
Kończy się na tym,

1006
01:06:52,259 --> 01:06:56,346
że FAA jest właściwie częścią
załogi Boeinga.

1007
01:07:00,767 --> 01:07:03,729
FAA mnie frustrowało.

1008
01:07:04,521 --> 01:07:07,774
Byli jeszcze mniej chętni
do współpracy niż Boeing.

1009
01:07:07,858 --> 01:07:12,195
Mówili o nadzorowanych firmach
jako swoich klientach.

1010
01:07:12,279 --> 01:07:14,197
To nie są klienci.

1011
01:07:14,740 --> 01:07:19,327
To prywatne przedsiębiorstwa,
które są gotowe iść na skróty,

1012
01:07:19,411 --> 01:07:21,955
żeby zyskać przewagę na rynku.

1013
01:07:22,038 --> 01:07:25,000
Czasem przez te skróty giną ludzie.

1014
01:07:27,461 --> 01:07:29,045
W trakcie śledztwa

1015
01:07:29,129 --> 01:07:32,758
odkryliśmy coś,
co zupełnie zmieniło ogląd sytuacji.

1016
01:07:35,719 --> 01:07:37,012
Po pierwszym wypadku

1017
01:07:37,095 --> 01:07:41,433
FAA napisało raport
dotyczący systemu MCAS.

1018
01:07:41,516 --> 01:07:42,934
MIARY RYZYKA
RYZYKO FLOTY

1019
01:07:43,018 --> 01:07:46,146
Według raportu
bez żadnych modyfikacji systemu

1020
01:07:46,229 --> 01:07:49,775
w całym okresie pracy floty
rozbije się 15 samolotów.

1021
01:07:50,692 --> 01:07:54,946
Nigdy wcześniej nie pozwolono latać
maszynom o takim ryzyku.

1022
01:07:55,030 --> 01:07:56,072
Tak nie można.

1023
01:07:56,156 --> 01:07:57,365
FEDERALNA ADMINISTRACJA LOTNICTWA

1024
01:07:57,449 --> 01:08:00,118
Kto widział ten raport? Komu go pokazano?

1025
01:08:00,202 --> 01:08:03,914
Dlaczego wtedy nie uziemili samolotów,

1026
01:08:03,997 --> 01:08:08,001
tylko czekali, aż rozbije się
kolejna pełna ludzi maszyna?

1027
01:08:09,753 --> 01:08:13,590
ADDIS ABEBA, ETIOPIA

1028
01:08:16,802 --> 01:08:21,389
ROCZNICA KATASTROFY ET302

1029
01:08:31,775 --> 01:08:37,072
W raporcie szacowali,
że nastąpi 15 takich zdarzeń.

1030
01:08:38,240 --> 01:08:41,076
Kierownictwo FAA i Boeinga

1031
01:08:41,827 --> 01:08:45,372
wiedziało o tym jeszcze przed produkcją

1032
01:08:45,455 --> 01:08:48,041
i montażem samolotów.

1033
01:08:48,124 --> 01:08:50,335
I nic nie zrobiono.

1034
01:08:53,755 --> 01:08:56,550
Dlatego to tak boli.

1035
01:08:58,009 --> 01:09:00,846
Wiemy, że można było temu zapobiec.

1036
01:10:16,171 --> 01:10:17,797
WITAJCIE W NASZYM DOMU

1037
01:10:17,881 --> 01:10:20,592
To będzie ciekawe przesłuchanie.

1038
01:10:20,675 --> 01:10:22,427
Już włączam.

1039
01:10:23,428 --> 01:10:26,097
...katastrofy lotu
Ethiopian Airlines nr 302.

1040
01:10:26,181 --> 01:10:27,015
Jest.

1041
01:10:27,098 --> 01:10:28,725
PRZESŁUCHANIE WS. CERTYFIKACJI

1042
01:10:28,808 --> 01:10:33,647
W przypadku obu katastrof
rozbił się model Boeing 737 MAX.

1043
01:10:34,439 --> 01:10:38,026
Ciężko nie dojść do wniosku,
że pana zespół w FAA

1044
01:10:38,109 --> 01:10:41,029
próbował trzymać nas w niewiedzy.

1045
01:10:41,112 --> 01:10:44,324
Administratorze Dickson,
to pana odpowiedzialność.

1046
01:10:44,824 --> 01:10:47,744
Oczekuję, że się pan wytłumaczy

1047
01:10:47,827 --> 01:10:49,287
z zaniedbań w kwestii...

1048
01:10:49,371 --> 01:10:51,748
Czas na wymówki.

1049
01:10:51,831 --> 01:10:55,085
Zawsze jestem otwarty na dialog.

1050
01:10:55,210 --> 01:10:57,629
Nie wydam certyfikatu,

1051
01:10:57,712 --> 01:11:01,675
nim nie zakończą się
audyty techniczne FAA.

1052
01:11:01,758 --> 01:11:04,469
Sam siądę za sterami samolotu,

1053
01:11:04,552 --> 01:11:07,389
nim FAA podejmie
jakiekolwiek wiążące decyzje.

1054
01:11:07,472 --> 01:11:08,348
Proszę bardzo.

1055
01:11:09,432 --> 01:11:10,475
Gość ma butę.

1056
01:11:10,558 --> 01:11:13,937
Macie pilotów testowych.
Nie musisz sam latać.

1057
01:11:14,020 --> 01:11:15,814
Błagam. To w słabym tonie.

1058
01:11:15,897 --> 01:11:17,440
Senatorze Markey.

1059
01:11:17,524 --> 01:11:22,654
Boeing upiera się w sądzie,
że certyfikat FAA wydany dla 737 MAX

1060
01:11:22,737 --> 01:11:24,906
zdejmuje z nich odpowiedzialność.

1061
01:11:24,990 --> 01:11:27,200
Zgadza się pan z tym stanowiskiem

1062
01:11:27,283 --> 01:11:31,454
czy uważa, że rodziny ofiar
powinny móc wysunąć żądania wobec firmy?

1063
01:11:31,538 --> 01:11:34,582
Nie mogę tego komentować.

1064
01:11:34,666 --> 01:11:38,878
Ale zbadam sprawę i odpowiem później.

1065
01:11:38,962 --> 01:11:40,005
Senatorze Cruz.

1066
01:11:40,088 --> 01:11:41,631
Dziękuję.

1067
01:11:42,966 --> 01:11:45,093
Czy Boeing okłamał FAA?

1068
01:11:48,972 --> 01:11:51,307
Nie mogę powiedzieć.

1069
01:11:51,391 --> 01:11:54,644
Na pewno brakowało pełnych informacji

1070
01:11:54,728 --> 01:11:56,896
i podawano częściowe dane.

1071
01:11:56,980 --> 01:11:58,815
-Pierdolenie.
-FAA popełniło błąd,

1072
01:11:58,898 --> 01:12:01,151
wydając certyfikat 737 MAX?

1073
01:12:01,234 --> 01:12:04,487
Mam wątpliwości.
Uważam, że popełnione zostały błędy.

1074
01:12:04,571 --> 01:12:05,488
Dalej, senatorze.

1075
01:12:05,572 --> 01:12:07,490
W Waszyngtonie strona bierna

1076
01:12:07,574 --> 01:12:10,577
to sposób,
by migać się od odpowiedzialności.

1077
01:12:10,660 --> 01:12:13,621
Kto popełnił błędy i dlaczego?

1078
01:12:14,247 --> 01:12:18,251
Popełnił je producent i FAA.

1079
01:12:18,334 --> 01:12:20,712
To niedopatrzenie producenta.

1080
01:12:20,795 --> 01:12:22,964
Co to za błędy? Czemu się pojawiły?

1081
01:12:23,048 --> 01:12:28,720
Przy wprowadzaniu zmian
nie rozumiano w pełni,

1082
01:12:28,803 --> 01:12:31,556
-jak wpłyną na system kontroli lotu.
-Dalej.

1083
01:12:31,639 --> 01:12:33,808
Czy w FAA kogoś zwolniono?

1084
01:12:33,892 --> 01:12:37,729
Do tej pory nikogo nie zwolniono
w związku z tą sprawą.

1085
01:12:37,812 --> 01:12:40,440
Czy kogoś ukarano?

1086
01:12:41,107 --> 01:12:43,109
Nie, nikogo konkretnego.

1087
01:12:43,193 --> 01:12:47,238
Czyli jakieś osoby popełniły jakieś błędy

1088
01:12:47,322 --> 01:12:49,824
-i nie poniosły konsekwencji.
-Lawirują.

1089
01:12:49,908 --> 01:12:52,202
Rozumie pan, że nie pracuje dla Boeinga,

1090
01:12:52,285 --> 01:12:54,245
a dla amerykańskiego społeczeństwa?

1091
01:12:55,038 --> 01:12:57,499
Zamykam przesłuchanie.

1092
01:12:58,541 --> 01:13:01,169
Kogo zwolniono? Nikogo.

1093
01:13:01,252 --> 01:13:02,837
Kogo zdegradowano? Nikogo.

1094
01:13:02,921 --> 01:13:06,257
To właśnie nasz rząd w akcji.

1095
01:13:06,341 --> 01:13:08,009
Niedorzeczne.

1096
01:13:08,093 --> 01:13:10,303
Chodźmy się przejść.

1097
01:13:10,386 --> 01:13:13,389
Przynajmniej ty nie pracujesz dla rządu.

1098
01:13:15,809 --> 01:13:16,768
Co za gówno.

1099
01:13:25,985 --> 01:13:31,116
Chyba odbiera to osobiście
i ma poczucie winy.

1100
01:13:31,199 --> 01:13:34,828
Czuje się odpowiedzialny
za śmierć tych ludzi.

1101
01:13:34,911 --> 01:13:38,164
Ciężko na to patrzeć.
Bo nie jest niczemu winny.

1102
01:13:43,795 --> 01:13:44,796
NOWE - SIERPIEŃ 2018

1103
01:13:44,879 --> 01:13:46,214
DONIESIENIA MEDIALNE

1104
01:13:47,674 --> 01:13:51,886
Myślałam, że tworzy oś czasu
tylko swoich własnych działań.

1105
01:13:52,762 --> 01:13:54,973
Ale on tu ma wszystko.

1106
01:14:01,980 --> 01:14:03,731
Jestem wściekły.

1107
01:14:05,108 --> 01:14:09,028
Nie powinno być tak ciężko
zmusić FAA do robienia ich roboty.

1108
01:14:10,738 --> 01:14:11,948
Ale nadal trwa

1109
01:14:12,031 --> 01:14:14,742
śledztwo Departamentu Sprawiedliwości.

1110
01:14:14,826 --> 01:14:16,327
To jeszcze nie koniec.

1111
01:14:24,460 --> 01:14:27,589
W toku dochodzenia
Departamentu Sprawiedliwości

1112
01:14:28,298 --> 01:14:30,884
Boeing musiał ujawnić szereg dokumentów.

1113
01:14:31,718 --> 01:14:35,054
Wiadomości i e-maile
wymieniane przez dwóch pilotów.

1114
01:14:35,138 --> 01:14:36,598
Zupełnie nieformalne.

1115
01:14:36,681 --> 01:14:40,268
Pisali rzeczy,
które Boeing wolałby schować do szuflady.

1116
01:14:40,351 --> 01:14:43,021
Kiedy to czytasz jako dziennikarz,

1117
01:14:43,104 --> 01:14:46,316
wiesz, że czytelnicy będą oburzeni.

1118
01:14:48,359 --> 01:14:52,280
Główny pilot doświadczalny Boeinga,
Mark Forkner,

1119
01:14:52,363 --> 01:14:57,744
uznał za stosowne zniechęcać światowe
linie lotnicze i organy nadzorujące

1120
01:14:57,827 --> 01:15:00,788
do prowadzenia
dodatkowych szkoleń pilotów.

1121
01:15:02,081 --> 01:15:06,586
Forkner to robił,
bo jego przełożeni zdecydowali,

1122
01:15:06,669 --> 01:15:11,883
że nadrzędnym celem projektu
jest uniknąć konieczności szkoleń.

1123
01:15:13,218 --> 01:15:18,806
Boeing uczynił to priorytetem,
bo dawało mu to rynkową przewagę.

1124
01:15:18,890 --> 01:15:20,975
Boeing obiecywał,

1125
01:15:21,059 --> 01:15:25,980
że piloci znający stary 737
będą mogli przenieść się na model MAX

1126
01:15:26,064 --> 01:15:29,108
po krótkim przeszkoleniu.
Dwie godziny na tablecie.

1127
01:15:29,192 --> 01:15:30,276
Serio? Na tablecie?

1128
01:15:30,360 --> 01:15:33,446
Boeing zawarł w umowie zapis,
w którym gwarantował:

1129
01:15:33,529 --> 01:15:36,241
„Nie będzie potrzeby
szkoleń na symulatorze.

1130
01:15:36,324 --> 01:15:39,202
„W przeciwnym razie
wypłacimy milion za samolot”.

1131
01:15:39,285 --> 01:15:41,287
Tak poważnie do tego podeszli.

1132
01:15:41,913 --> 01:15:45,875
Gdzieś w połowie czytania dokumentu
przeszedł mnie dreszcz.

1133
01:15:45,959 --> 01:15:49,837
Zobaczyłem tę rozmowę i zrozumiałem,

1134
01:15:49,921 --> 01:15:53,967
że Forkner informował przełożonego,
Patrika Gustavssona,

1135
01:15:54,050 --> 01:15:58,888
że udało mu się
odwieść Lion Air od pomysłu

1136
01:16:00,807 --> 01:16:04,185
szkolenia pilotów na symulatorach.

1137
01:16:05,520 --> 01:16:08,690
Lion Air prosiło o więcej godzin szkoleń.

1138
01:16:08,773 --> 01:16:12,443
Boeing dołożył starań,
żeby tak się nie stało.

1139
01:16:15,238 --> 01:16:17,532
Mark Forkner napisał przełożonemu:

1140
01:16:17,615 --> 01:16:21,494
„Ci kretyni nabrali się
na moje sztuczki Jedi”.

1141
01:16:25,081 --> 01:16:26,958
Dowiedzieliśmy się też,

1142
01:16:27,041 --> 01:16:31,504
że MCAS zmodyfikowano
w problematyczny sposób.

1143
01:16:31,587 --> 01:16:33,089
Gdyby FAA o tym wiedziało,

1144
01:16:33,172 --> 01:16:36,009
zmieniłoby wymagania w zakresie szkoleń.

1145
01:16:36,092 --> 01:16:38,011
Ci dwaj faceci w tamtym momencie

1146
01:16:38,094 --> 01:16:41,306
poddali się presji ze strony kierownictwa

1147
01:16:41,389 --> 01:16:44,100
i postanowili nie informować FAA.

1148
01:16:45,727 --> 01:16:49,230
Model MAX został
„zaprojektowany przez klaunów

1149
01:16:49,314 --> 01:16:51,691
„nadzorowanych przez stado małp”.

1150
01:16:52,817 --> 01:16:54,986
TO ŻART
TEN SAMOLOT JEST BEZ SENSU

1151
01:16:55,069 --> 01:16:58,197
Brak standardów inżynieryjnych
i bezpieczeństwa.

1152
01:16:58,281 --> 01:17:00,491
Konsekwencje są powalające.

1153
01:17:00,575 --> 01:17:02,869
BĘDĘ W SZOKU, JEŚLI FAA TO ŁYKNIE

1154
01:17:02,952 --> 01:17:04,912
Po zakończeniu prac nad MAX

1155
01:17:05,246 --> 01:17:08,666
obaj dostali od firmy nagrodę,

1156
01:17:08,750 --> 01:17:13,546
bo zrobili dokładnie to,
czego oczekiwało szefostwo.

1157
01:17:13,629 --> 01:17:19,594
DZIĘKI MNIE TA FIRMA OSZCZĘDZA SPORO $$$$

1158
01:17:21,804 --> 01:17:24,265
Jak Boeing skomentuje to wszystko?

1159
01:17:25,558 --> 01:17:29,812
Nie wiemy,
ale pewnie pojawią się zarzuty kryminalne.

1160
01:17:30,188 --> 01:17:32,690
BOEING PRZEPRASZA PO PUBLIKACJI ROZMÓW

1161
01:17:32,774 --> 01:17:35,943
PRACOWNICY PISALI
O OSZUKIWANIU REGULATORÓW I LINII

1162
01:17:37,487 --> 01:17:41,407
MARZEC 2020 R.

1163
01:17:41,866 --> 01:17:45,536
USA potwierdziły pierwszy przypadek
zabójczego koronawirusa.

1164
01:17:45,620 --> 01:17:46,788
ROK PO UZIEMIENIU

1165
01:17:46,871 --> 01:17:49,040
Indeks Dow spadł o ponad 2300 punktów.

1166
01:17:49,123 --> 01:17:51,084
Lotniska i linie lotnicze panikują.

1167
01:17:51,167 --> 01:17:53,961
Puste lotnisko, parking też.

1168
01:17:54,045 --> 01:17:56,005
NIEDŁUGO WRACAMY!

1169
01:18:00,510 --> 01:18:03,137
Z powodu kryzysu wywołanego COVID-19,

1170
01:18:03,221 --> 01:18:08,101
firma jest w opłakanym stanie finansowym.

1171
01:18:08,184 --> 01:18:12,146
Akcje Boeinga,
głównego komponentu indeksu Dow Jones,

1172
01:18:12,230 --> 01:18:14,023
lecą na łeb na szyję.

1173
01:18:15,358 --> 01:18:19,153
Muszą przywrócić do użytku 737 MAX,

1174
01:18:19,237 --> 01:18:21,906
by odzyskać przepływ gotówki.

1175
01:18:21,989 --> 01:18:25,243
Musimy pomóc Boeingowi
i całemu przemysłowi lotniczemu.

1176
01:18:25,326 --> 01:18:27,412
Czy to była ich wina? Nie.

1177
01:18:28,204 --> 01:18:29,747
To musi się udać.

1178
01:18:30,540 --> 01:18:33,000
Inaczej Boeing upadnie.

1179
01:18:55,648 --> 01:18:56,482
Halo.

1180
01:18:59,193 --> 01:19:01,446
Zaraz, a co...

1181
01:19:02,780 --> 01:19:03,781
Na pewno?

1182
01:19:22,758 --> 01:19:24,302
Dziś zobaczymy

1183
01:19:24,385 --> 01:19:27,638
administratora FAA w locie próbnym MAX.

1184
01:19:28,890 --> 01:19:33,269
To najwyraźniej jeden z kroków
w procesie certyfikowania samolotu.

1185
01:19:40,109 --> 01:19:43,279
Dlaczego tak go dotyka?

1186
01:19:44,447 --> 01:19:48,159
Dosłownie klaun w garniturze.

1187
01:19:52,872 --> 01:19:54,540
Głośno deklarował:

1188
01:19:54,624 --> 01:19:58,461
„Nie wydam certyfikatu,
nim sam nie siądę za sterem”.

1189
01:19:59,045 --> 01:20:02,381
Co on niby tam przetestuje?

1190
01:20:07,470 --> 01:20:09,805
Gdzie teraz jest samolot?

1191
01:20:09,889 --> 01:20:11,807
-To on?
-Tak.

1192
01:20:15,353 --> 01:20:16,812
Leci.

1193
01:21:03,401 --> 01:21:04,819
Widzisz coś?

1194
01:21:25,464 --> 01:21:26,549
To on.

1195
01:21:26,632 --> 01:21:27,466
Tak.

1196
01:21:31,679 --> 01:21:34,473
Dzień dobry, witamy serdecznie.

1197
01:21:35,474 --> 01:21:37,059
To już ostatnia prosta.

1198
01:21:37,143 --> 01:21:40,187
Co nie oznacza, że będziemy iść na skróty.

1199
01:21:40,646 --> 01:21:43,065
Akcje Boeinga wzrosły o trzy dolary.

1200
01:21:43,149 --> 01:21:47,069
Warte dwa razy więcej
niż przed konferencją Dicksona.

1201
01:21:47,153 --> 01:21:49,530
...wróci do przewożenia pasażerów.

1202
01:21:49,614 --> 01:21:51,449
Steve, mam pytanie.

1203
01:21:51,532 --> 01:21:54,118
Zadała je rodzina jednej z ofiar

1204
01:21:54,201 --> 01:21:55,661
w przesłanym mi e-mailu.

1205
01:21:55,745 --> 01:21:58,664
Wiele rodzin ma te same wątpliwości.

1206
01:21:58,748 --> 01:22:01,417
Uważają dzisiejszy lot za chwyt reklamowy.

1207
01:22:01,500 --> 01:22:02,793
Prezent dla Boeinga.

1208
01:22:03,544 --> 01:22:05,171
To żaden chwyt reklamowy.

1209
01:22:05,254 --> 01:22:08,507
Tylko wypełnienie mojej obietnicy.

1210
01:22:08,591 --> 01:22:13,012
Obietnicy, którą złożyłem
w pierwszych tygodniach pracy w FAA.

1211
01:22:13,804 --> 01:22:18,601
Statystycznie rzecz biorąc, model 737
to najbezpieczniejszy samolot w historii.

1212
01:22:18,684 --> 01:22:21,687
Jak mówiłem wiele razy,
bezpieczeństwo to proces.

1213
01:22:21,771 --> 01:22:23,230
Musimy wciąż nad nim...

1214
01:22:23,314 --> 01:22:27,610
FAA powinno być nadzorcą,
opiekować się nami i nas chronić.

1215
01:22:27,693 --> 01:22:33,074
To bez sensu. Zupełnie tego nie rozumiem.

1216
01:22:55,596 --> 01:23:00,184
Po śledztwie Departamentu Sprawiedliwości
doszło do zawarcia ugody.

1217
01:23:02,687 --> 01:23:07,733
Boeing uniknął postępowania karnego

1218
01:23:07,817 --> 01:23:11,320
za podawanie fałszywych informacji
na temat modelu 737 MAX.

1219
01:23:11,404 --> 01:23:12,947
W ramach ugody,

1220
01:23:13,030 --> 01:23:16,575
której oczekiwało
wiele osób na Wall Street,

1221
01:23:16,659 --> 01:23:21,247
Boeing zgodził się wypłacić
ponad dwa i pół miliarda dolarów...

1222
01:23:21,330 --> 01:23:23,374
To tylko pogrożenie palcem

1223
01:23:23,457 --> 01:23:26,168
w porównaniu do powagi zarzutów.

1224
01:23:26,711 --> 01:23:29,088
STANY ZJEDNOCZONE AMERYKI VS. FIRMA BOEING

1225
01:23:29,171 --> 01:23:30,423
Boeing miał problem.

1226
01:23:31,006 --> 01:23:34,009
Rozwiązali go, współpracując z rządem.

1227
01:23:34,093 --> 01:23:35,845
BLOKOWANO, UNIEMOŻLIWIANO

1228
01:23:35,928 --> 01:23:39,849
Razem wypracowali oświadczenie,
które brzmiało mniej więcej:

1229
01:23:39,932 --> 01:23:41,559
„Tak, jesteśmy odpowiedzialni,

1230
01:23:42,893 --> 01:23:46,230
„ale to tylko kwestia paru czarnych owiec.

1231
01:23:46,313 --> 01:23:48,733
„Czarne owce
nie miały nad sobą kierowników”.

1232
01:23:48,816 --> 01:23:49,984
Sami decydowali.

1233
01:23:50,067 --> 01:23:51,777
To ich wina.

1234
01:23:52,111 --> 01:23:54,447
Piloci wymieniający ze sobą wiadomości,

1235
01:23:54,530 --> 01:23:57,867
Mark Forkner i jego przełożony,
Patrik Gustavsson,

1236
01:23:57,950 --> 01:24:01,162
zostali rzuceni na pożarcie wilkom.

1237
01:24:01,245 --> 01:24:02,496
ZWODNICZE STWIERDZENIA

1238
01:24:02,580 --> 01:24:04,039
Forkner wykonywał rozkazy.

1239
01:24:04,123 --> 01:24:05,499
PÓŁPRAWDY I PRZEMILCZENIA

1240
01:24:05,583 --> 01:24:09,253
Teraz go porzucili
i zrobili z niego kozła ofiarnego.

1241
01:24:09,420 --> 01:24:12,757
Departament Sprawiedliwości
zrobił wyjątek.

1242
01:24:12,840 --> 01:24:14,592
To nie jest zwyczajne.

1243
01:24:14,675 --> 01:24:18,053
Specjalnie podkreślili,

1244
01:24:18,137 --> 01:24:20,806
że kierownictwo nie było niczemu winne.

1245
01:24:20,890 --> 01:24:22,975
UCHYBIENIA W FIRMIE

1246
01:24:23,058 --> 01:24:24,769
NIE MIAŁY NATURY SYSTEMOWEJ

1247
01:24:24,852 --> 01:24:27,855
Całemu kierownictwu Boeinga
uszło na sucho.

1248
01:24:27,938 --> 01:24:32,610
Co więcej,
zachowali swoje olbrzymie pensje

1249
01:24:32,693 --> 01:24:35,863
i nawet włos im z głowy nie spadł.

1250
01:24:39,158 --> 01:24:42,578
-Mam rozmowę. Oddzwonię.
-Jasne. Wpadnij, jak skończysz.

1251
01:24:42,661 --> 01:24:43,496
W porządku.

1252
01:24:44,371 --> 01:24:45,873
To wkurzające,

1253
01:24:45,956 --> 01:24:50,419
że Boeing może zapłacić,
żeby uniknąć odpowiedzialności karnej.

1254
01:24:50,878 --> 01:24:55,257
Ale to dobrze dla naszej sprawy,
bo twierdzimy dokładnie to samo.

1255
01:24:55,341 --> 01:24:58,594
Że rząd idzie na ugodę z Boeingiem.

1256
01:24:58,677 --> 01:25:02,181
Czyli Boeing oszukał FAA.

1257
01:25:03,057 --> 01:25:07,728
Forkner i Gustavsson
są pilotami doświadczalnymi.

1258
01:25:07,812 --> 01:25:11,398
Robią to, co im przykażą przełożeni.

1259
01:25:11,482 --> 01:25:15,069
Ale tym przełożonym,
którzy wydawali im polecenia,

1260
01:25:15,152 --> 01:25:16,779
wszystko uszło na sucho.

1261
01:25:16,862 --> 01:25:21,200
Wracamy do kwestii demaskatora.

1262
01:25:21,283 --> 01:25:22,284
Eda Piersona.

1263
01:25:26,121 --> 01:25:30,167
Po pierwszym wypadku napisałem do prezesa.

1264
01:25:31,377 --> 01:25:34,004
Prosiłem, by zwolnić tempo.

1265
01:25:34,088 --> 01:25:35,089
POSTĄPIĆ SŁUSZNIE

1266
01:25:36,298 --> 01:25:39,301
Zaraz potem napisałem do zarządu.

1267
01:25:39,885 --> 01:25:44,515
Wysłałem list polecony,
żeby być pewnym, że zostanie po nim ślad.

1268
01:25:44,598 --> 01:25:46,934
Prosiłem, by podjęli jakieś kroki.

1269
01:25:47,017 --> 01:25:50,563
Kilka tygodni później
rozbił się samolot Ethiopian Airlines.

1270
01:25:51,605 --> 01:25:55,609
Pierson powiedział, że to nie kwestia
tylko tych dwóch pilotów.

1271
01:25:55,693 --> 01:26:00,155
Informował Muilenburga
o problemach na linii produkcyjnej,

1272
01:26:00,239 --> 01:26:02,283
w całym procesie produkcji.

1273
01:26:02,408 --> 01:26:08,163
Wyłania się większy obraz
korporacyjnego podejścia.

1274
01:26:08,247 --> 01:26:13,419
Pieniądze i zysk
są ważniejsze niż bezpieczeństwo.

1275
01:26:13,502 --> 01:26:17,798
Wszyscy w Boeingu deklarują:
„Bezpieczeństwo przede wszystkim”.

1276
01:26:17,882 --> 01:26:18,966
Czy to prawda?

1277
01:26:19,049 --> 01:26:22,553
A może to tylko puste słowa? Bicie piany?

1278
01:26:22,636 --> 01:26:28,017
Pierson powinien złożyć zeznania.

1279
01:26:28,392 --> 01:26:29,476
Tak.

1280
01:26:29,560 --> 01:26:33,272
Boeing nie chce, by tak się stało,

1281
01:26:33,355 --> 01:26:36,901
więc musimy umożliwić mu złożenie zeznań.

1282
01:26:46,952 --> 01:26:48,954
Chwila. Dzwoni Boeing.

1283
01:26:52,333 --> 01:26:54,501
Bernard, co słychać?

1284
01:26:57,004 --> 01:27:00,257
Nie ma sprawy. Co chciałeś mi powiedzieć?

1285
01:27:06,680 --> 01:27:08,682
Nie, ale dlaczego...

1286
01:27:11,560 --> 01:27:13,103
Rozumiem.

1287
01:27:20,861 --> 01:27:24,573
Dobrze, dzięki za telefon. Do usłyszenia.

1288
01:27:25,741 --> 01:27:26,742
Na razie.

1289
01:27:34,333 --> 01:27:37,711
Dostaliśmy cynk.

1290
01:27:40,089 --> 01:27:45,010
FAA w środę
zezwoli na powrót MAX na lotniska.

1291
01:27:47,012 --> 01:27:52,726
To dobre wieści dla Boeinga
w ciężkim okresie dla firmy.

1292
01:28:00,359 --> 01:28:01,402
Halo.

1293
01:28:01,485 --> 01:28:04,029
Oglądałaś wiadomości?

1294
01:28:04,113 --> 01:28:06,949
Byłam w sklepie, nie oglądałam.

1295
01:28:07,032 --> 01:28:09,994
FAA pozwoliło na powrót MAX.

1296
01:28:12,121 --> 01:28:14,206
Wiedzieliśmy, że tak będzie.

1297
01:28:19,545 --> 01:28:21,380
American Airlines nimi latały.

1298
01:28:21,463 --> 01:28:24,842
Więc będą chciały je przywrócić.

1299
01:28:28,053 --> 01:28:30,514
To Airbus, a to 737.

1300
01:28:32,266 --> 01:28:33,100
Proszę bardzo.

1301
01:28:34,101 --> 01:28:36,228
MAX 8, lot o 14.30.

1302
01:28:38,063 --> 01:28:39,189
Patrz na cenę.

1303
01:28:40,232 --> 01:28:44,278
Mogę wybrać lot o 13.40
samolotem Embraer za 516 dolarów.

1304
01:28:44,361 --> 01:28:45,362
LOT W OBIE STRONY

1305
01:28:45,446 --> 01:28:49,283
A o 14.30 polecę modelem MAX
za 181 dolarów.

1306
01:28:52,036 --> 01:28:56,081
Ludzie szukający tanich lotów do Miami
trafią na lot modelem MAX,

1307
01:28:56,165 --> 01:28:57,791
jeśli nie będą czujni.

1308
01:28:57,875 --> 01:29:00,127
Szaleństwo.

1309
01:29:00,961 --> 01:29:02,838
Powiedz o tym rzecznikowi.

1310
01:29:09,261 --> 01:29:12,973
Chyba dotrze to do mnie dopiero,

1311
01:29:13,057 --> 01:29:17,269
kiedy zobaczę ludzi na lotnisku
czekających na wejście do MAX.

1312
01:29:25,778 --> 01:29:29,156
737 MAX WRACA DO OPERACJI LOTNICZYCH

1313
01:29:29,239 --> 01:29:30,908
Dzień dobry, pasażerowie.

1314
01:29:30,991 --> 01:29:36,955
Ogłoszenie przed rejsem
American Airlines nr 718 do Miami.

1315
01:29:37,039 --> 01:29:38,916
Rejs odbędzie się planowo.

1316
01:29:38,999 --> 01:29:41,126
Boarding rozpoczyna się za 20 minut.

1317
01:29:41,210 --> 01:29:42,252
Dziękuję.

1318
01:29:46,256 --> 01:29:49,468
LONDYN

1319
01:29:53,347 --> 01:29:56,600
Urodziny i rocznice są ciężkie.

1320
01:29:56,683 --> 01:30:00,646
Staramy się nie smucić,

1321
01:30:00,729 --> 01:30:06,443
tylko wspominać tatę,
jego śmiech i jego życie.

1322
01:30:06,527 --> 01:30:10,906
Potrzebujemy tego teraz,

1323
01:30:10,989 --> 01:30:14,284
kiedy 737 MAX wraca na lotniska.

1324
01:30:14,368 --> 01:30:19,623
To bardzo boli,
więc potrzebujemy poczuć smak zwycięstwa.

1325
01:30:19,706 --> 01:30:21,291
Dziękuję.

1326
01:30:21,375 --> 01:30:22,292
STO LAT, TATO

1327
01:30:22,376 --> 01:30:24,336
-Piękny tort.
-Nie ma za co.

1328
01:30:29,007 --> 01:30:30,759
Ostatnie wezwanie na pokład

1329
01:30:30,843 --> 01:30:35,806
dla pasażerów rejsu
American Airlines nr 718 do Miami.

1330
01:30:40,602 --> 01:30:44,022
Rozmawiałem z wysoko postawionymi
ludźmi w Boeingu,

1331
01:30:44,106 --> 01:30:46,567
którzy mają poczucie winy,

1332
01:30:46,650 --> 01:30:51,864
ale nie uważają,
że działali w złej wierze.

1333
01:30:53,949 --> 01:30:56,285
Ich grzechem nie były złe intencje.

1334
01:30:57,369 --> 01:31:01,915
Było nim ślepe podążanie za systemem

1335
01:31:01,999 --> 01:31:04,293
i niekwestionowanie jego działania.

1336
01:31:07,337 --> 01:31:10,340
To bardzo amerykańska historia,

1337
01:31:10,424 --> 01:31:15,012
bo u samego źródła problemu
leży amerykańska kultura korporacyjna.

1338
01:31:19,391 --> 01:31:21,268
To, co wydarzyło się z FAA,

1339
01:31:21,351 --> 01:31:25,981
czyli coraz gorsze wypełnianie roli
organu nadzorującego,

1340
01:31:26,064 --> 01:31:28,025
było jedynie ruchem politycznym.

1341
01:31:29,651 --> 01:31:32,863
Boeing lobbował i opłacał polityków,

1342
01:31:33,697 --> 01:31:37,534
przekonując ich, że nie powinni
rzucać kłód pod nogi przemysłu.

1343
01:31:39,077 --> 01:31:42,998
Boeing twierdził: „Nie chcemy regulacji.
Sami się tym zajmiemy.

1344
01:31:43,081 --> 01:31:45,918
„Jesteśmy wydajni
i potrafimy sami o to zadbać”.

1345
01:31:46,877 --> 01:31:49,213
Załoga lotu, przygotować się do startu.

1346
01:31:50,881 --> 01:31:53,842
Dziki kapitalizm zje własny ogon.

1347
01:31:54,426 --> 01:31:56,053
A przy okazji zabije ludzi.

1348
01:31:56,803 --> 01:32:00,849
To choroba, która toczy
wiele dobrych amerykańskich firm.

1349
01:32:02,142 --> 01:32:04,853
Wpływ Wall Street na realną gospodarkę

1350
01:32:04,937 --> 01:32:07,189
Stanów Zjednoczonych Ameryki.

1351
01:32:07,272 --> 01:32:10,192
Sektor finansowy to 40% naszej gospodarki.

1352
01:32:10,275 --> 01:32:11,526
Kiedyś to było 20%.

1353
01:32:11,610 --> 01:32:14,488
Kiedyś pożyczano ludziom
pieniądze na produkcję.

1354
01:32:15,113 --> 01:32:18,492
Teraz żeruje się
na odnoszących sukces firmach,

1355
01:32:18,575 --> 01:32:22,079
aż te stają się cieniem samych siebie.

1356
01:32:22,162 --> 01:32:26,124
Chcę, by Boeing był tym, czym był kiedyś.
Czym ma potencjał się stać.

1357
01:32:26,208 --> 01:32:29,628
Najwspanialszą firmą inżynieryjną
na świecie.

1358
01:32:39,096 --> 01:32:42,140
...ale jesteśmy tu

1359
01:32:43,517 --> 01:32:49,273
Myślałam, że ból się nie skończy

1360
01:32:49,356 --> 01:32:53,277
Ale przetrwaliśmy burzę

1361
01:32:53,360 --> 01:32:55,612
Przetrwaliśmy burzę

1362
01:32:55,696 --> 01:32:58,323
Wdzięczni za wygrane bitwy

1363
01:32:59,491 --> 01:33:01,618
I za te, które przegraliśmy

1364
01:33:02,035 --> 01:33:03,870
Dzięki temu trwam

1365
01:33:03,954 --> 01:33:08,834
Widzę już brzeg

1366
01:33:08,917 --> 01:33:12,004
Zabierz mnie na brzeg

1367
01:33:19,594 --> 01:33:21,471
Ed Pierson zeznał, że w fabryce

1368
01:33:21,555 --> 01:33:24,182
naciskano na jak najszybszą produkcję

1369
01:33:24,266 --> 01:33:25,642
kosztem bezpieczeństwa.

1370
01:33:25,726 --> 01:33:27,853
-Boeing nie słuchał.
-FAA też.

1371
01:33:27,936 --> 01:33:31,356
Tak naprawdę słuchał tylko Kongres.

1372
01:33:31,440 --> 01:33:36,611
ED PIERSON NADAL WSPÓŁPRACUJE
W RAMACH PROWADZONYCH ŚLEDZTW.

1373
01:33:36,737 --> 01:33:42,743
W RAPORCIE WSKAZAŁ PROBLEMY Z PRODUKCJĄ
JAKO PRZYCZYNĘ WYPADKÓW

1374
01:33:42,826 --> 01:33:47,622
I PRZEDSTAWIŁ FBI
DOWODY RZEKOMYCH WYKROCZEŃ

1375
01:33:47,706 --> 01:33:49,374
KIEROWNICTWA BOEINGA.

1376
01:33:50,709 --> 01:33:54,087
Nagrodę otrzymują Dominic Gates,

1377
01:33:54,171 --> 01:33:57,382
Steve Miletich, Mike Baker i Lewis Kamb,

1378
01:33:57,466 --> 01:33:59,176
dziennikarze The Seattle Times.

1379
01:33:59,968 --> 01:34:02,429
DOMINIC GATES I REDAKCJA THE SEATTLE TIMES

1380
01:34:02,512 --> 01:34:06,350
OTRZYMALI NAGRODĘ PULITZERA
ZA RELACJĘ ZE SPRAWY 737 MAX.

1381
01:34:08,226 --> 01:34:12,606
Boeing w końcu przyznał pełną winę
za tragiczny wypadek w Etiopii.

1382
01:34:12,689 --> 01:34:14,316
Ustalenia pozwolą

1383
01:34:14,399 --> 01:34:17,194
ubiegać się o odszkodowanie w USA,

1384
01:34:17,277 --> 01:34:20,155
gdzie kwoty takich świadczeń są wyższe.

1385
01:34:21,698 --> 01:34:27,287
UGODA PODPISANA PRZEZ BOEINGA
Z JUSTINEM GREENEM I INNYMI PRAWNIKAMI

1386
01:34:27,371 --> 01:34:32,959
ZAPEWNIŁA WSZYSTKIM RODZINOM OFIAR
RÓWNE ODSZKODOWANIE.

1387
01:35:02,948 --> 01:35:07,119
Mój tata zawsze mówił:
„Daj z siebie wszystko, by umrzeć pustą”.

1388
01:35:08,036 --> 01:35:11,331
To jeszcze nie mój czas.
Dopiero zaczynam podróż.

1389
01:35:11,415 --> 01:35:13,917
Ale w tym kierunku podążam.

1390
01:35:46,867 --> 01:35:49,619
KU PAMIĘCI 346 OFIAR

1391
01:35:49,703 --> 01:35:52,706
KATASTROF LOTÓW 737 MAX,

1392
01:35:52,789 --> 01:35:56,793
LION AIR NR JT610
I ETHIOPIAN AIRLINES NR ET302.

1393
01:38:27,027 --> 01:38:29,029
Napisy: Natalia Kłopotek

1394
01:38:29,112 --> 01:38:31,114
Nadzór kreatywny nad tłumaczeniem
Grzegorz Niksiński