1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:01:01,186 --> 00:01:04,438
MÉRIDA, MEKSİKAÖLÜLER GÜNÜ

4
00:01:10,070 --> 00:01:13,031
<i>Yucatan Yarımadası'ndaki Mérida,</i>

5
00:01:13,115 --> 00:01:18,704
<i>dünyamızın başına gelenen büyük felaketin merkezidir.</i>

6
00:01:19,162 --> 00:01:22,416
<i>Buraya bir asteroit düştü.</i>

7
00:01:23,125 --> 00:01:27,379
<i>Bu olay insanlar ortaya çıkmadanmilyonlarca yıl önce oldu</i>

8
00:01:27,462 --> 00:01:32,217
<i>ama bu ateş topu törenisanki bir canlandırma gibi geliyor.</i>

9
00:01:33,135 --> 00:01:37,222
<i>Tabii ki eski Mayalar bunu bilemezdi.</i>

10
00:01:42,394 --> 00:01:44,897
<i>Gelecekte başımıza neler geleceğini...</i>

11
00:01:44,980 --> 00:01:45,981
CHELYABINSK, SİBİRYA

12
00:01:46,064 --> 00:01:47,983
<i>...ve bizi yok edeceğini bilmiyoruz.</i>

13
00:01:48,483 --> 00:01:52,154
<i>Ama Sibirya üzerindekibu ateş topuna benzeyecek</i>

14
00:01:52,237 --> 00:01:54,239
<i>ve daha büyüğü olacak.</i>

15
00:01:56,658 --> 00:01:59,411
<i>Basit araç içi kameraların çektiği şey</i>

16
00:01:59,494 --> 00:02:01,788
<i>sanki bilim kurgu gibi geliyor.</i>

17
00:02:32,694 --> 00:02:34,905
<i>Evrenin karanlığındaki</i>

18
00:02:34,988 --> 00:02:38,408
<i>diğer dünyaların ziyaretçileri geldi.</i>

19
00:02:38,492 --> 00:02:41,370
<i>Bilinmeyen sayıdaki ziyaretçiler dehâlâ yolda.</i>

20
00:02:45,207 --> 00:02:46,834
WOLFE CREEK KRATERİBATI AVUSTRALYA

21
00:02:46,917 --> 00:02:49,461
<i>Büyük bir şey olacaksa</i>

22
00:02:49,545 --> 00:02:53,215
<i>gündüzleyin bile gökyüzünü aydınlatır.</i>

23
00:02:53,757 --> 00:02:56,844
<i>Ama buna daha milyonlarca yıl olabilir.</i>

24
00:03:00,806 --> 00:03:04,309
<i>Meteorlar gezegenimize sürekli çarpıyor</i>

25
00:03:04,393 --> 00:03:08,063
<i>ve büyük olanlarıkarasal yapıları değiştirdi.</i>

26
00:03:08,939 --> 00:03:12,734
<i>Ama kültürler üzerinde dederin etkiler bıraktılar.</i>

27
00:03:14,069 --> 00:03:16,655
<i>İslam kültürü buna iyi bir örnektir.</i>

28
00:03:17,155 --> 00:03:19,491
<i>Kadim geleneklere göre,</i>

29
00:03:19,575 --> 00:03:23,120
<i>Tanrı, Adem ve Havva'yanereye sunak yapacaklarını</i>

30
00:03:23,203 --> 00:03:27,374
<i>göstermek içingökyüzünden bir taş yollamış.</i>

31
00:03:29,209 --> 00:03:31,128
<i>Meteorun düştüğü yere</i>

32
00:03:31,211 --> 00:03:34,590
<i>daha sonra kutsal Mekke şehri kurulmuş.</i>

33
00:03:38,468 --> 00:03:41,597
MEKKE, SUUDİ ARABİSTAN

34
00:03:41,680 --> 00:03:45,559
<i>Müslüman dünyasının en kutsal yerindeyiz.</i>

35
00:03:46,185 --> 00:03:48,187
<i>Merkezinde de Kâbe var.</i>

36
00:03:48,687 --> 00:03:52,065
<i>Doğu köşesinde Kara Taş gömülüdür.</i>

37
00:03:52,649 --> 00:03:56,278
<i>İslamiyet'ten önceki dönemlerde</i>

38
00:03:56,361 --> 00:04:01,825
<i>Peygamber Muhammed, İslam'ı getirmedenen az bin yıl önce de saygı görüyordu.</i>

39
00:04:04,369 --> 00:04:08,207
<i>Kara Taş gümüş bir çerçeve içindedir</i>

40
00:04:08,290 --> 00:04:11,251
<i>ve kimsenin incelemesineizin verilmemektedir</i>

41
00:04:11,335 --> 00:04:14,463
<i>ama onun bir meteor olduğuneredeyse kesindir.</i>

42
00:04:18,759 --> 00:04:23,013
<i>İslam, 1,9 milyar inananı olan bir dindir.</i>

43
00:04:23,430 --> 00:04:24,681
<i>Kara Taş hacıların gözünde</i>

44
00:04:24,765 --> 00:04:28,602
<i>en fazla saygı duyulan objelerden biridir.</i>

45
00:04:29,102 --> 00:04:33,774
<i>Ona dokunmak ve öpmek içinmilyonlarca kişi geliyor.</i>

46
00:04:35,692 --> 00:04:41,114
<i>Müslüman olmadığımız içinbizim kutsal şehre girmemiz yasak</i>

47
00:04:41,823 --> 00:04:46,870
<i>o yüzden dindarların çektiği telefongörüntülerine güvenmek durumundayız.</i>

48
00:05:13,689 --> 00:05:18,277
<i>Avustralya çölünün geniş sessizliğindeyiz.</i>

49
00:05:21,238 --> 00:05:24,533
<i>Bu film için yolculuğumuzu başlatan</i>

50
00:05:24,616 --> 00:05:29,121
<i>Cambridge ÜniversitesindenClive Oppenheimer bana açıklıyor...</i>

51
00:05:30,622 --> 00:05:35,294
Bilim uzmanları yerdekibu devasa çukuru 1947'de

52
00:05:35,377 --> 00:05:37,379
havadan görüldüğünde fark etti.

53
00:05:37,921 --> 00:05:41,133
Krater yaklaşık bir kilometre çapında.

54
00:05:42,009 --> 00:05:46,388
Saniyede 15 kilometre hızla giden,

55
00:05:47,097 --> 00:05:51,518
savaş gemisi boyutundabir demir asteroitin

56
00:05:51,602 --> 00:05:53,812
yere çakılmasıyla meydana gelmiş.

57
00:05:54,313 --> 00:05:58,275
Bu zeminin etrafındaki krater duvarları da

58
00:05:58,358 --> 00:06:00,194
çarpmanın etkisiyle parçalanıp

59
00:06:00,277 --> 00:06:03,447
etrafa saçılan çok eski taşlardanmeydana geliyor.

60
00:06:04,281 --> 00:06:10,329
Meteorun kendisineredeyse tamamen yok olmuş

61
00:06:10,871 --> 00:06:12,998
ve birkaç parçası

62
00:06:13,081 --> 00:06:17,169
etraftaki çöle yayılmış vaziyettebulunmuş.

63
00:06:19,755 --> 00:06:21,840
Dağılımın biçimi

64
00:06:21,924 --> 00:06:26,094
patlayan meteorunşu yönden geldiğini gösteriyor.

65
00:06:26,929 --> 00:06:29,223
Isı o kadar olağanüstüydü ki

66
00:06:29,306 --> 00:06:32,059
yarattığı termal gayzer

67
00:06:32,142 --> 00:06:34,937
atmosferi geçip stratosfere çıkmış

68
00:06:35,020 --> 00:06:40,025
ve çok geniş bir alanaerimiş moloz olarak yağmıştır.

69
00:06:40,108 --> 00:06:43,278
Tabii ki çarpmanın yarattığı

70
00:06:43,820 --> 00:06:46,448
devasa sismik enerji de

71
00:06:46,532 --> 00:06:47,699
büyük depremlere yol açtı.

72
00:06:47,783 --> 00:06:50,452
Yani şu anda çölün ortasındayız

73
00:06:50,536 --> 00:06:56,750
ama bu senaryonun bugün bir kentsel alandaolduğunu düşünecek olursan

74
00:06:56,834 --> 00:06:59,086
korkunç derecede yıkıcı olacaktır.

75
00:06:59,169 --> 00:07:02,881
Birine meteor çarpmasınadir olan bir şey midir?

76
00:07:02,965 --> 00:07:08,387
Meteor çarpan bir kadın vardı.

77
00:07:08,470 --> 00:07:11,348
Çatısını ve tavanını delip geçerek

78
00:07:11,431 --> 00:07:15,269
koltukta TV izlerken ona çarpmış.

79
00:07:15,352 --> 00:07:16,603
Sylacauga meteoru.

80
00:07:16,687 --> 00:07:18,021
30 KASIM 1954

81
00:07:18,897 --> 00:07:21,441
Sağ kurtuldu ama vücudundaçok kötü bir morluk kaldı.

82
00:07:27,990 --> 00:07:32,411
<i>Kraterin etrafı ne kadarkasvetli ve itici görünse de</i>

83
00:07:32,494 --> 00:07:35,956
<i>bu bölgede her zamanaborjinler bulunmaktadır.</i>

84
00:07:37,165 --> 00:07:39,376
<i>Birçoğu hayatını resim yaparak kazanıyor.</i>

85
00:07:39,459 --> 00:07:40,460
BILLILUNA SANAT MERKEZİ

86
00:07:40,544 --> 00:07:43,881
<i>Tıpkı en yakındaki topluluk olanBilliluna'ların yaptığı gibi.</i>

87
00:07:45,174 --> 00:07:49,887
<i>Çarpmanın üzerinden100 bin yıldan fazla zaman geçmiş</i>

88
00:07:49,970 --> 00:07:52,139
<i>ama daha yakın zamanlarda</i>

89
00:07:52,222 --> 00:07:54,850
<i>kültür hafızasını tetiklemişbir şeyler olmuş olabilir.</i>

90
00:07:55,559 --> 00:08:00,314
<i>Yaptıkları resimlerde krater sıklıklabir motif olarak görünüyor</i>

91
00:08:00,397 --> 00:08:02,482
<i>ama aslında daha derin anlamı var.</i>

92
00:08:04,776 --> 00:08:06,653
<i>Katie Darkie'yle tanıştık.</i>

93
00:08:06,737 --> 00:08:09,781
<i>Kendisi gruptaki en iyi ressamlardan biri.</i>

94
00:08:09,865 --> 00:08:12,242
Bu kendi resimlerinden biri, değil mi?

95
00:08:12,326 --> 00:08:13,744
Şuna bakalım.

96
00:08:17,456 --> 00:08:19,875
Bize bunun ne olduğunu söyler misin?

97
00:08:19,958 --> 00:08:21,126
Çok güzel bir tablo.

98
00:08:21,210 --> 00:08:22,586
Bu kum tepesi.

99
00:08:23,754 --> 00:08:25,506
Bu da çim.

100
00:08:25,589 --> 00:08:28,342
Orada hiç <i>karnti </i>yok.Patates yok.

101
00:08:28,425 --> 00:08:29,426
KATIE DARKIERESSAM

102
00:08:29,510 --> 00:08:32,429
Uzun zaman önceeski insanlar şöyle dedi...

103
00:08:34,847 --> 00:08:38,769
Bir adam derelerin arasındakuş avlanmaya gitmiş.

104
00:08:38,852 --> 00:08:43,857
Ama nehrin altındaki tünelde yürüyormuş.

105
00:08:44,608 --> 00:08:46,151
Biz ona dere diyoruz.

106
00:08:46,235 --> 00:08:48,946
Dere kraterin öteki tarafından çıkıyor

107
00:08:49,446 --> 00:08:54,618
sonra da geri geri gidip avlanırken

108
00:08:55,244 --> 00:08:56,495
geldiği yere yürümüş.

109
00:08:57,955 --> 00:09:01,917
Peki bu hikâyede krater nasıl oluşmuş?

110
00:09:02,000 --> 00:09:03,168
Kökeni ne?

111
00:09:03,794 --> 00:09:07,381
<i>Kartiya</i> dünyasındaoraya düşen bir meteor var.

112
00:09:07,464 --> 00:09:10,926
-O biz beyaz adamların hikâyesi.-Beyaz adamların hikâyesi.

113
00:09:11,009 --> 00:09:13,929
Bazıları oraya bir yıldız düştü diyor.

114
00:09:15,222 --> 00:09:17,891
Ama atalarımız ve eski insanlar bize

115
00:09:18,642 --> 00:09:21,353
o kratere düşeninGökkuşağı Yılanı olduğunu söylüyor.

116
00:09:22,062 --> 00:09:25,774
İşte bu şekilde kraterle ilgiliüç farklı hikâyemiz var.

117
00:09:25,858 --> 00:09:27,359
Ama hepsi bir tanede birleşiyor.

118
00:09:28,902 --> 00:09:30,487
Her zaman çocukları getiririz.

119
00:09:31,405 --> 00:09:34,116
Her hafta sonu gelip orada kamp yaparız.

120
00:09:34,199 --> 00:09:39,830
Orada atalarımızın ve ailemizin varlığınıve oraya gidip krateri ziyaret ettiğimizde

121
00:09:40,330 --> 00:09:44,710
bizi koruyup kolladıklarını hissederiz.

122
00:09:45,961 --> 00:09:47,963
Orası bizim için çok özel bir yer.

123
00:09:48,463 --> 00:09:51,216
Ailelerimiz için de.

124
00:10:30,047 --> 00:10:32,883
<i>Meteorlar rastgele düşmüş.</i>

125
00:10:32,966 --> 00:10:36,845
<i>Önemlilerinden biri deFransa'nın Alsace bölgesinde.</i>

126
00:10:39,014 --> 00:10:44,394
<i>Ama burada insan ilişkilerini değiştirmiş.Tarihi etkilemiş.</i>

127
00:11:09,086 --> 00:11:12,130
<i>Uzakta Ensisheim kasabası var.</i>

128
00:11:12,548 --> 00:11:13,715
ENSISHEIMALSACE, FRANSA

129
00:11:13,799 --> 00:11:17,636
<i>15'inci yüzyılda dünya tarihiburada şekillendi</i>

130
00:11:17,719 --> 00:11:21,431
<i>çünkü Hapsburg İmparatorluğudüşen bir taş yüzünden</i>

131
00:11:21,515 --> 00:11:23,767
<i>meşruiyet kazandı.</i>

132
00:11:24,935 --> 00:11:27,771
<i>Bu plaket düştüğü yeri gösteriyor.</i>

133
00:11:31,817 --> 00:11:34,778
<i>Clive, Cambridge Üniversitesindenmeslektaşı olan</i>

134
00:11:34,862 --> 00:11:36,864
<i>Profesör Simon Schaffer'ı buraya getirdi.</i>

135
00:11:36,947 --> 00:11:38,365
SIMON SCHAFFERCAMBRIDGE ÜNİVERSİTESİ

136
00:11:38,448 --> 00:11:43,662
<i>Kendisi bilim tarihçisi ve kalan az sayıdaansiklopedik uzmandan biri.</i>

137
00:11:44,621 --> 00:11:49,376
O gün ne oldu? 7 Kasım 1492'de.

138
00:11:49,960 --> 00:11:53,839
Pekâlâ, bu olağanüstü günde

139
00:11:53,922 --> 00:11:58,468
gökyüzünde, güneydoğu yönündebir ateş topu belirdi.

140
00:11:58,552 --> 00:12:03,223
Çok hızlıydı ve hareket hâlindeıslık sesi çıkarıyordu.

141
00:12:03,307 --> 00:12:08,729
Sonra da sabah 11.30 civarıbu araziye düştü.

142
00:12:09,188 --> 00:12:11,940
Birçok rapora göre

143
00:12:12,024 --> 00:12:14,651
arazide sadece bir kişi varmış.

144
00:12:14,735 --> 00:12:16,069
Bir çoban çocuk.

145
00:12:16,153 --> 00:12:18,488
Ve o çocukolabilecek en olağanüstü şeyi gördü.

146
00:12:18,572 --> 00:12:24,244
135 kiloluk bir taşın araziye çarpıp

147
00:12:24,328 --> 00:12:26,872
bir delik açmasını izledi.

148
00:12:27,497 --> 00:12:30,792
7 Kasım 1492'de,

149
00:12:30,876 --> 00:12:33,962
bu taşın düştüğü zaman

150
00:12:34,046 --> 00:12:40,093
başka bir büyük olaydansadece birkaç gün sonraydı.

151
00:12:40,177 --> 00:12:43,722
Kristof Kolomb ve mürettebatının

152
00:12:43,805 --> 00:12:47,017
Karayipler'deki Yeni Dünya'yaulaşmasından.

153
00:12:48,101 --> 00:12:50,729
Bu arazide mısır yetişmesi

154
00:12:50,812 --> 00:12:53,899
Kolomb'un sayesinde olmuştur.

155
00:12:53,982 --> 00:12:59,279
Bunlar o zamana kadarsadece Amerika'da yetişen ekinlerin

156
00:12:59,363 --> 00:13:02,866
Avrupa tarımına girmesinin sonucudur.

157
00:13:03,367 --> 00:13:07,287
Gerçekten de taşın düşmesio kadar önemlidir ki

158
00:13:07,371 --> 00:13:11,834
1492'yi anlatan bazı tarihi notlarda

159
00:13:11,917 --> 00:13:14,920
Ensisheim taşından bahsedilirken

160
00:13:15,003 --> 00:13:17,089
Kolomb'dan hiç bahsedilmemiştir.

161
00:13:18,590 --> 00:13:23,595
Bu taşın bu kadar önemli birkasabaya yakın düşmesinin

162
00:13:23,679 --> 00:13:27,641
ilahi bir plan olduğunu düşünüyorlardı.

163
00:13:27,724 --> 00:13:30,102
Alsace'daki Ensisheim.

164
00:13:30,185 --> 00:13:32,104
Ensisheim o sıralarda

165
00:13:32,187 --> 00:13:36,483
dünyanın bu bölümündekiAvusturya güçlerinin

166
00:13:36,567 --> 00:13:38,318
merkeziydi.

167
00:13:38,402 --> 00:13:42,489
Taşın düşmesinden iki hafta sonra,

168
00:13:42,990 --> 00:13:46,076
Avusturya askerî komutanı,

169
00:13:46,159 --> 00:13:50,581
Başkumandan Maximilian da kasabaya geldi.

170
00:13:51,957 --> 00:13:56,295
Ama Tanrı aşkına,bu taş neden buraya düştü?

171
00:13:56,378 --> 00:14:02,885
Bu taşın bu araziye düşmesitam da Tanrı'nın işiydi zaten.

172
00:14:03,510 --> 00:14:04,887
O insanlar için

173
00:14:05,387 --> 00:14:09,349
göklerdeki güzel doğaüstü işaretlerbirer mesajdı.

174
00:14:09,433 --> 00:14:12,936
Bu da sanki Tanrı'nınMaximilian'ın halkına yolladığı

175
00:14:13,020 --> 00:14:15,647
bir e-posta mesajıydı.

176
00:14:15,731 --> 00:14:18,066
Onun hükmünün geçerli olduğunu,

177
00:14:18,150 --> 00:14:19,943
düşmanlarını yeneceğini

178
00:14:20,027 --> 00:14:22,321
ve onun emirlerine uyması gerektiğinisöylüyordu.

179
00:14:22,404 --> 00:14:24,489
Sizin bu ilginiz nereden geliyor?

180
00:14:24,948 --> 00:14:29,828
Sanırım meteorlar konusundaçekici bulduğum bir konu da

181
00:14:29,912 --> 00:14:35,042
onların bir mantık,bir anlam taşıyor olması.

182
00:14:35,125 --> 00:14:40,005
Onlar olduğunda başka tür yağışlarabenzedikleri düşünüldü.

183
00:14:40,088 --> 00:14:45,802
Beden parçaları, kurbağalarve kan yağmurları gibi.

184
00:14:45,886 --> 00:14:48,472
Salgınlar ve diğer felaketler gibi.

185
00:14:48,555 --> 00:14:53,185
Meteor gibi bir şey bir organizmadır,

186
00:14:53,268 --> 00:14:56,480
neredeyse bizimle konuşan bir hayvandır.

187
00:14:56,563 --> 00:15:00,192
Bence bu çok güzel ve anlamlı bir fikir.

188
00:15:00,275 --> 00:15:06,281
Meteorların bir anlamı olduğu

189
00:15:07,157 --> 00:15:11,995
ve insanların görevininbunu anlamak olduğu fikri.

190
00:15:13,038 --> 00:15:15,624
<i>Simon Schaffer daha sekiz saat</i>

191
00:15:15,707 --> 00:15:20,045
<i>hiç sıkmadan konuşmaya devam edebilirdi.</i>

192
00:15:20,128 --> 00:15:25,050
<i>Ama yerel müzede bulunanesas taş kalıntısını görmek istedik.</i>

193
00:15:26,093 --> 00:15:29,680
<i>Gerçek dışı görünüyor.Fantezileri davet ediyor.</i>

194
00:15:31,682 --> 00:15:35,102
<i>Belediye başkanı bizi karşılamak istedi.</i>

195
00:15:35,185 --> 00:15:38,856
<i>Meteoru sevenler etrafımızı sardı.</i>

196
00:15:40,065 --> 00:15:43,986
<i>Bu amblem ortaçağa aitbir ağaç kesiğinden.</i>

197
00:15:44,570 --> 00:15:46,321
<i>Her yerde rastlayabilirsiniz.</i>

198
00:15:47,781 --> 00:15:53,537
<i>Ama bugün yüzyıllar boyu gerive ileri düşünmek anlamına geliyor.</i>

199
00:15:54,872 --> 00:15:58,417
<i>Acaba bu taş kardeşliği üyelerinin aklında</i>

200
00:15:58,500 --> 00:16:01,420
<i>çok uzak bir gelecek mi vardı?</i>

201
00:16:02,129 --> 00:16:03,964
<i>Ne düşünüyorlar?</i>

202
00:16:04,548 --> 00:16:07,718
<i>Ne gibi geniş kapsamlı planları var?</i>

203
00:16:09,678 --> 00:16:12,806
<i>Ya insan ırkı yok olursa?</i>

204
00:16:14,016 --> 00:16:19,313
<i>Bir uzaylı galaksisinin gelecektekiastronotlarına düşen yoldaşlarımızı</i>

205
00:16:19,396 --> 00:16:24,276
<i>geride bırakmayacağımızı gösterecekne bırakabiliriz?</i>

206
00:16:25,861 --> 00:16:30,616
<i>Taşın hemen yanındabu sunumu keşfediyoruz.</i>

207
00:16:36,330 --> 00:16:38,248
"<i>Merhaba, benim adım Jean.</i>"

208
00:16:38,332 --> 00:16:42,503
<i>dedi görüntü,uzaylının Fransızca bildiğini umarak.</i>

209
00:16:42,586 --> 00:16:44,379
<i>"Ben madenciyim</i>

210
00:16:44,463 --> 00:16:47,508
<i>ve dünyamız işte bu kadargüzel görünüyordu."</i>

211
00:16:49,510 --> 00:16:53,805
<i>"Gezegenimizin tehlikede olduğuartık net olarak görülünce</i>

212
00:16:54,223 --> 00:16:55,807
<i>önlemler aldık.</i>

213
00:16:56,225 --> 00:17:00,103
<i>Tüneller kazıpyer altında sığınaklar inşa ettik.</i>

214
00:17:00,562 --> 00:17:04,441
<i>Sanıyorum on yıl boyuncasağ kalma şansımız var.</i>

215
00:17:05,192 --> 00:17:07,528
<i>Büyük bir ateş fırtınası gelirse</i>

216
00:17:07,611 --> 00:17:11,156
<i>insan ırkının bundan sağkurtulabileceğinden eminim.</i>

217
00:17:11,823 --> 00:17:15,035
<i>Ama ben peygamber değilim.Sadece madenciyim."</i>

218
00:17:18,372 --> 00:17:20,958
<i>"Ziyaretinizin güzel bitmesini dilerim."</i>

219
00:17:36,306 --> 00:17:37,307
OSLO, NORVEÇ

220
00:17:37,391 --> 00:17:42,062
<i>Sıradaki durak, Oslo, Norveç'tekibüyük spor arenası.</i>

221
00:17:43,856 --> 00:17:48,485
<i>O kadar büyük kiiçinde bir futbol sahası var.</i>

222
00:17:49,945 --> 00:17:52,823
<i>Ama biz onun çatısıyla ve bu adamlar,</i>

223
00:17:52,906 --> 00:17:56,785
<i>Jon Larsen'la ilgileniyorduk.</i>

224
00:17:56,869 --> 00:18:00,163
<i>Kendisi Norveç'inen meşhur caz müzisyenidir.</i>

225
00:18:01,206 --> 00:18:03,792
<i>Ama sivil bilim uzmanı olarak</i>

226
00:18:03,876 --> 00:18:07,462
<i>bu büyük çatıda bulunmak içinher türlü sebebi var.</i>

227
00:18:26,732 --> 00:18:29,610
Bunlar nasıl başladı?Burayı nasıl buldunuz?

228
00:18:30,319 --> 00:18:33,780
Google Earth'te araştırdım

229
00:18:33,864 --> 00:18:37,451
ve görebileceğim en büyük çatıyı buldum.

230
00:18:37,534 --> 00:18:42,539
Ve bu spor arenası da muhtemeleno zaman Oslo'nun en büyüğüydü.

231
00:18:42,956 --> 00:18:45,542
Sonradan fark ettim ki...

232
00:18:46,502 --> 00:18:50,714
ufak nesneler yandan yuvarlanıpburada birikecek

233
00:18:50,797 --> 00:18:52,716
ve sonunda gideri tıkayacak.

234
00:18:52,799 --> 00:18:56,428
Gördüğümüz gibiburada çok fazla toprak var

235
00:18:56,512 --> 00:18:59,806
ama içindeki kozmik toz zerreciklerinibulacağız.

236
00:19:00,516 --> 00:19:01,975
Bu işe nasıl başladın?

237
00:19:02,059 --> 00:19:06,522
40 yıllık kariyeri olanbaşarılı bir müzisyensin.

238
00:19:07,105 --> 00:19:10,817
Neden çatılara çıktın?Hayranlarından kaçmak için mi?

239
00:19:10,901 --> 00:19:14,780
Hayır. Her zaman taş toplardımve jeolojiye ilgim vardı.

240
00:19:14,863 --> 00:19:17,950
Bu hayatım boyunca hobim olmuştur.

241
00:19:18,033 --> 00:19:23,789
On yıl önce bir gün açık havadakahvaltı ederken

242
00:19:23,872 --> 00:19:28,627
masamda parlak, siyah bir noktadikkatimi çekti.

243
00:19:28,710 --> 00:19:31,505
İki saniye önce yoktu.

244
00:19:31,588 --> 00:19:33,423
Onu parmağımla aldım.

245
00:19:33,507 --> 00:19:36,927
Amatör mineralog olduğumdan

246
00:19:37,010 --> 00:19:39,680
"Vay canına, bu aslındaminik bir taşmış." diyebildim.

247
00:19:40,264 --> 00:19:41,598
Sonra etrafa bakındık...

248
00:19:41,682 --> 00:19:45,602
"Bu nereden geldi?Belki de uzaydan. Bilemiyorum."

249
00:19:45,686 --> 00:19:49,815
Sonra İnternet'te araştırdım

250
00:19:49,898 --> 00:19:54,987
mikro meteorit adı verilenbazı tuhaf kozmik toz zerrecikleri

251
00:19:55,070 --> 00:19:56,405
olduğunu öğrendim.

252
00:19:56,488 --> 00:19:57,614
Sonra da başladı işte.

253
00:19:57,698 --> 00:19:59,074
Burada da olduklarını düşünüyorsun.

254
00:19:59,157 --> 00:20:02,494
Bu yapışkan şeyi almak içinnasıl bir ekipman lazım?

255
00:20:03,203 --> 00:20:05,289
Ana silahım bir mıknatıs.

256
00:20:05,372 --> 00:20:08,208
Mikro meteoritler manyetik olduğundan

257
00:20:08,792 --> 00:20:10,961
mıknatıs kullanıyorum.

258
00:20:11,044 --> 00:20:14,173
Önce mıknatısı böyle...

259
00:20:14,256 --> 00:20:17,593
Korumalı bir kilitli poşete koyuyorum.

260
00:20:18,635 --> 00:20:20,929
Sonra kancası tutma yeri oluyor.Gerçek manada.

261
00:20:21,013 --> 00:20:25,934
<i>Jon Larsen'ınböyle ilkel araçlarla yepyeni bir</i>

262
00:20:26,018 --> 00:20:29,646
<i>bilim dalı keşfetmiş olması çok şaşırtıcı.</i>

263
00:20:30,022 --> 00:20:33,275
Burası numune toplama alanı.

264
00:20:33,358 --> 00:20:35,694
Bu şekilde yerde dolaştıracağım.

265
00:20:37,070 --> 00:20:42,201
Ağır zerreler düşecekve en ağırları kalacak.

266
00:20:42,993 --> 00:20:46,830
Bunlar mikroskobikmanyetik zerrecikler olabilir.

267
00:20:47,372 --> 00:20:49,791
Dana sonra mikroskopla incelerim.

268
00:20:49,875 --> 00:20:53,754
Bu kozmik zerrecikleringünlük Dünya'ya gelme oranı nedir?

269
00:20:53,837 --> 00:20:55,297
Rakamı biliyor muyuz?

270
00:20:55,380 --> 00:20:57,799
Evet, yaklaşık 100 ton.

271
00:20:57,883 --> 00:21:04,181
İki büyük kamyonun Dünya'yaher gün kozmik toz döktüğünü hayal et.

272
00:21:04,264 --> 00:21:08,101
Bu da bir yılda bir metrekareye

273
00:21:08,185 --> 00:21:11,855
bir minik zerrecik demek.

274
00:21:12,314 --> 00:21:14,942
Bu zerrecikler aslında elçi, değil mi?

275
00:21:15,025 --> 00:21:17,861
Bu senin içinçok özel bir mesaja benziyor.

276
00:21:17,945 --> 00:21:19,029
Evet, benim için öyle.

277
00:21:19,112 --> 00:21:22,824
Bunlar var olan en eski maddeler.

278
00:21:23,408 --> 00:21:25,202
Daha uzağa seyahat eden başka bir şey yok.

279
00:21:25,285 --> 00:21:29,331
Bir mikro meteoriti alıp daparmağımla dokunduğumda...

280
00:21:30,082 --> 00:21:34,127
Ondan daha eski bir şeye dokunanbir insan yok.

281
00:21:34,211 --> 00:21:38,465
Benim gözümdegerçekten sonsuzluk gibi görünüyor.

282
00:21:38,549 --> 00:21:42,302
Bunlar başka bir neslin külleri.

283
00:21:42,386 --> 00:21:44,513
Ölen yıldızların bir önceki neslinin.

284
00:21:45,055 --> 00:21:49,268
Bunun ta big bang'e kadar uzanangeçmişi var.

285
00:21:52,187 --> 00:21:53,897
<i>Bu Jan Braly Kihle.</i>

286
00:21:53,981 --> 00:21:59,611
<i>Jon'un numunelerinimikroskop altında inceleyecek analist.</i>

287
00:21:59,695 --> 00:22:02,072
<i>Wyatt Earp kıyafetine bayıldık.</i>

288
00:22:02,614 --> 00:22:04,199
<i>Teksas'ta doğmuş.</i>

289
00:22:05,158 --> 00:22:06,660
<i>Ama daha fazlası var.</i>

290
00:22:07,286 --> 00:22:09,913
<i>Kendisi dört kez kanseri yenmiş.</i>

291
00:22:09,997 --> 00:22:14,793
<i>Ona sorarsanız iki kez diyor.İki ölümcül kanser.</i>

292
00:22:15,711 --> 00:22:19,089
<i>Kanser araştırmalarınakatkı sağlayabilmek için</i>

293
00:22:19,173 --> 00:22:24,052
<i>şimdi yeni kanser tedavilerindeöncü çalışmalar yapıyor.</i>

294
00:22:24,553 --> 00:22:25,971
Burası gizli dünya.

295
00:22:26,054 --> 00:22:29,808
Burası, fotoğraflarlabelgeleme yapmaya çalıştığımız yer.

296
00:22:30,601 --> 00:22:32,936
-Bu da arkadaşım Jan Kihle.-Merhaba.

297
00:22:33,020 --> 00:22:34,479
Yıllarca birlikte çalışarak

298
00:22:34,563 --> 00:22:39,610
mikro meteoritlerin yüksek çözünürlüklürenkli fotoğraflarını çektik.

299
00:22:40,110 --> 00:22:44,948
Hem de dünyanın hiçbir yerinde olmayanbir büyütme oranıyla.

300
00:22:45,866 --> 00:22:47,659
Ne kadar büyütmeye ihtiyaç var?

301
00:22:47,743 --> 00:22:49,995
Bu zerreler o kadar küçük ki

302
00:22:50,078 --> 00:22:52,289
normalde onları görebilmek mümkün değil.

303
00:22:52,372 --> 00:22:57,127
2.000 hatta daha iyisi 3.000 katbüyütme gerek.

304
00:22:57,544 --> 00:23:00,964
Sonra orijinal fotoğrafın genişliğibir metre oluyor.

305
00:23:01,048 --> 00:23:02,132
Bize lazım olan bu.

306
00:23:02,549 --> 00:23:04,718
Herkes bunun imkânsız olduğunu söylerken

307
00:23:04,801 --> 00:23:07,596
biz yepyeni bir bilim dalı icat ettik.

308
00:23:07,679 --> 00:23:12,309
Meslektaşlarımızdan aldığımız tepkilerihatırlarsın.

309
00:23:12,392 --> 00:23:14,645
-Bize kahkahalarla gülüyorlardı.-Evet. Doğru.

310
00:23:14,728 --> 00:23:17,689
Mesela bize soruyorlardı"Ne yapacaksınız? Ne?

311
00:23:18,148 --> 00:23:20,192
Herkes bunun imkânsız olduğunu biliyor.

312
00:23:20,275 --> 00:23:24,488
Parazit içinde net nokta oranıbire bir milyarın ötesinde.

313
00:23:24,571 --> 00:23:25,739
Hadi yapın da görelim."

314
00:23:27,241 --> 00:23:29,868
Bu o zaman sizi üzdü mü?

315
00:23:29,952 --> 00:23:31,078
Elbette hayır.

316
00:23:31,703 --> 00:23:33,330
Bilim bu şekilde işler.

317
00:23:33,413 --> 00:23:37,042
Hislerle alakası yoktur.Tüm olay meraktır.

318
00:23:37,668 --> 00:23:39,962
Bunu bugün bulduk.

319
00:23:40,754 --> 00:23:43,799
Bu özel tip dokuyu gördüğümüzzaman anlıyoruz.

320
00:23:43,882 --> 00:23:48,136
"Tamam, bu endüstriyel zerrecik değilbir mikro meteroit."

321
00:23:48,220 --> 00:23:50,264
Tabii şu anda oldukça bulanık.

322
00:23:50,347 --> 00:23:52,432
Bunun fotoğrafını çekebilir miyiz?

323
00:23:53,267 --> 00:23:54,643
-Hayır, biz... Hayır.-Hayır.

324
00:23:54,726 --> 00:23:55,811
Biz sadece...

325
00:23:55,894 --> 00:24:00,148
Çok heyecanlandığımız için hızlanankalp atışlarımız fotoğrafı bozar.

326
00:24:00,232 --> 00:24:01,275
Yani mümkün değil.

327
00:24:01,358 --> 00:24:04,069
Fotoğrafları çekerkenodadan çıkmamız gerekiyor.

328
00:24:04,778 --> 00:24:07,406
Bu zerrecikler aslında nereden geldi?

329
00:24:07,489 --> 00:24:10,617
İyi bir soru çünkü cevabını bilmiyoruz.

330
00:24:11,118 --> 00:24:13,203
Uzaydan geldikleri belli.

331
00:24:13,287 --> 00:24:15,706
Bazıları bir asteroit kuşağından.

332
00:24:15,789 --> 00:24:17,916
Diğerleri kuyruklu yıldızdangelme olabilir.

333
00:24:18,417 --> 00:24:23,839
Ama başka galaksilerden, güneşsistemlerinden gelen zerrecikler olabilir.

334
00:24:24,673 --> 00:24:27,759
Her tanenin hangi gövdeden geldiğinibilmiyoruz.

335
00:24:28,343 --> 00:24:29,803
Bu inanılmaz.

336
00:24:29,887 --> 00:24:33,724
Her salı gecesi,Jon yeni malzemeler getirdiğinde

337
00:24:34,224 --> 00:24:35,726
hepimiz şaşakalıyoruz.

338
00:24:35,809 --> 00:24:37,895
Sanki yine çocuk olmak gibi.

339
00:24:37,978 --> 00:24:41,857
Bu zerrecikler ufak ve yalnızve aynı zamanda uzaydalar.

340
00:24:41,940 --> 00:24:46,820
Bazıları daha büyük boyuta erişememiş.

341
00:24:46,904 --> 00:24:49,031
Şey gibi diyelim...

342
00:24:49,114 --> 00:24:52,284
Asteroit kuşağındaküçük gezegenler oluşturma evresine.

343
00:24:52,743 --> 00:24:56,788
Bu aslında kozmik toz.Toz, evrenin para birimidir.

344
00:24:57,289 --> 00:25:01,293
Mesela burada, üstte,demir nikel alaşımı var.

345
00:25:02,920 --> 00:25:07,633
Burada çok güzelbir kristalleşme başlamış.

346
00:25:07,716 --> 00:25:09,593
Sadece camla başlamış.

347
00:25:10,552 --> 00:25:13,013
Şimdi de olivin kristalinedönüşmeye başlayacak.

348
00:25:13,722 --> 00:25:18,227
Ve bu dış kısmında çok çok incebir demir sülfür katman var.

349
00:25:18,310 --> 00:25:21,355
Neredeyse bir tür buzlugüneş sistemi dışı gezegene benziyor.

350
00:25:21,438 --> 00:25:22,898
Evet. Buz kütleleri gibi.

351
00:25:22,981 --> 00:25:25,651
Aysbergler kırılıyor.

352
00:25:25,734 --> 00:25:28,153
Bu bence özellikle ilginç.

353
00:25:28,237 --> 00:25:34,117
Atmosfere giriş ısısı çok yüksek.

354
00:25:34,201 --> 00:25:36,453
Ön kısmı, yani yukarısı oluyor.

355
00:25:36,537 --> 00:25:40,082
Dünya atmosferine girerkenkihareket yönü o.

356
00:25:40,165 --> 00:25:45,337
O zaman yavaşlamaya başlıyorve ağır metal merkezi öne doğru itiliyor.

357
00:25:45,420 --> 00:25:49,049
Eylemsizlik yüzünden.

358
00:25:49,508 --> 00:25:53,929
Sonra da zerreciğin uç kısmındametal bir tümsek oluyor.

359
00:25:54,763 --> 00:25:58,475
Yine benzeri.Ön kısımda demir-nikel var.

360
00:25:58,559 --> 00:26:04,147
Şu ana kadar 2.500 farklı örnek topladık

361
00:26:04,231 --> 00:26:05,858
ama hiçbiri aynı değil.

362
00:26:06,817 --> 00:26:08,861
Şeye başlayınca...

363
00:26:08,944 --> 00:26:11,989
Mikro meteorit ve kozmik tozzerreciklerini iyi tanımaya başlayınca

364
00:26:12,072 --> 00:26:16,702
onların yeryüzü jeolojisindençok farklı olduğunu anlıyorsunuz.

365
00:26:16,785 --> 00:26:21,164
Onlar bir süreçten geçti. Çok aşırı hız...

366
00:26:21,248 --> 00:26:23,959
Tüfek mermisinden 50 kat fazla hızla

367
00:26:24,418 --> 00:26:26,503
ve aşırı yüksek sıcaklıklardan geçtiler.

368
00:26:26,587 --> 00:26:29,506
Sonunda da uzaydan gelmişhazinelere dönüştüler.

369
00:27:08,253 --> 00:27:13,509
<i>Gördüğümüz güzellikve tuhaflık daha da tuhaflaşabilir.</i>

370
00:27:13,592 --> 00:27:15,219
Dizilim bu şekilde görünüyor.

371
00:27:16,094 --> 00:27:19,556
Sen bunu tut ben ön tarafa,tahtaya geçeyim.

372
00:27:19,640 --> 00:27:22,476
<i>Clive'ın yansıttığı dizilim</i>

373
00:27:22,559 --> 00:27:26,480
<i>düşünülmesi mümkün olmadığına inanılanbir şeyin kanıtı.</i>

374
00:27:26,563 --> 00:27:30,108
<i>Olay kesinlikle imkânsız gibi görünen</i>

375
00:27:30,192 --> 00:27:32,945
<i>bir kristalize yapıyla ilgili.</i>

376
00:27:33,028 --> 00:27:35,489
<i>Kuazi kristaller.</i>

377
00:27:36,281 --> 00:27:37,449
PAUL STEINHARDTPRINCETON ÜNİVERSİTESİ

378
00:27:37,533 --> 00:27:40,369
<i>Bu, imkânsızlığı kabul etmeyireddeden adam.</i>

379
00:27:40,827 --> 00:27:46,750
<i>Dünyaca ünlü kozmolog. PrincetonÜniversitesinden Paul Steinhardt.</i>

380
00:27:46,834 --> 00:27:52,881
Bir meteorit içindeki evrendebir kuazi kristalle,

381
00:27:52,965 --> 00:27:55,259
doğal bir kuazi kristalle ilgilikanıt buldunuz.

382
00:27:55,342 --> 00:27:57,261
Peki ama kuazi kristal nedir?

383
00:27:58,387 --> 00:28:02,891
Kuazi kristal, var olması imkânsız diyedüşündüğümüz bir madde formu.

384
00:28:03,392 --> 00:28:07,145
Yüzlerce yıl boyunca bunun mümkünolmadığını kanıtladığımıza inandık.

385
00:28:08,230 --> 00:28:12,067
Ama bugün biliyoruz kiolması sadece mümkün değil

386
00:28:12,150 --> 00:28:14,611
uzun zaman önce evrende oluşmuş.

387
00:28:14,695 --> 00:28:16,280
Sandığımızdan çok uzun zaman önce.

388
00:28:16,363 --> 00:28:17,990
Ama basit bir şeyle başlayalım.

389
00:28:18,824 --> 00:28:21,660
<i>Kristallerdüzenli bir dizilimi takip eder.</i>

390
00:28:21,743 --> 00:28:24,413
<i>Tıpkı banyonuzun zeminindekifayanslar gibi.</i>

391
00:28:24,496 --> 00:28:27,374
-Tamam.-Sadece basit kareler.

392
00:28:27,457 --> 00:28:30,169
<i>Kare taşlar kusursuz biçimdebir araya gelir.</i>

393
00:28:30,252 --> 00:28:33,839
<i>Ama beşli simetri olan pentagonlarda</i>

394
00:28:33,922 --> 00:28:35,465
<i>hemen sıkıntıya girersiniz.</i>

395
00:28:35,924 --> 00:28:38,177
Biraz bu tarafa gelelim.

396
00:28:38,677 --> 00:28:40,095
Ve...

397
00:28:40,512 --> 00:28:42,264
Sorunun nereden çıkacağını görebiliyorum.

398
00:28:42,347 --> 00:28:44,183
Evet, ne olduğunu gördün mü?

399
00:28:44,266 --> 00:28:47,436
Bir boşluk oluşturduk.Şimdi bazı seçimler yapmamız gerek.

400
00:28:47,519 --> 00:28:49,313
O boşluğu dolduramayacağız.

401
00:28:49,396 --> 00:28:51,023
Bunu oraya ya da oraya koyabilirim

402
00:28:51,106 --> 00:28:53,192
-ama bunu kapamak hiçbir şekilde...-Evet.

403
00:28:54,401 --> 00:28:55,986
Atomlar boşluğu hiç sevmez.

404
00:28:56,069 --> 00:28:58,280
Gerçek atomlarda boşluk oluşturmayabaşladığınız anda

405
00:28:58,363 --> 00:29:00,490
sağa sola hareket ederekondan kurtulacaklardır.

406
00:29:00,574 --> 00:29:04,077
Beşli simetri madde içinyasak olması meşhurdur.

407
00:29:04,536 --> 00:29:09,208
<i>Ama kuazi kristallerbundan daha karmaşık ve gizemlidir.</i>

408
00:29:10,083 --> 00:29:13,545
Görsel olaraknasıl olduklarını anlamak için

409
00:29:13,629 --> 00:29:16,298
önce kuazi kristal dizilimine bakalım.

410
00:29:16,381 --> 00:29:20,677
Bu masa üzerindeki döşemeiyi bir örnek olacaktır.

411
00:29:20,761 --> 00:29:25,098
İnceleyecek olursan onun sadece ikiparça ve iki şekilden oluştuğunu görürsün.

412
00:29:25,641 --> 00:29:26,808
Onlar tavuk.

413
00:29:27,684 --> 00:29:30,145
<i>Çocukların oynadığı puzzle'lara benziyor</i>

414
00:29:30,229 --> 00:29:33,315
<i>ama arkasında yaratıcı matematik var.</i>

415
00:29:34,316 --> 00:29:38,487
Bu dizilim 1970'lerdeSör Roger Penrose tarafından keşfedildi.

416
00:29:39,363 --> 00:29:40,489
SÖR ROGER PENROSE

417
00:29:40,572 --> 00:29:43,367
Kendisi matematikçi ve bazen kozmologdur.

418
00:29:44,201 --> 00:29:47,412
<i>Çok şaşırtıcıama bir kuazi kristal dizilimi...</i>

419
00:29:47,496 --> 00:29:48,997
DARB-I-İMAM TAPINAĞIİSFAHAN, İRAN

420
00:29:49,081 --> 00:29:51,708
<i>...İran'ın İsfahan şehrindekibir tapınakta bulunabilir.</i>

421
00:29:52,167 --> 00:29:56,964
<i>500 yıl önceki zanaatkârlar altındakimatematik prensiplerine dair</i>

422
00:29:57,047 --> 00:30:00,092
<i>hiç bilgi sahibi olmadan</i>

423
00:30:00,175 --> 00:30:04,596
<i>beşli simetrininimkânsız geometrisini çözmüş.</i>

424
00:30:05,597 --> 00:30:06,807
İşte oldu.

425
00:30:09,226 --> 00:30:10,352
Şimdi seni uyarmam gerek...

426
00:30:10,435 --> 00:30:12,563
<i>Uyarı yerindeydi.</i>

427
00:30:13,021 --> 00:30:16,733
<i>Evet, şimdi gerçekten deçok karmaşık oldu.</i>

428
00:30:16,817 --> 00:30:20,279
<i>Detaylarla size işkence etmeyeceğimizkadar karmaşık.</i>

429
00:30:20,737 --> 00:30:22,239
<i>Sadece bir örnek.</i>

430
00:30:22,948 --> 00:30:27,911
Sadece bir yirmi yüzlü yerinebir sürü yirmi yüzlümüz var.

431
00:30:28,495 --> 00:30:31,790
Biz de "Belki bu yapıyı koruyan şeyonu sürekli dışarıya doğru

432
00:30:31,874 --> 00:30:33,375
inşa etmektir." dedik.

433
00:30:34,042 --> 00:30:35,252
Ama sorun çıktı.

434
00:30:35,961 --> 00:30:38,964
<i>Ama buradaki model sorunu çözdü.</i>

435
00:30:39,047 --> 00:30:41,967
<i>Bu gerçek kuazi kristali temsil ediyor.</i>

436
00:30:42,050 --> 00:30:44,052
...sadece bu katmanı yapabilirsin...

437
00:30:44,136 --> 00:30:47,848
<i>Steinhardt doğada bir tane bulmak istedi.</i>

438
00:30:50,225 --> 00:30:53,353
Kamçatka'da saha çalışması yaptınız.

439
00:30:53,437 --> 00:30:55,606
Bunun ilhamı teorik olarak...

440
00:30:55,689 --> 00:30:57,524
Evet, ilham bu model oldu.

441
00:30:57,608 --> 00:30:58,901
Çünkü bu modelin dediği şey:

442
00:30:58,984 --> 00:31:02,779
"Şimdi atomların bu şekilde birbirinegeçenler gibi güçleri varsa

443
00:31:02,863 --> 00:31:05,324
bu yapıyı oluşturmaktan başkaşansları yok."

444
00:31:05,407 --> 00:31:06,950
Bu da beni hemen düşünmeye sevk etti.

445
00:31:07,034 --> 00:31:11,413
"Acaba doğa insanlardan öncekuazi kristal yapmış olabilir mi?"

446
00:31:11,496 --> 00:31:16,627
Ondan sonra da onlarca yıl sürecekdoğal kuazi kristal aramaları başladı.

447
00:31:17,169 --> 00:31:20,297
Sonunda Floransa'da Luca Bindi adındabir minerolog bulduk.

448
00:31:20,380 --> 00:31:21,882
LUCA BINDIFLORANSA ÜNİVERSİTESİ

449
00:31:21,965 --> 00:31:25,802
Kendisinin müzesindeşeyin numunesi vardı...

450
00:31:26,303 --> 00:31:28,889
Bir taşın. Karmaşık bir taşın.

451
00:31:28,972 --> 00:31:32,226
İçinde de minik bir parçakuazi kristal vardı.

452
00:31:32,976 --> 00:31:35,229
O parçayı inceleyerek

453
00:31:35,312 --> 00:31:39,274
elimizdeki şeyin bir meteor parçasıolduğuna dair ipuçları bulduk.

454
00:31:39,358 --> 00:31:44,655
Ama bunu ispatlamak için o taşınnereden geldiğini öğrenip

455
00:31:44,738 --> 00:31:47,616
bunu ispatlayacak başka numunelerbulabilir miyiz diye bakmamız gerekti.

456
00:31:48,158 --> 00:31:51,203
<i>Böylece Paul Steinhardt ve Luca Bindi</i>

457
00:31:51,286 --> 00:31:54,915
<i>Rusya'nın en doğu ucuna,Bering Boğazı yakınlarına</i>

458
00:31:54,998 --> 00:31:56,959
<i>bir keşif gezisine gittiler.</i>

459
00:31:59,878 --> 00:32:04,091
<i>Kırmızı işaret meteor parçalarınınolduğu yeri gösteriyor.</i>

460
00:32:05,008 --> 00:32:09,763
<i>Onları Listvenitovyi adlıadını kimsenin duymadığı</i>

461
00:32:10,180 --> 00:32:12,099
<i>bir derenin yanında bulmuşlar.</i>

462
00:32:13,141 --> 00:32:18,438
<i>Keşif gezisinde uzun yıllar önceilk numuneyi bulan</i>

463
00:32:18,522 --> 00:32:22,317
<i>asıl Rus jeoloji ekibininüyeleri de vardı.</i>

464
00:32:36,874 --> 00:32:39,918
<i>Pek ayak basılmamış arazilerden geçtiler</i>

465
00:32:40,002 --> 00:32:42,921
<i>bu da Paul Steinhardt içintuhaf bir durumdu çünkü</i>

466
00:32:43,005 --> 00:32:49,636
<i>kendisinin açık hava tecrübesi PrincetonÜniversitesi bahçesinden öteye geçmiyordu.</i>

467
00:33:00,397 --> 00:33:03,817
<i>Sivrisinek sürüleri ona işkence etti.</i>

468
00:33:04,318 --> 00:33:07,696
<i>Burada kendisiniyüzünde cibinlikle görüyoruz.</i>

469
00:33:08,280 --> 00:33:10,365
<i>Uykusu da düzensizdi.</i>

470
00:33:10,782 --> 00:33:15,370
<i>Ayılar orada sadece kâbuslarında değilgerçekte de karşısına çıktı.</i>

471
00:33:16,622 --> 00:33:20,584
<i>Meteor parçalarını bulmak için yaptıklarızahmetli çalışmanın karşılığını aldılar.</i>

472
00:33:21,710 --> 00:33:25,172
<i>İlk bulgular üzerindeki araştırmalarıumut verici.</i>

473
00:33:26,215 --> 00:33:30,344
<i>İşte Bindi ve Steinhardt'ın kutlayacaklarıbir şey oldu</i>

474
00:33:30,427 --> 00:33:35,307
<i>gerçi henüz kuazi kristallerinolup olmadığını bilemezlerdi.</i>

475
00:33:37,351 --> 00:33:41,647
<i>X-ray difraksiyon kalıplarıyeni bulunan numunelerde</i>

476
00:33:41,730 --> 00:33:44,900
<i>yasaklı beşli simetrinin olduğunugösterdi.</i>

477
00:33:44,983 --> 00:33:49,363
<i>Yani meteorun içindekuazi kristaller olduğunun kanıtını.</i>

478
00:33:49,446 --> 00:33:52,199
Bunu gördüğünüz zamankihislerinizi tarif edebilir misiniz?

479
00:33:52,950 --> 00:33:56,662
Sanırım benim için her şey...Zaman durmuş gibiydi.

480
00:33:58,247 --> 00:33:59,248
Şey...

481
00:34:00,832 --> 00:34:04,336
Bu görüntüyü görmekaklıma hemen şunu getirdi:

482
00:34:04,419 --> 00:34:07,464
Onlarca yıldır başarmak içinçabaladığımız her şeyi

483
00:34:07,548 --> 00:34:09,424
artık başarmıştık.

484
00:34:09,507 --> 00:34:13,762
Ayrıca bu kuazi kristalin

485
00:34:13,846 --> 00:34:17,516
sadece doğada değil,uzayda oluştuğunu anlamıştık.

486
00:34:17,599 --> 00:34:19,016
METEOR ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

487
00:34:19,101 --> 00:34:22,312
<i>Gizemli konuları geride bırakıp</i>

488
00:34:22,771 --> 00:34:27,525
<i>dikkatimizi karşımıza çıkandaha orta karar taşlara verdik.</i>

489
00:34:27,609 --> 00:34:30,070
Burada yapışan paspaslar var.

490
00:34:31,905 --> 00:34:36,534
<i>Arizona Devlet Üniversitesindedevasa bir koleksiyon var.</i>

491
00:34:36,618 --> 00:34:39,329
Dışarıdan getirdiğimiz topraktemiz kasaya girecek.

492
00:34:39,413 --> 00:34:40,539
LAURENCE GARVIEARIZONA DEVLET ÜNİVERSİTESİ

493
00:34:40,621 --> 00:34:42,666
<i>Ama çılgın hikâyeler bizi bekliyor.</i>

494
00:34:42,748 --> 00:34:43,583
İçeri girdiğimizde,

495
00:34:43,667 --> 00:34:45,752
ayağınızdaki toprağı temizlemek içinmutlaka oraya basın.

496
00:34:45,835 --> 00:34:46,670
Tamam.

497
00:34:46,753 --> 00:34:49,464
<i>Küratör Laurence Garviebizlere rehberlik etti.</i>

498
00:34:49,547 --> 00:34:53,927
Dışarıdan temiz hava gelmesi içinburada pozitif basınç var.

499
00:34:54,011 --> 00:34:55,637
-Temizlediniz mi? Güzel.-Evet.

500
00:34:55,721 --> 00:34:59,308
Kamera sürekli çekim yapıyor.Kameraya gülümseyin, el sallayın.

501
00:34:59,933 --> 00:35:02,519
Ama burada asıl önemli olan,

502
00:35:02,603 --> 00:35:05,355
böyle bir meteor tesisindeolduğumuz zaman,

503
00:35:05,439 --> 00:35:08,734
meteorları olabildiğince temiz tutmaktır.

504
00:35:08,817 --> 00:35:10,694
Aslında geneldekendimizi temiz tutmayı düşünürüz.

505
00:35:10,777 --> 00:35:13,822
Burada parmaklarımızdaki yağlarınumunelere bulaştırmamaya çalışıyoruz.

506
00:35:13,906 --> 00:35:16,700
O yüzden lütfen eldiven takar mısınız?Ben de takacağım.

507
00:35:16,783 --> 00:35:18,660
Bunu yapıyoruzçünkü size bir şey göstermek istiyorum.

508
00:35:18,744 --> 00:35:23,123
En mükemmel meteorlardan biri.Sadece birkaç hafta önce düştü.

509
00:35:23,207 --> 00:35:24,875
Hatta Kosta Rika'ya düştü.

510
00:35:24,958 --> 00:35:28,962
Ve bu tamamenorganik bileşenlerle dolu bir meteor.

511
00:35:29,046 --> 00:35:30,464
Biliyorsunuz bu çok önemli.

512
00:35:30,547 --> 00:35:32,257
Çünkü bu bize güneş sistemimizin tarihi

513
00:35:32,341 --> 00:35:35,636
ve güneş sistemimizdeki hayatın oluşumuylailgili bilgi verecek.

514
00:35:35,719 --> 00:35:39,223
Şimdi, numuneler buradaki özel kabinlerde.

515
00:35:39,306 --> 00:35:40,849
Bunlar nitrojen kabinleri.

516
00:35:40,933 --> 00:35:43,018
Tamam mı? Elimizde nitrojen var.Kuru nitrojen.

517
00:35:43,101 --> 00:35:46,605
İşte önemli olan bu: Kuru nitrojenkabinlere konuyor.

518
00:35:46,688 --> 00:35:51,401
Bunu açtığım zaman nitrojeninkabinlere konma sesini duyabilirsin.

519
00:35:51,485 --> 00:35:53,612
Bu meteorlar artık korunuyor.

520
00:35:53,695 --> 00:35:56,740
Üzerlerine su gelmiyor. Oksijen gelmiyor.

521
00:35:56,823 --> 00:35:59,660
Şu anda elimizde olan en iyi koruma bu.

522
00:35:59,743 --> 00:36:00,994
Bu tıslama sesi ondan mı geliyor?

523
00:36:01,078 --> 00:36:02,329
Tıslama sesi ondan geliyor.

524
00:36:03,372 --> 00:36:06,458
Bir örnek verecek olursak...

525
00:36:08,502 --> 00:36:11,380
...işte en inanılmaz meteorlardan biri.

526
00:36:12,089 --> 00:36:13,674
İşte. Ona ne dendiğini gördün mü?

527
00:36:14,216 --> 00:36:15,551
"Köpek Kulübesi."

528
00:36:16,802 --> 00:36:17,803
Şimdi sadece...

529
00:36:21,807 --> 00:36:23,100
İşte.

530
00:36:23,183 --> 00:36:24,977
Eklemem gerek. Bunu düşürmeyin.

531
00:36:25,060 --> 00:36:27,646
-Çalışırım. Tamam.-Lütfen düşürmeyin.

532
00:36:30,858 --> 00:36:35,988
Bu taş birkaç hafta önceKosta Rika'ya düştü.

533
00:36:36,071 --> 00:36:37,781
Bu da içinde köpeğin uyuduğu

534
00:36:37,865 --> 00:36:39,908
bir köpek kulübesini delip geçmiş.

535
00:36:39,992 --> 00:36:43,287
-Köpeğe bir şey olmamıştır umarım.-Onu birkaç milimetreyle ıskalayıp

536
00:36:43,370 --> 00:36:46,373
hemen yanında yere saplanmış.

537
00:36:46,999 --> 00:36:49,168
Bunu özel kılan şeyse,

538
00:36:49,251 --> 00:36:51,170
üzerine yapışık köpek kılları olması.

539
00:36:51,253 --> 00:36:52,379
Yok canım.

540
00:36:52,462 --> 00:36:55,174
Bunu inanılmaz yapan şeyse

541
00:36:55,257 --> 00:36:57,759
onu kokladığınızda...

542
00:36:59,094 --> 00:37:02,890
...içindeki organik bileşenlerinkokusunu alabiliyor olmanız.

543
00:37:02,973 --> 00:37:06,476
Bunlar 4,5 milyar yıllık bileşenler.

544
00:37:06,560 --> 00:37:09,313
Eski bir gezegende oluşmuşlar...

545
00:37:09,396 --> 00:37:11,440
Artık var olmayan bir gezegende.

546
00:37:11,523 --> 00:37:13,275
Sonra da bu taşın içine sıkışıp

547
00:37:13,358 --> 00:37:17,446
dört milyar yıl boyunca o asteroitkuşağında kalmışlar.

548
00:37:17,529 --> 00:37:19,865
Sonra bir sebepleasteroit kuşağından kopup

549
00:37:19,948 --> 00:37:21,325
Kosta Rika'ya düşmüş

550
00:37:21,408 --> 00:37:23,952
şimdi de buradaki meteor kasamızda.

551
00:37:24,036 --> 00:37:26,163
Bu koku ne? Sanki şey gibi...

552
00:37:26,246 --> 00:37:28,624
Aslında bilmiyoruzama düşündüğümüze göre o...

553
00:37:28,707 --> 00:37:31,126
Naftalin gibi... Ya da ona benzer bir şey.

554
00:37:31,210 --> 00:37:33,045
O bileşene benzer bir şey.

555
00:37:33,128 --> 00:37:34,880
Solvent gibi bir şey mi?

556
00:37:34,963 --> 00:37:36,632
Evet, birazcık. Birazcık.

557
00:37:36,715 --> 00:37:38,800
Yine dokunmak istemiyorsanızbunu geri kaldırıyorum.

558
00:37:38,884 --> 00:37:40,177
-Hayır, ben...-Peki neden... Bu arada

559
00:37:40,260 --> 00:37:42,387
kırmızılık köpek kulübesinin çatısından.

560
00:37:43,430 --> 00:37:46,892
Beyaz da zemininden.

561
00:37:46,975 --> 00:37:49,019
Peki köpek anında

562
00:37:49,102 --> 00:37:51,688
göklerden bir ziyaretçisiningeldiğini fark etti mi?

563
00:37:51,772 --> 00:37:54,399
Etmedi ama şaşırtıcı olan

564
00:37:54,483 --> 00:37:58,946
insanların, kokuları yüzünden meteoraratmak için köpekleri kullanmaları.

565
00:37:59,029 --> 00:38:01,114
O kokuyu bulacak şekildeeğitilebiliyorlar.

566
00:38:02,074 --> 00:38:03,242
Bunu geri koyalım.

567
00:38:09,665 --> 00:38:12,501
Bu, Jiquipilco bölgesindenToluca demiri.

568
00:38:12,584 --> 00:38:13,585
İşte, bunu deneyin.

569
00:38:13,669 --> 00:38:15,629
Ayağınıza düşürmeyin kırılır.

570
00:38:15,712 --> 00:38:16,713
Tanrı aşkına.

571
00:38:16,797 --> 00:38:18,882
Yani sanırım bunun ağırlığı...

572
00:38:18,966 --> 00:38:22,219
Bilemedim... 30 ya da 40 kilo olmalı.Sadece bir taş.

573
00:38:22,302 --> 00:38:23,595
Bu saf demir cevheri mi?

574
00:38:23,679 --> 00:38:25,556
Saf demir ama nikelle zenginleşmiş demir.

575
00:38:25,639 --> 00:38:28,225
-Alayım. Düşürmeyelim.-Size vereyim.

576
00:38:29,643 --> 00:38:33,313
Mesela TV'de hiç görünmeyeninanılmaz bir olay da

577
00:38:33,397 --> 00:38:35,691
işte bu maddelerdir. Tektitler.

578
00:38:35,774 --> 00:38:40,445
Buradakiler de...Dünya'ya bir çarpma olmuştu.

579
00:38:40,529 --> 00:38:44,449
Dünya'nın yüzeyindenbüyük parçalar eritti.

580
00:38:44,533 --> 00:38:47,786
Mesela bu olayda birkaç binkilometrekarelik alan.

581
00:38:47,870 --> 00:38:50,455
Neredeyse anında eridi.

582
00:38:50,539 --> 00:38:52,291
Sonra da o çarpmanın etkisi

583
00:38:52,374 --> 00:38:55,669
bu malzemeleri Dünya'nınüçte birine dağıttı.

584
00:38:55,752 --> 00:38:56,753
Bu ne zaman oldu?

585
00:38:56,837 --> 00:38:59,590
Bize göre... Yaklaşık 750 bin yıl önceolduğunu hesapladık.

586
00:38:59,673 --> 00:39:01,675
Bu aslında çok uzun zaman önce

587
00:39:01,758 --> 00:39:04,511
ama jeolojik zaman dönemine göredaha dün oldu.

588
00:39:04,595 --> 00:39:06,680
-Bu çok yakında olmuş bir olay.-Cam mı bu?

589
00:39:06,763 --> 00:39:09,266
Bu sadece... Bu nedir böyle?Dinlersen...

590
00:39:10,434 --> 00:39:13,562
Bu sadece cam ama uzaydan gelme cam değil.

591
00:39:13,645 --> 00:39:18,317
Bu, tüm bu materyallerin eritildiğiDünya'dan.

592
00:39:18,400 --> 00:39:22,613
Bunlar erimişve Dünya'nın dört bir yanına yayılmış.

593
00:39:22,696 --> 00:39:26,450
Bu malzemeyi Güneydoğu Asya'da,Filipinler'de,

594
00:39:26,533 --> 00:39:29,244
Endonezya'da, ta Avustralya'ya kadarbulabilirsiniz.

595
00:39:29,328 --> 00:39:31,496
Oradan da Antarktika'ya kadar.

596
00:39:31,580 --> 00:39:34,333
Yani bu çok büyük bir olaydı.

597
00:39:34,416 --> 00:39:37,211
Şu şekillere bakın.Bunlar bize ne anlatıyor, biliyor musunuz?

598
00:39:37,294 --> 00:39:41,965
İşte bunlar bize bu maddenin püskürtülüphavada katılaştığını anlatıyor.

599
00:39:43,133 --> 00:39:45,260
Bu şey düştüğünde orada olsaydık

600
00:39:45,344 --> 00:39:46,887
bu bizim sonumuz mu olurdu?

601
00:39:46,970 --> 00:39:48,180
Her şeyin sonu olurdu.

602
00:39:48,263 --> 00:39:50,974
Yani dediğim,birkaç bin kilometrekarelik alan...

603
00:39:51,058 --> 00:39:54,937
Onun altındaki her şeybir anda cama dönüştü.

604
00:39:55,312 --> 00:39:57,689
Yani, evet, orada oturmuş çayınızıyudumlarken

605
00:39:57,773 --> 00:39:59,942
cama dönüşürdünüz. Her şey dönüşürdü.

606
00:40:04,863 --> 00:40:08,742
<i>Karanlık dünyalardan gelentüm bu taşların</i>

607
00:40:08,825 --> 00:40:10,327
<i>kendine has öyküsü var.</i>

608
00:40:21,672 --> 00:40:26,635
<i>Tarih boyunca meteorlarinsanların hayal gücünü etkiledi.</i>

609
00:40:27,427 --> 00:40:30,639
<i>Cep telefonunu ışığı kadarbasit bir şey bile</i>

610
00:40:30,722 --> 00:40:35,602
<i>bu uzaklardan gelen bu yolcularıngüzelliğini ortaya çıkarıyor.</i>

611
00:41:04,381 --> 00:41:05,799
Burada olan şey...

612
00:41:05,883 --> 00:41:10,596
<i>Arizona, Tempe'dekiaynı Meteor Araştırmaları Merkezinde</i>

613
00:41:10,679 --> 00:41:13,307
<i>Dr. Meenakshi Wadhwa'yla buluşuyoruz.</i>

614
00:41:13,390 --> 00:41:16,852
<i>Kendisi meteorlar konusundakien önemli bilim uzmanlarından biri.</i>

615
00:41:16,935 --> 00:41:19,062
40 bin çeşit meteor var.

616
00:41:19,146 --> 00:41:20,480
MEENAKSHI WADHWAGEZEGEN UZMANI

617
00:41:20,564 --> 00:41:23,567
-Barbara Hepworth'tan bir heykel de var.-Evet. Aynen.

618
00:41:24,943 --> 00:41:28,363
Bunlar, burada yaptığımız çalışmalar içininanılmaz kaynaklar.

619
00:41:28,447 --> 00:41:29,698
DİĞER DÜNYALARIN ELÇİLERİ

620
00:41:29,781 --> 00:41:31,783
Nedir bu?

621
00:41:31,867 --> 00:41:34,953
Şu gördüğünüz yuvarlak obje,

622
00:41:35,037 --> 00:41:37,664
o ufak bir...

623
00:41:37,748 --> 00:41:40,334
Onu ufak bir damla olarakdüşünebilirsiniz.

624
00:41:40,417 --> 00:41:43,420
Güneş sistemininen eski zamanlarında bile varmış.

625
00:41:43,504 --> 00:41:46,381
4,5 milyar yıl kadar önce.

626
00:41:46,465 --> 00:41:48,258
Bunlar gezegenlerin oluşmaya başlamasındanönce mi?

627
00:41:48,342 --> 00:41:51,929
Evet. Bu daha sadecegaz ve tozlar varken varmış.

628
00:41:52,012 --> 00:41:54,890
Başka bir şey yoktu. Gezegenler yoktu,Dünya yoktu, hiçbir şey yoktu.

629
00:41:55,474 --> 00:41:57,059
Ve bunlar...

630
00:41:57,142 --> 00:42:00,896
Bunlar ateş yağmurlarının damlaları olarakdüşünülüyordu.

631
00:42:00,979 --> 00:42:04,233
Şeyden... İşte o nebuladan çıkıpkatılaşıyorlarmış.

632
00:42:04,316 --> 00:42:06,443
O gaz ve toz bulutu.

633
00:42:06,527 --> 00:42:09,530
Muhtemelen güneş sistemimizinen başlarında

634
00:42:09,613 --> 00:42:12,491
meydana gelenbazı şok süreçleriyle alakalı.

635
00:42:12,574 --> 00:42:15,702
O şokların nereden geldiğini bilmiyoruz

636
00:42:15,786 --> 00:42:18,205
ama onların bugün de meydana gelengüneş sistemlerinde olanlarla

637
00:42:18,288 --> 00:42:20,958
aynı tür süreçler olduğunu düşünüyoruz.

638
00:42:21,583 --> 00:42:23,460
Orada hangi elementleri buluyoruz?

639
00:42:23,544 --> 00:42:25,963
Evet, gördüğünüz şey...

640
00:42:26,046 --> 00:42:29,591
Şu gördüğünüz çok güzelvitray cam deseni var ya...

641
00:42:29,675 --> 00:42:32,052
İşte olivin denen bir mineral o.

642
00:42:32,636 --> 00:42:36,932
Ve bu da şey... Bunu çevirirsem...

643
00:42:37,015 --> 00:42:40,561
Bu minerallerin arasındanböyle bir ışık geçirirseniz

644
00:42:40,644 --> 00:42:43,397
polarize...Işığı polarize etmiş olursunuz.

645
00:42:43,480 --> 00:42:45,148
Mineralin kendisi de

646
00:42:45,232 --> 00:42:48,235
ışığı belli yönlerden kesiyor.

647
00:42:48,318 --> 00:42:53,115
O yüzden de bu parlamayısonra da kararmayı görüyorsunuz.

648
00:42:53,740 --> 00:42:56,994
Çok güzel bir vitraylı cam gibi.

649
00:42:57,077 --> 00:43:00,247
-Sanırım bu biraz... Evet.-Çok harika.

650
00:43:00,330 --> 00:43:02,833
İşte bir dilim.

651
00:43:02,916 --> 00:43:08,547
Kariyerimin başlangıcında meteorlarıincelerken

652
00:43:08,630 --> 00:43:11,967
ilk baktığım ince Mars numunesininta kendisi.

653
00:43:12,050 --> 00:43:15,679
Bu beni çok heyecanlandırmıştı.

654
00:43:15,762 --> 00:43:18,682
Çok tanıdık görünüyorduama tamamen başka bir dünyadan gelmişti.

655
00:43:19,474 --> 00:43:23,687
Bu taşın Mars'tan geldiğini biliyoruzçünkü içinde Mars atmosferinin

656
00:43:23,770 --> 00:43:27,399
aynı yapısına sahip gazlar var.

657
00:43:27,482 --> 00:43:30,277
Bu taştan bir parça alıp ısıttığınızda

658
00:43:30,360 --> 00:43:34,448
bu gazlar serbest kalıyor ve o zaman gazınyapısı ortaya çıkıyor.

659
00:43:34,531 --> 00:43:36,992
Ve bu gaz da

660
00:43:37,534 --> 00:43:40,621
Mars'taki uzay aracını kullanarakölçtüklerimizin tıpatıp aynısı.

661
00:43:40,704 --> 00:43:43,081
-İnanılmaz.-Evet, inanılmaz.

662
00:44:06,688 --> 00:44:10,108
Carl Sagan yıldız tozundanyapılmışız derken haklı mıydı?

663
00:44:10,192 --> 00:44:11,860
Hepimiz kesinlikle yıldız tozuyuz.

664
00:44:11,944 --> 00:44:16,031
Yani bedenimizde bulunan her element

665
00:44:16,114 --> 00:44:20,744
buraya gelmeden öncediğer yıldızlarda sentezlenmiştir.

666
00:44:20,827 --> 00:44:22,704
Yani evet, hepimiz yıldız tozuyuz.

667
00:44:23,872 --> 00:44:26,124
-Netice olarak.-Çok güzel bir düşünce.

668
00:44:26,208 --> 00:44:27,042
Evet.

669
00:44:27,125 --> 00:44:31,088
<i>Bu an, tüm filmin çekimleri boyunca</i>

670
00:44:31,171 --> 00:44:33,423
<i>karşı koyamadığım tek yerdi.</i>

671
00:44:33,507 --> 00:44:36,468
<i>Kamera arkasından müdahale etmem gerekti.</i>

672
00:44:37,010 --> 00:44:40,222
Sanırım ben yıldız tozu değilim.Bavaryalıyım.

673
00:44:44,685 --> 00:44:47,187
Evet, bu özel malzemeden yapılma.

674
00:44:47,813 --> 00:44:49,857
Evet. Doğru.

675
00:44:58,782 --> 00:45:00,367
<i>Yolculuğumuz bizi alıp</i>

676
00:45:00,450 --> 00:45:03,161
<i>Dünya'da ateş toplarınındüştüğü yerlere götürdü.</i>

677
00:45:03,245 --> 00:45:04,580
RAMGARH KRATERİRAJASTHAN, HİNDİSTAN

678
00:45:05,372 --> 00:45:09,293
<i>Hayat uzaydan mı geldi öğrenmek istedik.</i>

679
00:45:10,252 --> 00:45:16,425
<i>Burası Hindistan, Rajasthan'dakiçapı dört kilometre olan Ramgarh Krateri.</i>

680
00:45:17,259 --> 00:45:20,262
<i>Uzaydan direkt göze batıyor</i>

681
00:45:20,345 --> 00:45:24,850
<i>ama yerdeyken kraterin içinde olduğunuzufark etmiyorsunuz.</i>

682
00:45:25,392 --> 00:45:30,230
<i>Ancak buraya onuncu yüzyıldan beriHindu tapınakları yapılıyor.</i>

683
00:45:32,482 --> 00:45:36,403
<i>Acaba meteorlardaki organik maddeler</i>

684
00:45:36,486 --> 00:45:41,033
<i>gezegenimizdeki hayatın bileşenlerinisağlamış olabilir mi diye merak ediyorduk.</i>

685
00:45:42,367 --> 00:45:46,788
<i>Profesör Nita Sahai'ninuzmanlığına başvurduk.</i>

686
00:45:46,872 --> 00:45:51,001
<i>Kendisi kimyada biyolojiyegeçiş konusunu araştırıyor.</i>

687
00:45:52,127 --> 00:45:56,173
Burada meteor çarpmasıyla oluşan

688
00:45:56,256 --> 00:45:58,175
devasa kraterin içindeyiz.

689
00:45:58,258 --> 00:46:00,802
Karbon içerikli olup olmadığını bilmiyoruz

690
00:46:00,886 --> 00:46:03,722
ama karbon içerikli meteorlarda

691
00:46:03,805 --> 00:46:06,308
birçok organik moleküller olduğunubiliyoruz.

692
00:46:06,391 --> 00:46:10,562
Hayatın yapı taşlarını temsil edebilecekolanlar hangileridir?

693
00:46:10,646 --> 00:46:13,941
Aslında hayatın tüm yapı taşlarımeteorlarda bulunur.

694
00:46:14,024 --> 00:46:15,442
NITA SAHAIJEOKİMYACI

695
00:46:15,526 --> 00:46:17,069
Proteinleri oluşturan amino asitler,

696
00:46:17,152 --> 00:46:20,072
hücre zarlarını oluşturan lipit moleküller

697
00:46:20,155 --> 00:46:23,075
ve inanılmaz ama şeker olan riboz.

698
00:46:23,158 --> 00:46:25,577
Ben bunu çok şaşırtıcı buluyorum.

699
00:46:25,661 --> 00:46:30,332
Şekerleri ve proteinleri oluşturan şeylerimeteorlarda bulabiliyorsunuz.

700
00:46:30,415 --> 00:46:31,250
Doğru.

701
00:46:31,333 --> 00:46:35,170
Onlar mineraller gibi jeolojik olarak mıoluşuyor yoksa...

702
00:46:35,754 --> 00:46:39,341
Mineral gibi değiller. Mantık olarak onlarorganik moleküller

703
00:46:39,424 --> 00:46:40,759
ve mineraller organik değil

704
00:46:40,843 --> 00:46:42,970
ama onların oluşumları muhtemelen

705
00:46:43,053 --> 00:46:46,974
organik moleküllerin mineral yüzeyleriyleiletişime geçmesiyle olmuştur.

706
00:46:47,057 --> 00:46:50,727
Mesela tıpkı meteorlarınyüzeyinde bulunanlar gibi

707
00:46:50,811 --> 00:46:53,772
yıldızlar arası taneciklerinüzerinde bulunanlar.

708
00:46:54,356 --> 00:46:56,650
Ama yine de tüm bu maddelerin olmasıyla

709
00:46:56,733 --> 00:47:00,445
hayatın başlangıcı arasındabüyük bir adım var.

710
00:47:00,529 --> 00:47:02,322
-Doğru.-Peki bize ne lazım?

711
00:47:02,406 --> 00:47:04,992
Sanırım bunları içine koyacak bir kap

712
00:47:05,075 --> 00:47:06,785
ve bir de ısı kaynağı mı?

713
00:47:06,869 --> 00:47:10,205
Evet. Yapılması gerekenbu basit yapı taşlarını

714
00:47:10,289 --> 00:47:12,541
polimerleştirerekdaha büyük zincirler oluşturmaktır

715
00:47:12,624 --> 00:47:17,546
çünkü uzun zincirlerin katlanıpdaha fonksiyonel olma yeteneği vardır.

716
00:47:17,629 --> 00:47:19,631
Panspermi fikri için ne düşünüyorsunuz?

717
00:47:19,715 --> 00:47:23,302
Hayatın tüm evrene dağılması fikri.

718
00:47:23,385 --> 00:47:26,054
Yani canlı organizmalarındış uzaydaki yüksek ısı

719
00:47:26,138 --> 00:47:29,975
ve radyasyonlarda sağ kalması olası mı?

720
00:47:30,517 --> 00:47:33,353
Aslında DNA oldukça dayanıklı bir şey.

721
00:47:33,437 --> 00:47:37,524
Ve uzayda sağ kalmak da mümkün.

722
00:47:37,983 --> 00:47:42,696
Tam bir organizma bilespor gibi bir hâlde sağ kalabilir.

723
00:47:42,779 --> 00:47:46,450
Dünya'nın çok derinliklerinekazı yapanlar var.

724
00:47:46,533 --> 00:47:50,120
Birkaç kilometre aşağıda bile

725
00:47:50,204 --> 00:47:54,791
muhtemelen milyonlarca yıldır oradayaşaya bakteriler buluyorlar.

726
00:47:54,875 --> 00:47:59,505
Bir tür yavaşlatılmış hayat biçimindesağ kalıyorlar.

727
00:47:59,588 --> 00:48:02,841
Sizce rahipler tapınaklarınıneden buraya yapmıştır?

728
00:48:02,925 --> 00:48:05,302
Bu da Shiva'ya adanmıştır.

729
00:48:05,385 --> 00:48:09,765
Yani gerçek olamayacak kadar güzel,bir meteor kraterinin zeminine yapılmış.

730
00:48:09,848 --> 00:48:14,394
Bu tapınağın Shiva ve Parvati'yeadanmış olması çok ilginç.

731
00:48:14,478 --> 00:48:19,900
Aynı zamanda yaradılışı temsil edentantrik bir tapınak.

732
00:48:19,983 --> 00:48:22,110
Shiva aynı zamanda yok etme tanrısıdır.

733
00:48:22,569 --> 00:48:25,072
Hindu mitolojisindeevrenin yaradılış

734
00:48:25,155 --> 00:48:28,784
ve yok oluş döngüsü içinde olduğufikri vardır.

735
00:48:28,867 --> 00:48:32,704
Ve buna uygun olarak da bir meteorunyarattığı krater içinde.

736
00:48:32,788 --> 00:48:36,124
Bu çarpma hem hayatı yok edebilir,

737
00:48:36,208 --> 00:48:38,794
ama aynı zamanda hayatın başlangıcı olan

738
00:48:38,877 --> 00:48:41,129
organik molekülleri de getirebilir.

739
00:48:45,592 --> 00:48:50,180
<i>Bu da orada bulunanbir şaman tarafından teyit edilmişti.</i>

740
00:48:51,014 --> 00:48:56,645
<i>İnsanlık bir savaş ya dameteor yüzünden yok olursa</i>

741
00:48:56,728 --> 00:49:01,108
<i>hayat burada, bu krater gölündekendini yeniden yaratacak.</i>

742
00:49:10,450 --> 00:49:14,663
<i>En büyük ateş topunun düştüğü yeregitmemiz gerekiyordu.</i>

743
00:49:15,622 --> 00:49:19,084
<i>Meksika'da Yucatán Yarım Adası körfezinde</i>

744
00:49:19,168 --> 00:49:21,795
<i>telaffuz edilemez adı olan bir yer.</i>

745
00:49:21,879 --> 00:49:24,798
CHICXULUB PUERTOMEKSİKA

746
00:49:24,882 --> 00:49:30,804
<i>Burası gezegenimizin hayal edilemezbir felaket yaşadığı bir yer.</i>

747
00:49:31,597 --> 00:49:34,850
<i>Uzaydan buraya düşen şeyin</i>

748
00:49:34,933 --> 00:49:40,105
<i>muhtemelen Hiroşima'ya düşeninyüz belki de bin milyon katı</i>

749
00:49:40,189 --> 00:49:43,066
<i>atom bombası gücündeydi.</i>

750
00:49:44,610 --> 00:49:47,571
<i>Burada onu hatırlatan hiçbir şey yok.</i>

751
00:49:48,113 --> 00:49:51,992
<i>Sadece her şeyin üzerine ağırlığı çökenbir sıkıntı var.</i>

752
00:49:54,203 --> 00:50:00,292
<i>Chicxulub o kadar unutulmuşbir sahil kasabası ki ağlayasınız geliyor.</i>

753
00:51:12,489 --> 00:51:15,826
<i>Buradaki köpekler degezegenin her yerindeki köpekler gibi</i>

754
00:51:15,909 --> 00:51:19,121
<i>burada olan olay yüzünden</i>

755
00:51:19,204 --> 00:51:22,708
<i>tüm canlı türlerininyüzde 75'inin yok olduğunu</i>

756
00:51:22,791 --> 00:51:25,627
<i>anlayamayacak kadar ahmaklar.</i>

757
00:51:31,550 --> 00:51:35,304
<i>Dinozorlar sadece yerel müzede sağ kalmış.</i>

758
00:51:38,265 --> 00:51:42,477
<i>Gözerini insanlar yapmış.Hiçbir şeyi tanımıyorlar.</i>

759
00:51:44,062 --> 00:51:46,690
<i>Sadece ayak izleri gerçek</i>

760
00:51:46,773 --> 00:51:50,527
<i>ama panik hâlinde değil sallana sallanayürüdüklerini gösteriyor.</i>

761
00:51:51,612 --> 00:51:54,781
<i>Her şeyin bir anda ölmesihiç umurlarında olmamış.</i>

762
00:52:13,550 --> 00:52:15,928
Bu kimsenin bilmediği yer

763
00:52:16,011 --> 00:52:19,681
Dünya tarihininen büyük jeolojik felaketinin merkezi.

764
00:52:20,182 --> 00:52:24,436
Bu olay gezegendeki hayatın gidişatınıgeri döndürülemez biçimde değiştirdi.

765
00:52:24,520 --> 00:52:26,605
66 milyon yıl kadar önce

766
00:52:26,688 --> 00:52:29,066
muhtemelen on kilometre genişliğindebir asteroit

767
00:52:29,149 --> 00:52:34,029
saniyede 20 kilometre hızlaDünya'ya doğru geldi.

768
00:52:34,905 --> 00:52:37,574
Çarpmanın gücü öylesine yüksekti ki

769
00:52:37,658 --> 00:52:41,495
30 kilometre derinliğinde bir çukur açtı.

770
00:52:42,246 --> 00:52:44,373
Ortaya çıkan krater

771
00:52:44,456 --> 00:52:49,670
denize doğru 100, karaya doğru100 kilometre uzanıyor

772
00:52:50,212 --> 00:52:54,508
ve çarpmanın etkisiyle kabukta oluşanısılar o kadar yüksekti ki

773
00:52:54,591 --> 00:52:59,805
hem yer kabuğunu hem de meteorun kendisinieritip yok etti.

774
00:53:00,597 --> 00:53:03,308
11 şiddetinde depremler oldu.

775
00:53:03,392 --> 00:53:07,938
Bu tarihte olan tüm depremlerinyüz katıdır.

776
00:53:08,021 --> 00:53:10,691
Devasa tsunami,100 metre yüksekliğinde dalgalar

777
00:53:10,774 --> 00:53:14,152
uzak okyanusların sahillerini yıkıp geçti

778
00:53:14,236 --> 00:53:19,658
geniş bir toz tabakası,erimiş damlacıklar ve gazlar

779
00:53:19,741 --> 00:53:21,285
atmosfere doğru yükseldi

780
00:53:21,368 --> 00:53:25,998
bazıları yer çekiminden kurtulupuzaya çıkabilecek kadar hızlıydı.

781
00:53:26,665 --> 00:53:31,044
O erimiş damlacıklar 3.000 kilometrelikbir alana yağmur olarak yağdı.

782
00:53:31,128 --> 00:53:34,214
Düştüğü yerde yangınlar çıkardı.

783
00:53:34,298 --> 00:53:36,717
<i>Filmlerde gösterilme biçimlerinebayılıyorum.</i>

784
00:53:36,800 --> 00:53:37,926
DİNOZORLARIN SON GÜNÜ

785
00:53:38,010 --> 00:53:40,012
<i>Çarpma alanından 800 kilometre uzakta</i>

786
00:53:40,095 --> 00:53:41,805
<i>ışık o kadar güçlüydü ki</i>

787
00:53:41,889 --> 00:53:45,142
<i>Alamosaurus'un cildisanki şeffafmış gibi görünüyordu...</i>

788
00:53:47,811 --> 00:53:50,981
<i>...ve gölgelerinin yerdekalıcı iz bırakmasına sebep oluyordu.</i>

789
00:53:54,568 --> 00:53:57,154
<i>Kavurucu ışık gözlerini kızartıyordu.</i>

790
00:53:57,237 --> 00:53:59,740
<i>Artık üzerlerine gelen şeyigöremiyorlar</i>

791
00:54:00,741 --> 00:54:02,117
<i>ama hissedebiliyorlardı.</i>

792
00:54:04,703 --> 00:54:06,622
Memeliler kurtuldu

793
00:54:06,705 --> 00:54:10,125
ve yeni ekolojik fırsatların sunduğuavantajlardan yararlandılar.

794
00:54:11,376 --> 00:54:14,796
Bu büyük çarpma olmasa muhtemelenbiz homo sapienler

795
00:54:14,880 --> 00:54:17,382
bir tür olarak burada bulunamazdık.

796
00:54:18,967 --> 00:54:23,889
<i>1970'lere kadar kimsebir çarpma krateri olduğunu bilmiyordu.</i>

797
00:54:24,431 --> 00:54:30,896
<i>Yer çekimi anormallikleri ve sondajverileri yapı ve büyüklüğünü ortaya koydu.</i>

798
00:54:31,772 --> 00:54:33,941
<i>Yüzeyden görülen tek hâli</i>

799
00:54:34,024 --> 00:54:38,654
<i>obruk denen gizemli su çukurlarıhalkalarıdır.</i>

800
00:54:39,363 --> 00:54:42,449
<i>Bunlar çarpmanın jeolojik yankılarıdır.</i>

801
00:54:43,617 --> 00:54:47,454
<i>Yucatán Yarımadası'nda nehir vegöl olmadığı için,</i>

802
00:54:47,955 --> 00:54:51,208
<i>bu su çukurlarıMayaların dikkatini çekmişti.</i>

803
00:54:52,543 --> 00:54:55,170
<i>Obruklar olmadan</i>

804
00:54:55,254 --> 00:54:58,924
<i>Chichén Itzá'nın bu kültürel merkezihiç inşa edilemezdi.</i>

805
00:54:59,007 --> 00:55:00,425
KUKULCÁN PİRAMİDİCHICHÉN ITZÁ

806
00:55:02,010 --> 00:55:05,639
<i>Yazma sistemi olan gelişmiş bir kültüroluşturdular.</i>

807
00:55:05,722 --> 00:55:10,686
<i>Astronomileri, piramit ve tapınak olarakyaptıkları devasa mimarileri vardı.</i>

808
00:55:20,404 --> 00:55:24,783
<i>Teleskoplar yokkenrasathane bile yaptılar.</i>

809
00:55:25,284 --> 00:55:28,287
<i>Gök cisimlerinin yerlerini takip ettiler.</i>

810
00:55:29,746 --> 00:55:35,419
<i>Takvimleri bu tarihi dönemdeki her şeydendaha doğruydu.</i>

811
00:55:37,588 --> 00:55:42,176
<i>Mayalar ölüm ve ahiret konularınabüyük hayranlık duyuyordu.</i>

812
00:55:43,093 --> 00:55:48,140
<i>İnançlarında dokuz yer altı dünyasıve 13 cennet vardı.</i>

813
00:55:53,854 --> 00:55:56,648
<i>O yer altı dünyalarınınbazılarını görmek için,</i>

814
00:55:56,732 --> 00:56:00,110
<i>yakındaki bir obruğun dibine indik.</i>

815
00:56:06,366 --> 00:56:07,951
FÁTIMA TEC POOLMAĞARA ARKEOLOĞU

816
00:56:08,035 --> 00:56:11,038
<i>Mağara uzmanı ve arkeolog olanFátima Tec Pool</i>

817
00:56:11,121 --> 00:56:14,374
<i>bizi yağmur tanrısınınevlerinden birine götürdü.</i>

818
00:56:17,503 --> 00:56:21,089
Bu obruk yakın zamana kadarbilinmiyordu.

819
00:56:21,173 --> 00:56:24,801
Söylesene, Fátima, obruk,

820
00:56:24,885 --> 00:56:28,472
bu mağarayla, Mayaların ayinve inançları arasındaki bağlantı nedir?

821
00:56:29,556 --> 00:56:32,309
Burası ilginç çünkü burada

822
00:56:32,392 --> 00:56:36,021
su ve mağara konseptlerininnasıl birleştiğini görüyorsunuz.

823
00:56:36,605 --> 00:56:39,024
Mayaların bu alanları ayinler içinkullandığını da.

824
00:56:39,566 --> 00:56:45,656
İçeride, Mayaların bu kutsal duvarlardangeçmek için burada hac ziyaretleri

825
00:56:45,739 --> 00:56:47,783
yaptıklarını düşündürenduvarları görebilirsiniz.

826
00:56:47,866 --> 00:56:50,077
-Girebilir miyiz?-Tabii ki. Hadi.

827
00:56:58,585 --> 00:57:01,004
Mağaralar yer altı dünyasınıngirişleri olarak kabul edilirdi.

828
00:57:01,588 --> 00:57:06,510
Mağaranın doğal biçimini kullanarakinsan kemiklerini

829
00:57:06,593 --> 00:57:09,596
törensel olarakburaya bıraktıklarını görüyoruz.

830
00:57:09,680 --> 00:57:13,809
Muhtemelen bir Maya ailesinin atası.

831
00:57:13,892 --> 00:57:17,396
-Onlar hangi çağdan?-Muhtemelen klasik öncesi dönem.

832
00:57:19,648 --> 00:57:22,734
Bu geçidi de görüyoruz.

833
00:57:22,818 --> 00:57:24,987
Bizi yer altı dünyasınındaha derinlerine götürüyor.

834
00:57:26,113 --> 00:57:29,283
Başka ilginç bir şey daha var.

835
00:57:35,205 --> 00:57:37,040
Bir insan parmak kemiği.

836
00:57:38,083 --> 00:57:42,087
Duvarın bu kısmına konmuş.

837
00:57:42,171 --> 00:57:47,050
Yakından bakarsanız muhtemelen duvarakonmadan önce yapılan bir işlemden kalan

838
00:57:47,676 --> 00:57:50,679
külleri görebilirsiniz.

839
00:57:50,762 --> 00:57:53,682
İnsanların yer altı dünyasına,tanrıların evine girmesi

840
00:57:53,765 --> 00:57:55,058
güvenli mi acaba?

841
00:57:55,142 --> 00:57:56,894
Evet, elbette.

842
00:58:14,203 --> 00:58:18,040
<i>Ziyaretimizi Meksika'nınÖlüler Günü'ne denk getirdik.</i>

843
00:58:18,790 --> 00:58:21,502
<i>Ölüm, Mayalar için bir takıntıydı.</i>

844
00:58:22,461 --> 00:58:26,507
<i>Sadece kafataslarından oluşansonsuz duvar süsleri var.</i>

845
00:58:39,853 --> 00:58:42,481
<i>Mérida, merkez mezarlığı.</i>

846
00:58:43,023 --> 00:58:46,652
<i>Hepsi Chicxulub kraterinin çevresinde.</i>

847
00:58:49,404 --> 00:58:52,950
<i>Ölüler mezarlarından çıkıpyaşayanlara katılıyor.</i>

848
01:01:08,836 --> 01:01:14,883
CASTEL GANDOLFO PARKIPAPANIN YAZLIK EVİ

849
01:01:23,934 --> 01:01:25,811
<i>Papanın Castel Gandolfo'daki</i>

850
01:01:25,894 --> 01:01:29,731
<i>yazlık evinin huzur dolu parkındayız.</i>

851
01:01:30,148 --> 01:01:33,861
<i>Ama burada ciddibilimsel çalışmalar yapılıyor.</i>

852
01:01:35,112 --> 01:01:41,368
<i>Fotoğrafik yıldız haritasıyla meşhurbir astronomi rasathanesi var.</i>

853
01:01:42,786 --> 01:01:48,292
<i>Evin hemen yanında heybetli birvolkanik krater olan Albano Gölü var.</i>

854
01:01:51,128 --> 01:01:55,424
<i>Rasathanenin müdürü BiraderGuy Consolmagno adında bir cizvit.</i>

855
01:01:55,507 --> 01:01:57,676
BİRADER GUY CONSOLMAGNO, SJGEZEGEN BİLİM UZMANI

856
01:01:57,759 --> 01:02:00,971
<i>Kendisi gök taşı biliminin önde gelenalimlerinden.</i>

857
01:02:01,972 --> 01:02:05,267
Birader Guy, Vatikan Rasathanesinintam merkezinde

858
01:02:05,350 --> 01:02:07,352
bu harika meteor koleksiyonu var.

859
01:02:07,436 --> 01:02:09,188
Harika bir tarihi koleksiyon.

860
01:02:09,271 --> 01:02:10,439
Bence kesinlikle öyle.

861
01:02:10,522 --> 01:02:13,567
Bunlar yaklaşık 30 yıldırüzerinde çalıştığım şeyler.

862
01:02:13,650 --> 01:02:15,569
Başta buraya gelme sebebiniz bu muydu?

863
01:02:15,652 --> 01:02:17,613
Buraya gelmeyi ben seçmedim.

864
01:02:17,696 --> 01:02:20,282
Bunu bağlılık yemini altında yaptım.

865
01:02:20,365 --> 01:02:23,202
Bilim uzmanıydım sonra cizvitlere katıldım

866
01:02:23,285 --> 01:02:26,955
ve belki Georgetown gibi bir okuldaders veririm diye düşündüm.

867
01:02:27,039 --> 01:02:30,751
Ama itaat yeminimle bana Roma'ya gelmemi,

868
01:02:30,834 --> 01:02:34,087
korkunç yemekler yememi vebu zavallı manzaraya bakmamı emrettiler.

869
01:02:34,171 --> 01:02:37,424
Ve evet, bin meteorluk bir koleksiyon var.

870
01:02:37,508 --> 01:02:39,968
Meteorların burada olduğunu bilmiyorlardı.

871
01:02:40,052 --> 01:02:43,138
Uzmanlık alanımın meteorlar olduğunubilmiyorlardı.

872
01:02:43,222 --> 01:02:46,099
Bu durum o ilahi tesadüflerden biriydi.

873
01:02:46,183 --> 01:02:48,644
Meteorlarımızın olması muhteşem bir şey.

874
01:02:48,727 --> 01:02:53,023
Dünya'da gelip bizi ziyaret edendış uzaya ait parçalar var.

875
01:02:53,106 --> 01:02:55,400
Onların Dünya'ya ait olmadığınısöyleyebiliyoruz.

876
01:02:55,484 --> 01:02:58,403
Kimyasal olarakfarklı maddelerden yapıldıklarını

877
01:02:58,487 --> 01:03:01,073
ve 4,5 milyar yıl önceoluştuklarını söyleyebiliyoruz.

878
01:03:01,156 --> 01:03:04,243
Bunları anlama yeteneğimizin olması bile

879
01:03:04,326 --> 01:03:05,994
başlı başına bir mucize.

880
01:03:06,703 --> 01:03:11,166
O zaman hayatın evrende başka bir yerdeolduğu, Dünya'daki hayatın

881
01:03:11,250 --> 01:03:14,253
başka bir yerde başladığısize mantıklı geliyor.

882
01:03:14,336 --> 01:03:17,381
Mümkündür. Bilemiyorum.Elimde veri yok.

883
01:03:17,464 --> 01:03:19,675
İnsanlar bazen bana soruyor.

884
01:03:19,758 --> 01:03:22,219
Evrende başka bir yerde hayat olduğunainanıyor muyum.

885
01:03:22,302 --> 01:03:24,429
Bence bunu sormanın doğru yolu da bu.

886
01:03:24,513 --> 01:03:27,850
Bu bir inanç meselesi.Verilere sahip değilim.

887
01:03:28,559 --> 01:03:30,644
Ama bana bir bilim uzmanı olarak gelip de

888
01:03:30,727 --> 01:03:32,771
hayat aramak içinkaynağa ihtiyacım var deseniz

889
01:03:32,855 --> 01:03:35,148
ve elinizde güzel bir proje olsa ben desize "Hadi araştırın" derdim.

890
01:03:35,232 --> 01:03:37,150
Öte yandan bana uçan dairelerden inmiş

891
01:03:37,234 --> 01:03:39,820
minik yeşil adamları araştırmak istiyorumdeseniz

892
01:03:39,903 --> 01:03:42,322
o zaman dinleyeceğimden emin değilim.

893
01:03:42,406 --> 01:03:47,035
Peki yeşil adamlar Dünya'ya gelseonları vaftiz eder misiniz?

894
01:03:47,452 --> 01:03:48,745
Sadece isterlerse.

895
01:03:50,831 --> 01:03:54,835
<i>Birader Guy tarihsel teleskobunugörmemiz için bizi davet etti.</i>

896
01:03:54,918 --> 01:03:57,588
...bizden tüm gökyüzünün fotoğrafını çekip

897
01:03:57,671 --> 01:03:59,298
fotoğrafik bir atlas hazırlamamız istendi.

898
01:03:59,798 --> 01:04:02,801
Neden tarih boyuncave tüm dünyada insanlar

899
01:04:02,885 --> 01:04:06,597
cennetin hep yukarıda olduğunu düşündü?

900
01:04:07,973 --> 01:04:09,641
Bilmiyorum ama kesinlikle doğru.

901
01:04:09,725 --> 01:04:11,518
Yani "gökyüzü" ve "cennet"in

902
01:04:11,602 --> 01:04:14,605
aynı kelime olduğu bir sürü dil var.

903
01:04:15,939 --> 01:04:17,149
Tek düşünebildiğim...

904
01:04:17,232 --> 01:04:20,611
Belki bir profesyoneldaha iyi bir cevap verebilir.

905
01:04:20,694 --> 01:04:24,364
Tek düşünebildiğim, yıldızların size

906
01:04:24,448 --> 01:04:29,745
bir tanrıyla karşılaşmak içinkendinizi hazır hissetmenizi sağlayacak

907
01:04:29,828 --> 01:04:32,623
duyguları ve hisleri veriyor olduğu.

908
01:04:33,790 --> 01:04:35,918
Bugün bir kayan yıldız gördüğünüzde

909
01:04:36,001 --> 01:04:40,088
bu sizin için enteresan bir bilimselgerçek miydi yoksa şaşırıp kaldınız mı?

910
01:04:40,172 --> 01:04:42,299
Evet... İkisi birden.

911
01:04:43,634 --> 01:04:48,055
Doğrusu bilimden anlamamdaha çok şaşırmamı sağlıyor.

912
01:04:48,805 --> 01:04:51,558
"Bu çok güzel bir ışıkmış." demekle

913
01:04:51,642 --> 01:04:52,935
şöyle demek arasında fark var:

914
01:04:53,018 --> 01:04:55,562
"Şu ışığı yaratan elementleri biliyorum.

915
01:04:55,646 --> 01:04:57,773
Neden o renk olduğunu biliyorum.

916
01:04:57,856 --> 01:05:00,817
Bundan ne öğrenebileceğimi biliyorum.

917
01:05:00,901 --> 01:05:03,612
Umarım bir kamera çekmiştir.Böylece ölçüm yapabilirim.

918
01:05:03,695 --> 01:05:06,073
Sadece "Bu ne güzelmiş" demem.

919
01:05:06,156 --> 01:05:10,285
'Bu bana kuyruklu yıldız tozuyla ilgilibir şey söylüyor.'

920
01:05:10,369 --> 01:05:15,040
Bir toz bulutu, dünyanın üzerinegittiği yıldızı terk etti

921
01:05:15,123 --> 01:05:17,709
ve araç camınıza vuran kar taneleri gibi

922
01:05:17,793 --> 01:05:21,880
bu da atmosferimize vuran ışık"

923
01:05:22,840 --> 01:05:27,344
Bütün bunlar eğlenceyi kaçırmıyor,eğlenceye ek oluyor.

924
01:05:27,427 --> 01:05:31,223
Bu da insanınaklına farklı bilgi düzeylerini getiriyor.

925
01:05:31,306 --> 01:05:35,352
Mantıklı ve şair.Hayalci ve entelektüel.

926
01:05:35,435 --> 01:05:39,523
Bana göre siz aynı düşünce süreçlerinibir araya getiriyorsunuz...

927
01:05:39,606 --> 01:05:43,902
Evren gibi çok geniş olanve ruh gibi çok özel olan konularla

928
01:05:43,986 --> 01:05:46,530
tam anlamıyla başa çıkabilmek için.

929
01:05:47,406 --> 01:05:50,742
Biri olmadan diğeri olmaz.

930
01:05:51,159 --> 01:05:52,911
Bilim yapabilmek için...

931
01:05:52,995 --> 01:05:55,080
O şaşkınlık, hayranlık hissi olmadan

932
01:05:55,163 --> 01:06:00,002
bilimle ilgili çalışmalar yapamazsınız.

933
01:06:00,752 --> 01:06:04,506
Yaradılışı tecrübe etmeden

934
01:06:04,590 --> 01:06:07,301
yaratıcı tanrıya inanamazsınız.

935
01:06:07,759 --> 01:06:09,970
Yoksa inanmanın amacı nedir?

936
01:06:11,138 --> 01:06:14,516
70'lerde üniversite öğrencisiykenWest Kuyruklu Yıldızı'nı

937
01:06:14,600 --> 01:06:16,268
gördüğünüzü anlatmıştınız.

938
01:06:16,351 --> 01:06:20,647
Ve şöyle dediniz, "Etkileyici miydi?Hayır, korkutucuydu."

939
01:06:20,731 --> 01:06:23,442
Sizi çok sarstığını söylediniz. Neden?

940
01:06:24,651 --> 01:06:26,695
Gök yüzünde bir kuyruklu yıldız vardı.

941
01:06:26,778 --> 01:06:30,282
Fotoğraflarda gördüğünüzkuyruklu yıldızlara benziyordu.

942
01:06:30,365 --> 01:06:33,619
Sadece fotoğraflarda olacağınıdüşündüğünüz bir şeye benziyordu.

943
01:06:33,702 --> 01:06:35,245
Ve oraya ait değildi.

944
01:06:35,329 --> 01:06:37,289
Büyüktü ve korkutucuydu.

945
01:06:37,372 --> 01:06:40,042
Ve dün orada yoktu. "Neler oluyor?"

946
01:06:41,001 --> 01:06:44,755
O zaman antik toplulukların neden kuyrukluyıldızlara bakıp da

947
01:06:44,838 --> 01:06:50,135
onu korkunç ve farklı şeylerin habercisiolarak algıladıklarını görüyorsunuz.

948
01:06:50,802 --> 01:06:55,349
Peki NASA teleskoplarıDünya'ya yaklaşmış ve çok tehlikeli

949
01:06:55,432 --> 01:06:59,311
bir nesnenin varlığını tespit edersekilisenin tepkisi ne olur?

950
01:06:59,937 --> 01:07:03,815
Dürüst olmak gerekirse dua edeceğiz.Başka ne yapılabilir?

951
01:07:05,609 --> 01:07:08,028
DERİN DARBE

952
01:07:08,111 --> 01:07:10,781
<i>Bir filmden bir parça göstermek istiyorum.</i>

953
01:07:10,864 --> 01:07:13,742
<i>Bu filmde fiziksel ve varoluşsal korkular</i>

954
01:07:13,825 --> 01:07:16,912
<i>seyircilerin görmekistediği türden korkular.</i>

955
01:07:17,371 --> 01:07:19,164
<i>Bu çok güzel yapılmış.</i>

956
01:07:54,116 --> 01:07:56,785
<i>Birader Guy'ın dualarının yanı sıra</i>

957
01:07:56,869 --> 01:07:59,913
<i>zaten uygulamada olan önlemler de var.</i>

958
01:08:00,497 --> 01:08:02,457
<i>Şu anda Pan-STARRS'dayız...</i>

959
01:08:02,541 --> 01:08:04,418
PAN-STARRS RASATHANESİHAWAII, HALEAKALA

960
01:08:04,501 --> 01:08:07,963
<i>...Panoramik Gözlem Teleskobuve Hızlı Yanıt Sistemi.</i>

961
01:08:08,046 --> 01:08:11,633
<i>Hawaii'nin Maui adasında bulunuyor.</i>

962
01:08:11,717 --> 01:08:13,886
Tamam, fren açıldı.

963
01:08:13,969 --> 01:08:15,554
DONNA ROHRERPAN-STARRS TELESKOP TEKNİSYENİ

964
01:08:15,637 --> 01:08:17,639
Herkes çekilsin. İndiriyorum.

965
01:08:17,723 --> 01:08:21,602
<i>Teleskoplardan birinin bakımı yapılıyor.</i>

966
01:08:44,582 --> 01:08:46,417
Sanırım bunu yapacağız, ha?

967
01:08:46,502 --> 01:08:48,962
-Evet. Deneyeceğim.-Tamam.

968
01:08:49,046 --> 01:08:50,339
PAN-STARRS OPERASYON MERKEZİ

969
01:08:52,424 --> 01:08:54,676
<i>Dr. Joanna Bulger'a bir anlamda...</i>

970
01:08:54,760 --> 01:08:56,470
JOANNA BULGERASTRONOMİ ENSTİTÜSÜ, HAWAII

971
01:08:56,553 --> 01:08:58,596
<i>...insanlığı koruma göreviverilmiş vaziyette.</i>

972
01:09:01,850 --> 01:09:04,895
<i>Meslektaşı Dr. Mark Willman'a da öyle.</i>

973
01:09:05,812 --> 01:09:09,066
<i>Onun yüzüne bakmak bilebize önemli bir miktar güven veriyor.</i>

974
01:09:09,149 --> 01:09:10,901
MARK WILLMANASTRONOMİ ENSTİTÜSÜ, HAWAII

975
01:09:14,071 --> 01:09:17,448
<i>Gece nöbetlerine dâhil olmamızaizin verdiler.</i>

976
01:09:17,533 --> 01:09:19,868
-İyi akşamlar.-Clive, selam.

977
01:09:19,952 --> 01:09:22,371
-Sizi buldum. Gece bekçileri.-Nasıl gidiyor?

978
01:09:22,453 --> 01:09:24,997
-Buyurun. Oturun.-Oturun.

979
01:09:25,624 --> 01:09:30,546
Bizi kötü niyetli olabilecekuzay taşlarından korumaya çalışıyorsunuz.

980
01:09:30,629 --> 01:09:32,840
Sadece gözlem yapıyordukama kapatmamız gerekti

981
01:09:32,923 --> 01:09:34,800
çünkü nem çok arttı.

982
01:09:34,883 --> 01:09:37,051
Şimdi yüzde 90'dayız

983
01:09:37,135 --> 01:09:39,680
ve aynayı korumak için85'te kapatmamız gerekiyor.

984
01:09:39,763 --> 01:09:42,057
Aynada buhar olmasını istemeyiz.

985
01:09:42,140 --> 01:09:45,560
Teleskoptaki kontrol devreleriylenasıl iletişim kuruyorsunuz?

986
01:09:45,644 --> 01:09:49,398
Oh, şey...Kontrol devreleri biziz.

987
01:09:49,481 --> 01:09:52,317
Tepede kimse yok. Uzaktan izliyoruz.

988
01:09:52,401 --> 01:09:54,945
En tepeye kadar çıkmakartık eski usul oldu.

989
01:09:55,028 --> 01:09:56,488
Üç bin metre yüksekte.

990
01:09:56,572 --> 01:09:59,157
Burası 600 metre. Çok daha konforlu.

991
01:10:00,659 --> 01:10:01,952
Peki neler var?

992
01:10:02,035 --> 01:10:04,371
Yani sanıyorum bu ekrangece gökyüzünü gösteriyor.

993
01:10:04,454 --> 01:10:06,039
Evet, gökyüzü haritası.

994
01:10:06,123 --> 01:10:08,166
Zirve noktasını görüyorsunuz.

995
01:10:08,250 --> 01:10:10,752
Tam tepemiz. Teleskop da burada.

996
01:10:11,879 --> 01:10:15,007
İzleyeceğimiz hedef buydu.

997
01:10:15,090 --> 01:10:16,842
Yaklaşık 60 görüntü alıyoruz

998
01:10:16,925 --> 01:10:21,805
ve gökyüzündeki aynı noktadan dadört görüntümüz var.

999
01:10:21,889 --> 01:10:24,808
Yani elimizde dört karelikminik bir film var.

1000
01:10:24,892 --> 01:10:27,019
O şekilde hareket eden hedefleriseçebiliyoruz.

1001
01:10:27,102 --> 01:10:29,146
Dünya'daki en büyükkameralara sahipsiniz.

1002
01:10:29,229 --> 01:10:30,480
-Doğru mu?-Evet.

1003
01:10:30,564 --> 01:10:31,982
Benim kameram 12 megapiksel.

1004
01:10:32,065 --> 01:10:34,151
-12 megapiksel.-Sizin kameranız nasıl?

1005
01:10:34,234 --> 01:10:37,321
Bizimki bir milyar megapikselden büyük.

1006
01:10:37,404 --> 01:10:40,282
Yani onun gibi bir

1007
01:10:40,365 --> 01:10:44,328
normal kullanıcı kamerasındançok daha büyük.

1008
01:10:46,496 --> 01:10:48,957
Bu görüntüde neler oluyor?

1009
01:10:49,041 --> 01:10:51,043
-Bu piksel diziliminin kendisi mi?-Evet, aynen.

1010
01:10:51,126 --> 01:10:53,337
Bu bizim çektiğimiz ham görüntü.

1011
01:10:53,420 --> 01:10:56,215
Bu 45 saniyelik pozlama.

1012
01:10:56,298 --> 01:11:01,053
Kameranın boyutunu görebilirsiniz.

1013
01:11:02,346 --> 01:11:05,724
Yani bu... Biz...Üç açılı bir görüş alanımız var.

1014
01:11:05,807 --> 01:11:08,352
Bu da gökyüzündeyaklaşık yedi derecekare demek.

1015
01:11:08,936 --> 01:11:11,355
Kameranın kendisi de sekize sekizadreslenebilir CCD'nin

1016
01:11:11,438 --> 01:11:16,026
bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş.

1017
01:11:16,527 --> 01:11:19,404
Yani siz...Bu görüntülerden birine tıklayabiliriz.

1018
01:11:19,488 --> 01:11:21,198
-Buradakine.-O nedir?

1019
01:11:21,281 --> 01:11:23,325
-Meteor mu o?-Bu mu?

1020
01:11:23,408 --> 01:11:27,287
Hayır. Bunlar görüş alanımızdayakaladığımız iki uydu.

1021
01:11:27,704 --> 01:11:29,873
Bu çok tatmin edicibir iş çünkü...

1022
01:11:32,417 --> 01:11:36,004
Dinozorlar gibi yok olmak istemiyoruz

1023
01:11:36,088 --> 01:11:38,173
o yüzden de bu şeylerisürekli gözaltında tutuyoruz.

1024
01:11:38,257 --> 01:11:43,345
Gerçi büyük bir meteorun yakınzamanda çarpma ihtimali çok düşük.

1025
01:11:44,096 --> 01:11:47,140
Ama er ya da geç büyük bir tane gelecek.

1026
01:11:47,224 --> 01:11:49,309
Biz de onu izliyoruz.

1027
01:11:50,769 --> 01:11:53,272
Burada her zaman gece vardiyasında

1028
01:11:53,355 --> 01:11:56,650
biri olduğunu bilirsemdaha rahat uyuyorum.

1029
01:11:56,733 --> 01:12:00,112
Buraya doğru gelen gök taşlarınıgözlüyorlar. Harika bir şey.

1030
01:12:00,195 --> 01:12:02,322
Yılın 365 günü.Her gece.

1031
01:12:02,406 --> 01:12:04,658
Teşekkür ederiz.Bizi koruduğunuz için teşekkürler.

1032
01:12:05,284 --> 01:12:07,369
-Bir şey değil. Bizim için ayrıcalıktır.-Evet.

1033
01:12:07,953 --> 01:12:12,040
<i>Gece çekilen gökyüzü fotoğraflarıDr. Rob Weryk tarafından inceleniyor.</i>

1034
01:12:12,124 --> 01:12:13,917
ROB WERYKASTRONOMİ ENSTİTÜSÜ, HAWAII

1035
01:12:14,001 --> 01:12:16,211
<i>Kendisi Kanadalı bir gezegen savunmasıaraştırmacısı.</i>

1036
01:12:17,462 --> 01:12:20,299
Teleskoplara ilk kez geldiğinizeinanamıyorum.

1037
01:12:20,382 --> 01:12:23,677
Normalde veri analizleri veadayların incelenmesi üzerinde çalışırım.

1038
01:12:23,760 --> 01:12:25,679
Buraya gelip teleskobu görme şansıelde etmek çok güzel.

1039
01:12:25,762 --> 01:12:29,057
Daha önce hiç tanımadığınızkardeşinizi görmek gibi bir şey mi?

1040
01:12:29,141 --> 01:12:30,517
Doğru. Evet.

1041
01:12:30,601 --> 01:12:33,979
Gece sonunda1,5 saatlik süre için açtılar.

1042
01:12:34,062 --> 01:12:36,398
Bu sabah verileri inceleme imkânımız oldu.

1043
01:12:36,481 --> 01:12:38,901
Altı yeni aday obje buldum.

1044
01:12:38,984 --> 01:12:40,277
"Biz" dediğin "ben" oluyor.Onları sen buldun.

1045
01:12:40,360 --> 01:12:42,070
Evet ama bu cidden de birtakım çalışması.

1046
01:12:42,154 --> 01:12:43,822
Ama değerlendiren benim, o yüzden de...

1047
01:12:43,906 --> 01:12:46,283
Bulduğunuz en enteresan obje hangisi?

1048
01:12:46,366 --> 01:12:49,369
Bulduğumuz en ilginç objeye'Oumuamua adını verdik.

1049
01:12:49,453 --> 01:12:51,330
O aslında ilk yıldızlar arasıkuyruklu yıldız.

1050
01:12:51,413 --> 01:12:53,707
Bizim güneş sistemimizin dışından gelenbir kuyruklu yıldız.

1051
01:12:53,790 --> 01:12:56,335
İlk kez böyle bir obje görüyoruz. Evet.

1052
01:12:56,418 --> 01:12:57,586
'Oumuamua mı?

1053
01:12:57,669 --> 01:12:59,880
'Oumuamua.Aslen Hawaiice bir kelime.

1054
01:12:59,963 --> 01:13:01,965
"Uzaktan gelen ilk elçi" demek.

1055
01:13:02,049 --> 01:13:03,050
Peki.

1056
01:13:03,759 --> 01:13:05,844
Aslında iki adımlı bir süreç.

1057
01:13:05,928 --> 01:13:09,306
Bilgisayar yazılımı mükemmel değil hâlâelle kontrol gerekiyor.

1058
01:13:09,389 --> 01:13:10,849
Ben de orada devreye giriyorum.

1059
01:13:10,933 --> 01:13:14,478
Asli işimgeceleri olan bulguları incelemek.

1060
01:13:14,561 --> 01:13:16,313
Gerçek olanlar,

1061
01:13:16,396 --> 01:13:20,400
ya bir dizi nokta ya daiz bırakan objeler olarak görülüyor.

1062
01:13:20,484 --> 01:13:22,653
Bunu ilk gören siz misiniz?

1063
01:13:22,736 --> 01:13:25,322
Evet. Gözlemciler veri toplarken

1064
01:13:25,405 --> 01:13:28,492
dünya üzerinde bunları görüpinceleyen ilk kişi benim.

1065
01:13:28,575 --> 01:13:30,452
Ve Dünya için tehlikeli bir durum varsa

1066
01:13:30,536 --> 01:13:32,871
bunu bildirdiğim zaman alarm çalar.

1067
01:13:34,498 --> 01:13:37,543
<i>Çalan alarm doğruca NASA'nın</i>

1068
01:13:37,626 --> 01:13:41,255
<i>Gezegen SavunmaKoordinasyon Ofisine gider.</i>

1069
01:13:42,089 --> 01:13:44,132
<i>Onun varlığını çok az kişi bilir.</i>

1070
01:13:44,216 --> 01:13:45,801
GEZEGEN SAVUNMAKOORDİNASYON OFİSİ

1071
01:13:45,884 --> 01:13:48,887
<i>Buranın sorumlusu bir astronom olanDr. Kelly Fast'tir.</i>

1072
01:13:48,971 --> 01:13:49,972
KELLY FASTASTRONOM

1073
01:13:50,347 --> 01:13:52,516
Asteroitleri güneş sisteminin

1074
01:13:52,599 --> 01:13:54,101
haşereleri olarak tanımladığınızı duydum.

1075
01:13:54,184 --> 01:13:55,769
Onlara neden öyle diyorsunuz?

1076
01:13:56,478 --> 01:14:01,108
Astronomlar asteroit dışındabir şeylere baktığında...

1077
01:14:02,192 --> 01:14:03,652
Hedeflerine bakıyor olabilirler

1078
01:14:03,735 --> 01:14:08,031
ve asteroitler de baktıkları şeyher neyse onu bozacaktır.

1079
01:14:08,115 --> 01:14:11,118
Yani bakış açısına göre başka bir şeyebakıyorsanız

1080
01:14:11,201 --> 01:14:13,412
onlar güneş sisteminin haşeresi oluyor.

1081
01:14:14,121 --> 01:14:15,873
NASA'daki bakış açımızdansa,

1082
01:14:15,956 --> 01:14:20,586
bilim ve uzay gemisi için muhteşemler.

1083
01:14:20,669 --> 01:14:22,421
Ama tabii onlarıgözaltında tutmayı da istiyoruz

1084
01:14:22,504 --> 01:14:27,009
çünkü iki şeyin aynı anda iki yerdebulunması hiçbir zaman iyi değildir.

1085
01:14:27,092 --> 01:14:30,804
O yüzden Dünya belli bir yerde olduğundaonun yörüngesiyle

1086
01:14:30,888 --> 01:14:33,307
ilgilenip ilgilenmeyeceklerinibilmek istiyoruz.

1087
01:14:33,390 --> 01:14:35,976
Dünya'nın atmosferinesürekli çarpan tozlar var.

1088
01:14:36,059 --> 01:14:37,936
Kayan yıldızlar görüyoruz.

1089
01:14:38,020 --> 01:14:39,980
Onlar yanarak atmosfere giren tozlar.

1090
01:14:40,063 --> 01:14:43,025
Ama işler büyüyünce,

1091
01:14:43,108 --> 01:14:45,903
yani asteroit boyutlarına çıktığınızda

1092
01:14:47,070 --> 01:14:49,865
Dünya'nın atmosferi bir şeyleri yakmakiçin çok harika bir yer

1093
01:14:49,948 --> 01:14:52,159
ama sonunda ona da çok büyük gelenşeyler olacaktır.

1094
01:14:52,242 --> 01:14:55,454
Chelyabinsk, 20 metrelik meteor.Büyük bir yıkım oldu.

1095
01:14:56,246 --> 01:14:58,707
Tunguska, Sibriya, 1908'de.

1096
01:14:58,790 --> 01:15:02,002
O da muhtemelen40 metrelik bir asteroitti.

1097
01:15:02,085 --> 01:15:04,296
TUNGUSKA, SİBİRYA, 1908

1098
01:15:04,379 --> 01:15:08,342
<i>Patlamada 80 milyon ağaçdümdüz oldu.</i>

1099
01:15:08,425 --> 01:15:13,096
<i>Ama bir parça asteroit bile bulunamadı.</i>

1100
01:15:16,225 --> 01:15:19,937
Peki savunma? Üzerimize gelenkocaman bir şey varsa ne yapacağız?

1101
01:15:20,020 --> 01:15:21,980
Bu konuda ne yapabiliriz?

1102
01:15:22,064 --> 01:15:24,691
En iyi savunma hazırlıktır.

1103
01:15:24,775 --> 01:15:26,652
Onları ilk olarak bulmak...

1104
01:15:26,735 --> 01:15:29,363
Onları bulana kadar nasılsavunma yapacağınızı bilemiyorsunuz.

1105
01:15:29,446 --> 01:15:31,490
Yapacağımız ilk iş budur.

1106
01:15:31,573 --> 01:15:34,076
Bu da yerden yapılan gözlemlerlemümkün oluyor.

1107
01:15:34,535 --> 01:15:36,203
Bunu şey gibi düşünürseniz:

1108
01:15:36,286 --> 01:15:37,120
Güneş elinizde,

1109
01:15:37,204 --> 01:15:39,957
Dünya ve diğer gezegenlerGüneş'in etrafında dönüyor.

1110
01:15:40,040 --> 01:15:41,208
Sanki yarış pistindeymiş gibi.

1111
01:15:41,291 --> 01:15:44,169
Sonra da yarış pistinde Güneş'in etrafındadönen tüm asteroitler var.

1112
01:15:44,253 --> 01:15:47,005
Onların bir araya geldiğibirçok zaman oluyor.

1113
01:15:47,089 --> 01:15:49,925
Hatta sıklıkla "yakınlaşma" dediğimizşey oluyor.

1114
01:15:50,008 --> 01:15:53,011
Bir asteroit Dünya'ya yaklaşıyor...

1115
01:15:53,095 --> 01:15:56,390
Yaklaşma dediğimbirkaç milyon kilometre uzağı.

1116
01:15:56,849 --> 01:15:58,517
Ama diyelim ki çok büyük.

1117
01:15:58,600 --> 01:16:02,062
Çok büyük bir asteroitve fazla vaktiniz yok.

1118
01:16:02,688 --> 01:16:05,148
Onların patlatıldığını gösterenfilmler var.

1119
01:16:05,232 --> 01:16:06,233
DERİN DARBE

1120
01:16:06,316 --> 01:16:09,361
Bunu yapmanıza gerek yok.Ama iyi bir itiş gücü lazım.

1121
01:16:09,444 --> 01:16:12,823
Bu filmlerin bazılarında kullanılan

1122
01:16:12,906 --> 01:16:14,283
nükleer bir patlayıcı kullanabilirsiniz.

1123
01:16:14,366 --> 01:16:18,245
Ama yapılması gerekenbunu asteroitin yakınlarında patlatmaktır

1124
01:16:18,328 --> 01:16:23,375
böylece patlamadan doğan enerji onunyüzeyine yayılacak

1125
01:16:23,458 --> 01:16:26,211
ve asteroitin yüzeyinden kopan parçalar

1126
01:16:26,295 --> 01:16:28,297
onu diğer yöne doğru itecektir.

1127
01:16:30,340 --> 01:16:32,593
<i>Daha yumuşakve agresif olmayan bir yaklaşım...</i>

1128
01:16:32,676 --> 01:16:34,052
RYUGU ASTEROİTİ, BOYUT 1 KM

1129
01:16:34,136 --> 01:16:38,307
<i>...bir Japon uydusu tarafındanRyugu Asteroiti üzerinde denenmiştir.</i>

1130
01:16:39,391 --> 01:16:41,602
<i>Asteroitin ne kadar küçük olduğunu</i>

1131
01:16:41,685 --> 01:16:46,815
<i>uydunun, üzerine düşen gölgesindenanlayabiliriz.</i>

1132
01:16:49,651 --> 01:16:53,906
<i>Yer çekimi o kadar az ki,en hafif iniş bile</i>

1133
01:16:53,989 --> 01:16:58,702
<i>üzerindeki epey döküntüyü ondan uzağa,uzaya yolluyor.</i>

1134
01:17:00,621 --> 01:17:03,749
<i>Buradameteorların nasıl oluştuğunu görüyoruz.</i>

1135
01:17:05,042 --> 01:17:08,962
<i>Uydu çoktan Dünya'ya dönmek üzereyola çıktı.</i>

1136
01:17:09,046 --> 01:17:12,799
<i>Asteroitten aldığıbir gram toprağı getiriyor.</i>

1137
01:17:13,842 --> 01:17:18,138
<i>Ama daha büyük türler içinasıl cennet Antarktika.</i>

1138
01:17:21,767 --> 01:17:25,062
<i>Buraya başka yerlerden daha fazla taşdüşmüyor.</i>

1139
01:17:25,812 --> 01:17:31,401
<i>Ama neredeyse tüm kıtayı kaplayangeniş buzlar üzerinde görülüyorlar.</i>

1140
01:17:31,485 --> 01:17:34,571
<i>Bu buzullar ABD'den bile daha büyük.</i>

1141
01:17:35,989 --> 01:17:41,078
<i>Güney Koreli bilim uzmanlarıbizleri ava davet etti.</i>

1142
01:17:41,745 --> 01:17:44,498
<i>Jang Bogo adlı istasyonları...</i>

1143
01:17:44,581 --> 01:17:45,832
JANG BOGO İSTASYONUANTARKTİKA

1144
01:17:45,916 --> 01:17:49,837
<i>...Doğu Antarktika körfezindeve 50 kişiye ev sahipliği yapıyor.</i>

1145
01:17:53,048 --> 01:17:57,052
<i>Güney yaz mevsimi yaklaşık beş ay sürüyor.</i>

1146
01:17:57,469 --> 01:18:00,013
<i>Bu süreçte güneş hiç batmıyor.</i>

1147
01:18:03,183 --> 01:18:06,895
<i>İçi beklediğimizden çok daha geniş.</i>

1148
01:18:08,522 --> 01:18:13,610
<i>Scott'ın altı kişilik keşif yolundansadece birkaç kilometre uzakta.</i>

1149
01:18:13,694 --> 01:18:19,825
<i>Onlar tüm kışı yaklaşıküç metrelik bir mağarada geçirmişti.</i>

1150
01:18:20,659 --> 01:18:23,620
<i>Sefalet içinde açlıktan kıvranıpsoğuktan donuyorlardı.</i>

1151
01:18:23,704 --> 01:18:28,417
<i>Sadece fok etive günde bir peksimetle besleniyorlardı.</i>

1152
01:18:29,418 --> 01:18:31,837
<i>Scott'ın adamlarının günlüklerinden,rüyalarında</i>

1153
01:18:31,920 --> 01:18:37,634
<i>çatallarını batırmak üzere olduklarıziyafetleri kaybettiklerini biliyoruz.</i>

1154
01:18:37,718 --> 01:18:42,014
<i>Sadece biri rüyasında yemek yemeyibaşarabildi</i>

1155
01:18:42,097 --> 01:18:45,767
<i>ve tüm arkadaşları dabu yüzden ondan nefret etti.</i>

1156
01:18:50,147 --> 01:18:53,317
<i>Ama biz burayaıstakoz ve kimçi için gelmedik.</i>

1157
01:18:53,817 --> 01:18:57,988
<i>İç kısımdakiAntarktika Platosu'na gitmek istiyorduk.</i>

1158
01:18:58,822 --> 01:19:02,910
<i>Üç hafta önce keşif içinbizim istasyondan çıkan</i>

1159
01:19:02,993 --> 01:19:05,954
<i>kamyonlar olduğunu biliyorduk.</i>

1160
01:19:06,038 --> 01:19:10,626
<i>Mavi buzdaki meteor arama noktasınayaklaşıyorlardı.</i>

1161
01:19:20,928 --> 01:19:25,766
<i>Ama ilk helikopterin 2.000 metreyetırmanması gerekiyor.</i>

1162
01:19:26,266 --> 01:19:30,729
<i>Sahildeki istasyondan,adanın buz platosuna gitmek için</i>

1163
01:19:30,812 --> 01:19:34,691
<i>basamak basamak buzullarınüzerinden uçuyoruz.</i>

1164
01:19:35,400 --> 01:19:37,569
<i>Burayı yayan geçtiğinizi düşünün.</i>

1165
01:19:38,237 --> 01:19:41,281
<i>Bu rastgele atılmış kayaların her biri</i>

1166
01:19:41,365 --> 01:19:43,992
<i>bir apartmandan daha büyük</i>

1167
01:19:44,076 --> 01:19:47,621
<i>ve kütleler sürekli denize doğru akıyor.</i>

1168
01:19:51,416 --> 01:19:53,794
<i>Nihayet platoya ulaşıyoruz.</i>

1169
01:19:54,628 --> 01:19:59,842
<i>Sadece birkaç dağ kalmış.Onlar da buzda ada gibi duruyor.</i>

1170
01:20:01,677 --> 01:20:06,390
<i>Sanki bizim gezegenimiz olmayanbir dünyaya giriyormuşuz gibi geldi.</i>

1171
01:20:11,645 --> 01:20:14,523
<i>Buradan itibarenmuazzam bir yalnızlık başlıyor.</i>

1172
01:20:14,606 --> 01:20:20,737
<i>Burası iki ila dört kilometre kalınlıktabuzla kaplı uçsuz bucaksız bir kıta.</i>

1173
01:20:26,285 --> 01:20:30,539
<i>GPS verileri sayesindekervanın yerini biliyoruz.</i>

1174
01:20:31,999 --> 01:20:33,959
<i>Bizi bekliyorlardı.</i>

1175
01:20:52,978 --> 01:20:56,315
<i>Bu yolculuğun lideri Jong Ik Lee'yle</i>

1176
01:20:56,398 --> 01:20:58,692
<i>tanışmayı çok istiyorduk.</i>

1177
01:20:59,526 --> 01:21:03,280
<i>Bizi Antarktika'ya davet eden oydu.</i>

1178
01:21:03,363 --> 01:21:05,574
<i>40 yıllık arkadaşımızı görmüş gibi olduk.</i>

1179
01:21:05,657 --> 01:21:07,492
JONG IK LEEKORE KUTUP ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ

1180
01:21:07,576 --> 01:21:09,328
-Geleceğinizi sanmıyordum.-Evet.

1181
01:21:09,411 --> 01:21:11,330
Biz de gelebileceğimizi bilmiyorduk.

1182
01:21:11,413 --> 01:21:13,290
Hayalim...

1183
01:21:13,373 --> 01:21:17,878
<i>Birkaç yıl önce buraya yakın yerdeçektiği görüntüleri izledik.</i>

1184
01:21:18,962 --> 01:21:21,548
<i>Büyük bir meteor bulmuştu</i>

1185
01:21:21,632 --> 01:21:26,220
<i>ve bu muhteşem keşfini görünceona âşık olduk.</i>

1186
01:21:27,012 --> 01:21:29,681
<i>Bu, bilimin zirvesi.</i>

1187
01:21:32,893 --> 01:21:37,814
KORE KUTUP ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ,2014 GÖRÜNTÜLERİ

1188
01:22:10,180 --> 01:22:12,474
Tamam, indir.

1189
01:22:21,024 --> 01:22:25,445
<i>Bu yüksek enerjili duygusal anınsevdiğim bir yanı da</i>

1190
01:22:25,529 --> 01:22:30,075
<i>film okullarının aptal doktrinlerininasla izin vermeyeceği bir şey.</i>

1191
01:22:31,702 --> 01:22:34,454
<i>Arkayı izleyin. Biri giriyor.</i>

1192
01:22:34,538 --> 01:22:38,458
<i>Görünen bir amacı yok. Yanlış zamanlama.</i>

1193
01:22:38,542 --> 01:22:40,544
<i>Arkasını görüyoruz.</i>

1194
01:22:59,062 --> 01:23:00,856
<i>Şimdiki zamana dönüyoruz.</i>

1195
01:23:01,690 --> 01:23:06,195
<i>Bizimle birlikte, Jong Ik'in karısıMi Jung da geldi.</i>

1196
01:23:06,278 --> 01:23:09,448
<i>Kendisi meşhur bir kutup jeoloğudur.</i>

1197
01:23:21,251 --> 01:23:23,128
Karı koca buluştu.

1198
01:23:24,588 --> 01:23:29,009
<i>Gelmemizden birkaç dakika sonrailk meteorumuzu bulduk.</i>

1199
01:23:30,260 --> 01:23:34,097
<i>Üzeri karla kaplı olmayan saf buz,</i>

1200
01:23:34,181 --> 01:23:36,767
<i>onları görebilmek için ideal arazidir.</i>

1201
01:23:37,684 --> 01:23:42,940
<i>Bu devasa buz kütlesiyürüyen bant gibi yavaşça hareket ediyor</i>

1202
01:23:43,023 --> 01:23:48,612
<i>ve yüzlerce, binlerce yıl öncedüşmüş olabilecek taşları gösteriyor.</i>

1203
01:23:51,782 --> 01:23:55,369
<i>Meteorların çoğu okyanusa kadar taşınmış.</i>

1204
01:23:55,911 --> 01:24:02,000
<i>Ama bir dağ grubunun eteklerindeyönü değiştiği için,</i>

1205
01:24:02,084 --> 01:24:06,255
<i>eriyen buzullarkargosunun yüzeye çıkmasına sebep olmuş.</i>

1206
01:24:08,090 --> 01:24:11,593
<i>Buradaki her taş meteor.</i>

1207
01:24:55,345 --> 01:24:58,473
<i>Sağdaki adamı izleyin.Bir şey buldu.</i>

1208
01:25:12,154 --> 01:25:14,948
<i>Şanslı kişi Clive'mış.</i>

1209
01:25:15,574 --> 01:25:18,619
<i>Mizansen gibi görülebilir ama gerçekten o.</i>

1210
01:25:23,415 --> 01:25:29,296
İşte bu. Numuneniz bu.

1211
01:25:29,379 --> 01:25:31,548
Tebrikler.

1212
01:25:31,632 --> 01:25:34,218
Bu büyük. Bugün çıkan en büyük.

1213
01:25:34,301 --> 01:25:38,013
Bir tane orada buldum. Ufak.

1214
01:25:38,096 --> 01:25:39,431
Sonra ben...

1215
01:25:39,515 --> 01:25:41,141
<i>Anlaşıldı ki bu bulunan</i>

1216
01:25:41,225 --> 01:25:45,020
<i>tüm sezonun en büyük meteoruydu</i>

1217
01:25:45,103 --> 01:25:50,442
<i>ve ilk incelemeler çok nadir bulunanbir tür olduğunu gösterdi.</i>

1218
01:26:03,872 --> 01:26:08,252
<i>Araştırmamıza devam ettikama bir düşünce kafamıza takıldı.</i>

1219
01:26:09,086 --> 01:26:13,048
<i>Gece olmasına daha beş ay vardı</i>

1220
01:26:13,799 --> 01:26:19,471
<i>ve önümüzdeki beş bin kilometreyihiç insan görmeden yürüyebilirdik.</i>

1221
01:26:42,786 --> 01:26:47,666
<i>Bu, yayan olanlar içinolabilecek en iyi uzay tecrübesi.</i>

1222
01:26:49,168 --> 01:26:55,174
<i>Ama ayağımızın değil ruhumuzunseyahat ettiği bir yer biliyorduk.</i>

1223
01:26:55,924 --> 01:27:00,137
<i>İnsani varlığımızı yücelttiğimiz bir yer.</i>

1224
01:27:05,267 --> 01:27:09,605
<i>Son yolculuğumuz bizi en uzaktakiadalardan birine götürdü.</i>

1225
01:27:09,688 --> 01:27:12,774
<i>Torres Boğazı'ndaki takımadalardan birine.</i>

1226
01:27:13,859 --> 01:27:18,238
<i>Bu adalar Avustralyave Yeni Gine arasında.</i>

1227
01:27:20,032 --> 01:27:25,412
<i>Mer adındaki bu minicik adanın400 nüfusu var.</i>

1228
01:27:26,747 --> 01:27:30,959
<i>Kayan yıldızlarla ilgilikabilesel inançları duymuştuk.</i>

1229
01:27:31,043 --> 01:27:35,506
<i>Ölenlerin ruhlarını başka bir yerdekiyeni hayata taşıdıklarına inanılır.</i>

1230
01:27:38,175 --> 01:27:41,553
<i>Kabilenin yaşlılarından biri olanDoug Passi...</i>

1231
01:27:41,637 --> 01:27:47,142
<i>...meteorlarla yer altı dünyasına gidenruhların hikâyelerini biliyor.</i>

1232
01:27:49,436 --> 01:27:55,400
Aile fertlerimden biri bir <i>maier</i>üzerindeki hayaletlerce yollanmıştı.

1233
01:27:55,484 --> 01:27:58,237
-"<i>Maier</i>" meteor mu demek?-Kayan yıldız, evet.

1234
01:27:58,320 --> 01:28:03,075
Kendisi <i>maier</i>'in üzerindeydi,

1235
01:28:03,158 --> 01:28:04,284
ateşle yanmıştı.

1236
01:28:06,912 --> 01:28:07,913
Mm. Ben öyle duydum.

1237
01:28:08,872 --> 01:28:11,458
Bunun gerçek hikâye olduğunu söylediler.

1238
01:28:12,167 --> 01:28:16,380
O kadının... O yaşlı kadının adıGizou Simbolo'ydu.

1239
01:28:16,463 --> 01:28:18,090
Yaşıyor muydu yoksa onun ruhu muydu?

1240
01:28:18,173 --> 01:28:19,925
Yaşıyordu. Evet.

1241
01:28:20,551 --> 01:28:23,345
Ailesi ölmeye hazır olduğunda...

1242
01:28:24,721 --> 01:28:27,307
...<i>maier </i>bunu bizebir hikâyeyle anlatır.

1243
01:28:27,391 --> 01:28:31,645
"Biri birkaç güne kaybolacak." Ya da...

1244
01:28:32,396 --> 01:28:34,022
Ya da...

1245
01:28:34,857 --> 01:28:38,026
"İşte o başka yere gidiyor."

1246
01:28:39,444 --> 01:28:44,199
Yıldız... Kayan yıldız. <i>Maier</i>.Bazen kırmızı. Bazen açık mavi.

1247
01:28:46,159 --> 01:28:47,995
Görünüşe göre ölüm...

1248
01:28:48,078 --> 01:28:51,957
Bir olay değil.Bir yolculuğun başlangıcıdır.

1249
01:28:53,208 --> 01:28:57,129
Yeni bir yolculuğun, yeni bir hayatınbaşlangıcıdır. Evet.

1250
01:29:02,342 --> 01:29:04,052
Farklı şekillerde gelebilirler.

1251
01:29:04,761 --> 01:29:09,099
Kuş olurlar. Köpek olurlar.Bir kişi olurlar.

1252
01:29:11,143 --> 01:29:14,313
Ya da duvardahareket ettiğini gördüğün gölge.

1253
01:29:14,980 --> 01:29:16,857
Ya da yüzen bir tahtada.

1254
01:29:17,941 --> 01:29:20,360
Okyanusta yüzen tahta.

1255
01:29:27,826 --> 01:29:29,995
<i>Kamerayla geldiğimiz için</i>

1256
01:29:30,078 --> 01:29:33,749
<i>ada halkı neredeyse unutulmuşbir dansı tekrar canlandırdı.</i>

1257
01:29:33,832 --> 01:29:36,877
<i>Bu dans belki de buradayarım yüzyıldır yapılmadı.</i>

1258
01:29:44,092 --> 01:29:49,556
<i>Yaşlılardan biri olan Alo Tapim,genç erkeklere koreografiyi gösterdi.</i>

1259
01:30:48,240 --> 01:30:54,288
Bu dans, belirttiğiniz gibi<i>maier </i>hakkında.

1260
01:30:55,747 --> 01:30:59,918
<i>Maier</i> o yıldız. Kuyruklu yıldız.

1261
01:31:00,794 --> 01:31:02,713
Ve o özel bir yıldız.

1262
01:31:06,967 --> 01:31:11,221
Bu yıldız Meriam halkınasadece özel zamanlarda görünür.

1263
01:31:11,305 --> 01:31:14,099
Meriam halkı bir sevdikleri

1264
01:31:14,766 --> 01:31:18,937
bu hayattan diğerine geçtiğindebu yıldızı izler.

1265
01:31:20,647 --> 01:31:23,734
Geçiş, bu yıldız sayesinde olur.

1266
01:31:26,195 --> 01:31:31,408
Dansçıların elinde <i>nair </i>var. Meşale.

1267
01:31:32,618 --> 01:31:34,578
Ona <i>nair</i> diyoruz.

1268
01:31:35,412 --> 01:31:36,538
Onu taşıyorlar.

1269
01:31:38,248 --> 01:31:43,420
Ve bize o yıldızın...

1270
01:31:43,504 --> 01:31:48,425
O kayan yıldızın közlerini attığınıhaber verir.

1271
01:31:50,010 --> 01:31:52,721
Taşıdıkları ateş çubuklarıylabelli ediliyor.

1272
01:31:54,181 --> 01:31:57,142
İki ateş bir araya geldiğindeel çırparlar.

1273
01:31:58,769 --> 01:32:00,771
Birbirine vurduğunda

1274
01:32:01,605 --> 01:32:04,942
el çırpıyorlar, iki ateş birleşiyor.Közler...

1275
01:32:06,902 --> 01:32:08,987
Bu yakalandı...

1276
01:32:12,824 --> 01:32:17,621
Bu yıldızı anlatıyor.

1277
01:32:19,831 --> 01:32:21,750
Evet. Ve bu bizim hikâyemiz.

1278
01:37:36,857 --> 01:37:38,859
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher