Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Gwiazda reality TV Paris Hilton znalazła się w środę w centrum uwagi,
gdy opowiadała ustawodawcom o swojej traumie i maltretowaniu,
jakich w wieku 17 lat doświadczyła w zakładzie poprawczym w Utah.
Podduszano mnie, bito w twarz,
podglądano pod prysznicem.
To przytrafia się młodym ludziom w naszym kraju.
WRZESIEŃ 2020
Jeśli mogło się to przytrafić Paris Hilton i jej rodzinie,
pomyślcie o tych, których dziś tu nie ma.
ALE TA HISTORIA ZACZĘŁA SIĘ 35 LAT TEMU W INNYM MIEJSCU
I OD JEDNEGO CZŁOWIEKA
Kładłam się spać, myśląc, że rano pójdę do szkoły.
Miałam 15 lat.
W domu było ciemno. Rodziców nie było.
Obudziło mnie dwóch mężczyzn stojących nad moim łóżkiem.
Byli wielcy. Wyglądali jak górale.
Powiedzieli: „Ubieraj się. Idziesz z nami”.
Mówili, że jeśli spróbuję uciec, zakują mnie w kajdanki.
Złapali mnie i siłą wyciągnęli z domu.
Zawieźli mnie na lotnisko.
ODPRAWA – BRAMKA
ODLOTY
Wynajęli prywatny samolot.
Któryś zapytał: „Chcesz wiedzieć, dokąd lecisz?”.
Zaprzeczyłam.
Nie chciałam pokazać, że się boję.
Wsiadłam do samochodu z ludźmi o ksywkach Szalona Kocica
i Szalony Pies.
Zastanawiałam się, co to, kurwa, jest.
Wywieźli mnie na pustynię.
W oddali zobaczyłam ognisko.
Dali mi list napisany na odwrocie pustej koperty po rachunku.
„Tak będzie najlepiej. Kochamy cię”.
DROGA NADINE, TAK BĘDZIE NAJLEPIEJ. KOCHAMY CIĘ. MAMA I TATA
I już wiedziałam, że rodzice zapłacili tym ludziom za porwanie mnie
i umieszczenie w programie.
Chodźmy. To tutaj.
Ruszajmy się!
Szybko!
Wysiadaj z wozu!
Idź! Jazda!
Witamy w Challenger na pustynnym południu.
Następne 63 dni spędzicie pod opieką moją i mojego zespołu.
Rozumiecie?
Tak jest!
Nie słyszę!
Tak jest!
Jak sobie radzić, kiedy dziecko, które kochałeś i wychowywałeś przez 16 lat,
nagle buntuje się i staje się kimś nie do poznania?
W latach 80. cały świat się zmieniał.
Zachodziła obawa,
że amerykańska młodzież skręca w złą stronę.
Nancy?
Dziękuję.
Obecnie mamy w kraju epidemię narkotyków i alkoholu.
I nikt nie jest bezpieczny.
Ani wy, ani ja, a już na pewno nie nasze dzieci.
Kraj przeżywa kryzys radzenia sobie z dziećmi.
Zastanawiano się, co robić.
Kiedy już nic nie działa,
zdesperowani rodzice wysyłają nastolatki
na tzw. obozy terapeutyczne w dziczy.
Mające pomóc im w wyzbyciu się złych nawyków i buntu.
To dzieło 35-letniego Steve’a Cartisano,
byłego sierżanta lotnictwa.
Wiele osób w tym kraju
daje dzieciom wymówki.
Dzieci muszą się nauczyć,
że odpowiadają za swoje życie i za swoje czyny.
Steve Cartisano był geniuszem,
bardzo barwną postacią.
Wiedział doskonale,
jak jednym telefonem rozwiązać problemy w rodzinie.
Ludzie albo go uwielbiali, albo nim gardzili.
Myślę, że wyprzedzał swoje czasy. Miał świetny pomysł.
To Fundacja Challenger.
Miała zmieniać złe dzieci przez ciężką pracę.
Ale za szybko się rozrosła.
Dzieci muszą harować, aż znów będą grzeczne.
Założenia były doskonałe,
a to, co robił – niezwykłe.
To nie praca moja czy zespołu. To Matka Natura.
Idea wciąż żyje.
Ta branża jeszcze się rozrosła.
Problem w tym, że niektóre dzieci nie wracają.
Nastolatki trafiają w brutalne warunki,
poza zasięgiem władz USA.
Kiedy kończy się dyscyplina, a zaczyna znęcanie?
- Było źle. - Śmierć i znęcanie się.
Jego firma okazała się porażką,
ale on podniósł się z popiołów.
„Nigdy nie mów »śmierć«”.
PIEKIELNY OBÓZ: KOSZMAR NASTOLATKÓW
Dobrze, panie Cartisano,
mówimy o pańskiej Fundacji Challenger.
Czy wasze dzieci pyskują?
Macie w domu małego mądralę?
Co zrobić z tymi dziećmi?
Kto może kogo porwać?
Kto obserwuje tych ludzi?
Kto zamierza naprawić wasze dzieci?
Ile z tego…
Steve Cartisano zakłada Challengera w 1988 roku.
Wyciągają dzieci z łóżek w środku nocy.
Rodzice zrzekli się praw rodzicielskich.
Gdzie są prawa tych dzieci? To są 16-latki…
Dzieci mają swoje prawa, gdy nie chodzą do szkoły,
biorą narkotyki i są skończonymi głąbami.
Na miejscu duży, krzepki gość mówi im:
„Należycie do mnie.
Wyruszycie na 800-kilometrową wędrówkę po pustyni Utah”.
PUSTYNIA W UTAH
Jestem Końskie Włosie.
Cokolwiek każemy wam zrobić, robicie bez zawahania.
Czy to jasne?
Tak jest.
- Czy to jasne? - Tak jest!
Imię, nazwisko, wiek i skąd pochodzisz.
April Schmidt, 15 lat.
- Głośniej. - Bonney Lake, Waszyngton.
April Schmidt, 15 lat. Bonney Lake, Waszyngton.
Pierwszego dnia do dzieci docierało, że są w zupełnie innym świecie niż ten,
z którego pochodzą.
Zacznij lepiej traktować matkę. Jasne?
Tak jest.
I nie przez jakiś czas.
Dużo dla ciebie poświęciła. Rozumiesz, co to znaczy?
Tak jest.
Za późno na łzy.
Trzeba było o tym pomyśleć, kiedy z nią byłeś. Jasne?
Tak jest.
Lepiej popraw się na dobre.
Czy to jasne?
Tak jest.
Łamaliśmy ich.
Ale nie łamaliśmy ich, żeby ich skrzywdzić czy ukarać.
Łamaliśmy ich, by pozbyć się starego gówna
i odbudować…
pomóc im stać się lepszymi, bardziej pozytywnymi ludźmi.
Niektóre dzieci były tak przerażone, że prawie zemdlały.
Mnie to nie przeszkadzało, bo chciałem, żeby się trochę bały.
Wiele z nich miało opcję: albo to, albo więzienie.
Dzieci nie będą tu szczęśliwe.
Będą głodne.
Będą zmęczone i brudne.
Robimy to, co działa.
Rozmowami i miłością nie zmienimy ich umysłów.
Czy wszyscy mnie słuchają?
Tak jest!
Steve był w lotnictwie. Ja również.
Poznaliśmy się i to nas połączyło.
On uważał, że młodym trzeba pomóc w inny sposób.
Wyprzedzaliśmy nasze czasy.
Program był zakrojony na 63 dni.
Mieliśmy trzy różne sekcje.
Zaczynaliśmy od najniższego poziomu.
Dostali to, czego potrzebują, ale nie za darmo.
Wszystko miało swoją cenę.
Daliśmy im jedzenie, ale było ono w innym miejscu.
Musieli do niego dotrzeć pieszo.
Nikogo nie karaliśmy.
Nasze czyny mają swoje konsekwencje, zarówno dobre, jak i złe.
To ty decydujesz, czy będą negatywne, czy pozytywne.
Zrozumcie, że nie mówimy o dzieciach, które w niedzielę idą do kościoła
albo w środku tygodnia na potańcówkę dla młodzieży.
Mówimy o dzieciach,
które wymykają się spod kontroli, są agresywne, mogą uwieść wasze dzieci,
dadzą im narkotyki, ukradną wam auto i biżuterię.
Są tu, bo umieją manipulować
i nauczyły się oszukiwać system.
Zawsze lubiłam podżegać, byłam czarną owcą.
Dziecko nie ma żadnej władzy, kontroluje tylko swoje zachowanie.
No tak… trochę mi odbijało.
Piłam i chodziłam na imprezy.
Uwielbiałem palić trawkę.
Trochę ćpałam i niektórzy mogli się martwić.
Miałam chłopaka,
którego w mieście uznawano za łobuza.
Rodzicom nie podobało się, że z nim chodzę, a matka mnie nie lubiła.
Szukała sposobu, żeby się mnie pozbyć, odkąd skończyłam 12 lat.
No to spakowałam się i uciekłam.
Kiedy przyjechała policja, ukrywałam się u siostry mojego chłopaka.
Policjanci odesłali mnie do domu,
ale nie powiedzieli, dokąd trafię później.
Spałam na ziemi, bez namiotu. Na kamieniach.
Wstawać! To nie wakacje! Ruszać się!
Rano zobaczyłam sporo dzieciaków.
Wychudzonych, w podartych koszulach. Podeszła do mnie jakaś dziewczyna.
Żułam gumę. Zapytała, czy ją jej oddam.
Chciała gumę, którą żułam. „Nie, już nie ma smaku”.
Ona na to: „Nie szkodzi”. No to jej dałam.
Jakiś chłopak poprosił o moją zupę.
Już chciałam mu ją dać,
kiedy usłyszałam: „Nie oddawaj mu zupy.
Jest ci potrzebna”. Posłuchałam.
Było jakieś 45 stopni,
a ja przeszłam w tenisówkach z 800 km.
Istny survival.
Chcesz wody? Masz.
- Dzięki. - Nie zatrzymuj się.
Każdy etap był trochę łatwiejszy.
Druga grupa miała wózek,
na którym mogli wszystko umieścić, ale musieli go sami pchać.
Trzeciej grupie daliśmy maselnicę
i żeliwny kociołek.
W tamtym czasie w moim życiu tyle się działo,
że nie przeszkadzały mi harówka, kurz, brud
i koszmarny smród.
Ćwiczyliśmy równowagę.
We wszystkim, co robimy, jest duch.
Zawsze tak było, od zarania dziejów.
W domu było ciężko.
Ciągle kłóciłam się z mamą. Nie szło mi w szkole.
A potem, miesiąc po śmierci ojca,
próbowałam odebrać sobie życie.
Zbierzcie się tutaj i ustawcie w podkowę.
Tam było inaczej.
W grupie była inna energia.
Miałam mało czasu na myślenie o swoim życiu.
Byłam wtedy w trybie przetrwania.
I to mi pomagało.
Ojcze nasz, któryś jest w niebie, dopomóż nam teraz.
Dziękujemy za ofiarowanie nam tego zwierzęcia.
W imię Jezusa Chrystusa. Amen.
Amen.
Kwitłam.
Naprawdę mi się tam podobało.
Pokażemy wam różne sposoby przyrządzania posiłków.
Teraz wykorzystamy żołądek
Zamieszaj i dorzuć mięso.
Kiedyś zapytano, skąd wiem, że są gotowi do powrotu.
To było widać na ich twarzach.
Mieli błyszczące oczy,
uśmiechali się. I nic nie mogło tego zepsuć.
Większość nastolatków powinna tu przyjechać i się rozwijać.
To chyba najlepsze, co może ich spotkać.
Steve uważał, że każdy potrzebuje rytualnego przejścia
z dzieciństwa w dorosłość.
Zwykle to okazuje się…
bardzo trudne.
To boli.
Po prostu…
Odepchnęłam mamę i tatę.
Napisała mi w liście, że mnie bardzo kocha, tęskni
i chce, żebym wróciła,
ale muszę tu zostać.
Gdybym wróciła wcześniej…
cały wysiłek, który włożyłam,
żeby się zmienić, poszedłby na marne.
To był początek ich rytuału przejścia.
Ilu z was od samego początku cieszyło się z pobytu tutaj?
Dwoje… A kto cieszy się teraz?
No tak.
Ilu z was dowiedziało się tutaj czegoś nowego o sobie?
Trudno to wytłumaczyć komuś, kto tego nie rozumie.
Czułam się spełniona.
Pod koniec każdego dnia czułam się spełniona.
Dzięki walce i przeciwnościom losu stajemy się lepsi.
To proste równanie.
W programie było ponad 700 dzieci. Odmieniliśmy setki istnień.
Dzieci tego potrzebowały. Ratujemy im życie.
Matthew trafiłby do poprawczaka albo na cmentarz,
gdybyśmy nie spróbowali czegoś robić.
Przepraszam.
Dużo piłem. Paliłem dużo trawki.
Czasami brałem LSD.
Albo paliłem anielski pył.
Chodził na most kolejowy
i zeskakiwał z niego na pociągi.
Odbijało mu.
Dobrze się bawiłem.
Ale też ciągle trafiałem do aresztu
za posiadanie narkotyków itp.
Byłem koszmarem.
Policja często tu przyjeżdżała.
Zgarniali go gdzieś z alkoholem itp.
Karałam go ja, ojciec, szkoła, policja,
ale jego zupełnie to nie ruszało.
Musieliśmy wymyślić coś nowego.
Mówimy o dzieciach na metach, uciekających z domu,
poza kontrolą, mistrzach manipulacji.
- Winią innych… - Manipulują.
Skończą 25 lat i nie będzie ważne, dlaczego rzuciły studia
albo brały narkotyki.
Nie wiedziałam, co robić, a obóz wydawał się OK.
Nie byłem tam zbyt długo,
ale bardzo chciałem wrócić do mojego McDonalda,
do moich oreo,
do lodów Round Top.
Do dobrych rzeczy.
Ale dorośli już podjęli decyzję,
więc musiałem się z tym pogodzić.
„Jesteś tu. Rób, co każą,
a potem wyskoczysz na piwo”.
Bałem się tylko, że przez długi czas nie będę mógł wrócić,
ale uznałem, że mnie nie zabiją.
Dokładnie tak myślałem. „Nie mogą mnie zabić”.
Nasz dzisiejszy gość chce skończyć
z hołubieniem nastolatków i psychiatrami.
Ma dla nich prosty przekaz:
„Życie to nie piknik. Ruszajcie na kurs przetrwania”.
Steve odpowiadał za cały program,
czyli za reklamę, sprzedaż przez telefon,
zarządzanie finansami i pracownikami firmy.
A ta rozrastała się szybciej, niż się spodziewał.
Musiał polegać na ludziach z południowego Utah,
którzy tam prowadzili program.
WITAMY W ESCALANTE
Myślę, że za szybko się rozwinęliśmy, a nie byliśmy na to gotowi.
Nie mają pryszniców, toalet, pryczy ani jadalni.
Część personelu była… przypadkowa.
Za łóżka służą im koce na ziemi.
Chcieli pomóc,
ale nie wiedzieli tyle, co my.
Dzieci poniosą odpowiedzialność za swoje czyny.
Podziel się z kimś jedzeniem, a obaj będziecie głodni.
Ukradnij je, a zwiążemy ci ręce i nogi.
Większość kadry to byli bardzo młodzi ludzie.
Był też Końskie Włosie, dowódca polowy.
Problem w tym, że wierzył Steve’owi Cartisano,
który nazwał nas manipulatorami, kłamcami.
Personelowi wpajano, żeby nam nie wierzyli.
Dzieciaki mówią, że mają problem z kręgosłupem
czy kolanami. Sprawdzasz akta medyczne,
a tam nie ma ani słowa o urazach.
Mówisz, że źle się czujesz, a oni twierdzą, że kłamiesz.
Przestań! To boli. Boże!
Nie dawali nam niczego.
Za niewłaściwe zachowanie
zostaniesz tu na dłużej niż 63 dni.
Im dłużej tam byliśmy, tym bardziej przypominało to Władcę Much.
Wiązałyśmy włosy tamponami, bo miały sznurek.
Nieumiejętnie spakowane rzeczy rozsypywały się po drodze.
Za karę dopakowywano nam kamień.
Dużo szybciej był szła bez tego głupiego kamienia.
Nie dostawaliśmy papieru toaletowego, więc używaliśmy koszulek.
Wyobraźcie sobie: idziecie przez pustynię
i widzicie brudne dzieciaki z tamponami we włosach.
To byłby szok.
Miałem już dość pustyni.
Pewnego ranka nie chciałem wstać.
Opiekunowie mówili, że muszę.
Odmówiłem. „Wstawaj!”
„Nie.
Nie zmusicie mnie”.
Któryś mnie uderzył.
Dosłownie mnie uderzył.
Był jeszcze jeden opiekun.
Kazał temu drugiemu związać mi nogi w kostkach
i zaczął mnie ciągnąć. Tak, to bolało.
Zatrzymał się po trzech metrach.
„Pójdziesz sam?”
Byłem obolały.
No więc ciągnął mnie dalej.
Miałem pozrywaną skórę z pleców.
Co jakiś czas stawał i pytał, czy dalej pójdę już sam.
A ja odmawiałem.
„Nie zmusicie mnie do tego”.
Rano przyjechał Steve Cartisano.
Kazał mi pamiętać, że to wszystko moja wina,
a potem wyjechał.
Mieli być moimi opiekunami,
doradcami, a jednak mnie bili.
Komu mogłem zaufać?
Opieka społeczna dała mi znać,
że z Programu Challenger zabrali młodego człowieka
z obrażeniami, którym powinienem się przyjrzeć.
Pierwszy kontakt z programem miałem we wczesnych latach 90.
Władze stanowe poinformowały nas,
że trafiają tu dzieciaki z różnymi problemami.
Takie, które handlowały narkotykami albo je brały,
ale też takie, którym po prostu nic się nie chciało.
I razem trafiały na dziką pustynię
bez żadnego kontaktu ze stróżami prawa.
Zapamiętałem to na wypadek,
gdybym w przyszłości miał do czynienia z tym programem.
Pojechałem do szpitala
i przeżyłem szok widząc,
w jakim stanie był ten chłopak, Matthew.
Zbadał go jeden z miejscowych lekarzy.
Powiedział, że dzieciak jest wychudzony.
Lekarz naliczył ponad 80 blizn, śladów i stłuczeń
na plecach i górnej części tułowia,
których chłopak doznał, kiedy wleczono go po pustyni.
Powiedział też, że rany były na różnych etapach zabliźniania się
i że dzieciak był maltretowany przez personel programu.
Jak się pan czuł po tej informacji?
Byłem zły. Byłem wściekły. Mówiłem pracownikom,
że jeśli zranią albo skrzywdzą dziecko, będą mieli ze mną do czynienia.
Policzę się z nimi.
Niektóre nasze zachowania można było uznać za znęcanie się.
Zacznij traktować matkę lepiej niż dotychczas.
Granica była bardzo cienka.
Nikt nie powinien być bity,
ale jest czas i miejsce na kary cielesne.
Lanie czasem czyni cuda.
- Czy to jasne? - Tak jest.
- Nie słyszę! - Tak jest!
Może jestem staroświecki, ale ludzka natura potrzebuje ograniczeń.
Inaczej będziemy mieli anarchię, a anarchia nie działa.
Nie działała i nie zadziała.
Ktoś z programu zadzwonił, że Matthew trafił do szpitala.
Pomyślałam, że skoro jest pod opieką szpitalną, będzie dobrze.
Poleciałam tam. Odebrali mnie ludzie z Challengera.
Zapłacili za hotel.
Ale jak tylko zobaczyłam Matthew, zabrałam go do domu.
Od samego początku wiedziałam, że sytuacja nie jest bezpieczna.
Najtrudniejsze chwile tam?
Świadomość, że rodzice mi to zrobili.
W 1989 roku rodzice zapłacili za to ponad 16 000 dolarów.
Wtedy to było dużo pieniędzy.
W ciągu ostatnich trzech lat
przez program przeszło prawie 800 dzieci,
co daje prawie dziesięć milionów dolarów.
Steve był mądry. Wiedział, że to dużo pieniędzy.
Czemu obwiniać kogoś, kto ma firmę przynoszącą dochody?
Dużo zarobił.
Kupił duży, piękny dom.
Dostałam radio!
Wypożyczał samochody, nawet lamborghini.
To było sprzeczne z ideą o pomaganiu dzieciom, którą głosił.
Rozumiecie?
Żył bardzo wystawnie.
NAGRANIA Z DOMU CARTISANA
Nie zajmowałam się finansami.
Wiem tylko, że mieliśmy odpowiednie dochody,
sporo pieniędzy do nas przychodziło,
ale też sporo wychodziło.
Prowadzenie tych programów było kosztowne.
Znaleźliśmy dom w Utah.
Duży dom. Miał ponad 600 metrów kwadratowych.
Jak ci się podoba, Jen?
Kupiłam konia i zaczęłam jeździć.
Było naprawdę dobrze, wszystko się układało.
Chyba wtedy zaczął tracić koncentrację.
To góra Fiftymile Mountain.
Ciągnie się przez 80 km, aż do jeziora Powell.
A to Płaskowyż Kaiparowits.
Fatalne miejsce na wędrówkę dla dzieciaków.
Ten krajobraz bywa zabójczy.
27 CZERWCA 1990
Jechałem z innym szeryfem…
kiedy dostaliśmy telefon z Richfield,
że uczestniczka Programu Challenger
jest w drodze do szpitala w Panguitch.
Kiedy byłem w biurze w Provo,
dostaliśmy telefon z innych obozów, że doszło do wypadku.
Steve chwycił za telefon, żeby zapytać, co się dzieje.
Wyraz jego twarzy się zmienił.
Sytuacja była poważna.
Natychmiast wszystko rzuciliśmy.
Polecieliśmy we dwóch.
Nie wiedzieliśmy, jak jest źle.
Jedynie, że chodzi o coś poważnego.
Wylądowaliśmy tuż przed karetką.
Próbowali ją reanimować.
Sanitariusz spojrzał na nią
i po 45 sekundach zakończył akcję. „Nie żyje”.
Steve był tym zdruzgotany.
Był zdruzgotany.
Na pewno częściowo uznał to za swoją winę,
bo to był jego program
i to on wprowadzał dzieci do programu.
Ale wiedział też, że nie wszystko kontrolował.
Niewiele wówczas spędzał czasu w południowym Utah,
więc chyba rozumiał,
że nie mógł nic zrobić,
by zapobiec tej sytuacji.
Kristen Chase spędziła tylko trzy dni na Płaskowyżu Kaiparowits.
Zemdlała i zmarła po ośmiokilometrowej wędrówce.
Poznajcie Sharon Fuquę.
Sharon postanowiła wysłać córkę Kristen
na obóz w dziczy po tym, jak ta nie ukończyła X klasy
i przedawkowała antydepresanty.
Miała wtedy 16 lat.
Sharon oczywiście nie wiedziała,
że już nigdy nie zobaczy swojej jedynej córki żywej.
- Wygląda na psotnicę. - Taka była.
MAMA I BRAT KRISTEN
Była naprawdę słodka i urocza…
- Lubiła się przebierać. - To prawda.
Ale niedługo później wszystko się zmieniło.
Zbuntowała się.
Tak, zbuntowała się.
Przechodziła trudny okres.
Nie wiedzieliśmy, co robić.
W czwartym tygodniu są zdani na siebie. W ich organizmach nie ma już narkotyków.
Chcą wrócić do domu, do rodziców, do szkoły.
Myślisz, że to pomoże…
Wychowałem się na farmie, na tej surowej pustyni.
Kto tutaj dorastał, rozumie,
jaka bywa niebezpieczna.
Źródła wody dzieli tu kilkanaście kilometrów.
Pracownicy byli słabo przeszkoleni.
Niektórzy z nich to dawni uczestnicy programu.
Zrozumiałem, że to przepis na tragedię.
Funkcjonariusze z biura szeryfa okręgu Kane
weszli do biura Fundacji Challenger.
Mają nadzieję, że te akta pomogą im zdecydować,
jakie postawić jej zarzuty.
Postanowiłem sobie wtedy, że dotrę do sedna sprawy.
I że coś z tym zrobimy.
Max Jackson to szeryf okręgu Kane, gdzie mieści się Challenger.
Mówi, że zalewają go skargi od rodziców z całego kraju.
Ta sprawa zdominowała moje życie.
Dopóki tu są, będziemy mieli pełne ręce roboty.
Funkcjonariusze okręgowi postanowili mnie zniszczyć.
Nie mogą dobrać się do mnie, więc robią to przez program.
Kiedy wysyłasz kogoś na pustynię, a on mdleje
i ma objawy udaru cieplnego, to go leczysz.
Pionierzy przecierają szlaki, ale i wystawiają się na ostrzał.
Zdecydowanie popieram te programy.
Odmieniły one życie tylu osób, tylu rodziców było mi wdzięcznych.
Nie pozwolę, by biurokraci mówili mi, co mam robić,
choć nigdy tam nie przyjechali.
Istnieje duże prawdopodobieństwo kolejnych nadużyć i zgonów.
Władze okręgu postawiły Cartisano i fundacji zarzut
nieumyślnego spowodowania śmierci.
ZANIEDBANIE OBEJMUJE MIĘDZY INNYMI
Gdyby Steve’a skazano, poszedłby siedzieć.
Nie było wątpliwości.
Nie poradziłby sobie w więzieniu, dlatego bardzo się martwił.
Wiedział, że jeśli przegra proces, trafi do więzienia,
zostawiając młodą matkę z czwórką małych dzieci.
Jak leci?
Spodziewamy się, że obrzucą nas błotem.
Jesteśmy gotowi.
Chcieli go wykończyć.
Ośmioro innych dzieci mówi, że były bite, głodzone i przywiązywane do drzew.
Fundacji postawiono dziewięć zarzutów
znęcania się nad dziećmi: od wiązania ich do drzew
po ciągnięcie ich po kamienistej ziemi.
Pozwy.
I kolejne pozwy.
Procesy sądowe odbiły się szerokim echem w całym kraju.
Pracownicy Challengera mówią, że kosztowały program miliony dolarów.
Rodziny płaciły za program nawet 16 000 $.
Ale jednym z głównych źródeł dochodów Cartisana
były faktury wystawiane firmom ubezpieczeniowym rodziców
za „leczenie” ich dzieci.
Ale firmy ubezpieczeniowe postanowiły odzyskać pieniądze,
bo zobaczyły materiały w mediach i zrozumiały, że coś jest nie tak.
Bardzo mi zależy, bo wiem, że wiele innych dzieciaków
było maltretowanych. To nie powinno się powtórzyć.
Program zamknięto.
Nie mieliśmy dochodów. Podjęłam pracę w sklepie.
Przez następne półtora roku czy dwa lata
ciągano nas po sądach.
Oskarżenie chciało udowodnić, że Cartisana bardziej interesowały zyski
niż bezpieczeństwo nastolatków, którym pomagał.
Od dwóch lat nic tylko kłamią.
To najwięksi kłamcy, jakich znam.
Twierdzono, że Kristen Chase doznała
wysiłkowego udaru cieplnego.
Sekcja zwłok wykazała,
że stan narządów wewnętrznych
mógł świadczyć o wysiłkowym udarze cieplnym.
Ale przyczyna zgonu mogła być też inna.
Wystarczyło dowieść, że to nie udar,
by wykluczyć zabójstwo.
Nie jestem lekarzem, ale zabrano ją na pustynię,
na wysokość 1800 m, gdzie temperatury sięgają 40°C.
Nie miała kondycji, a zmuszono ją do wędrówki.
Uważam, że dopuścił się zaniedbania,
które doprowadziło do śmierci Kristen Chase.
Osiągaliśmy sukcesy.
Obaj działaliśmy na własny rachunek.
Jak rozumiem, panie Cartisano,
oskarżono pana o nieumyślne spowodowanie śmierci.
Zgadza się.
Czy Fundacja Challenger odpowiada za śmierć Kristen Chase?
Nie znałem Kristen. Byłem 800 km od miejsca, w którym zemdlała…
Mimo sprawy Kristen, dziewięciu oskarżeń o znęcanie się nad dziećmi,
wielu innych procesów i sprawy karno-skarbowej…
Odnoszę wrażenie…
Jest pan niezwykle spokojny
jak na człowieka, któremu wali się świat.
W dniu ogłoszenia wyroku
sędzia wysłał ławę przysięgłych na naradę.
Sytuacja Steve’a Cartisano nie wyglądała dobrze.
Okoliczności zgonu
wskazywały, że kazano jej wędrować
bez wody w piekielnym upale.
Opuścili salę rano,
a werdykt ogłosili dopiero w nocy.
Niewielkie miał szanse
udowodnienia w sądzie, że to był wypadek.
Wchodzą przysięgli, sędzia pyta o werdykt.
„Niewinny”.
Wychodzimy. To było ekscytujące.
Adwokaci popełniają czasem błąd,
próbując udowodnić alternatywną wersję zdarzeń.
To błąd.
Trzeba tylko wykazać,
że wersja oskarżenia jest błędna.
ZANIEDBANIE
Nie wiadomo na pewno, dlaczego zmarła.
Mógł to być zespół wstrząsu toksycznego
albo wstrząs septyczny.
Ale nie wysiłkowy udar cieplny.
Nie ponad wszelką wątpliwość.
Poczuliśmy wielką ulgę.
Ulgę nie do opisania.
Chciałem, żeby to się skończyło.
Po dwóch latach musiało się to wreszcie skończyć. I dobrze.
Nasze modlitwy zostały wysłuchane.
Wciąż nie możemy w to uwierzyć.
Ile to już, 32 lata?
Brakuje nam jej.
Bardzo.
Nikt za to nie odpowiadał. Po prostu tak się stało.
Może i zabrzmi to oschle, ale takie są fakty.
KRYTYCY CARTISANA
Nie chcieliśmy już rozgłosu.
Nie chcieliśmy więcej stresu i napięcia.
Martwiłam się o dzieci i o to, jak to na nie wpłynie.
Chciałam zrezygnować z programów dla młodzieży.
Ale on nie wiedział, co innego mógłby zrobić.
Zawsze umiałem pracować z dziećmi.
Rozumiem je. Pamiętam, jak to jest.
Chcą mi opowiadać o swoich problemach. To dobrze.
Chcesz pogadać o ciężkim życiu? Omówmy to.
Ja z tego wyszedłem. Tobie też się uda.
To Steve, gdy miał cztery czy pięć lat.
A to Inez.
Kiedy był mały,
ojciec i matka oddali go
do adopcji Troyowi i Inez.
Była zdruzgotana,
gdy biologiczni rodzice go odebrali,
kiedy miał jakieś dwa lata.
Jakie ma pan kwalifikacje?
Różne. Ukończyłem Szkołę Twardego Życia,
plus własne doświadczenie.
Matka była uzależniona od heroiny, siedziała w więzieniu.
Zginęła, gdy miałem 17 lat.
Ojciec miał wybuchowy temperament.
Problemy odreagowywał biciem.
Z trudem skończył z gimnazjum i liceum.
Nie było łatwo.
Nie chciał pracować w betoniarni ojca,
więc wstąpił do lotnictwa.
To odmieniło jego życie i sprawiło, że nabrał pewności siebie.
Obóz dla rekrutów, elementu survivalu
i doświadczenia z sił powietrznych
pomogły mu dojrzeć i stać się bardziej odpowiedzialnym człowiekiem.
Naprawdę uważał, że to dobry sposób
pomagania młodym ludziom.
Że dzięki niemu zyskają pewność siebie i będą dokonywać lepszych wyborów.
Sprawa sądowa się zakończyła, został uniewinniony
i chciałam, żeby znalazł inny sposób na utrzymywanie rodziny.
- Zrobił to? - Nie.
Nie.
Liczba brutalnych przestępstw popełnianych przez nieletnich
w ciągu ostatniej dekady wzrosła o ponad 25%.
Czuję marihuanę. Mój nos nie kłamie.
W latach 90. rodzice wciąż nie wiedzieli, jak sobie radzić z dziećmi.
To prawda. Dzieciaki palą dużo zioła.
Może nawet tak dużo jak kiedyś.
Steve wiedział, że jego programy mogą pomóc wielu rodzinom,
ale dokądkolwiek się udał,
opieka społeczna nie wyrażała na to zgody.
Trafił na czarną listę.
Cartisano chyba czerpał przyjemność
z przechytrzania władz
i rozkręcania programu w miejscu, w którym nikt go nie znał.
Cześć. Wiedziałem, że tu będziecie.
W końcu poleciał na Wyspy Dziewicze.
Chyba na Saint Thomas.
Jako dziennikarz postanowiłem go dorwać,
bo sądy nic nie robiły.
Został nam tylko sąd opinii publicznej.
Odwracasz jeden kamień,
a pod nim czeka następny.
„Steven Cartisano, którego program terapii w dziczy zdelegalizowano
po śmierci nastolatki na pustyni,
wrócił do branży”.
„Teraz prowadzi program o nazwie HealthCare America”.
Czyli wciąż to robi.
Kiedy się poznaliśmy, studiował filmoznawstwo.
Wykorzystał swoje doświadczenie przy kręceniu reklam.
Przygotował świetny film, z aktorami.
Zazwyczaj bunt w pierwszych dniach
jest dość subtelny.
Dzieciaki są powolne,
ciągną się noga za nogą. Nic nie idzie gładko.
Zamiast na wędrówkę dzieciaki trafiły na jachty.
Tak właśnie było.
Co ty robisz?
Uspokój się.
- Uspokój się. - Dan!
Zaraz, zaraz…
Dopiero go uniewinniono od zarzutów
o nieumyślne spowodowanie śmierci 16-latki,
a on co robi? To chyba jakiś żart.
Dan!
Oczywiście w takim programie
dzieciaki będą bardziej agresywne.
Zwłaszcza Dan był bardzo agresywny.
Steve podniósł poprzeczkę i postanowił podwyższyć cenę.
Zamiast surowej pustyni Utah
i nauki przetrwania
było coś w rodzaju przyjemnego rejsu po Karaibach.
Będę was obserwował, pomagał wam, ale działacie sami.
Jeśli się nie przyłożycie, będą kłopoty.
Rzucali gdzieś kotwicę
i schodzili na ląd,
ale w 9 przypadkach na 10 byli tam sami.
Znacie zasady. Idziemy razem.
- Nie potrzebujemy ich. - Jemy razem. Tak ma być.
Udało mu się przekonać najbogatsze rodziny w historii Ameryki.
Rockefellerów.
Wysłali tam wnuka zmarłego gubernatora Arkansas,
wierząc, że to legalny i wiarygodny program,
pomagający dzieciom, tak by wracały jako lepsi ludzie.
Musieliśmy działać w sposób prosty i kontrolowany.
Musieliśmy przez to przejść.
I wszystko się ułożyło. Bardzo się zbliżyliśmy.
Byłem u lekarza i ten wspomniał…
To chyba była moja mama.
W efekcie obejrzeliśmy film o HealthCare America.
Co naprawdę chcesz robić?
Nie wiem. Chcę trochę wolności.
Kluczem do terapii młodego człowieka jest relacja,
bo bez niej nie zdołają…
Film był bardzo przekonujący.
…poznać swoich możliwości.
W młodości Adam był nie do opanowania.
Nie znosił kontaktów z matką.
Kilka razy rzucił w nią nożami.
Pamiętam to.
Byłem młodym gniewnym.
Zostałem adoptowany i wykorzystywałem to jako wymówkę.
Byliśmy zdesperowani, musieliśmy działać.
Chyba wszyscy wiecie, co tu robicie.
Nie braliście za siebie odpowiedzialności.
Czas się tego nauczyć.
Potrzebowałem w życiu jakichś wskazówek,
a tata ciągle pracował.
Poleciałem więc na Saint Thomas.
Byłam gotów na coś nowego.
Gotów się poprawić, pracować nad sobą.
Przez kolejne sześć i pół miesiąca ten program wyznaczał nowe zasady.
Właściwie wszystko zmienił.
Steve’a poznałem, kiedy poleciałem na Kostarykę.
Adam był tam już jakiś czas.
Uznano, że dobrze będzie, jeśli go odwiedzimy.
Co byś powiedział tacie, gdyby tu był?
Uściskałbym go mocno.
- To się odwróć. - Odwróć się. Jestem tu.
Było dużo emocji.
Nie jestem zbyt emocjonalny, ale to mnie bardzo poruszyło.
Pomyślałem, że cię odwiedzę.
Większość moich rozmówców, którzy przez to przeszli…
Rozmowa o tym była jak ponowna trauma.
Na co najmniej pięć lat.
Może i jesteś rozpieszczona, ale nikt o to nie dba.
Jeśli nie obchodzisz własnych rodziców,
nie obchodzisz nikogo.
Kto wysyła własne dziecko na coś takiego?
Rodzice przyjechali po mnie,
ale mama nie podchodziła blisko, bo śmierdziałam.
W samochodzie od razu otworzyła okno. „Rety, jaki smród”.
Zastanawiałam się, co jest z nimi nie tak.
Pamiętam, jak ukończyłeś ten program.
Od jakiegoś czasu byłeś czysty.
Tak.
Ale wróciłeś do Atlanty i znów…
Po tygodniu znowu się zaczęło.
Raczej minął miesiąc, potem wróciłem do nałogu.
Niewiele się zmieniło.
Powinienem był cię tam zostawić na resztę życia.
To było…
- Na resztę życia? - Tak, w dżungli.
Pierwszy trop dała mi stacja badawcza
na wyspie Saint John.
Powiedziano mi, że grupa dzieciaków i kilkoro dorosłych przypłynęli jachtem,
rzekomo na jakiś trening
organizowany przez HealthCare America.
Ale potem zauważono, że dzieci były zaniedbane
i że nie miało to żadnej struktury.
Szef stacji badawczej
zadzwonił do biura wydającego zgody na działalność na Wyspach Dziewiczych.
Okazało się, że HealthCare America
nie miało zezwolenia na swoją działalność.
To była tajna operacja.
Nie wydano żadnych pozwoleń.
Nie wiedziały o nich organy ścigania,
nie przeprowadzano inspekcji sanitarnych.
Pojawili się nagle znikąd,
zrzucili kotwicę i zaczęli „terapię” w tropikach.
Kiedy pojawili się przedstawiciele władz,
Cartisano postanowił się wycofać.
Kapitan popłynął na inną wyspę,
prawie niezamieszkaną.
Dzieciaki nie wiedziały, co się dzieje.
Byli jak więźniowie na pływającym obozie terapeutycznym,
na którym nie było terapii.
Na oceanie spędzali całe miesiące.
Cześć, tato. Kochamy cię.
Święta bez ciebie nie będą takie same.
Bardzo tęsknimy.
- Pa, tato! - Pa!
W HealthCare America byłam dziewięć miesięcy.
Nigdy nie wiedzieliśmy, dokąd płyniemy, ile czasu tam spędzimy czy jaki jest plan.
Wydawało się, że jedynie
skaczemy z wyspy na wyspę,
pozostając tam tylko tyle, ile potrzeba, by zabrać zapasy.
Z Wysp Dziewiczych popłynęliśmy do Portoryko, na wyspę Mona,
do Dominikany,
Haiti, a potem na Jamajkę.
A potem popłynęliśmy do Wenezueli i Cartageny w Kolumbii.
Te miejsca nie leżą blisko siebie.
Są rozrzucone po całych Karaibach.
Bałam się, co będzie dalej.
Trudno to wytłumaczyć.
Nie wiedziałam, kiedy wrócę do domu.
To trwało całą wieczność.
Czułam, że nigdy nie będę na tyle dobra, by móc wrócić do domu.
W końcu dowiedziałem się, że w programie jest zaledwie piątka dzieci
na katamaranie.
Po kilku tygodniach dotarli do wybrzeży Portoryko.
Kilkoro dzieci postanowiło uciec.
Szukali kogoś, kto im uwierzy, porozmawia z nimi.
„Uciekliśmy. Pomóżcie nam!”
Kapitan był tym tak zmęczony,
że postanowił je związać w samochodzie,
założyć im pętle na szyje
i przywiązać linę do auta, żeby nie uciekły.
Pojawiły się władze portorykańskie,
myśląc, że to jakaś zorganizowana przestępczość.
Po powrocie do domów dzieci pytały, czy rodzice wiedzą, gdzie ich wysłali.
W sprawę zaangażowała się portorykańska służba zdrowia.
Cartisano nie miał żadnych zezwoleń,
więc znowu wszystkich zostawił.
Zniknął.
Wszyscy uznali, że na jakiś czas się przyczai,
aż znajdzie nowe powołanie.
Straciliśmy wszystko.
Pieniądze, które dostawał za program,
szły na potrzeby programu.
Nie pamiętam, żebym je widziała.
Wiedziałam, że sytuacja finansowa jest zła.
„Tego nie kupimy. Nie możemy zrobić tego czy tamtego”.
Wtedy niewiele z tego rozumiałam.
Nie mieliśmy niczego.
Tata był genialny.
To najmądrzejszy człowiek, jakiego znam.
Mógł robić różne rzeczy.
Prosiłam, żeby zrobił coś innego.
Byłam zła. Chciałam, żeby robił co innego, żebyśmy mieli normalne życie.
Chciałam, żeby rodzina była normalna.
SYN STEVE’A I DEBBIE
Bardzo dobrze.
Cześć.
- Cześć. - Cześć.
Możesz spojrzeć na dinozaura?
Dobrze.
W drugiej klasie David był nieśmiały.
Odwrócisz się twarzą do ściany?
Ale kiedy skończył 12 lat, zaczął się zadawać
z dziećmi, które lubiły alkohol, imprezy i marihuanę.
Chyba odkrył, że w ten sposób pozbywa się nieśmiałości.
Zaczął bardzo dużo ćpać.
Nic go nie blokowało.
Nie miał zahamowań.
Chciał brać tyle, ile się dało. Bez opamiętania.
Staczał się. Dużo ćpał.
Było ciężko. Pracowałam na cały etat.
Steve imał się różnych zajęć.
Steve Cartisano wciąż był przekonany,
że terapia w dziczy to dobry interes.
Nawiązał kontakt z biznesmenami,
którzy chcieli zacząć program na Samoa.
Został ich konsultantem.
Ale że ciągnęła się za nim zła sława,
przedstawiał się rodzicom jako Steve Michaels.
STEVE MICHAELS TO STEVE CARTISANO
Steve zdołał rozkręcić program na Samoa.
Podjęliśmy decyzję o wysłaniu tam Davida.
Nasłaliśmy na niego dwóch mężczyzn, którzy go porwali,
tak jak innych, i wysłaliśmy go na Samoa.
OBÓZ PACIFIC COAST ACADEMY,
Co to? Tu jest wjazd?
To tak zwany strażnik.
Pilnuje, żeby nikt nieupoważniony tu nie wchodził.
Tam jest duży znak.
Zgadza się. „Pacific Coast Academy”.
Wygląda zupełnie inaczej niż w broszurze reklamowej.
Mamę przekonała broszura. Była bardzo ładna.
Wyglądało to jak wakacje.
W zależności od dziecka wyjazd kosztował od 25 do 30 000 $.
Było ją na to stać?
Sprzedała dom, w którym mieszkaliśmy. To była dla nas duża zmiana.
Jakie były inne dzieci?
Jedną z uczestniczek już znałem. Amber.
Poznałem ją w Costa Mesa.
Mieliśmy wspólnych znajomych i lubiliśmy się.
Spojrzeliśmy na siebie… „Cholera! Jak to się stało?”
Jak ktoś, kogo znałam z domu, trafił nagle na Samoa?
Ucieszyłam się. Poczułam ulgę.
Spotkała pani Steve'a Cartisano?
Raz.
Wpadł na chwilę odwiedzić syna.
To było dziwne.
Własne dziecko wysłał na swój obóz.
Cartisano zaproponował, żebym uczył innych tego, co sam umiem.
„Miałbym być młodym członkiem personelu?”
Przytaknął. Każdy tego chce.
Lepiej cię wtedy traktują, dostajesz lepsze jedzenie.
To ja będę wyznaczał zadania
i zmuszał ludzi, żeby je wykonali.
Facet oferował mi łatwiejsze życie. Zgodziłem się.
Tata był pełen nadziei.
Dave dobrze sobie radził.
Praca taty była bardziej regularna.
Wszystko zaczynało się układać, a wtedy, jak zawsze, coś się…
Skontaktowała się ze mną prawniczka,
która otrzymała nagranie
od ojca jednego z uczestników programu.
Chciała, żebym je obejrzał.
Udałem się do jej biura.
Przyciemnili światło, włączyli telewizor.
Taśma była bardzo słabej jakości,
ale widać było, że nagranie pochodzi z dżungli.
Pierwsze skojarzenie miałem…
z czymś w rodzaju obozu jenieckiego w Wietnamie.
Dostałem półtora miesiąca izolatki, bo miałem zły wpływ na innych.
To nic. Ja ustanowiłem rekord.
Trzy i pół miesiąca.
Widać było, że to dzieci. Wychudzone, brudne.
Od stóp do głów pogryzione przez owady.
Może i jestem zły, ale nie zasługuję na bicie!
Ja też.
Żyli tam dosłownie jak zwierzęta.
30 CZERWCA 2001
Jestem tu od prawie roku.
Oberwałem jakieś siedem razy.
Mamo, tato, chcę wrócić do domu. Dziękuję.
- Masz 18 lat? - Tak.
Nie mają prawa mnie tu trzymać.
To moje łóżko, a to łóżko Brandona.
Kamienie i trochę siana.
Kiedy tam trafiłem, nic tam nie było. Tylko polana w dżungli.
Wszystko budowały te dzieciaki.
Budowaliśmy drogi. Kopaliśmy rowy na rury.
Tworzyliśmy szamba.
Robiliśmy wszystko, całą infrastrukturę potrzebną,
żeby właściciele działki mogli na niej zarabiać.
To obóz pracy przymusowej.
Uciekliście. Co było potem?
Pobili nas i zmusili do klęczenia przez całą noc
z rękami nad głową.
Obejrzałem ten film i uderzyło mnie,
że to najmroczniejszy rozdział sagi Cartisana, jaki pamiętam.
Dużo bardziej ponury.
Znęcanie się, cała ta sytuacja i warunki wydawały się dużo gorsze.
Cześć. Jestem Amber Michelle.
Mówić, jak długo tu jestem?
- Tak. - Jestem tu od prawie 16 miesięcy.
W zeszłym roku o tej porze
byłam spętana,
rzucona na ziemię i…
Cholera! Personel słucha. Zaraz tu przyjdą.
Nie martw się.
Sprzątaliśmy ze stołów.
Powiedziałam wyraźnie, że mam dość.
Zostałam wezwana do ówczesnego szefa obozu.
Powiedział, że trafię do izolatki.
Spojrzałam na niego i powiedziałem: „Nie…
Nie zrobiłam niczego złego. Nie idę tam”.
Nagle pojawiło się czterech obozowiczów.
Przewrócili mnie na ziemię, twarzą do dołu,
związali mi ręce za plecami.
Postanowili na tym nie kończyć. Przywiązali mi je też do stóp.
Personel nie znęcał się nad nieletnimi.
Kazano to robić uczestnikom.
Kogo masz na myśli?
Kurta.
Pamiętam, jak przywiązałem ją do słupa w chacie.
Nie brałem udziału w pierwszej części.
Spędziłem z nią wiele godzin.
Jej dłonie robiły się sine.
Kiedy przyszła moja kolej, pomogłem jej.
Poluzowałem jej więzy, żeby mogła poruszać rękami.
Potem przyszła noc, niewiele spała.
Co mieliśmy zrobić?
Kazano nam polać ją wodą.
Zaczęło się od kubków wody.
Potem były to dzbanki.
Aż w końcu było to 20 litrów naraz.
Nie mogłam wtedy oddychać.
Nie podobało mi się to. Nie chciałem tego robić.
I nie robilibyśmy tego,
gdybyśmy nie dostali polecenia od wysoko postawionego członka personelu.
Tłumaczyłem jej to, gdy była związana.
„To gówniane miejsce. Jedno wielkie oszustwo”.
To nie powinno mieć miejsca. Wiedziała, że to nie moja wina,
więc chyba nie żywiła do mnie negatywnych uczuć.
Jak się pani wtedy czuła w stosunku do Kurta?
Zdradzona.
Jak mógł im nie odmówić?
Leżałam związana przez dwa dni, aż zabrali mnie do izolatki,
zwanej „Przysięgą”.
Znajdowała się po drugiej stronie wyspy.
Byłaś tam bita?
Molestowana seksualnie.
Wiem, że nie chce o tym słuchać.
Dziewczyn nie wysyłano do tej wioski. Ja byłam pierwsza.
Trzymali nas u wodza wioski. Nazywał się Tui.
Pewnego dnia cała jego rodzina poszła do kościoła,
zostałam z nim sama.
Nie pracowałam, bo była niedziela.
I wtedy…
zaczął mnie molestować.
Pamiętam, że siedziałam…
Zaczął…
Położył mi rękę na plecach i ramieniu, a potem zaczął…
Zaczął…
mnie obmacywać.
A ja…
nie wiedziałam, co robić.
Jak go odepchnąć,
skoro to wódz wioski?
On ma władzę.
Kilka dni później powiedziałam o tym szefowi obozu.
Dał mi do zrozumienia, że przesadzam.
Jak mogłam oskarżać wodza o takie czyny?
Skończyło się tak, że zostawili mnie tam na dłużej.
Oczywiście Pacific Coast Academy nie mogło pozwolić,
żeby takie nagranie wideo
trafiło gdzieś na zewnątrz,
bo wiedzieli, jak ich obciąży.
Ale rodzic, który to sfilmował,
skontaktował się z ambasadą USA
i powiedział, że musi opuścić kraj wraz z synem,
zanim pracownicy PCA zorientują się, co jest grane.
W ambasadzie rozumiano, że to poważna sprawa. Przestępstwo.
Ojciec z synem udali się na lotnisko.
Towarzyszył im pracownik ambasady
z taśmą schowaną w aktówce.
Pacific Coast Academy poprosiło władze lotniska,
żeby nie pozwolono ojcu wyjechać z taśmą.
Wiedzieli, że ucierpi na tym ich obóz,
ale władzom samoańskim powiedzieli,
że ucierpi na tym turystyka.
Urzędnicy przesłuchali ojca,
wielokrotnie pytając, gdzie jest nagranie.
Powtarzał, że wysłał je już pocztą do USA.
W końcu przeszedł odprawę,
odebrał taśmę od pracownika ambasady
i opuścił Samoa.
Pojawiły się kamery i wszystko wymknęło się spod kontroli.
Nad naszym domem w Kalifornii krążył śmigłowiec telewizyjny.
Nad naszymi głowami.
Bez chwili przerwy.
NADUŻYCIA
WIDZIAŁEM NAGRANIA
NIELUDZKIE
NADUŻYCIA
Jego nazwisko powiązano z czymś, co nie było jego…
Wkurzyłam się. Naprawdę.
On tam właściwie nie bywał. Nie było go tam wtedy.
Potem wkroczyli i zabrali dzieciaki.
Pracowałam wtedy w ambasadzie USA w Nowej Zelandii.
Urzędnicy poinformowali mnie,
że jest jakiś problem na obozie
i musimy na miejscu sprawdzić, co się dzieje.
Nie można było zostawić tak tych dzieci.
Udało nam się dostać na teren obozu.
Prawie niczego tam nie było.
Byliśmy tam właściwie tylko my,
bo wszystkie dzieci zabrano.
Zdecydowanie było coś na rzeczy.
Przechadzaliśmy się po terenie i w końcu usłyszeliśmy jakiś dźwięk.
Znaleźliśmy jedno z dzieci.
Chłopiec był chory
i początkowo bardzo niechętny
do rozmowy z nami. Pewnie z obawy przez karą.
Ale w końcu powiedział nam,
że celowo zabrano ich z obozu.
Ale nie wiedzieliśmy, dokąd mogli się udać.
Od samego początku to był bardzo dziwny dzień.
Byli dla nas mili.
Milsi niż… To było dziwne.
Wysłali nas na plażę.
Pamiętam, jak jechaliśmy przez dżunglę,
wciąż nie wiedząc, co zastaniemy na miejscu.
Jak te dzieci mogły tędy przejść?
Mieliśmy tam spędzić tylko chwilę.
Aż tu nagle…
jeden po drugim pojawiały się czarne SUV-y
z przyciemnionymi szybami.
Nadjechały bardzo szybko.
Nie wiem, skąd się wzięły.
Pamiętam tylko, jak pędziły.
Dzieci były na plaży.
Patrzyłam na nie i myślałam: „O Boże”.
Ktoś wyskoczył z samochodu
i powiedział, że jest z ambasady USA.
To nie mogła być prawda.
Niemożliwe, żeby komuś aż tak zależało.
Zwłaszcza na mnie. To wykluczone.
Ta kaseta wideo stała się podstawą do działań prawnych.
Ława przysięgłych wysłuchała zeznań dzieci z Pacific Coast Academy
i ich rodziców.
Niesamowite było, kiedy zapytano mężczyznę, który wywiózł tę taśmę,
jak mógł być tak głupi,
żeby posłać dziecko do tego programu.
A on wyciągnął broszurę PCA napisaną przez Steve’a
i przeczytał, dla jakich dzieci stworzono Pacific Coast Academy.
Odłożył ją i powiedział:
„Opisali mojego syna. Dlatego właśnie ich wybrałem”.
Cartisano znał czułe miejsca rodziców,
którzy w chwili kryzysu czuli, że nie mają wyboru.
Ale Steve nigdy nie został pociągnięty do odpowiedzialności,
bo świat się zmienił.
Po 11 września priorytety się zmieniły.
Steve Cartisano, mimo tego, co zrobił,
nie stanowił zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego.
Niedługo po powrocie Dave’a z Samoa
ja zaczęłam wymykać się spod kontroli.
Stawałam się wtedy szaloną nastolatką.
Spotykałam się z kolegami brata,
oni wkrótce zaczęli brać, a ja razem z nimi.
Wracałam z pracy, a tu nie było telewizora,
magnetowidu
albo z garażu zniknęła odśnieżarka.
Kradli.
No wiecie…
Zabierali rzeczy z domu i sprzedawali je, żeby zapłacić za narkotyki.
Miałam już dwoje dzieci poważnie uzależnionych od heroiny.
Mówimy o dzieciach na metach, uciekających z domu.
Skończą 25 lat i nie będzie ważne, dlaczego rzuciły studia
albo brały narkotyki.
Wielokrotnie przedawkowałam w Seattle.
Potem miałam poważny wypadek samochodowy
i zostałam aresztowana.
Kilka razy wyciągaliśmy Davida z aresztu.
Przekonaliśmy się, że to zły pomysł.
Kiedy więc aresztowano Catie, zostawiliśmy ją.
Dzieci muszą się nauczyć,
że odpowiadają za swoje życie i za swoje czyny.
Byłam wściekła.
Oboje mieliśmy wyrzuty sumienia.
„Czy powinnam była zrobić coś inaczej? Czy mogłam to zrobić inaczej?”
Zrozumiałam, jakie będzie moje życie, jeśli czegoś nie zmienię,
i zaangażowałam się w pomoc osobom wychodzącym z nałogu.
To było 13 lat temu.
W czwartym tygodniu są zdani na siebie.
W ich organizmach nie ma już narkotyków.
Chcą wrócić do domu, do rodziców, do szkoły.
David wciąż miał problemy.
Gdzie teraz jest David?
W więzieniu. Spędzi tam jeszcze trzy lata.
Odwrócisz się twarzą do ściany?
Tak.
A to tata i Dave.
Było ciężko. Kiedy skończyłam odwyk, u taty zdiagnozowano raka.
To był już czwarty stopień raka jelita grubego.
Walczył przez sześć czy siedem lat.
I walczył do końca, bo zmarł na zawał.
Tak nam powiedziano.
To było chyba trzy lata temu.
Steve nie był złym człowiekiem.
Myślę, że na jakiś czas się zagubił.
Nie sądzę, żeby był zły do szpiku kości.
Pewnie był dobrym człowiekiem.
Najbardziej w tej historii wkurza mnie,
że my go wybroniliśmy, a on mnie okantował.
Nigdy nie zapłacił mi reszty honorarium.
Więcej się nie odezwał.
Do czasu wiadomości od was nie wiedziałem, co się z nim dzieje.
Lubiłem Steve’a.
Tak było. Aż zrozumiałem,
co takiego robił.
Od ciebie wziął pewnie z 50 000 $.
Pewnie tak.
FUNDACJA CHALLENGER
Kilka lat temu
wpisałam w Google’a „Fundacja Challenger”.
Chciałam nawiązać kontakt z innymi uczestnikami obozów.
Wtedy zobaczyłam jego nekrolog.
Poczułam niesamowitą mieszankę szoku, smutku…
i złości.
PRZEŻYLIŚMY OBÓZ FUNDACJI CHALLENGER
Wtedy zaczęłam wreszcie mówić o tym,
co mi się przytrafiło.
UTWÓRZ POST
CZEŚĆ WSZYSTKIM!
Pierwszy program, w którym uczestniczyłam, był na Hawajach.
Była tam sekcja zwana Solo.
Miała to być okazja do nauki przetrwania w pojedynkę,
przekonania się,
że poradzisz sobie w trudnych chwilach.
Steve mianował mnie tzw. gońcem.
Miałam krótkofalówkę.
Byłam przerażona.
Steve powiedział: „Jeśli będziesz mnie potrzebowała,
jeśli będziesz się bała,
naciśnij przycisk, a przyjdę do ciebie”.
Miałam 13 lat i byłam sama.
Przyszedł i spytał, czy czegoś potrzebuję.
Powiedziałam, że byłabym wdzięczna, gdyby mi przyniósł balsam do ciała.
Miałam bardzo suchą skórę.
Przepraszam, dajcie mi chwilę.
Przyniósł mi ten balsam
i zaproponował, że posmaruje mi plecy.
Nie czułam się komfortowo,
ale nie było w tym nic bardzo niestosownego.
Kazał mi położyć się na brzuchu,
usiadł na mnie okrakiem
i zaczął mi smarować i masować plecy.
Potem kazał mi się odwrócić.
A ja…
Nie chciałam i znieruchomiałam.
On na to: „To nic takiego. Odwróć się”.
A potem…
zaczął smarować mi ramiona i klatkę piersiową.
Później przesunął ręce niżej…
na moje piersi. Próbowałam go odepchnąć.
Powiedział: „To nic takiego. Myśl o mnie jak o swoim ojcu”.
A ja myślałam tylko, że ojciec nigdy by mnie tak nie dotykał.
Zabawne. Niedawno to do mnie dotarło.
Kiedy o tym myślę…
Rozmawiałam z koleżanką
i zdałam sobie sprawę,
że to, że uważałam go za miłego, wynikało z faktu,
że mnie sobie upatrzył.
Wtedy tego nie rozumiałam. Dopiero niedawno to do mnie dotarło.
Kilka lat później powiedziałam mamie.
Nie wdając się w szczegóły.
Ale powiedziałem jej, że mnie dotykał i że doszło do kontaktów płciowych.
Czy coś zrobiła? Zgłosiła to?
Nie.
Nie zgłosiła tego, bo uważała,
że robił coś dobrego dla dzieci.
Jak sama powiedziała, nie chciała „wszystkiego zepsuć”.
Uderzyło mnie, jak często mówił o manipulacjach.
Jak widzicie, te dzieciaki próbują manipulować na wszelkie sposoby.
Albo jak często nazywał dzieci mistrzami manipulacji.
Mistrzowie manipulacji. Winią innych za swoje problemy.
Kiedy obejrzałam to jako osoba dorosła,
zrozumiałam, że to on był największym mistrzem manipulacji.
To wygodne, prawda?
Móc atakować wiarygodność dzieci,
które mają swoje problemy.
Nie. Takie są fakty.
To wciąż dobrze prosperująca branża. Znalazło się wielu naśladowców.
Gdy miałam 16 lat, rodzice wysłali mnie na terapię w dziczy.
Podobną do tej, na której była Paris Hilton. Opowiem wam.
Steve Cartisano reklamował traumę jako lekarstwo.
Jego naśladowcy zrobili z tego wielki biznes.
Nocą zabierali mi buty i owijali w brezent,
żebym nie mogła się ruszać.
Wiele osób powie dziś, że to odmieniło ich życie,
ale niekoniecznie na lepsze.
Program odegrał dużą rolę w tym, kim dzisiaj jestem.
Byłam narkomanką,
pchającą po ulicy wózek sklepowy. Byłam bezdomna.
Przeżyłam tylko dlatego,
że umiałam sobie radzić, nie mając prawie niczego.
Większość życia spędziłam, próbując przetrwać.
Pakowałam się w sytuacje, które tego wymagały,
bo tylko to potrafię. W tym czuję się najlepiej.
Wciąż mam w nocy koszmary. Nie potrafię zapomnieć o tym miejscu.
Było ze mną przez całe życie.
Jeśli mogło się to przytrafić Paris Hilton i jej rodzinie,
pomyślcie o tych, których dziś tu nie ma.
Nastolatki to nie są po prostu dzieci, które mamy w domu.
To ludzie, którzy nam ufają.
Mnie się to przydarzyło.
Krzyczałam o tym przez 20 lat, ale bezskutecznie.
Ta branża tylko się rozwinęła.
W TYM ROKU W USA TYSIĄCE DZIECI WEZMĄ UDZIAŁ
W OBOZACH TERAPII W DZICZY
RODZINA CARTISANO NIE ODRZUCA ZARZUTÓW O MOLESTOWANIE,
ALE UWAŻA, ŻE TAKIE ZACHOWANIE NIE PASUJE DO ICH WSPOMNIEŃ O STEVIE
OBECNIE FUNDACJA CHALLENGER, HEALTHCARE AMERICA I PACIFIC COAST ACADEMY
NIE MAJĄ ZWIĄZKÓW Z UKAZANYMI TU FIRMAMI
JEŚLI TY LUB KTOŚ, KOGO ZNASZ, JESTEŚCIE OFIARĄ MOLESTOWANIA,
INFORMACJE I POMOC ZNAJDZIECIE NA STRONIE WWW.WANNATALKABOUTIT.COM
Napisy: Anetta Radolińska-Czwaczka