Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Reality TV yıldızı Paris Hilton
çarşamba günü Capitol Hill'da kamera karşısına geçerek
kanun yapıcılara 17 yaşındayken Utah davranışsal tedavi merkezinde
maruz kaldığı kişisel travma ve istismar deneyimlerini anlattı.
Erkek personel boğazımı sıktı, yüzüme tokat attı
ve duştayken beni gözetledi.
Ülkemizin gençleri bunlara maruz kalıyor.
Paris Hilton ve ailesi bunu yaşıyorsa
bir de bugün burada olamayan onca insanı düşünün.
HİKÂYE 35 YIL ÖNCE BAŞKA BİR KAMPLA BAŞLADI
…VE BİR ADAMLA
Ertesi gün okula gideceğimi düşünerek yatağa gittim.
15 yaşındaydım.
Ev karanlıktı. Annem ve babam yoktu.
Yatağımın başında duran iki adam beni uyandırdı.
Yapılılardı. Dağ gibiydiler.
"Kalk, giyin. Bizimle geliyorsun" dediler.
Kaçmaya çalışırsam ellerimi kelepçeleyeceklerini söylediler.
Beni tutup zorla evimden çıkardılar.
Havaalanına götürüldüm.
CHECK-IN UÇUŞ KAPISI
KALKIŞLAR
Özel uçak kiralamışlardı.
Uçakta sordular, "Gittiğin yeri bilmek ister misin?"
"Hayır" dedim.
Korktuğumu anlamalarını istememiştim.
Arabaya bindim. Yanımda kendine Mad Cat diyen bir kadın
ve kendine Mad Dog diyen bir adam vardı.
"Ne oluyor be?" dediğimi hatırlıyorum.
Çölün ortasına doğru sürdük.
Uzakta bir ateş vardı.
Boş bir zarfın arkasına yazılmış bir not verdiler.
"Bu iyiliğin için. Seni seviyoruz."
SEVGİLİ NADINE, BU, İYİLİĞİN İÇİN. SENİ SEVİYORUZ. ANNE VE BABAN
İşte o zaman bu adamları beni kaçırıp programa götürmeleri için
ailemin tutmuş olduğunu anladım.
Gidelim. İşte böyle.
Hadi, gidiyoruz!
Gidiyoruz!
Kamyondan inin!
Hadi, kımıldayın!
Güney çöllerinde Challenger'a hoş geldiniz.
Önümüzdeki 63 gün benim ve adamlarımın gözetiminde olacaksınız.
Anlıyor musunuz?
Evet efendim!
Sizi duyamadım!
Evet efendim!
16 yıl boyunca sevdiğiniz, büyüttüğünüz çocuk birden baş kaldırıp
tanıyamadığınız birine dönüşürse bununla nasıl başa çıkarsınız?
1980'ler dünyanın değiştiği bir dönemdi.
Amerikan gençliğinin yoldan çıktığına dair derin bir kaygı vardı.
Nancy?
Teşekkürler.
Bugün bu ülkede bir uyuşturucu ve alkol bağımlılığı salgını var.
Kimse güvende değil.
Ne ben ne de siz. Hele çocuklarımız hiç.
Ülke, çocuklarıyla başa çıkmakta bir krizle karşı karşıya.
"Elden ne gelir?" durumu.
Hiçbir şey işe yaramayınca
ümidini yitiren aileler sorunlu çocuklarını
vahşi doğa terapi kamplarına göndermeye başladı.
Güya kötü alışkanlıkları ve asiliklerinden kurtarmak için tasarlanmışlardı.
Eski bir hava astsubayı olan 35 yaşındaki zeki çocuk Steve Cartisano.
Toplumumuzda çocuklar için bahane bulup duran bir dolu kişi var.
Çocuklar bir ders almalı,
hayatlarından ve eylemlerinden kendileri sorumlular.
Steve Cartisano bir dâhi
ve tek bir telefonla aile içindeki tüm problemleri çözebilen,
bu konuda her şeyi bilen çok renkli bir karakterdi.
Steve öyle biriydi ki insanlar onu ya sever ya da hor görürdü.
Bence çağının ilerisindeydi. Harika bir fikri vardı.
Challenger Vakfı.
İddiası, kötü çocukları çile çektirerek dönüştürmek.
Çok hızlı ve çok fazla büyüdü.
Çocuklar düzelene kadar yıpratılıyor.
Temelindeki kavram mükemmeldi.
Yaptığı şeyin özü oldukça dikkate değerdi.
Ne benim ne de ekibimin, hep tabiat ananın işi Phil.
Bugün hâlâ mevcut.
Bu sektör aldı başını gitti.
Sorun şu ki bazı gençler geri gelmeyecek.
Gençler kendilerini
ABD yetkililerinin ulaşamayacağı acımasız koşullarda buluyor.
Hayatta kalma, disiplin ve istismar arasındaki çizgi nedir?
-Çok kötüydü. -Ölüm ve istismar.
İşi tam bir felakete dönüşmüştü
ama o küllerinden yeniden doğacaktı,
"Asla pes etme" dercesine.
CEHENNEM KAMPI: GENÇLERİN KÂBUSU
Pekâlâ Bay Cartisano, konumuz Challenger Vakfı'nız.
Çocuğunuz size cevap mı veriyor?
Evde bir ukala mı var?
Bu çocuklarla ne yapmak istiyorsunuz?
Kim kimi kaçırabilir?
Çocuklarınızı adam etmeye kalkan bu kişileri izleyen kimse var mı?
Ve bunun ne kadarı…
Steve Cartisano, Challenger'ı 1988'de kurdu.
Çocukları gecenin bir yarısı yataklarından çıkarıyorlar, aileler de
ebeveynlik haklarını devrediyorlardı.
Çocuk hakları bu anlaşmanın neresinde? 16 yaşında olanlar var.
Çocuklar okula gitmeyince, uyuşturucu kullanıp birer pisliğe dönünce
haklarını kullanmış mı oluyorlar?
İri yarı, koca bir adam karşılıyor.
"Artık bana aitsiniz,
Utah çölü boyunca 800 km'lik mecburi bir yürüyüş yapacaksınız."
CHALLENGER KAMPI, 1989 UTAH ÇÖLÜ
Adım Horsehair.
Personelin söylediği her şey yapılacak.
Tereddüt yok.
Anlaşıldı mı?
-Evet efendim. -Evet.
-Anlaşıldı mı? -Evet efendim.
-Adın ne, yaşın ne, nerelisin? -April Schmidt, 15.
-Yüksek sesle. -Bonney Lake, Washington.
April Schmidt, 15. Bonney Lake, Washington.
İlk gün çocuklar geldikleri yerden farklı,
bambaşka bir yerde olduklarını görürler.
Sen en iyisi annene daha iyi davranmaya başla, tamam?
Evet efendim.
Geçici olarak değil.
Senin için çok şey feda etti. Bunun manasını anlıyor musun?
Evet efendim.
Ağlamak için çok geç.
Bunu ona öyle davranırken düşünecektin.
-Doğru mu? -Evet efendim.
Kalıcı şekilde düzeltsen iyi olur.
-Anlaşıldı mı? -Evet efendim.
Onları yıpratıyorduk.
Ama amacımız onları incitmek ya da cezalandırmak değil,
eski saçmalıklarından kurtararak onları yeniden yapılandırmak
ve daha iyi, daha yapıcı biri olmalarına yardım etmekti.
Bazı çocuklar korkudan bayılacak gibi olurdu.
Bence bir sakıncası yoktu çünkü azıcık korksunlar istiyordum.
Bu çocukların çoğu için tek çare buydu yoksa hapse gireceklerdi.
Çocuklar burada olmak istemeyecek.
Aç kalacaklar.
Yorulacaklar, kirlenecekler. İşe yarayan işler yapmalıyız.
Konuşmak ve sevmek fikirlerini değiştirmiyor.
-Herkes dinliyor mu? -Evet efendim!
Steve Hava Kuvvetleri'ndeydi. Ben de öyle.
Tanıştığımızda bu ortak noktamızdı.
Gençlere yardım etmek için farklı bir yöntem gerektiğini düşünüyordu.
Zamanımızın çok ilerisindeydik.
63 günlük bir programdı
ve üç farklı bölümümüz vardı.
Önce en alt seviyeden başlatıyorduk.
İhtiyaçlarını veriyorduk ama bedavaya değildi.
Her şeyin bir bedeli vardı.
Yemek veriyorduk ama yemek farklı bir yerde oluyordu.
Oraya ulaşmak için yürümeleri gerekiyordu.
Kimseyi cezalandırmıyorduk.
Eylemlerimizin hem iyi hem de kötü sonuçları vardır.
Olumsuz mu olumlu mu olacağına siz karar veriyorsunuz.
Şunu anlamalısınız, burada söz konusu olan,
pazarları kiliseye ya da hafta içi dans partilerine giden gençler değil.
Çoğu, çocuklarınızın aklını çelip onlara uyuşturucu verecek,
imkân olsa arabanızı, mücevherlerinizi çalacak
kontrolden çıkmış, vahşi gençler.
Birer manipülatör oldukları, sistemi kullandıkları için buradalar.
Ben hep ailenin kara koyunu, sorun yaratan kişisiydim.
Düşünsenize, güçsüz bir çocuksunuz, tek gücünüz davranışlarınız.
Yani evet, bir parça rol yapardım.
İçip içip partilere giderdim.
Ot içmeyi severdim.
Kafası dumanlı tiplerdendim. Endişe verebiliyordu.
Bir erkek arkadaşım vardı. Kasabada baş belası olarak mimlenmişti.
Ailem onunla çıkmamdan hoşlanmazdı. Annem zaten beni sevmezdi.
12 yaşımdan beri benden kurtulmanın bir yolunu arıyordu.
Ben de pılımı pırtımı toplayıp kaçtım.
Polis geldiğinde sevgilimin kardeşinin evindeydim.
Saklanıyordum.
Polis beni ailemle birlikte eve gönderdi
ama oradan nereye gideceğimi söylemediler.
Yerde uyuyordum. Çadır falan hiçbir şey yoktu.
Kayalık bir yerdi.
Hadi! Kalk! Yaz kampında değiliz. İşte bu. Hadi, gidelim.
Sabah baktım, bir sürü çocuk vardı.
Bir deri bir kemiklerdi, üstleri yırtık pırtıktı.
Kızın biri bana doğru geldi.
Sakız çiğniyordum, alabilir miyim diye sordu.
Ağzımdaki sakızı istiyordu.
"Tadı yok ki" dedim. "Umurumda değil" dedi. "Peki" dedim.
Sonra başka bir çocuk çorbamı istedi.
Çorbamı ona verecektim
ama kızın biri "Çorbanı verme. Çorbana ihtiyacın var" dedi. "Peki."
Hava 45 derece falandı.
Tenis ayakkabısıyla 800 kilometre yürüdüm.
Sadece hayatta kaldık.
Yürümeye devam et. Al.
-Teşekkürler. -Yürümeye devam et.
Her aşamada hayat biraz daha iyileşti.
İkinci grupta bir el arabamız vardı.
Tüm eşyalarını arabaya koyabiliyorlardı ama itmeleri gerekiyordu.
Üçüncü gruba is bir yayık getirdik,
sonra da tava getirdik.
O sırada hayatımda olan şeyleri düşününce
zorluklar, kir ve toz içinde olmamız,
berbat kokmamız umurumda bile değildi.
Burada dengeyi korumayı öğreniyoruz.
Yaptığımız her şeyde bir ruh var.
En başından beri hep böyle olmuştur.
Evde yaşamak zordu.
Annemle sürekli tartışıyorduk.
Okul iyi gitmiyordu.
En sonunda babamın vefatından sonraki ay
intihara teşebbüs etmiştim.
Tamam. Herkes burada toplansın. At nalı şeklinde oturun.
Farklı bir histi.
Grupta farklı bir enerji vardı.
Hayatımı düşünecek vakit olmuyordu pek.
O noktada tek düşündüğüm, hayatta kalmaktı.
Bu beni rahatlatıyordu.
Göklerdeki Baba'mız, bu süreçte bize yardım etmeni diliyoruz.
Bu hayvanın temsil ettiği adağımız nazarında kabul görsün.
İsa adına yalvarıyorum. Âmin.
Âmin.
Başardım.
Orada olmaktan gerçekten keyif alıyordum.
Farklı pişirme yöntemleri göstereceğiz.
İlki, çukur açmak. Pişirirken mideyi kullanacağız.
Karıştırmaya hazır olun. Eti koyun.
"Eve dönebileceklerini nasıl anlıyorsun?" dediler.
Bakışlarından, görünüşlerinden.
Gözleri parlardı.
Yüzlerinde hep silinemeyen bir gülümseme olurdu.
Bence çoğu genç buraya gelip kendini geliştirmeli.
Muhtemelen bu, başınıza gelen en iyi şey olacak.
Steve'e göre, çocukluktan yetişkinliğe geçişte herkesin
bir dönüm noktasına ihtiyacı vardır
ve bu genellikle…
…büyük bir zorluk içerir.
İnsana acı veriyor.
Ben sadece…
Annemi, babamı bir kenara ittim.
Annem mektup yazıp beni nasıl sevdiğini, özlediğini,
dönmemi istediğini anlatmış
ama burada olmam gerekiyor.
Eve erken dönecek olursam bu hiç…
Değişmem için verilen emekler…
…tümüyle boşa gider.
Bir dönüm noktasından geçiyorlardı ve bu daha başlangıcıydı.
Buraya ilk ayak bastığınızda kaçınız burada olmaktan memnundu?
Bir iki kişi. Peki şu an kaçınız memnunsunuz?
Evet.
Kaçınız kendisi hakkında ilk geldiğinde bilmediği bir şey öğrendi?
Bunu, anlamayan birine açıklamak zor.
Başarmış hissettim.
Her günün sonunda kendimi başarmış hissediyordum.
Mücadele, imtihan ve zorluklarla iyileşmemiz sağlandı.
Basit bir denklem.
Programa 700'den fazla çocuk geldi. Yüzlerce hayatı değiştirdik.
Bu çocukların buna ihtiyacı var. Çok hayat kurtarıyoruz.
Denemeye devam etmeseydik
şu an Matthew ya ıslahevinde ya da ölmüş olacaktı.
Üzgünüm.
Çok fazla içki ve esrar içerdim.
Arada sırada bir doz LSD alırdım.
Ya da biraz PCP kullanırdım.
Sokağın aşağısında bir köprü var.
Oraya gider ve trenlerin üstüne atlardı.
Artık çığrından çıkıyordu.
Güzel zamanlardı.
Ama aynı zamanda uyuşturucu bulundurmaktan falan
sürekli tutuklanıp duruyordum.
Sanırım biraz kâbus gibiydim.
O zamanlar Matthew için polis sık sık uğrardı.
Onu alırlardı. Belki bir yerden alkol almış olurdu.
Ben, babası, okul veya polis,
kim ne ceza verirse versin hiç fark etmiyordu.
Artık farklı bir çözüm bulmalıydık.
Bunlar uyuşturucu evlerinde takılan ya da evden kaçan,
kontrolden çıkmış, manipülasyonda usta çocuklar.
-Herkesi suçlarlar. -Usta manipülatörler.
Ama 25 yaşına gelince
liseyi niye bıraktıklarının veya niye uyuşturucu kullandıklarının
bir önemi kalmayacak.
"Deneyecek ne kaldı ki? Bu iyi gibi" diye düşündüm.
Geleli çok olmamıştı ama evime,
McDonald'slarıma dönmek için can atıyordum.
Ve Oreo'larıma.
En sevdiğim dondurmaya.
Tüm o güzel şeylere.
Ama yetişkinler çoktan karar vermişti.
Yüzleşmem gerek diye düşündüm.
"Madem buradasın, programa uy. Buradan çıkınca biranı yudumlayacaksın."
Uzun süre dönememekten korkuyordum ama beni öldürecek değillerdi ya.
Aynen böyle düşündüm, "Beni öldürecek değiller."
Bu gece aramızda "Pohpohlamayı bırak, psikiyatristi boş ver" diyen biri var.
Gençlere sade bir mesaj verin.
Güçlenin. Hayat bir piknik değil. Hayatta kalma kursuna gidin.
Tüm program, yani reklamlar, telefon satışları,
şirket finansının ve çalışanlarının idaresi,
hepsi Steve'in sorumluluğundaydı.
Ama beklediğinden çok daha hızlı büyümüştü
bu yüzden de Güney Utah'daki programı yönetenlere
fazlasıyla bağımlıydı.
ESCALANTE'YE HOŞ GELDİNİZ
Bence çok hızlı ve çok fazla büyümüştük. Henüz buna hazır değildik.
Ne duş ne tuvalet ne yatak ne de yemekhane vardı.
Bazı personel sadece geçici elemandı.
Yatakları ve battaniyeleri yerlerdeydi.
Yardım etmek istiyorlardı ama bizimle aynı anlayışta değillerdi.
Çocuklar eylemlerinden sorumlu tutulacaklar.
Yemeğini aç bir arkadaşınla paylaşırsan ikiniz de yiyemezsiniz.
Yemek çalarsan ellerin ve ayakların bağlanır.
Personelin çoğu çok gençti.
Bir de saha lideri olan Horsehair vardı.
Sorun şu ki Steve Cartisano'nun sözlerine inanıyordu
ve Steve Cartisano bize dalavereciler, yalancılar diyordu.
Bize inanmamaları gerektiği personelin zihninde yer etmişti.
Bazı çocuklar "Sırtım kötü" veya "Dizlerim acıyor" diyor
ama sağlık raporuna bakınca görüyoruz, ne dizleri ne de sırtları incinmiş oluyor.
Ne zaman biri hastayım dese yalancı diyorlardı.
Hadi dostum. Acıyor. Tanrım!
Sözün özü, bizi her şeyden mahrum ediyorlardı.
Yanlış bir tavırda bulunursanız
63 gün bitse de düzeltene dek burada kalırsınız.
Orada kaldıkça ortam iyicene Sineklerin Tanrısı'na döndü.
Saçlarımızı içindeki lastik yüzünden tamponlarla bağlıyorduk.
Bazen çocuklar düzgün toplayamaz ve çantaları yolda dağılırdı.
O zaman ceza olarak bir taş koyup taşırlardı.
Bu aptal taş olmasa çok daha hızlı hareket edebilirdim.
Tuvalet kâğıdı olmadığı için tişörtünü tuvalet kâğıdı yapıyordun.
Çölde yürüyüş yaparken
saçlarını tamponla toplamış pis çocuklar gördüğünüzü düşünün.
İnsan şaşırır kalır.
Artık çölde yaşamak istemiyordum.
Bir sabah kalkmayı reddettim.
Sanırım danışmanlar kalkmam gerektiğini söyledi.
"Hayır" dedim. "Kalk!" dediler.
"Hayır" dedim.
"Beni zorla kaldıramazsınız."
O zaman bana vurdu.
Bana resmen vurdu.
Bir danışman daha vardı,
ona "Ayaklarını bileklerinden bağla" dedi.
Sonra beni sürüklemeye başladı ve canım çok yandı.
Ama üç metre gidip durdu ve sordu,
"Yürümeye hazır mısın?"
Acılar içindeydim.
Beni sürüklemeye devam etti.
Sırtımın derisi yüzülmüştü.
Her 10, 15 metrede bir durup "Yürümeye hazır mısın?" diyordu.
Yine "Hayır" dedim.
"Beni zorla yürütemeyeceksin."
Ertesi sabah Steve Cartisano geldi.
Olanların kendi hatam olduğunu aklımdan çıkarmamamı söyledi.
Ve çekip gitti.
Danışmanım olması gerekiyordu.
"Beni savunman gerekirken sen beni dövüyorsun" diye düşündüm.
Artık kime güvenecektim?
Devlet Sosyal Hizmetler Bürosu,
genç bir adamı Challenger programından aldıklarını,
bilmem gereken yaraları olduğunu bildirdi.
Programla ilk karşılaşmam sanırım 1990'ların başındaydı.
Devlet memurlarının dediğine göre,
birbirinden farklı sorunları olan,
uyuşturucu satan, kullanan çocukları alıp
boş çuvaldan farksız tembellerle birlikte
bu sert çöl koşullarında bırakıyorlarmış.
Hiçbir kolluk kuvvetinin erişimine izin vermiyorlarmış.
Gelecekte benim de programla bir işim olursa diye
bu bilgiyi hafızama kaydetmiştim.
Hastaneye sürdüm.
İçeri girdiğimde gördüğüm genç adamın, Mathew'un hâli beni şok etmişti.
Yerel doktorlardan biri tarafından muayene edilmişti.
Doktorun dediğine göre, çocuk iskelet gibiydi.
Doktor sırtında ve üst gövdesinde
çölde sürüklenirken oluşmuş 80'in üzerinde yara, bere ve çürük saydı.
Bana yaraların farklı iyileşme aşamalarında olduğunu
ve program personeli tarafından istismar edildiğini anlattı.
Olanları öğrenince ne hissettiniz?
Üzüldüm ve çok öfkelendim çünkü personele söylemiştim,
"Onları incitir veya istismar ederseniz
karşınızda beni bulursunuz, size bunu ödetirim."
Bazı yöntemlerimiz dışarıdan istismar gibi görünebilir.
Sen en iyisi annene daha iyi davranmaya başla.
Bazen arada ince bir çizgi oluyor.
Bence kimse dövülmemeli
ama fiziksel cezanın da yeri, zamanı ve uygun olduğu durumlar var.
Mesela iyi bir şaplak bazen harikalar yaratabilir.
-Anladınız mı? -Evet efendim!
-Sizi duyamıyorum! -Evet efendim!
Üzgünüm, eski kafalı olabilirim
ama insan doğası gereği bazı parametrelere ihtiyacımız var.
Yoksa anarşi olur ve anarşi sonuç vermez.
Hiç vermedi, vermeyecek.
Programdan biri aradı, Matthew'u hastaneye götürmüşlerdi.
Hastanede olduğuna göre herhâlde iyidir diye düşündüm.
Uçağa bindim. Challenger'dan birileri beni aldı.
Otel paramı ödediler.
Ama Matthew'u gördüğüm an konu kapandı.
Evin yolunu tuttuk.
Meğer en başından beri tehlikeli bir ortammış.
Orada olmanın en zor yanı mı?
Bunu bana ailemin yaptığını bilmek.
Program 1989 yılında aileme 16.000 dolardan fazlaya mal oldu.
1989'da bu çok büyük paraydı.
Cartisano'ya göre, son üç yılda
bu programdan yaklaşık 800 çocuk geçmiş.
Bu neredeyse on milyon dolara tekabül ediyor.
Steve zekiydi. Bu işin çok para gerektirdiğini biliyordu.
Para kazanmak için iş yapan birini niye itham edelim?
Çok para kazandı.
Çıkıp büyük, güzel bir ev aldı.
Radyom oldu.
Araba kiralardı. Bir keresinde Lamborghini kiralamıştı.
Bu durum "Tek derdimiz, çocuklara yardım etmek" savıyla
hiç örtüşmüyor.
Değil mi?
Büyük bir savurganlıktı.
CARTISANO EV ÇEKİMİ
Benim finansla bir ilgim yoktu.
Tek bildiğim, yeterli gelirimizin olduğuydu.
Çok para giriyordu
ama aynı zamanda çok da para çıkıyordu.
Bu programları yürütmek çok maliyetliydi.
Utah'taki bu evi bulduk.
Büyük bir evdi, yaklaşık 604 metre kareydi.
Ne düşünüyorsun Jen?
Bir at aldım ve binmeye başladım.
Her şey çok iyiydi. Büyük bir başarı gibi görünüyordu.
Sanırım tam bu dönemde odağını kaybetmeye başladı.
O dağa "Fiftymile Dağı" deniyor.
Powell Gölü boyunca 80 kilometre uzanıyor.
Kaiparowits Platosu da denir.
Burası çocukların yürüyüş yapması için oldukça kötü bir yerdi.
Bu manzara hızla ölümcül bir ortama dönüşebilir.
Başka bir şerifle yoldaydım.
Richfield'dan Challenger Vakfı'ndaki bir bayan katılımcının aradığını bildirdi.
Bu mesajı aldığımızda Panguitch'teki hastaneye doğru yoldaydık.
Provo'da ofisteyken
civardaki diğer kamplardan da bir olay olduğuna dair çağrılar aldık.
Steve ne olduğunu sormak için telefonu kaptı.
Yüz ifadesi değişti.
Durum çok ciddiydi.
Hemen her şeyi bıraktık.
İkimiz hemen bölgeye uçtuk.
Durum ne kadar kötü, bilmiyorduk ama ciddi olduğunun farkındaydık.
Hemen ambulansın önüne indik.
Ona kalp masajı yapıyorlardı, makineye bağlamışlardı.
Bir asistan doktor ona baktı,
45 saniye bile geçmemişti ki "Kaybettik" dedi.
Steve yıkılmıştı.
Tümüyle yıkılmıştı.
Eminim bir yanı kendi hatası olarak görüyordu,
neticede bu onun programıydı.
Programa çocuk getiren kişi oydu
ama öte yandan bu durumun kontrolü dışında olduğunu da biliyordu.
O dönem Güney Utah'da pek vakit geçirmiyordu
o yüzden sanırım aslında yapabileceği bir şey olmadığını,
hiçbir şeyin sonucu değiştirmeyeceğini fark etmişti.
Kristen Chase
engebeli Kaiparowits Platosu'nda sadece üç gün geçirmişti.
Beş kilometrelik yürüyüşün ardından yere yığıldı ve vefat etti.
Sharon Fuqua'yı tanıştırayım.
Onuncu sınıfı geçemediği, aşırı doz antidepresan aldığı için
Sharon bir karar vermişti,
kızları Kristen'ı vahşi yaşam kampına gönderecekti.
O zaman 16 yaşındaydı.
Elbette Sharon biricik kızını bir daha göremeyeceğinden
tümüyle habersizdi.
-Yaramaza benziyor. -Evet, öyleydi.
SHARON VE DAVID KRISTEN'IN ANNESİ VE AĞABEYİ
Çok tatlı
ve sevimliydi.
-Giyinmeyi severdi ve… -Evet, çok severdi.
Ama bir süre sonra durum değişti.
-Asi biri oldu çıktı. -Evet, asileşti.
Zor günlerden geçiyordu.
Ne yapacağımızı bilemedik.
Dördüncü hafta dört günlük solo periyot başlıyor.
İlaçlar sistemlerinden çıkıyor.
Eve dönüp anne babalarının kızı, oğlu olmak,
eğitim almak istiyorlar.
İnsan işe yarayacağını sanıyor.
Bu zorlu çöl ülkesinde çiftçi bir ailede büyüdüm.
Bu bölgede yetişen insanlar
çölün ne denli zorlu olabileceğini iyi bilir ve anlar.
Su birikintilerinin arasında belki kilometreler var.
Personel çok eğitimli değildi.
Bazıları eski Challenger katılımcılarıydı.
Bana kalırsa felakete davet gibiydi.
Kane İlçesi Şerif Departmanı'ndan memurlar
Challenger Vakfı'nın ofislerini bastı. Yetkililer bu kayıtlar ışığında
vakfa yöneltilecek suçlamalara karar vermeyi umuyor.
O noktada "Bu işin köküne ineceğim
ve bu konuda bir şey yapacağız" dedim.
Max Jackson, Challenger'ın bulunduğu Kane Bölgesi'nin şerifi.
Ülkenin dört bir yanındaki ailelerden çokça şikâyet aldığını söylüyor.
Bu dava kesinlikle hayatımı ele geçirdi.
Bu sürdüğü sürece kolluk kuvvetlerinin işi bitmez.
Kane Bölgesi yetkilileri beni yok etmekte kararlı.
Bizzat olmazsa program üzerinden yapacaklar.
Çöle birini gönderdiğinde orada fenalaşırsa
ve sıcak çarpması belirtileri varsa tedavi edersin.
Öncüler yol açmakla kalmaz, engelleri de kaldırır.
Bu programların bir savunucusuyum.
Değişen öyle çok hayat, minnettar olan öyle çok aile gördüm ki
gelecek vakit bulamayan dar görüşlü bürokratların
bir şeyleri dikte etmesini kabul etmiyorum.
Başka istismarlar ve bir ölüm daha yaşanması
çok yüksek bir ihtimal.
Kane ilçesi yetkilileri, Cartisano ve Challenger Vakfı'nı
ihmal sonucu ölüme sebep olmakla suçladı.
BUNLARLA SINIRLI KALMAMAK KAYDIYLA İHMALİN KAPSAMI:
Suçlu bulunursa hapse girecekti.
Hiç şüphe yoktu.
Hapiste pek yapamazdı o yüzden çok endişeliydi.
Davayı kaybederse hapse gireceğini,
geride dört küçük çocukla genç bir anne bırakacağını biliyordu.
Nasılsın?
Çok fazla çamur atılacağını tahmin ediyoruz
ve buna hazırız.
Onu bitirmek istiyorlardı.
Sekiz çocuk daha program denetçilerinin onlara vurduğunu,
onları aç bıraktığını, ağaca bağladığını söylüyor.
Çocukları ağaca bağlamak ve kayalık zeminde sürüklemekten dolayı
Challenger Vakfı aleyhine dokuz çocuk istismarı davası daha açıldı.
Davalar.
Giderek dava üstüne dava açılıyordu.
Davalar ülke genelinde büyük oranda olumsuz bir kamuoyu yarattı.
Challenger yetkililerine göre milyonlarca dolara mal olmuşlar.
Challenger ailelere 16.000 dolara mal olmuştu.
Ama Cartisano'nun temel fon kaynaklarından biri,
çocukların tedavi masraflarını
ailelerin sigorta şirketlerine fatura ediyordu.
Haberleri görünce sigorta şirketlerinin birden aklına
bu miktarları geri almak geldi.
Bu konuda çok hassasım
çünkü biliyorum ki daha bir sürü çocuk istismar edildi.
Bu tekrarlanmamalı.
Program kapatıldı.
Gelirimiz kalmamıştı. Sears'ta çalışmaya gittim.
Sonraki bir buçuk, iki yılı resmen davalarla boğuşarak geçirdik.
Savcılar bir kez daha Cartisano'nun gençlerin güvenliğinden çok
edeceği kârla ilgilendiğini kanıtlamaya çalıştı.
Adamlar iki yıldır yalan söylüyor.
Karşılaştığım en düzenbaz insanlar.
İddia şöyle, Kristen Chase aşırı yürütülmüş,
egzersize bağlı sıcak çarpmasından ölmüş.
Otopsi bulgularında
iç organlarının durumu
egzersize bağlı sıcak çarpmasıyla uyumluluk gösteriyordu
ancak başka ölüm sebepleriyle de uyumluluk vardı.
Egzersize bağlı sıcak çarpması olmadığını gösterirsem cinayet suçlaması kalkacaktı.
Ben doktor değilim
ama bu 1.800 metre yüksekteki çöle, 38 derece sıcaklığa getirilmişti.
Formda değildi ve yürümeye zorlanmıştı.
Bence olayda ihmali var.
Bu ihmal Kristen Chase'in ölümüne sebep oldu.
Yaptığımız işte başarılıydık.
İkimiz de kendi mezarımızı kazdık.
Bu işte birlikteyiz.
Anladığım kadarıyla Bay Cartisano,
ihmal sonucu ölüme sebep olmaktan aleyhinizde suçlamalarda bulunulmuş.
Doğru.
Kristen Chase'in ölümünden Challenger Vakfı'nız mı sorumlu?
Kristen'ı tanımıyordum.
Ofiste fenalaştığında 800 km uzaktaydım.
Ama Kristen davasında, dokuz çocuk istismarı vakasında,
aleyhinize açılan çeşitli davalarda ve IRS davasında…
Çıkarım yapılıyor ama…
Dünyası başına yıkılmış bir adam için
çok sakin bir tavrınız var.
Hükmün açıklanacağı gün
yargıç jüriyi müzakereye gönderdi.
Steve Cartisano için gidişat hiç iyi görünmüyordu.
Ölüm koşullarına bakınca
şiddetli sıcakta susuz hâlde yürümeye zorlandığı
son derece belirgindi.
Sabah çıktılar
ancak bir karara vararak dönmeleri gece saatlerini buldu.
Aleyhine olasılıklar artmıştı.
çünkü kaza olduğunu kanıtlaması gerekiyordu.
Jüri geldi ve yargıç sordu, "Bu konudaki fikriniz nedir?"
"Suçsuz."
Çıktık. Çok heyecan vericiydi.
Savunma avukatları bazen bu hataya düşer,
dava için alternatif bir teoriyi kanıtlamaya çalışır.
Oysa bu bir hata.
Göstermeniz gereken tek şey, savcının teorisinin yanlış olduğu.
Ölüm sebebinden tam olarak emin değilsiniz.
Toksik şok sendromu olabilir diyoruz.
Septik şok olabileceğini düşünüyoruz.
Egzersize bağlı sıcak çarpması değildi.
En azından bu yönde yeterli şüphe vardı.
Çok rahatlamıştım.
Tarif edilemez derecede rahatlamıştım.
Bitmesi gerekiyordu, benim istediğim de buydu.
İki yıl olmuştu, artık bitmeliydi. Bittiği için mutluydum.
Dualarımızın yanıt bulduğunu hissettik.
Hâlâ şaşkınız, bugün bile.
32 yıl mı oldu?
Onu çok özlüyoruz.
Hem de çok.
Kimsenin sorumluluğu yoktu.
Öyle oldu işte.
Kulağa soğuk geliyor olabilir ama gerçek bu.
CARTISANO'NUN ELEŞTİRMENLERİ
Daha fazla reklam olmak istemedik.
Daha fazla stres ve gerginlik istemedik.
Çocuklarım ve bunun üzerlerindeki etkileri beni endişelendiriyordu.
Bu programları bırakmasını istedim.
Ama başka ne yapacağını bilmiyor gibiydi.
Çocuklar konusunda hep yetenekliydim.
Onları anlıyorum. Ben de yaşadım.
Sorunlarını anlatmak isterlerse "Karşılaştıralım" derim.
Zor hayat nasıl olur, duymak ister misin? Bakalım nasılmış.
Ben atlatmayı başardım. Sen de yapabilirsin.
Bu Steve, dört ya da beş yaşındayken.
Bu Inez.
Bebekken babası ve annesi onu terk etmiş.
Troy ve Inez çifti tarafından evlat edinilmiş.
Sanırım iki yaşlarındayken
öz anne babası onu geri alınca büyük bir yıkım yaşamış.
Arka planın ve bu alanda aldığın eğitim nedir?
O değişir. Daha ziyade hayat akademisinden mezunum,
geldiğim yer, hayatım gibi.
Annem eroin bağımlısıydı, hapiste yatmıştı.
Ben 17 yaşındayken öldürüldü.
Babam çok asabi bir insandı.
Sorunları tokat atarak çözerdi.
Ortaokul ve lise yılları zor geçmiş.
Kolay değildi.
Babasının beton işine girmek istemiyordu
o yüzden Hava Kuvvetleri'ne katıldı.
Bu onun hayatını değiştirdi. Bu sayede öz güvenli biri oldu.
Aldığı temel askerlik eğitimi, hayatta kalma deneyimi,
Hava Kuvvetleri'nde edindiği tecrübeler
onu olgunlaştırdı ve daha sorumluluk sahibi birine dönüştü.
Bunun gençlere yardım etmek için iyi bir yöntem olduğuna
gerçekten inanıyordu.
Bu, öz güvenlerini geliştirecekti, daha iyi seçimler yapabileceklerdi.
Ama artık dava bitmiş ve beraat etmişti.
Ailesine bakmak için başka bir yol bulmasını istedim.
-Buldu mu? -Hayır.
Hayır.
Amerika Birleşik Devletleri'nde çocukların işlediği şiddet içeren suçlar
son on yılda %25 arttı.
Esrar kokusu alıyorum. Burnum yalan söylemez.
90'lara gelindiğinde ebeveynler hâlâ "Bu çocukla ne yapacağım?" derdindeydi.
Kesinlikle doğru gibi. Çocuklar çok esrar içiyor.
Belki eski günlerdeki kadar çok.
Vahşi yaşam programları hâlâ birçok aileye yardım edebilirdi,
Steve bunun farkındaydı ama nereye giderse gitsin
Sosyal Hizmetler Müdürlüğü önünü kesiyordu.
Kara listeye alınmıştı.
Ama bence Cartisano, zekâsıyla yetkilileri sürekli alt edip
programı, kimsenin bilmediği bir sonraki yerde tekrarlamaktan
büyük zevk alıyordu.
Ne haber? Burada olacağınızı biliyordum.
Sonunda Virjin Adaları'na gitti.
Galiba Saint Thomas adasıydı.
Bir muhabir olarak, "Seni yakalamayı deneyeceğim" dedim.
Deneyecektim çünkü mahkemeler hiçbir şey yapmıyordu.
Tek mahkememiz, kamuoyu mahkemesiydi.
Bir taşı kaldırıyordunuz,
altından başka bir tane çıkıyordu.
"Gözetimindeki bir kızın çölde ölmesinden sonra
Utah'taki Challenger Vahşi Yaşam Terapi Programı yasaklanan
Steven Cartisano, tekrar iş hayatında."
"Şimdi Health Care America adında başka bir program yapıyor."
Hâlâ devam ediyordu.
İlk tanıştığımızda film okuyordu.
Satış videosunu hazırlarken bu deneyiminden faydalandı.
Oyuncularla birlikte gerçekten hoş, iyi üretilmiş bir video yarattı.
Genellikle ilk birkaç günkü asilikler çok ince bir isyan şeklindedir.
Biraz yavaşlardır.
Direnirler.
Sorunsuz olmasını istemezler.
Yürütmek yerine çocuklar teknelere bindiriliyordu.
Değil mi? Öyleydi.
Hey, ne yapıyorsun?
Sakin ol.
-Sakin ol. -Dan!
"Bekle" dedim.
Gözetimindeki 16 yaşındaki bir kızın
ihmal sonucu ölümüyle suçlanmış ve daha yeni beraat etmişken
hiç aldırmadan gidip ne yaptı?
Bu bir şaka, değil mi?
Doğal olarak böyle bir programda
bazı çocuklar daha agresif olacaktır.
Özellikle Dan çok agresifti.
Steve bunu bir üst seviyeye taşıdı ve "Daha çok ücret alacağım" dedi.
Konsept, ıssız Utah Çölü
ve hayatta kalma becerilerini öğrenmek yerine,
Karayipler'de bir keyif gezisine dönmüştü.
Sizi izleyip destekleyeceğim ama yerinize ben yapmam.
Düzeltmezseniz acısını çekersiniz.
Bir yere demir atıp kısa süreliğine tekneden iniyorlardı
ama onda dokuzunda etrafta kimsecikler olmuyordu.
Kurallar belli. Beraber yürüyoruz.
-Yemek için onlara gerek yok. -Beraber yiyoruz. Kurallar böyle.
Amerikan tarihinin en zengin ailelerinden bazılarını
kendine çekmeyi başarmıştı.
Rockefeller ailesi.
Arkansas'ın rahmetli valisinin torununu oraya göndermişlerdi.
Çocukların dengeyi bulmasına yardım eden, meşru, güvenilir bir program olduğuna,
çocukların saygılı biri olarak yenilenmiş hâlde döneceğine inanıyorlardı.
Bu meseleyi dolambaçsız, kontrollü bir yoldan halletmeliydik.
Gerekli bir süreç gibi.
Her şey yolunda gitti. Sonunda çok yakınlaştık.
Bir doktorla görüşüyordum, konuyu da o açtı.
Sanırım anneme bahsetmiş.
Ve sonunda HealthCare America'nın videosunu izledik.
Gerçekten istediğin ne?
Bilmiyorum. Özgürlük falan istiyorum.
Gençlerle terapinin anahtarı, ilişki kurmaktır ama ilişki kurulamamışsa…
Film çok ikna ediciydi.
…başaracakları şeyi başaramazlar.
Ergenlik yıllarında Adam tamamen kontrolden çıkmıştı.
Annesiyle uğraşmaya dayanamıyordu.
Sanırım birkaç kez ona bıçak fırlatmıştı.
Hatırlıyorum.
Öfkeli bir çocuktum
ve sanırım evlat edinilmiş olmamı bunun için bahane ettim.
Çaresizdik, bir şeyler yapmak zorundaydık.
Niye burada olduğunuz malum, eylemlerinizin sorumluluğunu almıyorsunuz.
Bunu öğrenmenin vakti geldi.
Birinin yol göstermesine ihtiyacım vardı çünkü bunu yapan kimse yoktu.
Babam hep çalışırdı.
Böylece Saint Thomas'a uçtum.
Farklı bir deneyime hazırdım.
Daha iyi olmaya, kendimi geliştirmeye hazırdım.
Sonraki altı buçuk ay boyunca program kesinlikle büyük değişim yarattı.
Hemen her şeyi değiştirdi.
Steve'le ilk kez Kosta Rika'ya gittiğimde tanışmıştım.
Adam, bir süredir oradaydı.
Onu görmemiştik. Ziyaret etmenin iyi olacağını düşündüler.
Baban şu anda burada olsa ona ne derdin?
Ona kocaman sarılırdım.
-Arkanı dön bence. -Arkanı dön. Buradayım.
Duygu dolu anlar.
Çok duygusal biri değilimdir ama bu bana çok dokunmuştu.
Ziyarete geleyim dedim.
Bu deneyimleri yaşayanlar arasında konuştuğum çoğu kişiye göre…
…en az beş yıl
bu konuyu tekrar travma geçirmeden konuşmak
mümkün değildi.
Belki şikâyet eden şımarık bir çocuksun, kimse umursamaz.
Kendi anne baban bile umursamıyorsa başka kimse umursamaz.
Kim çocuğunu böyle bir yere gönderir ki?
Ailem beni almaya gelmişti.
Annem koktuğum için bana yaklaşmak istemedi.
Arabaya bindik.
Camı indirdi, "Leş gibi kokuyor" dedi.
"Yok artık, bu insanların nesi var?" oldum.
Programdan mezun oluşunu unutmayacağım.
Bir süredir temizdin.
Evet.
Atlanta'ya döndüm ve her şey baştan…
Başa dönmen bir hafta sürdü.
Hayır, sanırım bir ay sürdü. Sonra eski hayatıma döndüm.
Evet, pek bir şey değişmedi.
Açıkçası, seni hayatının sonuna kadar orada bırakmalıydım.
Bu çok…
-Hayatımın sonuna kadar? -Evet, ormanda.
İlk ipucum Saint John adasındaki araştırma istasyonundan gelen haberdi.
Bana söylediklerine göre,
tekneyle bir grup çocuk ve birkaç yetişkin gelmiş.
Bir kuruluş adına eğitim yapmaya geldiklerini söylemişler,
Health Care America.
Sonra çocukların darmadağın hâllerini, orada hiçbir düzen olmadığını
fark etmeye başlamışlar.
Araştırma istasyonunun başkanı,
ABD Virjin Adaları İş Ruhsatlandırma Birimi'ni aramış.
ABD Virjin Adaları'nda çalışma izni olan
Health Care America diye bir iş yokmuş.
Bu tamamen gizli bir operasyondu.
Hiçbir izin alınmamıştı.
Hiçbir yetkili kurum bilgilendirilmemişti.
Halk sağlığı denetimi yapılmıyordu.
Birden gelip demir atmışlar
ve tropiklerde vahşi doğa terapisine başlamışlardı.
Yetkililer yakından incelemeye başlayınca
Cartisano ayrılma vakti diye düşündü.
Kaptan, Saint John'dan
neredeyse tümüyle ıssız başka bir adaya yelken açtı.
Bu çocuklar ne olduğunu bilmiyorlardı.
Terapinin zerresinin bulunmadığı bu yüzen terapi kampında
âdeta birer mahkûm gibiydiler.
Aylarca okyanusun ortasında kalıyorlardı.
Selam baba. Seni seviyoruz. Noel sensiz aynı olmayacak.
Seni çok özledik.
-Görüşürüz baba! -Görüşürüz!
Health Care America'da dokuz ay kaldım.
Nereye gidiyorduk, orada ne kadar kalacaktık
ya da plan neydi, hiç bilmiyorduk.
Sanki hep bir yerlere gitmeye çalışıyor gibiydik.
Adadan adaya geçiyor,
ancak ihtiyaç giderecek kadar kalıyorduk.
Virjin Adaları'ndan Porto Riko'ya ve Mona Adası'na gittik.
Sonra Dominik Cumhuriyeti'ne.
Haiti'ye, sonra Jamaika'ya gittik.
Ardından Venezuela, Cartagena ve Kolombiya'ya.
Bunlar birbirine yakın yerler değil.
Karayipler'in dört bir yanına dağılmış hâldeler.
Olacaklardan korkuyordum.
Açıklaması gerçekten kolay değil.
Eve ne zaman döneceğini bilmemek,
sonsuza dek sürecekmiş gibi hissetmek.
Sanki eve dönmek için asla yeterince iyi olamayacaktım.
Sonunda öğrendim ki program katamaranda
sadece beş çocuğa kadar inmişti.
Birkaç hafta sonra Porto Riko'ya yanaştılar.
Çocukların birçoğu kurtulmaları gerektiğine karar verdi.
Onlara inanacak, onlarla konuşacak birini arıyorlardı,
"Kaçtık, yardım edin" diyecekleri birini.
Kaptan çocukların kaçmasından öyle bıkmıştı ki bir karar verdi,
"Onları bir arabaya bağlayacağım.
Boyunlarına ip geçirip
arabaya bağlayacağım ki kaçamasınlar."
Porto Riko'lu yetkililer,
organize bir suç örgütünü yakalamışcasına
hızla içeri daldılar.
Çocuklar dönünce ailelerine
"Nereye yolladığınızın farkında mısınız?" diyordu.
Yetkililer devreye girdi, yani Porto Riko Halk Sağlığı.
Sözün özü, yaptıkları şey için bir izin, bir yetki falan yoktu.
Cartisano'nun her zamanki gibi "Sert sev ve bırak" yöntemiydi.
Ortalarda yoktu.
Habercilik açısından, herkes ortadan kaybolacağını düşünüyordu.
Başka bir iş bulacaktı.
Her şeyi kaybetmiştik.
Program için gelen, program için kullandığı paraya gelince
bu paranın zerresini görmedim.
Maddi açıdan işlerin epey kötüye gittiğini biliyordum.
"Bunu alamayız. Bunu yapamayız, şunu yapamayız."
O zamanlar pek bir şey anlamıyordum.
Evet, hiçbir şeyimiz yoktu.
Babam harikaydı.
Gerçekten tanıdığım en zeki insandı.
Çok şey yapabilirdi.
"Baba, lütfen farklı bir şey yap" derdim.
Ona kızgındım çünkü başka iş yapsın, normal bir hayatımız olsun istiyordum.
Normal bir aile olmayı istiyordum.
DAVID STEVE VE DEBBIE'NİN OĞLU
Çok iyi.
Evet. Merhaba.
-Merhaba. -Merhaba.
Benim için şu dinozora bakabilir misin?
Evet, bu iyi.
David ikinci sınıftayken utangaçtı.
Yüzünü duvara dönebilir misin? Buraya.
Ama 12 yaşına geldiğinde içki içmeye, parti yapmaya,
esrarı seven çocuklarla takılmaya başladı ve çok geçmeden
galiba utangaçlığını geçirdiğini gördü.
Gerçekten ağır maddeler kullanmaya başlamıştı.
Durmak bilmiyordu.
Dave için bir eşik yoktu.
Ne olursa olsun hep olabildiğince fazlasını istiyordu.
Giderek kötüleşti. Ağır madde kullanmaya başladı.
Çok zordu. Tam zamanlı çalışıyordum.
Steve orada burada tuhaf işler yapıyordu.
Steve Cartisano hâlâ
vahşi yaşam terapisinin iyi bir iş olduğuna inanıyordu.
Böylece Samoa'da program başlatmak isteyen bazı iş adamlarıyla bağlantı kurdu.
Steve danışmanlık yapıyordu.
Ancak Steve Cartisano adı peşini bırakmıyordu
bu nedenle ailelere kendini Steve Michaels olarak tanıttı.
Samoa'daki programı başlatmayı başarmıştı.
Biz de David'i göndermeye karar verdik.
Onu kaçırmak için oraya iki adam yolladık.
Tıpkı diğer öğrencilerimiz gibi. Sonra da Samoa'ya gönderdik.
PACIFIC COAST ACADEMY KAMPI, SAMOA
Bu ne? Giriş burada mı?
Bu, tırnak içinde, bekçi.
Burada olmaması gereken kimse girmesin diye.
Koca bir tabela var.
Doğru. Tabela bu, "Pacific Coast Academy."
Broşürün inandırdığı şeyle uzaktan yakından alakası yok.
Anneme bir broşürle satılmıştı. Çok hoş, güzel bir broşürdü.
Tatil hissi veriyordu.
Çocuğa bağlı olarak 25 ila 30 bin dolar arasındaydı.
Annen bunu nasıl karşıladı?
Yaşadığımız evimizi sattı, bizim için oldukça büyük bir dönüşümdü.
Diğer çocuklar nasıldı?
Birini önceden tanıyordum. Amber.
Costa Mesa'dan tanıdığım biriydi.
Ortak arkadaşlarımız vardı ve aramız iyiydi.
Birbirimize baktık ve "Vay canına! Bu nasıl oldu?" dedik.
"Evden tanıdığım biri onca yer varken nasıl Samoa'ya gelmiş?"
Mutluydum. Rahatlamıştım.
Steve Cartisano'yla tanıştın mı?
Bir kez.
Çocuğunu kontrol etmek için uğramıştı.
Kendi çocuğunu kamplardan birine göndermesi
çok tuhafıma gitmişti.
Steve "Bildiklerini öğreterek diğerlerine yardım etmelisin" dedi.
"Yardımcı personel gibi mi?" diye sordum.
"Evet" dedi. "Herkes yardımcı personel olmak ister."
İşin zirvesi demek. Daha iyi muamele, daha iyi yemek demek.
Ne yapılması gerektiğini söyleyecek,
istemediklerinde zorlayacaktım.
Adam düpedüz kolaylık teklif ediyordu. "Evet, yaparım" dedim.
Babam çok umutluydu.
Dave çok iyi gidiyordu.
Babam çalışıyordu ve daha tutarlıydı.
Her şey çok iyiydi, sonra her zamanki gibi tepetaklak oldu.
Bir avukat aradı. Elinde bir video kaset varmış,
programa katılan bir baba oğul çekmiş.
Bakmamı istiyorlardı.
Ben de avukatı ofisinde ziyaret ettim.
Işıkları kıstılar, televizyon ekranına titreme vardı sanki.
Gerçekten kalitesiz bir video kasetti
ama ormanda çekildiği belliydi.
İlk izlenimime göre bu görüntüler
anca Vietnam esir kamplarında görülebilecek türdendi.
Evet, kötü bir etki yarattığım için bir buçuk ay tecritte kaldım.
Kıyaslayamazlar. Rekor bende.
Üç buçuk ay bebeğim. Üç buçuk ay.
Çocuk oldukları bile belliydi. Bir deri bir kemik ve pistiler.
Vücutları baştan aşağı böcek ısırıklarıyla doluydu.
Ne kadar kötü olursam olayım dayağı hak etmiyorum.
Evet, ben de.
Gerçekten de resmen hayvan gibi yaşıyorlardı.
30 HAZİRAN 2001
Yaklaşık bir yıldır buradayım.
Burada bana yedi kez vurdular.
Anne, baba, eve gelmek istiyorum. Teşekkürler.
-Yaşın 18 mi? -18.
Beni tutmaları yasa dışı ama bırakmıyorlar.
Bu benim yatağım, bu da Brandon'ınki.
Kaya ve biraz kuru ottan.
Oraya gittiğimde hiçbir şey yoktu. Ormanda bir açıklıktı.
Diğer çocuklar inşa ediyordu.
Yollar yapıyor,
boru döşemek için hendekler kazıyor, atık su kanalını döşüyorduk.
Mal sahiplerine para kazandıracak gerekli tüm alt yapıyı,
her şeyi biz yapıyorduk. Zorunlu çalışma kampıydı âdeta.
Kaçıp geri getirildiğinizde ne oldu?
Fena patakladılar. Gece boyu ellerimizin üzerinde
ya da ellerimiz başımızda diz üzerinde durduk.
Videoyu izledikten sonra beni aslı çarpan,
bunun hatırladığım Cartisano destanının en karanlık bölümü olmasıydı.
Büyük bir kötülük hissi veriyordu.
Bu istismar, durum, koşullar çok daha kötü görünüyordu.
Merhaba. Ben Amber Michelle.
Ne kadar oldu, söyleyeyim mi?
-Evet. -Neredeyse 16 aydır buradayım.
Geçen yıl bu zamanlarda
elim ayağım bağlanmıştı,
sertçe yere fırlatıldım ve…
Kahretsin! Personel dinliyor. Şimdi buraya gelirler.
Merak etme.
Masaları temizliyorduk.
İşimin bittiğini açıkça belirttim.
Sonra o sırada kampın başı olan kişi
beni yanına çağırdı.
Tecrit edileceğimi söyledi.
Ona baktım ve direkt "Hayır, edilmeyeceğim" dedim.
"Yanlış bir şey yapmadım. Gitmiyorum."
Birden dört öğrenci toplandı.
Beni yüzüstü yere çevirdiler.
Sonra kollarımı arkaya çekip bağladılar.
Sonra devam etmeye karar verip ayaklarıma bağladılar.
İstismara girdiğini bildiklerinden personel yerine
öğrencilere yaptırdılar.
Kimi kastediyorsun?
Kurt.
İyi hatırlıyorum, onu kulübedeki direğe bağlamıştım.
Başlangıçtaki bağlama olayında ben yoktum.
Saatlerce yanında kaldım.
Elleri morarmaya başlamıştı
ve sıra bana gelince onu bıraktım.
Ellerini kımıldatabilsin diye biraz gevşettim.
Sonra gece oldu. Pek uyumadım.
Şimdi ne yapacağız?
Personel "Üzerine su dök" dedi.
Önce sadece küçük bardaklarla başladı.
Sonra sürahiyle döktüler.
Sonra tek seferde beş galon suya çıktı.
Bunu yaparken nefes almama izin vermiyorlardı.
Bundan hoşlanmamıştım.
Kimseye bunu yapmak istemem
ancak bu talimat çok üst bir pozisyondan gelmese
zaten hiç yapmazdık.
Bağlıyken ona açıklamıştım,
"Burası baştan aşağı boktan. İnsanları dolandırıyorlar."
Bu hiçbir yerde yaşanmamalıydı. Benim sorumlu olmadığımı biliyordu
o yüzden hakkımda kötü bir şey düşündüğünü hiç sanmıyorum.
Bunu yaptığı için Kurt'a karşı ne hissettin?
İhanete uğramış.
Nasıl olur da hayır diyemezsin?
Bağlı kaldığım iki günün sonunda beni bir tecrit yerine götürdüler.
Oraya The Vow diyorlardı.
Adanın diğer tarafındaydı ve oradayken…
-Orada dayak mı yedin? -Cinsel istismara uğradım.
Bunu duymak istemediğini biliyorum.
Kızlar bu köye hiç gönderilmezdi. İlk giden kız bendim.
Kaldığımız yer,
köyün reisinin eviydi. Reis Tui.
Bir gün tüm ailesi kiliseye ve işe gitmiş,
ikimiz yalnız kalmıştık. Pazar günüydü, çalışmam gerekmiyordu.
Ve…
Cinsel istismara başladı.
Oturduğumu hatırlıyorum.
Şeye başladı…
Ellerini sırtımda, kollarımda gezdirdi ve sonra…
Sonra…
Beni okşamaya başladı.
Ben…
Ne yapacağımı bilemedim.
Doğal olarak itiyorsun ama o köyün reisiydi,
yani elinde güç vardı.
Birkaç gün sonra kampın liderine söyledim.
Her şeyi abartıyormuşum gibi gösterdi.
Tui'yi böyle bir şeyle nasıl suçlayabilirmişim?
Öyle ki beni orada daha uzun süre bıraktı.
Pacific Coast Academy'nin en son isteyeceği şey,
kendi kontrolleri dışında
böyle bir video kasetin olmasıydı çünkü onlara büyük zarar verirdi.
Videoyu çeken ebeveyn
ABD Büyükelçiliği'yle temasa geçip
PCA personeli olanları öğrenmeden önce
oğluyla birlikte ülkeyi terk etmesi gerektiğini söyledi.
Elçilik kötü bir durum olduğunu, bir suç işlendiğini fark etti.
Hemen havaalanının yolunu tuttu.
Yanlarında ise ABD Büyükelçiliği'nden bir personel vardı.
Video kaseti bir çantada saklıyordu.
Bu arada Pacific Coast Academy,
havaalanındaki Samoa'lı yetkilileri arayıp
"Kasetle gitmesine izin vermeyin" demişti.
Samoa'lı yetkililere dediler ki
"Kaset dışarı çıkacak olursa
bu sadece işlerimize zarar vermekle kalmaz
turizme de darbe indirir."
Samoa'lı yetkililer babayı sorgulayıp
tekrar tekrar kasetin yerini sordular.
"Birleşik Devletler'e e-postayla gönderdim bile" dedi.
Böylece güvenlikten geçti.
ABD Büyükelçiliği yetkilisinden kaseti alıp Samoa'dan çıkarmayı başardı.
O zaman haber kameraları geldi ve sanki iş çığırından çıktı.
Kaliforniya'daki evimizin etrafında bir haber helikopteri dönüp duruyordu.
Tam üstümüzdeydi.
Sürekli.
İSTİSMARI ANLATIYORLAR
KASETLERİ GÖRDÜM
İNSANLIK DIŞI
İSTİSMAR
Adının böyle bir şeyle anılması…
Beni sinirlendiriyor. Gerçekten.
Oraya gittiği bile yoktu. O zamanlar bu işin dışındaydı.
Galiba o zaman girip çocukları çıkardılar.
O sırada Yeni Zelanda'da ABD Büyükelçiliği'nde çalışıyordum.
Yetkililer kampta bir sorun yaşadıklarını,
neler olduğunu öğrenmek için oraya gitmemiz gerektiğini söyledi.
Çocuklar o durumda bırakılamazdı.
Kampa girmeyi başardık.
Seyrek bir alandı.
Orada sadece biz vardık,
tüm çocuklar çıkarılmıştı.
Bir şeyler döndüğü belliydi.
Çevreyi dolaştık. Derken bir gürültü duyduk.
Aşağı indik ve çocuklardan birini bulduk.
Çok hastaydı.
İlk başta muhtemelen ceza almaktan korktuğu için
bize bir şey söyleme konusunda isteksizdi.
Sonra nihayet kamptan kasten çıkarıldıklarını anlattı.
Ama nereye gitmiş olabileceklerini hiç bilmiyorduk.
En başından beri kesinlikle fazlasıyla tuhaf bir gündü.
Bize iyi davranıyorlardı.
Şeyden daha iyi… Tuhaftı.
Bizi plaja göndermişlerdi.
Hatırlıyorum, vardığımızda neyle karşılaşacağımızı bilmeden
öylece ormanın içinden yürüyorduk.
"Bu çocukları buradan nasıl geçirdiler?" diye düşünüyordum.
Orada sadece kısa bir süre kalacaktık.
Sonra birden…
…peşi sıra siyah cipler gelmeye başladı.
Camları karartılmıştı.
Bize doğru hızla ilerliyorlardı.
Nereden çıktılar, bilmiyorum. Hızla ilerlediklerini hatırlıyorum.
Çocuklar sahildeydi.
Onlara bakıp "Ama Tanrım" dediğimi hatırlıyorum.
Ve biri minibüsten fırladı.
ABD Büyükelçiliği'ndeniz, dediler.
Gerçek olamaz dedim.
Birilerinin bu kadar ilgi göstereceğini hiç sanmıyordum.
Özellikle de benimle. Buna imkân yoktu.
Bu video kaset dava için temel oluşturdu.
Büyük jüri,
Pacific Coast Academy'deki çocukların ve ailelerinin ifadesini aldı.
Asıl ilginç olan da video kaseti çıkaran adama
"Nasıl bu kadar aptal olur
ve çocuğunu böyle bir programa gönderirsin?" dediler.
O da Steve'in yazdığı Pacific Coast Academy broşürünü çıkardı
ve Pacific Coast Academy'nin ne tür çocuklar için tasarlandığını okudu.
Sonra bıraktı ve şöyle dedi,
"Aynen oğlumu tarif ediyorlardı. Bu yüzden seçtim."
Cartisano, kriz yaşayan
ve "Seçeneğim kalmadı" diyen ailelerin duygusal hassasiyetlerini biliyordu.
Ama Steve hiçbir zaman gerçekten sorumlu tutulmadı
çünkü dünya aynı değildi. 11 Eylül olmuş, öncelikler değişmişti
ve tüm yaptıklarına rağmen Steve Cartisano,
ulusal güvenlik için bir tehdit değildi.
Dave, Samoa'dan döndükten kısa süre sonra
sanki kontrolümü yitirmeye başladım.
O noktada vahşi bir ergen olmaya başlamıştım.
Ağabeyimin arkadaşlarıyla takılıyordum.
Çok geçmeden kullanmaya başladılar ve ben de aynısını yaptım.
İşten eve gelir, bir bakardım, televizyonum yok, VCR'ım yok.
Garajdaki kar püskürtücü gitmiş.
Hırsızlık yapıyorlardı.
Evden eşyaları alıp
uyuşturucu satın almak için satıyorlardı.
Artık ağır eroin kullanan iki çocuğum olmuştu.
Bunlar uyuşturucu evlerinde takılan, evden kaçan, kontrolden çıkmış çocuklar.
Ama 25 yaşına geldiklerinde liseyi niye bıraktıklarının,
niye uyuşturucu kullandıklarının bir önemi kalmaz.
Seattle'da birçok kez aşırı doz aldım.
Sonra kötü bir trafik kazası geçirdim.
Tutuklandım.
David'i birkaç kez kefaretle çıkarmış,
kötü bir fikir olduğunu zor yoldan öğrenmiştik.
Sonunda Catie tutuklandığında onu hapiste bıraktık.
Çocuklar ders almalı.
Hayatlarından ve eylemlerinden kendileri sorumlular.
Çok kızmıştım.
İkimiz de suçluluk duyuyoruz. İnsan hep sorguluyor.
"Farklı bir şey mi yapsaydım? Farklı bir şey yapabilir miydim?"
Farklı bir şey yapmazsam hayatıma ne olacağını görünce
iyileşme topluluğuna yoğun katılım göstermeye başladım.
Ve işte 13 yıl sonra buradayız.
Dördüncü hafta, dört günlük solo periyot başlar.
Uyuşturucu sistemlerinden atılır.
Eve gidip ailelerinin oğlu, kızı olmak
ve eğitim almak isterler.
David'in mücadelesi devam ediyordu.
David şimdi nerede?
Hapiste ve üç yıl daha orada kalacak.
Arkanı dönüp duvara bakar mısın? Buraya. Geri gel.
Evet.
Bu da Dave ve babası.
Zordu. Rehabilitasyondan çıktığımda babama kanser teşhisi kondu.
Dördüncü evreye ilerlemişti. Sanırım kolon kanseriydi.
Altı ya da yedi yıl boyunca savaştı.
Sonunda savaşı devam ederken kalp krizinden vefat etti.
Bize söylenen buydu.
Sanırım bu üç yıl önceydi.
Steve'in kötü biri olduğunu sanmıyorum.
Sanırım bir süre yolunu kaybetti, ben öyle bakıyorum.
Özünde kötü bir insan olduğunu sanmıyorum.
Muhtemelen özünde iyi bir insandı.
Hikâyenin beni hep en çok etkileyen kısmı,
onu beraat ettirmemize rağmen bana kazık atması oldu.
Kalan paramı hiç ödemedi, bu tepemi attırdı.
Bir daha hiç haber almadım.
Aslında prodüksiyon şirketi arayana dek ona ne olduğunu bilmiyordum.
Steve'i severdim.
Gerçekten severdim ta ki…
…tüm yaptıklarını fark edene dek. Muhtemelen senden 50 bin almıştır.
Muhtemelen.
CHALLENGER VAKFI
Birkaç yıl önce
Google'da "Challenger Vakfı"nı aradım.
Hayatta kalma gezilerine katılan diğer kişilerle temas kurmak istedim.
Ölüm ilanını o zaman gördüm.
Şok ve üzüntü öfkeyle birleşmişti.
Karışık bir histi.
Başıma gelenleri nihayet açıklamam için
bir katalizör olmuştu.
GÖNDERİ OLUŞTUR
HERKESE MERHABA
İlk katıldığım program Hawai'deydi.
Solo diye bir bölüm vardı.
Solo sayesinde kendi başına hayatta kalabileceğini,
zorlukları aşabileceğini öğreniyordun.
Bu bir fırsattı.
Steve beni ulak yapmıştı.
Bir telsizim vardı.
Korkuyordum.
Steve dedi ki "Bana ihtiyacın olursa,
korkarsan ve bana ihtiyaç duyarsan
konuşma düğmesine bas yeter, hemen yanına gelirim."
13 yaşında ve yalnızdım.
Geldi ve dedi ki "Bir şeye ihtiyacın var mı?"
"Evet, bana losyon getirirsen çok minnettar olurum."
Cildim çok kurumuştu.
Üzgünüm, bir saniye verin.
Losyonu getirdi
ve sırtıma sürmeyi teklif etti.
Çok rahat hissetmesem de
anormal bir durum da sayılmazdı.
Karnımın üstüne uzanmamı istedi.
Bir nevi üzerime oturdu.
Sırtıma sürerek masaj yapıyordu.
Sonra ters dönmemi istedi.
Ben…
İstemedim ve donup kaldım.
"Önemli değil. Diğer tarafa dön" dedi.
Ve…
Omuzlarıma ve göğsüme losyon sürmeye başladı.
Sonra ellerini aşağı, göğüslerime indirdi.
Ellerini itmeye çalıştım.
"Önemli bir şey değil. Baban olduğumu düşün" dedi.
Aklımdan tek geçen, "Babam bana asla böyle dokunmaz" oldu.
Komik. Son zamanlarda dank etti…
Geçmişe baktığımda…
Aslında bir arkadaşımla konuşuyordum
ve fark ettim ki Steve ile ilgili hoş ve iyi olduğunu düşündüğüm her şey
meğer beni hazırlamak içinmiş.
O zamanlar farkında değildim. Son zamanlara kadar aklıma bile gelmedi.
Birkaç yıl sonra anneme söyledim.
Detaylarıyla değil tabii.
Ama bana dokunduğunu, cinsel yaklaşımda bulunduğunu söyledim.
Bir şey yaptı mı? İhbar etti mi?
Hayır.
Yapmadı çünkü çocuklar için
iyi bir şey yaptığını düşünüyordu.
Kendi deyimiyle tekerine çomak sokmak istemiyordu.
Dikkatimi çekti, "manipülatif" kelimesini çok kullanırdı.
Gördüğünüz gibi, bu çocuklar türlü türlü manipülasyonlar yapıyorlar.
Ya da çocukları sıklıkla manipülasyon ustası olarak tanımlardı.
Usta manipülatörler. Sorunları için başkalarını suçlarlar.
Bir yetişkin olarak izleyince
manipülasyonda asıl onun usta olduğunu fark ettim.
Kesinlikle çok uygun bir bahane, değil mi?
Zaten sorunlu çocuklar olduklarından inanılırlıklarını hedef alabiliyordu.
Bu bir kaçış değil, gerçekler böyle.
Bu hâlâ gelişen bir sektör. Bir sürü taklitçi var.
16 yaşında ailem beni Vahşi Doğa Terapi Programı'na gönderdi.
Paris Hilton'ın gittiğine benziyordu, size anlatayım.
Steve Cartisano, travmayı bir tedavi aracı olarak pazarladı.
Taklitçiler de bunu büyük bir sektöre dönüştürdü.
Gece ayakkabılarımı alıp beni naylona sararlar
ve hareketimi kısıtlamak için ucuna uzanırlardı.
Bugün pek çok insan "Hayatımı değiştirdi
ama belki de iyi yönde değil" diye düşünüyordur.
Bugünkü benliğimi şekillendirdi. Büyük bir rol oynadı.
Sokakta alışveriş arabasıyla dolaşan, uyuşturucu bağımlısı bir evsizdim.
Hayatta kalmamın tek sebebi,
yok denecek kadar az şeyle yaşayabilmem.
Hayatımın çoğunu sadece hayatta kalmaya çalışarak geçirdim.
Sonra kendimi hayatta kalmam gereken durumlara soktum
çünkü bildiğim tek şey bu. Böyle rahat ediyorum.
Orayla ilgili hâlâ kötü rüyalar görüyorum, aklımdan çıkaramıyorum.
Ömrüm boyunca benimle.
Paris Hilton ve ailesinin başına gelebiliyorsa bir de
bugün burada olamayan onca insanı düşünün.
Gençler sadece evimizdeki o küçük çocuklar değiller.
Onlar bize güvenen insanlar.
Ben bunu yaşadım.
20 yıldır bu konuda haykırıyorum ama hiçbir etkisi olmadı.
Bu sektör daha da büyüdü.
BU YIL ABD'DE BİNLERCE ÇOCUK
VAHŞİ YAŞAM TERAPİ KAMPINA KATILACAK
CARTISANO AİLESİ CİNSEL SALDIRI İDDİASINI TARTIŞMAK İSTEMİYOR
ANCAK ONLARA GÖRE BU, ANILARINDAKİ STEVE'İN KİŞİLİĞİNE UYMUYOR
CHALLENGER VAKFI, HEALTHCARE AMERICA
VEYA PACIFIC COAST ACADEMY İSMİ İLE ŞU AN AKTİF OLAN KURULUŞLARIN
BU BELGESELDEKİLERLE BAĞI YOKTUR
SİZ YA DA TANIDIĞINIZ BİRİ İSTİSMARA MARUZ KALDIYSA
BİLGİ VE KAYNAKLAR WWW.WANNATALKABOUTIT.COM'DA MEVCUTTUR
Alt yazı çevirmeni: Aslı Uygun Cheesmar